KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Anayasal Kavramlar ve Anayasa Tarihi — Test 9

KPSS Vatandaşlık dersinin Anayasal Kavramlar ve Anayasa Tarihi konusundan 4 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 124 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 9. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

1 kolay1 orta2 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Zor

    Nispi temsil uygulanan bir seçim çevresinden 4 milletvekili çıkarılacaktır. Geçerli oyların dağılımı X partisi 120.000, Y partisi 72.000, Z partisi 45.000 biçimindedir. Barajın uygulanmadığı ve d'Hondt yönteminin kullanıldığı bu seçimde milletvekilliklerinin partilere dağılımı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)X: 3, Y: 1, Z: 0
    • B)X: 2, Y: 2, Z: 0
    • C)X: 1, Y: 1, Z: 2
    • D)X: 2, Y: 0, Z: 2
    • E)X: 2, Y: 1, Z: 1
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — X: 2, Y: 1, Z: 1

    d'Hondt yönteminde her partinin oyu sırasıyla 1, 2, 3, 4'e bölünür ve elde edilen bölümler büyükten küçüğe sıralanarak çıkarılacak milletvekili sayısı kadarı seçilir. X için 120.000 – 60.000 – 40.000 – 30.000; Y için 72.000 – 36.000 – 24.000 – 18.000; Z için 45.000 – 22.500 – 15.000 – 11.250 elde edilir. En büyük dört bölüm 120.000 (X), 72.000 (Y), 60.000 (X) ve 45.000 (Z) olduğundan X 2, Y 1, Z 1 milletvekili kazanır. A seçeneği Z'nin 45.000'lik ilk bölümünün X'in üçüncü bölümü olan 40.000'den büyük olduğunu gözden kaçırır; B ise Y'nin ikinci bölümünün (36.000) sıralamada beşinci sıraya bile giremediğini fark etmez. Cevap E.

  2. Soru 2

    Zor

    Osmanlı-Türk anayasal belgeleri ile bunların getirdiği yenilikler eşleştirildiğinde aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

    • A)Sened-i İttifak — padişahın yetkilerinin bir belgeyle ilk kez sınırlandırılması
    • B)Tanzimat Fermanı — can, mal ve namus güvenliğinin padişahça güvence altına alınması
    • C)Islahat Fermanı — gayrimüslim tebaaya Müslüman tebaayla eşit haklar tanınması
    • D)Kanun-i Esasi — hükümetin padişaha değil parlamentoya karşı sorumlu kılınması
    • E)1909 değişiklikleri — padişahın sürgüne gönderme yetkisinin kaldırılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Kanun-i Esasi — hükümetin padişaha değil parlamentoya karşı sorumlu kılınması

    1876 Kanun-i Esasi'de Heyet-i Vükelâ (hükümet) padişah tarafından atanıyor ve yalnızca padişaha karşı sorumlu tutuluyordu; hükümetin Meclis-i Mebusan'a karşı sorumluluğu 1909 değişiklikleriyle getirilmiştir. Bu nedenle D'deki eşleştirme yanlıştır ve aranan cevaptır. E doğrudur; padişaha sakıncalı gördüğü kişileri sürgüne gönderme yetkisi veren 113. madde hükmü 1909'da kaldırılmıştır. A doğrudur; 1808 tarihli Sened-i İttifak, merkezî yönetim ile ayanlar arasında karşılıklı biçimde düzenlenmiş ve padişah otoritesini ilk kez sınırlamıştır. B ve C de doğrudur; 1839 Tanzimat Fermanı can, mal ve namus güvenliğini tanımış, 1856 Islahat Fermanı ise ağırlıklı olarak gayrimüslimlerin hukuki durumunu düzenlemiştir. Cevap D.

  3. Soru 3

    Kolay

    Bir ülkede mevcut anayasal düzen tümüyle ortadan kalktıktan sonra, yürürlükteki hiçbir pozitif hukuk kuralıyla bağlı olmaksızın yeni bir anayasa yapan iktidar için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Talî (türev) kurucu iktidar
    • B)Aslî kurucu iktidar
    • C)Kurulmuş iktidar
    • D)Olağanüstü hâl yetkisi
    • E)Yasama yetkisi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Aslî kurucu iktidar

    Aslî kurucu iktidar, bir hukuk boşluğunda (devrim, savaş, bağımsızlık gibi bir kopuş sonrasında) yeni bir anayasa yapan ve pozitif hukukla bağlı olmayan iktidardır. Talî kurucu iktidar ise yürürlükteki anayasanın kendi öngördüğü usulle (1982 Anayasası bakımından m.175) sınırlı biçimde değişiklik yapan iktidar olduğundan A yanlıştır; talî kurucu iktidar m.4'teki değiştirilemez hükümlerle de bağlıdır. Kurulmuş iktidarlar anayasanın kurduğu yasama, yürütme ve yargı organlarıdır; anayasa yapmazlar, anayasadan yetki alırlar, bu yüzden C ve E de yanlıştır. Olağanüstü hâl yetkisi ise anayasa içinde düzenlenmiş geçici bir yürütme yetkisidir, anayasa yapma kudreti değildir. Cevap B.

  4. Soru 4

    Orta

    1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda 29 Ekim 1923'te yapılan değişiklikle getirilen düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Yönetim şeklinin Cumhuriyet olduğunun yazılması ve Cumhurbaşkanlığı makamının kurulması
    • B)Saltanatın kaldırılarak padişahlık makamına ilişkin bütün hükümlerin metinden çıkarılması
    • C)Halifeliğin kaldırılması ve din işlerinin yürütülmesinin ayrı bir başkanlığa bırakılması
    • D)Yasama organının Mebusan ve Ayan olmak üzere iki meclis biçiminde örgütlenmesi
    • E)Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının anayasa düzeyinde tanınması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Yönetim şeklinin Cumhuriyet olduğunun yazılması ve Cumhurbaşkanlığı makamının kurulması

    29 Ekim 1923 tarihli değişiklikle 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun 1. maddesine 'Türkiye Devleti'nin şekl-i hükûmeti Cumhuriyettir' hükmü eklenmiş, ayrıca Cumhurbaşkanlığı makamı kurularak Cumhurbaşkanının TBMM üyeleri arasından seçileceği ve Başvekili tayin edeceği düzenlenmiştir. Saltanat, bu değişiklikten önce 1 Kasım 1922'de TBMM kararıyla kaldırılmıştır, dolayısıyla B bu değişikliğin getirdiği bir yenilik değildir. Halifelik ise 3 Mart 1924 tarihli ayrı bir kanunla kaldırıldığından C de yanlıştır. Çift meclisli yapı Osmanlı Kanun-i Esasi'sinin özelliğidir, 1921 düzeninde tek meclis vardır; kadınlara seçme ve seçilme hakkı da 1934 yılında 1924 Anayasası döneminde tanınmıştır. Cevap A.

Sponsorlu