Anayasa Hukuku – Yasama — Test 2

Doğru cevap: A — Affa uğramış olsa bile milletvekili seçilemez

Anayasa 76, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi suçlardan hüküm giyenlerin affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemeyeceklerini öngörür. Bu nedenle af, seçilme engelini kaldırmaz; engelin süreyle sınırlandırılması veya Meclis kararıyla ortadan kaldırılması da mümkün değildir.

Doğru cevap: C — Seçim dönemi beş yıldır ve süresi biten milletvekili yeniden seçilebilir

Anayasa'nın 77. maddesi seçim dönemini beş yıl olarak belirlemiş ve süresi biten milletvekilinin yeniden seçilebileceğini açıkça hükme bağlamıştır. Milletvekilliği için dönem sınırı getiren bir Anayasa hükmü bulunmadığı gibi yeniden seçilme herhangi bir Meclis kararına da bağlanmamıştır.

Doğru cevap: D — Yasama yetkisi Türk Milleti adına TBMM'nindir ve devredilemez

Anayasa'nın 7. maddesine göre yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi'nindir ve bu yetki devredilemez. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi Anayasa'dan doğan ayrı bir düzenleme yetkisi olup yasama yetkisinin devri anlamına gelmez; komisyonlara ya da başka organlara devir de Anayasa'ya aykırıdır.

Doğru cevap: D — Türkiye Büyük Millet Meclisine

Anayasa'nın 7. maddesi yasama yetkisini Türk Milleti adına TBMM'ye vermiştir. Cumhurbaşkanı yürütme yetkisini kullanır; Anayasa Mahkemesi ise yasama işlemlerinin Anayasa'ya uygunluğunu denetleyen bir yargı organıdır.

Doğru cevap: C — Egemenlik olağanüstü hâllerde tek bir organa devredilebilir

Anayasa'nın 6. maddesi egemenliğin kayıtsız şartsız Millete ait olduğunu, hiçbir surette hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamayacağını düzenler; olağanüstü hâl bu kuralın istisnası değildir. Milletin egemenliğini Anayasa'nın koyduğu esaslara göre yetkili organlar eliyle kullanması ise maddenin açık ifadesidir.

Doğru cevap: E — Askerlikle ilişiği bulunduğundan seçilemez

Anayasa'nın 76. maddesi askerlikle ilişiği olanların milletvekili seçilemeyeceğini öngörür; fiilen askerlik hizmetini yapmakta olan kişinin ilişiği devam ettiğinden seçilme yeterliliği yoktur. İzin alınması, sürenin dondurulması veya seçilme hâlinde erteleme gibi usuller Anayasa'da düzenlenmemiştir.

Doğru cevap: A — Yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içindeki seçimlerde uygulanmaz

Anayasa'nın 67. maddesinin son fıkrası, seçim kanunlarında yapılan değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmayacağını hükme bağlar. Bu kural seçim güvenliğini korumaya yöneliktir; değişikliklerin yürürlüğü ne halkoylamasına ne de seçim kurulu takdirine bırakılmıştır.

Doğru cevap: B — İki dereceli seçim

Anayasa'nın 67. maddesi seçim ve halkoylamasının serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre yargı yönetim ve denetiminde yapılacağını düzenler. İki dereceli seçim, seçmenlerin önce ikinci seçmenleri belirlediği eski bir usul olup yürürlükteki Anayasa'ya aykırıdır.

Doğru cevap: A — Bir siyasi partiye üye olmak

Anayasa'nın 76. maddesinde sayılan engeller arasında kısıtlılık, kamu hizmetinden yasaklılık, askerlikle ilişik ve belirli suçlardan hüküm giymiş olmak yer alır. Siyasi partiye üye olmak ise Anayasa'nın 67. maddesinde güvence altına alınan bir siyasi haktır ve seçilmeye engel oluşturmaz.

Doğru cevap: B — Bir defa

Anayasa'nın 78. maddesi ara seçimin her seçim döneminde bir defa yapılacağını açıkça belirtir. Boşalan üyeliklerin yüzde beşi bulması veya bir seçim çevresinin temsilsiz kalması hâlleri ise bu genel kuralın dışında tutulan özel durumlardır.

Doğru cevap: E — Erteleme kararındaki usule göre işlem tekrarlanabilir

Anayasa'nın 78. maddesi geri bırakma sebebi ortadan kalkmamışsa erteleme kararındaki usule göre bu işlemin tekrarlanabileceğini öngörür; yetki yine TBMM'dedir. Süresiz erteleme, seçim kurulunun yenileme kararı vermesi veya görev süresinin kendiliğinden uzaması Anayasa'da yer almayan sonuçlardır.

Doğru cevap: D — Şartlar Anayasa'da sayılmıştır ve kanunla genişletilemez

Milletvekili seçilme yeterliliği doğrudan Anayasa'nın 76. maddesinde düzenlenmiş olup kanun koyucu bu yeterliliğe Anayasa'da bulunmayan yeni engeller ekleyemez. Şartların yalnızca seçim gününe özgü olduğu, Meclis Başkanlık Divanınca belirlendiği veya her dönem yeniden düzenlendiği yönündeki ifadelerin Anayasa'da dayanağı yoktur.

Doğru cevap: E — Genel oyla halk tarafından seçilir

Anayasa'nın 75. maddesi TBMM'nin genel oyla seçilen altı yüz milletvekilinden oluştuğunu belirtir. Atama, ikinci dereceli seçim veya karma bir belirleme usulü yürürlükteki Anayasa'da öngörülmemiştir.

Doğru cevap: B — Otuz aylık süre dolmadığı ve yüzde beşlik eşik aşılmadığı için ara seçime gidilemez

Anayasa 78 uyarınca ara seçime gidilebilmesi için kural olarak genel seçimden otuz ay geçmiş olması gerekir; olayda yirmi ay geçmiştir. Yüzde beşlik eşik (600 üye için otuz üyelik) aşılmadığı ve hiçbir seçim çevresi temsilsiz kalmadığı için üç aylık ve doksan günlük özel usuller de uygulanamaz.

Doğru cevap: A — Kararlar aleyhine başka bir mercie başvurulamaz

Anayasa'nın 79. maddesi Yüksek Seçim Kurulu kararları aleyhine başka bir mercie başvurulamayacağını açıkça hükme bağlar. Bu nedenle kararların Danıştay, Yargıtay ya da Anayasa Mahkemesi denetimine tabi tutulması veya Meclis onayına bağlanması söz konusu değildir.