KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'de Nüfus ve Yerleşme — Test 2

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'de Nüfus ve Yerleşme konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 122 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 2. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

0 kolay9 orta6 zor

  1. Soru 1

    Orta

    Zonguldak ve çevresinde nüfusun beklenenden yoğun olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Tarım alanlarının ülke genelinde çok geniş olması
    • B)Kıyı turizminin ülke genelinde çok gelişmiş olması
    • C)Taş kömürü çıkarımına bağlı iş olanaklarının bulunması
    • D)Yer şekillerinin çok sade olması
    • E)Kışların çok ılıman geçmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Taş kömürü çıkarımına bağlı iş olanaklarının bulunması

    Zonguldak çevresinde taş kömürü işletmeciliği ve buna bağlı sanayi, çok sayıda çalışanı bölgeye çekerek nüfusu yoğunlaştırmıştır. Yörede yer şekilleri engebeli ve tarım alanları dardır; bu nedenle tarım ya da sade topoğrafya açıklaması geçerli değildir.

  2. Soru 2

    Orta

    Nüfus sayımlarından elde edilen verilerin kullanım alanlarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

    • A)Ülkenin yer altı kaynaklarının rezerv miktarı belirlenir
    • B)Okul ve öğretmen ihtiyacı planlanır
    • C)Askerlik çağındaki nüfus belirlenir
    • D)İş gücü ve işsizlik durumu ortaya konur
    • E)Kır ve kent nüfusu arasındaki değişim izlenir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Ülkenin yer altı kaynaklarının rezerv miktarı belirlenir

    Nüfus sayımları insanlara ait demografik, eğitim ve iş gücü bilgilerini verir; maden rezervlerinin belirlenmesi ise jeolojik arama çalışmalarının konusudur. Okul ihtiyacının planlanması ya da askerlik çağındaki nüfusun saptanması ise doğrudan sayım verilerine dayanır.

  3. Soru 3

    Orta

    Doğu Karadeniz kıyılarında yağış ve sıcaklık koşulları elverişli olduğu hâlde yerleşmelerin küçük ve birbirinden ayrık olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Yıllık yağış miktarının ülke ortalamasının çok altında olması
    • B)Toprakların tümüyle verimsiz olması
    • C)Kışların çok sert ve uzun geçmesi
    • D)Yer şekillerinin engebeli olması ve düzlük alanların azlığı
    • E)Su kaynaklarının yetersiz kalması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yer şekillerinin engebeli olması ve düzlük alanların azlığı

    Dağların kıyıya paralel uzanması ve vadilerin derin yarılması, geniş düzlük bulunmadığı için yerleşmelerin dağınık ve küçük kalmasına yol açar. Yörede yağış Türkiye ortalamasının çok üzerindedir; bu nedenle yağış azlığı ya da su yetersizliği açıklaması gerçeğe aykırıdır.

  4. Soru 4

    Orta

    Ege Bölümü'nde kıyı ovalarının iç kesimlere göre daha yoğun nüfuslanmasında, dağların denize dik uzanmasının etkisi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)Yükseltinin kıyıdan iç kesimlere doğru düzenli olarak azalması
    • B)Denizel etkilerin ve ulaşımın iç kesimlere kadar sokulabilmesi
    • C)Kıyıda tarım alanlarının bulunmaması
    • D)Akarsuların denize ulaşamaması
    • E)Kıyı boyunca sürekli kar örtüsü görülmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Denizel etkilerin ve ulaşımın iç kesimlere kadar sokulabilmesi

    Dağların denize dik uzanması, deniz etkisinin ve ulaşım yollarının çöküntü ovaları boyunca içeriye sokulmasını sağlar; böylece tarım ve yerleşme için elverişli geniş alanlar oluşur. Yükselti kıyıdan içeriye doğru azalmaz, aksine artar; bu nedenle o seçenek yanlıştır.

  5. Soru 5

    Orta

    Şanlıurfa çevresinde sulama olanaklarının artmasıyla tarımsal üretimin ve nüfusun yükselmesi, nüfus dağılışında hangi faktörün etkisine örnektir?

    • A)Yükseltinin azlığı
    • B)Deniz etkisinin artması
    • C)Orman varlığının genişlemesi
    • D)Yer altı zenginliklerinin bulunması
    • E)Su kaynaklarının kullanımı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Su kaynaklarının kullanımı

    Kuru tarımın yapıldığı yarı kurak alanlarda sulamanın devreye girmesi, üretimi ve buna bağlı olarak nüfusu artıran temel etkendir. Deniz etkisi bu iç kesimde söz konusu değildir; nüfus artışını açıklayan asıl unsur sulama suyuna erişimdir.

  6. Soru 6

    Orta

    Marmara Bölgesi'nde İzmit Körfezi çevresinin ülke ortalamasının çok üzerinde nüfus yoğunluğuna sahip olmasının başlıca nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Yaz turizminin ve konaklama tesislerinin çok gelişmiş olması
    • B)Sanayi tesislerinin yoğunlaşması ve iş olanaklarının fazlalığı
    • C)Tarım alanlarının ülke genelinde en geniş olması
    • D)Yükseltinin çok fazla olması
    • E)Yer altı sularının çok bol olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Sanayi tesislerinin yoğunlaşması ve iş olanaklarının fazlalığı

    İzmit Körfezi çevresi ulaşım kolaylığı ve pazara yakınlık sayesinde sanayinin toplandığı bir alandır; bu da göçle nüfusun hızla artmasına yol açmıştır. Bölgenin nüfus yığılmasında yaz turizmi belirleyici değildir, çünkü çekiciliği yıl boyu süren sanayi istihdamıdır.

  7. Soru 7

    Orta

    Klasik nüfus sayımları ile ADNKS arasındaki en belirgin fark aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)ADNKS'de yalnızca kent nüfusunun sayılması
    • B)Klasik sayımlarda yalnızca çalışan nüfusun sayılması
    • C)ADNKS'de nüfusun yaş yapısının hesaplanamaması
    • D)ADNKS'de verilerin adres kayıtlarından her yıl güncellenebilmesi
    • E)Klasik sayımlarda kırsal nüfusun dışarıda bırakılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — ADNKS'de verilerin adres kayıtlarından her yıl güncellenebilmesi

    ADNKS, adres kayıtlarına dayandığı için ülke genelinde sokağa çıkma yasağı gerektirmeden verileri yıllık olarak güncelleyebilir. ADNKS kır-kent ayrımı yapmadan tüm nüfusu kapsar ve yaş yapısı da bu kayıtlardan elde edilebilir; bu nedenle diğer seçenekler yanlıştır.

  8. Soru 8

    Orta

    Bir ülkede nüfus artış hızı yıllar içinde azalmasına rağmen toplam nüfusun artmaya devam etmesi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)Artış hızı düşse de doğum sayısının ölüm sayısını aşmayı sürdürmesi
    • B)Ölüm sayısının uzun süredir doğum sayısının üzerine çıkmış olması
    • C)Ülkenin sürekli dış göç vermeye başlaması
    • D)Nüfusun tamamının kentlerde toplanması
    • E)Yüz ölçümünün yıllar içinde büyümesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Artış hızı düşse de doğum sayısının ölüm sayısını aşmayı sürdürmesi

    Artış hızının azalması, artışın durduğu anlamına gelmez; doğumlar ölümleri aşmaya devam ettiği sürece toplam nüfus daha yavaş da olsa büyümeyi sürdürür. Ölümlerin doğumları geçmesi durumunda nüfus azalacağı için o seçenek verilen bilgiyle çelişir.

  9. Soru 9

    Orta

    Nüfus yoğunluğu yüksek olan her ülkenin gelişmiş olduğunun söylenemeyeceğine en güçlü kanıt aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Yoğunluğun nüfus ve alan oranıyla hesaplanması
    • B)Yoğunluğun her yıl değişebilmesi
    • C)Yüz ölçümü büyük ülkelerin de bulunması
    • D)Nüfus sayımlarının ülkelerde belirli aralıklarla yapılıyor olması
    • E)Yoğunluğu yüksek olan bazı ülkelerde kişi başına düşen gelirin düşük olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Yoğunluğu yüksek olan bazı ülkelerde kişi başına düşen gelirin düşük olması

    Nüfus yoğunluğu yalnızca bir alan-nüfus oranıdır; ekonomik yapıyı ölçmez. Yoğunluğu yüksek olduğu hâlde kişi başına geliri düşük ülkelerin varlığı bu ilişkinin zorunlu olmadığını gösterir. Yoğunluğun hesaplanma biçimi ise gelişmişlikle ilgili bir kanıt sunmaz.

  10. Soru 10

    Zor

    K ülkesinde tarım alanı 50 000 km², tarımla geçinen nüfus 2 500 000; L ülkesinde tarım alanı 40 000 km², tarımla geçinen nüfus 1 200 000'dir. Bu verilere göre hangi yargıya ulaşılır?

    • A)L'nin tarımsal nüfus yoğunluğu K'ninkinin iki katıdır
    • B)İki ülkenin tarımsal nüfus yoğunluğu eşittir
    • C)K'nin tarımsal nüfus yoğunluğu L'nin yaklaşık 1,7 katıdır
    • D)K'de tarımsal nüfus yoğunluğu 20 kişi/km²'dir
    • E)L'de tarımsal nüfus yoğunluğu 50 kişi/km²'dir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — K'nin tarımsal nüfus yoğunluğu L'nin yaklaşık 1,7 katıdır

    K için 2 500 000 / 50 000 = 50 kişi/km², L için 1 200 000 / 40 000 = 30 kişi/km² bulunur. 50 / 30 = 1,67 olduğundan K'nin yoğunluğu L'ninkinin yaklaşık 1,7 katıdır. 'L'de 50 kişi/km²' seçeneği K'ye ait değeri L'ye atfettiği için yanlıştır.

  11. Soru 11

    Zor

    Bir ilde yıllık doğum oranı binde 19, ölüm oranı binde 7'dir. Aynı yıl bu il binde 4 oranında net göç vermiştir. Buna göre ilin toplam nüfus artış hızı binde kaçtır?

    • A)4
    • B)12
    • C)16
    • D)30
    • E)8
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — 8

    Doğal artış = 19 - 7 = binde 12'dir. İl net göç verdiği için bu değerden 4 çıkarılır ve toplam artış hızı binde 8 bulunur. Binde 12 yanıtı yalnızca doğal artışı verir; göç etkisi hesaba katılmadığı için toplam artış hızını göstermez.

  12. Soru 12

    Zor

    Bir ülkede fizyolojik nüfus yoğunluğu çok yüksek olmasına karşın tarımsal nüfus yoğunluğu oldukça düşüktür. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Ülkede tarıma elverişli alanların çok geniş yer kapladığının
    • B)Nüfusun büyük bölümünün tarım dışı sektörlerde çalıştığının
    • C)Toplam nüfusun çok az olduğunun
    • D)Tarımda verimin çok düşük olduğunun
    • E)Ülkenin yüz ölçümünün çok büyük olduğunun
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Nüfusun büyük bölümünün tarım dışı sektörlerde çalıştığının

    Her iki oranın da paydası tarım alanıdır; fizyolojik yoğunluk yüksekken tarımsal yoğunluğun düşük kalması, toplam nüfusa göre tarımla geçinenlerin az olduğunu gösterir. Tarım alanının geniş olması durumunda fizyolojik yoğunluk da düşük çıkardı; bu nedenle o seçenek verilerle çelişir.

  13. Soru 13

    Zor

    Bir yörede aritmetik nüfus yoğunluğu düşük olduğu hâlde tarımsal nüfus yoğunluğu yüksektir. Bu yöreyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Tarım alanları toplam yüz ölçümünün çok büyük bölümünü kaplamaktadır
    • B)Nüfusun tamamı sanayide çalışmaktadır
    • C)Geniş bir alana yayılmış az nüfus, dar tarım alanlarında yoğunlaşmıştır
    • D)Yörede tarımsal üretim hiç yapılmamaktadır
    • E)Toplam nüfus ülke ortalamasının çok üzerindedir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Geniş bir alana yayılmış az nüfus, dar tarım alanlarında yoğunlaşmıştır

    Aritmetik yoğunluğun düşüklüğü alanın nüfusa göre geniş olduğunu, tarımsal yoğunluğun yüksekliği ise tarımla geçinenlerin dar tarım alanlarına sıkıştığını gösterir. Tarım alanlarının yüz ölçümünün büyük bölümünü kaplaması durumunda tarımsal yoğunluk düşük çıkardı.

  14. Soru 14

    Zor

    Aynı enlemde yer alan iki merkezden biri kıyıda, diğeri yüksek bir iç plato üzerindedir ve kıyıdaki merkezin nüfusu belirgin biçimde fazladır. Bu farkın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Yükselti ve karasallığın yaşam ile tarım koşullarını sınırlandırması
    • B)İki merkezin farklı boylamlarda bulunması
    • C)Kıyıdaki merkezin güneşlenme süresinin daha uzun olması
    • D)İç kesimde gece ile gündüz arasındaki sürenin farklı olması
    • E)Kıyıdaki merkezin yer çekiminin daha güçlü olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Yükselti ve karasallığın yaşam ile tarım koşullarını sınırlandırması

    Enlem aynıyken ortaya çıkan farkı açıklayan etken yükselti ve karasallıktır; yüksek platolarda kışların sert geçmesi tarımı ve yerleşmeyi sınırlar. Enlem aynı olduğu için güneşlenme süresi ya da gece-gündüz süresi bakımından belirleyici bir fark oluşmaz.

  15. Soru 15

    Zor

    Türkiye'de nüfusun dağılışını etkileyen faktörlerle ilgili olarak aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

    • A)Bursa çevresinde nüfusun yoğun olması — sanayi ve tarımın gelişmiş olması
    • B)Batman'da nüfusun artması — petrol çıkarımı ve rafineri faaliyetleri
    • C)Mersin çevresinde nüfusun yoğun olması — liman ve ticaret işlevi
    • D)Hakkâri çevresinde nüfusun seyrek olması — sanayinin gelişmiş olması
    • E)Konya Ovası'nda yerleşmelerin seyrek olması — su kaynaklarının sınırlı olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Hakkâri çevresinde nüfusun seyrek olması — sanayinin gelişmiş olması

    Hakkâri çevresinde nüfusun seyrek olmasının nedeni yüksek ve engebeli arazi ile sert kış koşullarıdır; sanayinin gelişmiş olması bir seyrelme nedeni olamaz, aksine nüfusu artırırdı. Diğer eşleştirmelerde ise ekonomik işlev ile nüfus yoğunluğu arasındaki ilişki doğru kurulmuştur.

Sponsorlu