Anayasa Hukuku – Yasama — Test 4

Doğru cevap: D — Kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle

Anayasa 84/2, kesin hüküm giyme veya kısıtlanma hâlinde düşmenin bu husustaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle gerçekleşeceğini öngörür. Burada Genel Kurulun ayrıca bir düşme kararı almasına gerek yoktur; infazın başlaması veya Resmî Gazete'de yayım gibi şartlar da aranmaz.

Doğru cevap: E — Genel Kurul üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verir

Anayasa 84/4 uyarınca devamsızlık durumunun Başkanlık Divanınca tespiti üzerine Genel Kurul, üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyuyla düşmeye karar verebilir. Düşme kendiliğinden gerçekleşmez ve karar için katılanların salt çoğunluğu ya da üçte iki gibi başka bir yeter sayı öngörülmemiştir.

Doğru cevap: D — Komisyon raporu üzerine Genel Kurul gizli oyla karar verir

Anayasa 84/3, bağdaşmayan görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, yetkili komisyonun durumu tespit eden raporu üzerine Genel Kurulun gizli oyla karar vereceğini düzenler. Karar yetkisi Başkanlık Divanına veya Anayasa Mahkemesine ait olmadığı gibi komisyon raporu tek başına da düşme sonucu doğurmaz.

Doğru cevap: C — Milletvekilliği sona ermez; ancak beş yıl süreyle başka bir partinin kurucusu, üyesi, yöneticisi ve deneticisi olamaz

Anayasa'nın 84. maddesinin, partisinin temelli kapatılmasına beyan ve eylemleriyle sebep olan milletvekilinin üyeliğinin düşmesini öngören son fıkrası, 5982 sayılı Kanun'la (2010 referandumu) yürürlükten kaldırılmıştır. Bugün böyle bir milletvekilinin üyeliği devam eder; yalnızca Anayasa'nın 69. maddesi uyarınca, temelli kapatmaya ilişkin gerekçeli kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak beş yıl süreyle bir başka partinin kurucusu, üyesi, yöneticisi ve deneticisi olamaz.

Doğru cevap: E — İlgili veya bir diğer milletvekili yedi gün içinde başvurabilir

Anayasa'nın 85. maddesi, dokunulmazlığın kaldırılması kararının alındığı tarihten başlayarak yedi gün içinde ilgili milletvekilinin veya bir diğer milletvekilinin Anayasa'ya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabileceğini öngörür ve Mahkeme on beş gün içinde kesin karar verir. Başvuru yolu kapalı değildir, süre otuz gün olmadığı gibi görevli merci de Danıştay değildir.

Doğru cevap: C — Türkiye Büyük Millet Meclisinde ant içmek

Anayasa'nın 81. maddesi, TBMM üyelerinin göreve başlarken Mecliste ant içeceklerini düzenler. Ant, Cumhurbaşkanı veya yargı organı önünde değil Meclis Genel Kurulunda içilir; mal bildirimi ise kanunla düzenlenen ayrı bir yükümlülüktür.

Doğru cevap: B — Ant içme göreve başlamanın anayasal koşuludur

Anayasa 81'e göre milletvekilleri göreve başlarken ant içer; ant içme, üyelik görevinin fiilen yerine getirilebilmesi bakımından anayasal bir koşuldur. Ant içmemek Anayasa'da doğrudan bir düşme sebebi olarak sayılmamıştır, ancak bu işlem sembolik ya da takdire bağlı da değildir.

Doğru cevap: B — En yüksek Devlet memuruna ödenen aylık miktarını aşamaz

Anayasa'nın 86. maddesi milletvekili ödeneğinin en yüksek Devlet memuruna ödenmekte olan aylık miktarını aşamayacağını hükme bağlar. Bu sınır anayasal olduğundan bütçe kanunuyla ya da Meclis Başkanının takdiriyle serbestçe belirlenemez.

Doğru cevap: E — Ödenek miktarının yarısını aşamaz

Anayasa'nın 86. maddesi yolluğun ödenek miktarının yarısını aşamayacağını düzenler. Yolluk için üst sınır bulunmadığı veya ödeneğe eşit ya da onun katı olabileceği yönündeki ifadeler Anayasa metnine aykırıdır.

Doğru cevap: A — En çok üç aylık tutarın önceden ödenebilmesi

Anayasa'nın 86. maddesi ödenek ve yollukların en çok üç aylık tutarının önceden ödenebileceğini öngörür. Altı aylık veya bir yıllık peşin ödeme imkânı tanınmadığı gibi ödeneğin tümüyle vergiden muaf olduğu yönünde bir anayasal hüküm de bulunmamaktadır.

Doğru cevap: A — Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu

Anayasa'nın 94. maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı gizli oyla seçilir ve ilk iki oylamada üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu aranır. Üye tamsayısının salt çoğunluğu üçüncü oylamanın yeter sayısıdır; bu da sağlanamazsa dördüncü oylamada en çok oy alan iki aday yarışır ve en fazla oyu alan Başkan seçilir. Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu 116. maddede seçimlerin yenilenmesi kararı için öngörülmüştür. Toplantıya katılanların salt çoğunluğu ise 96. maddedeki genel karar yeter sayısı olup Başkan seçimi bakımından yeterli değildir.

Doğru cevap: C — Meclis dokunulmazlığı kaldırmadıkça yargılanamaz

Anayasa 83/2 dokunulmazlığı seçimden önce veya sonra işlendiği ileri sürülen suçları kapsayacak biçimde düzenlemiştir; bu nedenle suçun seçimden önce işlenmiş olması korumayı ortadan kaldırmaz. Ayrıca dokunulmazlık yalnızca tutuklamayı değil sorguya çekme ve yargılamayı da engeller ve görev suçlarıyla sınırlı değildir.

Doğru cevap: E — Sorumsuzluk üyelik sona erdikten sonra da sürdüğünden dava açılamaz

Yasama sorumsuzluğu süreklidir; milletvekilliği sona erdikten sonra da Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceler nedeniyle sorumluluk doğmaz. Meclis izni yalnızca dokunulmazlığın kaldırılmasıyla ilgilidir ve üyeliği biten kişi için böyle bir usul zaten söz konusu değildir.

Doğru cevap: C — Yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir

Anayasa'nın 85. maddesi, dokunulmazlığın kaldırılması ile 84. maddenin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarına dayanan düşme kararlarına karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabileceğini ve Mahkemenin on beş gün içinde kesin karar vereceğini öngörür. Devamsızlık dördüncü fıkrada düzenlendiğinden bu yola başvurulabilir; kararın hiçbir denetime tabi olmadığı görüşü Anayasa'ya aykırıdır.

Doğru cevap: B — Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu

Anayasa'nın 84. maddesi istifa, bağdaşmayan görevde ısrar ve devamsızlık hâllerinde düşme kararını Genel Kurula bırakmıştır; kesin hüküm giyme veya kısıtlanma hâlinde ise düşme, kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle gerçekleşir. Başkanlık Divanı yalnızca tespit yapar; Anayasa Mahkemesinin rolü ise 85. madde uyarınca düşme kararlarına karşı yapılan iptal başvurularını incelemekle sınırlıdır. (Partisinin temelli kapatılmasına sebep olma nedeniyle üyeliğin sona ermesini öngören 84. maddenin son fıkrası, 2010 Anayasa değişikliğiyle yürürlükten kaldırılmıştır.)