KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'nin Yer Şekilleri — Test 2

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'nin Yer Şekilleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 242 soru kitap sırasına göre 17 teste bölünmüştür; bu sayfa 2. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

3 kolay8 orta4 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Türkiye'de linyit, bor tuzları ve kaya tuzu yataklarının büyük bölümü hangi jeolojik zamanda oluşmuştur?

    • A)I. Jeolojik Zaman (Paleozoik)
    • B)II. Jeolojik Zaman (Mezozoik)
    • C)IV. Jeolojik Zaman (Kuvaterner)
    • D)III. Jeolojik Zaman (Tersiyer)
    • E)İlkel Zaman (Prekambriyen)
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — III. Jeolojik Zaman (Tersiyer)

    III. jeolojik zamanda oluşan göl ve bataklık ortamları ile yaygın volkanizma, linyit, bor ve tuz yataklarının birikmesini sağlamıştır. I. zaman taş kömürünün, IV. zaman ise buzullaşma ve alüvyal birikimin dönemidir; bu nedenle bor ve linyit bu zamanlarla ilişkilendirilemez.

  2. Soru 2

    Orta

    İstanbul ve Çanakkale boğazlarının bugünkü hâlini alarak Karadeniz ile Akdeniz'in birbirine bağlanması hangi jeolojik zamanda gerçekleşmiştir?

    • A)IV. Jeolojik Zaman (Kuvaterner)
    • B)III. Jeolojik Zaman (Tersiyer)
    • C)II. Jeolojik Zaman (Mezozoik)
    • D)I. Jeolojik Zaman (Paleozoik)
    • E)İlkel Zaman (Prekambriyen)
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — IV. Jeolojik Zaman (Kuvaterner)

    Boğazların açılması, deniz düzeyi değişimlerinin yaşandığı IV. jeolojik zamandaki gelişmelerdendir; aynı dönemde kıyı çizgisi bugünkü görünümünü kazanmıştır. III. zaman Anadolu'nun toptan su üstüne çıktığı ve kıvrım dağlarının oluştuğu dönemdir, boğazların oluşumu bu evreden sonradır.

  3. Soru 3

    Kolay

    Aşağıdaki eski ve sert kütlelerden (masif) hangisi Ege Bölgesi içinde yer alır?

    • A)Kırşehir Masifi
    • B)Menderes Masifi
    • C)Bitlis Masifi
    • D)Yıldız (Istranca) Masifi
    • E)Uludağ kütlesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Menderes Masifi

    Menderes Masifi, Ege Bölümü'nde grabenler arasında yer alan ve I. jeolojik zamana kadar inen eski bir kütledir. Kırşehir Masifi İç Anadolu'da, Bitlis Masifi Doğu Anadolu'da, Istranca Trakya'da bulunduğundan Ege'ye ait değildir.

  4. Soru 4

    Zor

    Aşağıdaki yörelerden hangisi Türkiye'de deprem riskinin en düşük olduğu alanlar arasında gösterilebilir?

    • A)Konya ve Karaman çevresi
    • B)Erzincan çevresi
    • C)Denizli ve Aydın çevresi
    • D)Hatay ve Kahramanmaraş çevresi
    • E)Sakarya ve Düzce çevresi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Konya ve Karaman çevresi

    Konya-Karaman çevresi, Mardin-Şanlıurfa yöresiyle birlikte diri fay kuşaklarından uzak kaldığı için deprem riski en düşük alanlardandır. Erzincan ve Düzce Kuzey Anadolu Fay Zonu, Hatay-Kahramanmaraş Doğu Anadolu Fay Zonu, Denizli-Aydın ise Batı Anadolu graben sistemi üzerinde yer aldığından riskleri yüksektir.

  5. Soru 5

    Orta

    Nevşehir çevresinde bağcılık ve patates tarımının, Manisa'nın Kula yöresinde ise bağcılığın gelişmiş olması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)Alüvyal delta topraklarının geniş yer kaplamasıyla
    • B)Karstik kireçli arazinin yaygın olmasıyla
    • C)Yıl boyunca yağışın düzenli dağılmasıyla
    • D)Volkanik kökenli toprakların mineral bakımından zengin olmasıyla
    • E)Buzul aşındırmasıyla açılmış düzlüklerin varlığıyla
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Volkanik kökenli toprakların mineral bakımından zengin olmasıyla

    Her iki yöre de volkanik malzeme üzerinde geliştiği için topraklar mineralce zengindir ve özellikle bağcılık için elverişlidir. Bu alanlarda delta ovası bulunmaz; ayrıca her iki yörede de yağış yaz mevsiminde belirgin biçimde azaldığından yağış düzenliliğiyle açıklama yapılamaz.

  6. Soru 6

    Zor

    Konya'nın Karapınar ilçesi yakınındaki Meke Gölü hangi kökenli bir göldür?

    • A)Kalkerlerin erimesiyle oluşmuş karstik göl
    • B)Buzulların oyduğu çanakta oluşmuş sirk gölü
    • C)Fay hattı boyunca çöken alanda oluşmuş tektonik göl
    • D)Alüvyonların kıyıyı kapatmasıyla oluşmuş set gölü
    • E)Volkanik patlama çukurunun suyla dolmasıyla oluşmuş göl
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Volkanik patlama çukurunun suyla dolmasıyla oluşmuş göl

    Meke, gaz patlamalarıyla açılmış bir volkanik çukurun (maar) sularla dolmasıyla oluşmuş volkanik kökenli bir göldür. Aynı yörede karstik obruklar da bulunmakla birlikte Meke'nin çevresindeki koni ve volkanik malzeme onun karstik erimeyle açıklanamayacağını gösterir.

  7. Soru 7

    Orta

    Türkiye'de jeotermal kaynakların ve kaplıcaların özellikle Ege Bölümü ile Kuzey Anadolu Fay Zonu boyunca yoğunlaşması aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Bu alanlarda yıllık yağış miktarının çok fazla olduğunun
    • B)Yer altı sularının kırık hatları boyunca yer içi ısısından etkilendiğinin
    • C)Bu alanlarda kalker tabakalarının çok kalın olduğunun
    • D)Bu alanlarda ortalama yükseltinin çok az olduğunun
    • E)Bu alanlarda buzul erimelerinin sürdüğünün
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yer altı sularının kırık hatları boyunca yer içi ısısından etkilendiğinin

    Sıcak su kaynaklarının fay kuşaklarıyla çakışması, suyun derinlerdeki ısıdan etkilenip kırıklar boyunca yüzeye ulaştığını gösterir. Yağış miktarı yer altı suyunun beslenmesini etkiler ama suyun sıcak olmasını açıklamaz; kalker kalınlığı ise karstlaşmayla ilgilidir.

  8. Soru 8

    Kolay

    Epirojenez ile orojenez arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Epirojenezde yer kabuğunda yeni volkan konileri oluşurken, orojenezde geniş lav platoları ortaya çıkar
    • B)Epirojenezde geniş alanlar toptan alçalıp yükselirken, orojenezde tabakalar kıvrılıp kırılarak dağ oluşur
    • C)Epirojenez yalnızca deniz tabanında, orojenez ise yalnızca kara üzerinde etkili olan bir harekettir
    • D)Epirojenez akarsu aşındırmasının, orojenez ise rüzgâr aşındırmasının sonucunda ortaya çıkan bir süreçtir
    • E)Epirojenez yalnızca I. jeolojik zamanda, orojenez ise yalnızca IV. jeolojik zamanda görülmüştür
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Epirojenezde geniş alanlar toptan alçalıp yükselirken, orojenezde tabakalar kıvrılıp kırılarak dağ oluşur

    Epirojenez kıta oluşumu hareketi olup geniş alanların toptan yükselmesi ya da alçalmasıdır; orojenez ise tabakaların sıkışarak kıvrılması ve kırılmasıyla dağ oluşumudur. Volkanizma ayrı bir iç kuvvettir, bu nedenle koni ve lav platosu oluşumu bu iki hareketin ayırt edici ölçütü değildir.

  9. Soru 9

    Orta

    Ege kıyılarında Efes ve Milet gibi antik liman kentlerinin bugün denizden onlarca kilometre içeride kalması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)Deniz düzeyinin son binyıllarda hızla yükselerek kıyıyı karaya doğru itmesiyle
    • B)Kıyı kesiminin fay hareketleriyle çökerek deniz düzeyinin altına inmesiyle
    • C)Akarsuların taşıdığı alüvyonların körfezleri doldurarak kıyıyı ilerletmesiyle
    • D)Rüzgârın taşıdığı kumların kıyı boyunca kalın setler hâlinde birikmesiyle
    • E)Buzulların çekilirken kıyı boyunca kalın moren yığınları biriktirmesiyle
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Akarsuların taşıdığı alüvyonların körfezleri doldurarak kıyıyı ilerletmesiyle

    Büyük ve Küçük Menderes gibi akarsuların bol alüvyon taşıyıp körfezleri doldurması, kıyı çizgisini denize doğru ilerletmiş ve eski limanları içeride bırakmıştır. Deniz düzeyi yükselseydi ya da kıyı çökseydi bu limanların sular altında kalması gerekirdi; oysa tam tersi bir durum söz konusudur.

  10. Soru 10

    Orta

    Doğu Anadolu Bölgesi'nin Türkiye'nin en yüksek ortalama yükseltiye sahip bölgesi olması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)Bölgenin I. jeolojik zamandan beri hiç aşınmadan kalmış eski bir masif olmasıyla
    • B)Şiddetli kıvrılma, yaygın volkanizma ve toptan yükselmenin bir arada etkili olmasıyla
    • C)Kalın kalker tabakalarının karstlaşarak yüzeyde yükseltiyi artırmasıyla
    • D)Buzulların geri çekilirken biriktirdiği moren örtüsünün çok kalın olmasıyla
    • E)Akarsuların taşıdığı alüvyonların bölgede çok kalın biçimde birikmesiyle
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Şiddetli kıvrılma, yaygın volkanizma ve toptan yükselmenin bir arada etkili olmasıyla

    Doğu Anadolu, Alp orojenezinde en şiddetli sıkışmanın yaşandığı, ardından yoğun volkanizma ve epirojenik yükselmenin eklendiği alandır; bu üç etken yükseltiyi artırmıştır. Alüvyon ve moren birikimi ise yüzeyi düzleştiren birikim süreçleridir, bölgesel yükseltiyi bu ölçüde artıramaz.

  11. Soru 11

    Zor

    II. jeolojik zamanda Türkiye topraklarının büyük bölümünün Tetis Denizi'nin tabanında bulunması, aşağıdakilerden hangisinin temel nedenidir?

    • A)Doğu Anadolu'da volkan konilerinin sıralanmasının
    • B)Zonguldak çevresinde taş kömürü oluşmasının
    • C)Toroslar ve Güneydoğu Anadolu'da kalın kalker tabakalarının yer almasının
    • D)Ege'de horst ve grabenlerin ortaya çıkmasının
    • E)İstanbul Boğazı'nın açılmasının
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Toroslar ve Güneydoğu Anadolu'da kalın kalker tabakalarının yer almasının

    Uzun süre deniz tabanında kalan alanlarda kalın kalker ve diğer tortul tabakalar birikmiş, bu malzeme sonradan kıvrılarak Toroslar'ı oluşturmuştur. Volkan konileri ve horst-graben sistemi III. zaman ve sonrasının, boğazlar ise IV. zamanın ürünüdür.

  12. Soru 12

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi bir volkanik şekil değildir?

    • A)Kaldera
    • B)Krater
    • C)Volkan konisi
    • D)Lav platosu
    • E)Dolin
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Dolin

    Dolin, kalkerlerin erimesiyle oluşan huni biçimli karstik bir çukurdur ve volkanizmayla ilgisi yoktur. Kaldera, krater, koni ve lav platosu ise doğrudan volkanik etkinlik sonucunda ortaya çıkan şekillerdir.

  13. Soru 13

    Orta

    1939 Erzincan ile 1999 Gölcük ve Düzce depremlerinin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Doğu Anadolu Fay Zonu üzerinde meydana gelmiş olmaları
    • B)Volkanik patlamalara bağlı olarak oluşmaları
    • C)Ege graben sistemi içinde oluşmaları
    • D)Deniz tabanı heyelanlarından kaynaklanmaları
    • E)Kuzey Anadolu Fay Zonu üzerinde meydana gelmiş olmaları
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Kuzey Anadolu Fay Zonu üzerinde meydana gelmiş olmaları

    Her üç deprem de Saros Körfezi'nden Karlıova'ya uzanan Kuzey Anadolu Fay Zonu üzerinde gerçekleşmiştir. Doğu Anadolu Fay Zonu Karlıova'nın güneybatısında uzandığından Gölcük ve Düzce depremleriyle ilişkilendirilemez; ayrıca bu depremler tektonik kökenlidir, volkanik değildir.

  14. Soru 14

    Zor

    Erciyes'in yüksek ve sivri konili bir görünüm sunmasına karşılık Karacadağ'ın alçak ve yayvan bir kütle oluşturmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Karacadağ'ın buzullarla aşındırılmış olması
    • B)Erciyes'in kalın kalker tabakaları üzerinde yükselmesi
    • C)Karacadağ çevresinde yağış miktarının çok fazla olması
    • D)Karacadağ'ı oluşturan lavların daha akıcı olması
    • E)Erciyes'in herhangi bir kırık hattıyla ilişkili olmaması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Karacadağ'ı oluşturan lavların daha akıcı olması

    Akıcı bazaltik lavlar yamaca yayılarak geniş ve yayvan kalkan biçimli kütleler, koyu ve az akıcı lavlar ise dik yamaçlı yüksek koniler oluşturur; iki dağ arasındaki fark lav özelliğinden kaynaklanır. Karacadağ'ın bulunduğu Güneydoğu Anadolu alçak ve sıcak bir alandır, buzul aşındırmasından söz edilemez.

  15. Soru 15

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de deprem zararlarını azaltmaya yönelik bir önlem olarak kabul edilemez?

    • A)Gevşek alüvyal zeminlerde çok katlı yapılaşmayı yaygınlaştırmak
    • B)Yapılarda deprem yönetmeliğine uygun denetim yapmak
    • C)Fay hatları üzerindeki yerleşim alanlarını haritalamak
    • D)Toplumu deprem konusunda bilinçlendirmek
    • E)Dayanıksız binaları güçlendirmek ya da yenilemek
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Gevşek alüvyal zeminlerde çok katlı yapılaşmayı yaygınlaştırmak

    Gevşek alüvyal zeminler deprem dalgalarını büyüterek hasarı artırır; bu zeminlerde yoğun ve çok katlı yapılaşma riski azaltmaz, tam tersine çoğaltır. Diğer seçeneklerdeki denetim, haritalama, bilinçlendirme ve güçlendirme çalışmaları ise doğrudan zarar azaltıcı uygulamalardır.

Sponsorlu