Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'de Nüfus ve Yerleşme konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 122 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 5. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
9 kolay6 orta0 zor
İnsanların bulundukları yerden ekonomik, sosyal ya da siyasi nedenlerle başka bir yere kalıcı olarak yerleşmesine ne ad verildiği aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D — Göç
Yerleşim yerinin sürekli olarak değiştirilmesi göç olarak adlandırılır. Mübadele ise devletler arasında anlaşmayla yapılan karşılıklı ve zorunlu bir nüfus değişimi olduğundan göçün yalnızca özel bir türüdür.
Türkiye'de yaz aylarında Çukurova'ya pamuk toplamak için gidilip hasat sonunda geri dönülmesi hangi göç türüne örnektir?
Doğru cevap: B — Mevsimlik iç göç
Belirli bir mevsimde iş amacıyla gidilip iş bitince geri dönülen hareketler mevsimlik göçtür ve kalıcı bir yer değiştirme içermez. Sürekli iç göçte ise kişiler yerleştikleri yere temelli olarak taşınır; bu nedenle iki tür birbirinden ayrılır.
Türkiye'den 1960'lı yıllardan itibaren başta Almanya olmak üzere Batı Avrupa ülkelerine yönelen nüfus hareketi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — İşçi göçü
1960'lardan itibaren iş gücü açığını kapatmak isteyen Batı Avrupa ülkelerine yönelen hareket işçi göçü olarak adlandırılır ve bir dış göç türüdür. Yayla göçü ise ülke içinde ve mevsimlik olarak gerçekleştiği için bu tanıma uymaz.
Bir ülkede yetişmiş, nitelikli iş gücünün daha iyi koşullar için başka ülkelere gitmesine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E — Beyin göçü
Yükseköğrenim görmüş ve nitelikli kişilerin başka ülkelere yerleşmesi beyin göçüdür ve göç veren ülke için ciddi bir kayıptır. Mübadele karşılıklı ve antlaşmaya dayalı bir nüfus değişimidir; nitelik ölçütüyle ilgisi yoktur.
Türkiye'de kentlere doğru gerçekleşen iç göçün en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — Kentlerde iş olanaklarının daha fazla olması
İç göçün başlıca itici ve çekici gücü ekonomiktir; kentlerdeki iş ve gelir olanakları kırsal nüfusu çeker. Kentlerde tarım alanlarının geniş olması gibi bir durum söz konusu değildir; aksine kentleşme tarım alanlarını daraltır.
Kentlerde plansız ve izinsiz olarak, çoğunlukla başkasına ait arazi üzerinde yapılan konutlara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D — Gecekondu
Kentin çeperinde plansız biçimde ortaya çıkan izinsiz konutlar gecekondu olarak adlandırılır ve hızlı göçün doğrudan sonucudur. Mezra, kom ve yayla ise kırsal alanda görülen geçici ya da küçük yerleşme birimleridir.
Türkiye'de en fazla göç alan illerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — Sanayi, ticaret ve hizmet sektörlerinin gelişmiş olması
İstanbul, Kocaeli, Bursa, İzmir gibi göç alan illerde sanayi, ticaret ve hizmet sektörleri gelişmiş olduğu için iş olanağı fazladır. Ulaşım ağının zayıf olması ise göçü kolaylaştırmaz, aksine engelleyici bir etkendir.
Lozan Antlaşması sonrasında Türkiye ile Yunanistan arasında karşılıklı olarak gerçekleştirilen nüfus değişimi aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
Doğru cevap: C — Nüfus mübadelesi
Devletler arasında antlaşmayla yapılan karşılıklı ve zorunlu nüfus değişimi mübadeledir. İşçi göçü ise bireylerin ekonomik nedenlerle isteğe bağlı olarak gitmesi olduğundan zorunluluk içermez.
Çarpık kentleşmenin sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
Doğru cevap: B — Kentlerde yeşil alanların ve altyapının planlı biçimde gelişmesi
Çarpık kentleşme planlı gelişmenin tam tersidir; yeşil alan ve altyapının düzenli biçimde büyümesi ancak planlı kentleşmede görülür. Trafik, altyapı ve çevre sorunlarının büyümesi ise plansız büyümenin tipik sonuçlarıdır.
Nüfusu 800 000 olan bir il, bir yıl içinde 60 000 kişi göç almış, 20 000 kişi göç vermiştir. Bu ilin net göç hızı binde kaçtır?
Doğru cevap: E — 50
Net göç = 60 000 - 20 000 = 40 000 kişidir. Net göç hızı = (40 000 / 800 000) x 1000 = binde 50 bulunur. Binde 75 sonucu, göç verenler düşülmeden yalnızca gelenlerin kullanılmasından doğan hatalı bir değerdir.
Nüfusu 1 500 000 olan bir ilde bir yılda doğal nüfus artış hızı binde 12, net göç hızı ise binde -5'tir. Bu ilin yıl sonundaki nüfusu kaç olur?
Doğru cevap: D — 1 510 500
Toplam artış hızı 12 - 5 = binde 7'dir. 1 500 000 x 7 / 1000 = 10 500 kişilik artış bulunur ve nüfus 1 510 500 olur. 1 525 500 seçeneği göç kaybının çıkarılacağı yerde eklenmesinden, 1 492 500 ise yalnızca göç kaybının uygulanmasından doğan hatalı sonuçlardır.
Bir kentin nüfusu beş yılda 900 000'den 1 200 000'e yükselmiştir. Bu artışın 120 000'i doğal artıştan kaynaklanmaktadır. Buna göre göçün toplam artıştaki payı yüzde kaçtır?
Doğru cevap: A — 60
Toplam artış 1 200 000 - 900 000 = 300 000'dir. Göçten gelen pay 300 000 - 120 000 = 180 000 olduğundan oran (180 000 / 300 000) x 100 = %60 bulunur. %40 değeri doğal artışın payını verir; soruda istenen göçün payıdır.
Bir ilden bir yılda göç eden 240 000 kişinin %45'i iş bulmak, %25'i eğitim, %20'si sağlık, kalanı ise diğer nedenlerle göç etmiştir. Buna göre diğer nedenlerle göç edenlerin sayısı kaçtır?
Doğru cevap: C — 24 000
Diğer nedenlerin payı 100 - (45 + 25 + 20) = %10'dur. 240 000 x 0,10 = 24 000 kişi bulunur. 48 000 değeri sağlık nedeniyle göç edenlerin sayısıdır; diğer nedenlere ait değildir.
Bir ilin yoğun göç vermesi durumunda o ilde aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenir?
Doğru cevap: B — Genç ve erkek nüfus oranının azalması
Göç edenler çoğunlukla iş arayan genç ve erkek nüfus olduğundan göç veren ilde bu kesimin payı azalır ve nüfus yaşlanır. Nüfus yoğunluğunun artması ya da konut talebinin büyümesi ise göç alan yerlerin özelliğidir.
Göç alan bir kentte aşağıdaki sorunlardan hangisinin ortaya çıkması beklenmez?
Doğru cevap: E — İş gücü kıtlığı nedeniyle üretimin durması
Göç alan kentte iş gücü artar; iş gücü kıtlığı yaşanması bu durumla çelişir. Gecekondulaşma, altyapı yetersizliği ve işsizlik ise hızlı nüfus akışının bilinen sonuçlarıdır.
