Anayasa Hukuku – Yasama — Test 6

Doğru cevap: D — Meclis araştırması

Anayasa'nın 98. maddesi meclis araştırmasını belli bir konuda bilgi edinilmek için yapılan inceleme olarak tanımlar. Genel görüşme belli bir konunun Genel Kurulda görüşülmesi, meclis soruşturması ise cezai sorumluluğa yönelen bir usuldür.

Doğru cevap: C — Genel görüşme

Anayasa'nın 98. maddesi genel görüşmeyi, toplumu ve Devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun Genel Kurulda görüşülmesi olarak tanımlar. Meclis araştırması bir inceleme faaliyetidir; meclis tahkikatı ise yürürlükteki Anayasa'da yer alan bir kavram değildir.

Doğru cevap: E — Önerge için salt çoğunluk, soruşturma için beşte üç, sevk için üçte iki

Anayasa'nın 105. maddesine göre soruşturma açılması istemi üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) önergesiyle yapılır, soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçünün (360) gizli oyuyla karar verilir ve Yüce Divana sevk üye tamsayısının üçte ikisinin (400) gizli oyunu gerektirir. Her aşamada aynı çoğunluğun arandığı seçenekler bu kademeli yapıyla bağdaşmaz.

Doğru cevap: D — On beş kişilik komisyon kurulur ve rapor iki ay içinde sunulur

Anayasa'nın 105. maddesi soruşturmanın ad çekme suretiyle kurulacak on beş kişilik bir komisyonca yürütüleceğini ve komisyonun raporunu iki ay içinde sunacağını, tamamlanamazsa bir aylık kesin ek süre verileceğini öngörür. Komisyonun Başkanlık Divanı veya Anayasa Mahkemesince oluşturulması Anayasa'ya aykırıdır.

Doğru cevap: E — Seçimlerin yenilenmesi kararı alamaz

Anayasa'nın 105. maddesi, hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçim kararı alamayacağını hükme bağlar. Yurt dışına çıkma yasağı, kararname çıkarma veya bütçe sunma gibi yetkilere ilişkin bir sınırlama ise bu maddede yer almamaktadır.

Doğru cevap: A — Yargılamayı Anayasa Mahkemesi yapar ve süre üç aydır

Anayasa'nın 148. maddesi Yüce Divan sıfatıyla yargılama görevini Anayasa Mahkemesine vermiştir; 105. madde ise Cumhurbaşkanı yargılamasının üç ay içinde, tamamlanamazsa bir defaya mahsus üç aylık ek sürede kesin olarak bitirileceğini öngörür. Yargıtay veya Danıştayın Yüce Divan sıfatıyla yargılama yetkisi bulunmamaktadır.

Doğru cevap: C — Ekim ayının birinci günü

Anayasa'nın 93. maddesi TBMM'nin her yıl ekim ayının birinci günü kendiliğinden toplanacağını düzenler. Eylül ve kasım tarihleri Anayasa'da öngörülmemiştir; 23 Nisan ise Meclisin kuruluş yıl dönümü olup toplanma tarihi değildir.

Doğru cevap: D — Üç ay

Anayasa'nın 93. maddesi Meclisin bir yasama yılında en çok üç ay tatil yapabileceğini hükme bağlar. Tatil süresinin dört ay ya da altı ay olduğu yönündeki seçeneklerin Anayasa'da dayanağı yoktur; ara verme ise tatilden farklı bir kurumdur.

Doğru cevap: E — Üyelerin beşte birinin yazılı istemi üzerine Başkan çağrı yapar

Anayasa'nın 93. maddesine göre Meclis, ara verme veya tatil sırasında Cumhurbaşkanınca toplantıya çağrılır; Meclis Başkanı da doğrudan doğruya veya üyelerin beşte birinin yazılı istemi üzerine Meclisi toplantıya çağırır. Bu nedenle E seçeneği doğrudur; tatilde toplanmanın imkânsız olduğu, çağrı için salt çoğunluk istemi arandığı, çağrı yetkisinin yalnızca parti gruplarına ait olduğu ve Başkanın yalnızca kendi takdiriyle çağrı yapabileceği yönündeki ifadeler yanlıştır.

Doğru cevap: A — Üye tamsayısının en az üçte biri

Anayasa'nın 96. maddesi TBMM'nin yapacağı seçimler dâhil bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biriyle, yani 200 üyeyle toplanacağını öngörür. Salt çoğunluk, beşte üç ve üçte iki gibi oranlar ise belirli kararlar için aranan karar yeter sayılarıdır.

Doğru cevap: C — Katılanların salt çoğunluğu, ancak yüz elli birden az olamaz

Anayasa'nın 96. maddesi karar yeter sayısını toplantıya katılanların salt çoğunluğu olarak belirlemiş, ancak bu sayının hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından, yani 151'den az olamayacağını eklemiştir. Karar yeter sayısının İçtüzüğe bırakıldığı veya her hâlde salt çoğunluk arandığı görüşü Anayasa'ya aykırıdır.

Doğru cevap: A — Karar alınamamıştır, çünkü kabul oyu 151'in altındadır

Anayasa 96 uyarınca karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından, yani 600 üye için 151'den az olamaz; 128 kabul oyu bu alt sınırın altındadır. Toplantı yeter sayısı 200 olduğundan 260 üyeyle toplanılması geçerlidir, sorun karar yeter sayısındadır.

Doğru cevap: E — Görüşmeler açıktır ve tutanak dergisinde yayımlanır

Anayasa'nın 97. maddesi Genel Kurul görüşmelerinin açık olduğunu ve tutanak dergisinde tam olarak yayımlanacağını düzenler. Meclis İçtüzük hükümlerine göre kapalı oturum yapabilir; bu oturumlardaki görüşmelerin yayımı ise Meclisin kararına bağlıdır, Cumhurbaşkanının iznine değil.

Doğru cevap: C — Cumhurbaşkanı, mali yılbaşından en az yetmiş beş gün önce

Anayasa'nın 161. maddesi bütçe kanun teklifinin Cumhurbaşkanı tarafından mali yılbaşından en az yetmiş beş gün önce TBMM'ye sunulacağını öngörür. Bütçe Komisyonu teklifi görüşen organdır, Sayıştay ise mali denetimle görevli olup teklif sunma yetkisi yoktur.

Doğru cevap: A — Teklif mali yıl sonundan en geç altı ay sonra sunulur, bildirim yetmiş beş günde verilir

Anayasa'nın 161. maddesi (2017 tarihli 6771 sayılı değişiklik sonrası "Bütçe ve kesinhesap" başlıklı madde), kesin hesap kanunu teklifinin ilgili mali yılın sonundan başlayarak en geç altı ay sonra Cumhurbaşkanınca sunulacağını, Sayıştayın genel uygunluk bildirimini ise teklifin verilmesinden başlayarak en geç yetmiş beş gün içinde Meclise sunacağını düzenler. Kesin hesap teklifi, yeni yıl bütçe kanunu teklifiyle birlikte görüşülüp karara bağlanır. (Kesin hesabı eskiden düzenleyen 164. madde, 2017 değişikliğiyle yürürlükten kaldırılmıştır.)