KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'de Nüfus ve Yerleşme — Test 11

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'de Nüfus ve Yerleşme konusundan 12 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 162 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 11. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Nüfus yoğunluğu türleri: aritmetik, fizyolojik, tarımsal, Doğal nüfus artışı ve nüfus artış hızı (binde), Türkiye'de nüfus artışının dönemleri, Yaş yapısı: genç, aktif ve bağımlı nüfus, Çalışan nüfusun sektörel dağılımı, Yoğun nüfuslu alanlar, Kentleşme, çarpık kentleşme ve gecekondu, Nüfus sayımlarının tarihi (1927, 1935-1990 beş yılda bir, 1997, 2000). Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

0 kolay4 orta8 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Zor

    Grafikte bir ülkenin nüfusunun yaş gruplarına göre yüzde dağılımı verilmiştir. Buna göre, bu ülkeyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

    Soru 1 görseli
    • A)Bağımlı nüfusun toplam içindeki payı %30'dur.
    • B)Çalışma çağındaki nüfus toplamın yarısından fazladır.
    • C)Yaşlı nüfusun toplam içindeki payı %10'dur.
    • D)Nüfus artış hızı son yıllarda azalma eğilimindedir.
    • E)Genç nüfusun payı yaşlı nüfusun payının iki katıdır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Nüfus artış hızı son yıllarda azalma eğilimindedir.

    Grafikte 0-14 yaş grubu %20, 15-64 yaş grubu %70, 65 yaş ve üzeri ise %10 okunur. Bağımlı sayılan 0-14 ile 65 ve üzeri grupların toplamı %30 olduğundan A'ya, 15-64 grubunun payı %50'yi aştığından B'ye, yaşlı payı %10 olduğundan C'ye ve 20 sayısı 10'un iki katı olduğundan E'ye ulaşılır. Grafik yalnızca tek bir döneme ait dağılımı gösterir; farklı yıllara ait veri bulunmadığı için nüfus artış hızının yönü konusunda çıkarım yapılamaz. Cevap D.

  2. Soru 2

    Zor

    Grafikte dört ilin aritmetik nüfus yoğunluğu (kişi/km²) verilmiştir. Bu illerin yüzölçümleri ise K: 5 000 km², L: 10 000 km², M: 20 000 km², N: 15 000 km²'dir. Buna göre, bu illerden hangisinin toplam nüfusu en fazladır?

    Soru 2 görseli
    • A)K
    • B)L
    • C)M
    • D)N
    • E)K ile L eşittir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — M

    Aritmetik nüfus yoğunluğu nüfusun yüzölçümüne bölünmesiyle bulunduğuna göre nüfus, yoğunluk ile yüzölçümünün çarpımına eşittir. Grafikten yoğunluklar K'de 400, L'de 300, M'de 200 ve N'de 100 kişi/km² okunur. Buna göre nüfuslar K'de 2 000 000, L'de 3 000 000, M'de 4 000 000 ve N'de 1 500 000 kişidir. Yoğunluğu en yüksek il K olmasına karşın, yüzölçümü geniş olduğu için en kalabalık il M'dir; yoğunluğu doğrudan nüfusla eşitlemek bu soruda yapılan tipik hatadır. Cevap C.

  3. Soru 3

    Orta

    Türkiye genelinde kadın ve erkek nüfus oranları birbirine çok yakın olmasına karşın, sanayinin geliştiği bazı kentlerde erkek nüfusun oranı kadın nüfusun oranından belirgin biçimde yüksektir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Bu kentlerde doğum oranlarının yüksek olması
    • B)Kadınlarda ortalama yaşam süresinin daha kısa olması
    • C)Bu kentlere iş amacıyla erkek nüfusun göç etmesi
    • D)Kentlerde sağlık hizmetlerinin gelişmiş olması
    • E)Bu kentlerde kırsal nüfus oranının yüksek olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bu kentlere iş amacıyla erkek nüfusun göç etmesi

    Sanayi kentlerindeki iş olanakları çalışma çağındaki nüfusu çeker; bu göç hareketine çoğunlukla erkekler öncülük ettiği için erkek nüfusun oranı yükselir. Doğum oranlarının yüksekliği cinsiyet oranını değiştirmez, çünkü doğan kız ve erkek çocuk sayıları birbirine çok yakındır; bu nedenle A elenir. Türkiye'de kadınların ortalama yaşam süresi erkeklerden uzundur, dolayısıyla B gerçeğe aykırıdır. Sağlık hizmetlerinin gelişmişliği ve kırsal nüfus oranı da cinsiyet dengesizliğini açıklamaz. Cevap C.

  4. Soru 4

    Orta

    Kırsal meskenlerde kullanılan yapı malzemesi, yörenin doğal kaynaklarına ve iklim koşullarına göre değişir. Buna göre, aşağıdaki mesken malzemesi - yöre eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

    • A)Ahşap - Doğu Karadeniz
    • B)Kerpiç - İç Anadolu
    • C)Taş - Doğu Anadolu
    • D)Ahşap - Güneydoğu Anadolu
    • E)Kerpiç - Güneydoğu Anadolu
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Ahşap - Güneydoğu Anadolu

    Kırsal mesken malzemesi çevredeki doğal kaynaklara bağlıdır: ormanın gür olduğu Doğu Karadeniz'de ahşap, kurak ve ağaç örtüsü zayıf olan İç Anadolu ile Güneydoğu Anadolu'da kerpiç, taşın bol bulunduğu Doğu Anadolu'da ise taş yaygındır. Güneydoğu Anadolu'da orman örtüsü çok sınırlı olduğundan ahşap mesken yapımı yaygınlaşmamıştır; bu yüzden D eşleştirmesi yanlıştır. Aynı bölgede kerpicin kullanılması ise kuraklık ve ağaç yokluğunun doğal sonucudur, dolayısıyla E doğru bir eşleştirmedir. Cevap D.

  5. Soru 5

    Orta

    Türkiye'de kent nüfusunun kır nüfusunu ilk kez geçtiği nüfus sayımı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)1950
    • B)1965
    • C)1985
    • D)1990
    • E)2000
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — 1985

    Türkiye'de kent nüfusu 1985 genel nüfus sayımında ilk kez kır nüfusunu geçmiş, toplam nüfusun yarıdan fazlası kentlerde yaşar duruma gelmiştir. 1950'de kent nüfusunun payı %25 dolayındaydı; bu tarihten sonra tarımda makineleşme ve sanayileşmeyle birlikte kentleşme hızlandı. 1965 sayımında kır nüfusu hâlâ üstünlüğünü koruduğu için B yanlıştır. 1990 ve 2000 sayımlarında kent nüfusu zaten önde olduğundan bunlar ilk kez geçilen yıllar değildir. Cevap C.

  6. Soru 6

    Zor

    Bir ülkede 0-14 yaş grubunun payı %28, 15-64 yaş grubunun payı %60, 65 yaş ve üzerindeki nüfusun payı ise %12'dir. Bağımlı nüfus oranı, çalışma çağı dışındaki nüfusun çalışma çağındaki nüfusa bölünüp 100 ile çarpılmasıyla bulunur. Buna göre, bu ülkede bağımlı nüfus oranı yaklaşık kaçtır?

    • A)40
    • B)67
    • C)72
    • D)88
    • E)150
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — 67

    Çalışma çağı dışındaki nüfus, 0-14 ile 65 ve üzeri gruplardan oluşur: %28 + %12 = %40. Bu değer çalışma çağındaki nüfusa bölünür: 40 ÷ 60 = 0,67; 100 ile çarpılınca sonuç yaklaşık 67 olur. Yani her 100 çalışma çağındaki kişiye 67 bağımlı kişi düşmektedir. 40 sonucu bağımlı nüfusun toplam içindeki payını verir, oranın kendisi değildir. 150 ise bölme işlemini ters yapmaktan doğan hatadır. Cevap B.

  7. Soru 7

    Zor

    Bir ilde nüfus artış hızı Türkiye ortalamasının çok üzerindedir; kentli nüfus oranı %90'ı aşmış, tarım sektöründe çalışanların payı ise %5'in altına inmiştir. Bu verilere göre bu ille ilgili; I. Yoğun biçimde göç almaktadır. II. Sanayi ve hizmet sektörleri gelişmiştir. III. Toplam doğurganlık hızı Türkiye ortalamasının üzerindedir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

    • A)I ve II
    • B)Yalnız I
    • C)Yalnız III
    • D)II ve III
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I ve II

    Kentli nüfus oranının %90'ı aşması ve tarımda çalışanların payının %5'in altına inmesi, ildeki istihdamın sanayi ve hizmet sektörlerinde toplandığını gösterir; bu da II'yi doğrular. İş olanaklarının bu ölçüde yoğunlaştığı bir ilde artış hızının ülke ortalamasını aşması büyük ölçüde alınan göçle açıklanır, böylece I'e de ulaşılır. III'e ulaşılamaz: verilerde doğurganlıkla ilgili hiçbir bilgi yoktur; üstelik kentleşme oranı yüksek illerde doğurganlık genellikle düşük seyreder. Cevap A.

  8. Soru 8

    Zor

    Bir yörede nüfusun seyrek olmasının nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

    • A)Yükseltinin fazla ve iklimin sert olması
    • B)Ulaşım olanaklarının yetersiz kalması
    • C)Sanayi yatırımlarının yapılmamış olması
    • D)Tarım alanlarının dar ve verimsiz olması
    • E)Verimli tarım topraklarının geniş olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Verimli tarım topraklarının geniş olması

    Yükselti ve iklim sertliği, ulaşımın yetersizliği, sanayi yatırımlarının bulunmaması ve tarım alanlarının darlığı bir yörede nüfusun seyrek kalmasına yol açan gerçek etkenlerdir; Doğu Anadolu'nun yüksek kesimleri bunun örneğidir. Verimli tarım topraklarının geniş yer kaplaması ise nüfusu iten değil çeken bir özelliktir. Nitekim Çukurova ve Gediz Ovası gibi verimli alanlarda nüfus yoğunlaşmıştır. Cevap E.

  9. Soru 9

    Zor

    Türkiye'de sürekli yerleşmelerin görülebildiği en yüksek sınır, kuzeyden güneye gidildikçe yükselir. Bu duruma bağlı olarak; I. Enlem etkisiyle güneye doğru sıcaklığın artması belirleyicidir. II. Dağların güneye bakan yamaçlarında yerleşmeler daha yukarıya çıkabilir. III. Güneydeki yüksek alanlarda yağış, kuzeydekilere göre daha fazladır. yargılarından hangileri doğrudur?

    • A)Yalnız I
    • B)I ve II
    • C)Yalnız III
    • D)II ve III
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — I ve II

    Yerleşmenin yükselti sınırını belirleyen temel etken sıcaklıktır; enlem etkisiyle güneye gidildikçe sıcaklık arttığı için yerleşmeler daha yüksek kesimlere çıkabilir, bu nedenle I doğrudur. Aynı ilke bakı için de geçerlidir: güneye bakan yamaçlar daha sıcak olduğundan yerleşmenin üst sınırı bu yamaçlarda yükselir, II de doğrudur. III yanlıştır: Türkiye'de yağış güneye doğru artmaz; üstelik yerleşmenin yükselti sınırını belirleyen etken yağış değil sıcaklıktır. Cevap B.

  10. Soru 10

    Orta

    Türkiye'de aritmetik nüfus yoğunluğunun en düşük olduğu il aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Erzincan
    • B)Ardahan
    • C)Tunceli
    • D)Sivas
    • E)Karaman
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Tunceli

    Tunceli; engebeli ve yüksek arazisi, sınırlı tarım alanları ve uzun süredir verdiği göç nedeniyle Türkiye'de aritmetik nüfus yoğunluğu en düşük ildir, yoğunluğu 15 kişi/km²'nin altındadır. Ardahan ve Erzincan da seyrek nüfuslu illerdendir, ancak yoğunlukları Tunceli'nin üzerindedir. Sivas'ın yüzölçümü çok geniş olduğu için yoğunluğu düşüktür, yine de Tunceli'nin altına inmez. Karaman ise İç Anadolu'da orta düzeyde bir yoğunluğa sahiptir. Cevap C.

  11. Soru 11

    Zor

    Bir ülkede nüfus artış hızının yüksek olması durumunda; I. Kişi başına düşen millî gelirin azalması II. İşsizlik oranının yükselmesi III. Tasarruf ve yatırımların artması sonuçlarından hangileri beklenir?

    • A)Yalnız I
    • B)Yalnız III
    • C)I ve III
    • D)I ve II
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — I ve II

    Millî gelir aynı kalırken nüfus hızla artarsa kişi başına düşen gelir azalır; bu nedenle I doğrudur. Çalışma çağına giren nüfus artarken yeni iş alanları aynı hızla açılamayacağından işsizlik oranı yükselir, II de doğrudur. III yanlıştır: tüketilmesi gereken mal ve hizmet miktarı arttıkça tasarruf edilebilen kaynak azalır, yatırımlara ayrılan pay da küçülür. III'ü içeren B, C ve E şıkları bu nedenle elenir. Cevap D.

  12. Soru 12

    Zor

    Bir kentte son yıllarda gecekondu alanlarının genişlediği, işsizliğin arttığı ve altyapı hizmetlerinin yetersiz kaldığı belirlenmiştir. Bu bilgilere göre bu kentle ilgili; I. Kısa sürede yoğun göç almıştır. II. Nüfusu planlı biçimde büyümüştür. III. Kentsel hizmetlere olan talep artmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

    • A)Yalnız I
    • B)Yalnız II
    • C)I ve II
    • D)II ve III
    • E)I ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — I ve III

    Gecekondu alanlarının genişlemesi, konut üretiminin nüfus artışına yetişememesi anlamına gelir; bu da kentin kısa sürede yoğun göç aldığını gösterir, I doğrudur. Artan nüfusun su, ulaşım, eğitim ve sağlık hizmetlerine olan talebi yükseltmesi altyapının yetersiz kalmasına yol açar, III de doğrudur. II yanlıştır: gecekondulaşma ve altyapı yetersizliği tam olarak plansız büyümenin göstergesidir. II'yi içeren B, C ve D şıkları bu nedenle elenir. Cevap E.

Sponsorlu