Türkiye'de Nüfus ve Yerleşme — Test 7

Doğru cevap: E — Tarımın başlaması ve besin üretiminin süreklilik kazanması

Toprağı işlemeye başlayan toplulukların ürünün olgunlaşmasını beklemesi gerektiği için avcılık-toplayıcılıktan kalıcı yerleşmeye geçilmiştir. Sanayi devrimi ve demiryolları çok daha sonraki dönemlere ait olduklarından ilk yerleşmelerin nedeni olamazlar.

Doğru cevap: C — Yayla

Yayla, yalnızca yaz mevsiminde kullanılan ve kış gelmeden boşaltılan geçici bir kır yerleşmesidir. Çiftlik ise geniş tarım arazisi üzerinde kurulan ve yıl boyu oturulan sürekli bir yerleşmedir; bu nedenle geçici sayılmaz.

Doğru cevap: B — Kom

Kom, Doğu Anadolu'da hayvancılık amacıyla kurulan ve genellikle birkaç yapıdan oluşan küçük bir kır yerleşmesidir. Divan ise Batı Karadeniz'de dağınık evlerin oluşturduğu yerleşme birliğini anlatır ve hayvancılık amacıyla tanımlanmaz.

Doğru cevap: D — Mezra

Mezra, köy arazisi içinde tarım amacıyla kurulan ve köyden küçük olan bir yerleşme birimidir. Oba ise konargöçer toplulukların hayvancılık amacıyla kurduğu çadır yerleşmesi olduğundan tarım amacına dayanmaz.

Doğru cevap: A — Orman varlığının fazla olması

Mesken yapımında çevrede kolay bulunan malzeme tercih edilir; bol yağış nedeniyle gür ormanlarla kaplı Karadeniz'de bu malzeme ahşaptır. Yağışın az olması ahşap değil, kerpiç kullanımını destekleyen bir koşuldur.

Doğru cevap: E — Yağışın az olması ve orman örtüsünün seyrek olması

Kerpiç, kurutulmuş çamurdan yapıldığı için yağışın az olduğu yarı kurak alanlarda dayanıklıdır ve ormanın seyrek olduğu yerlerde ahşabın yerini alır. Bol yağışlı yerlerde kerpiç kısa sürede çözüleceğinden yağış fazlalığı seçeneği yanlıştır.

Doğru cevap: B — Zonguldak — maden kenti

Zonguldak, taş kömürü yataklarına bağlı olarak gelişmiş tipik bir maden kentidir. Ankara denize kıyısı bulunmayan idari bir merkezdir; Karabük ise demir çelik sanayisiyle, Antalya turizmle öne çıkar.

Doğru cevap: D — Yer şekillerinin engebeli ve su kaynaklarının bol olması

Engebeli arazide düzlüklerin parçalı olması ve suyun her yerde bulunabilmesi, evlerin bir arada toplanma zorunluluğunu ortadan kaldırarak dağınık dokuyu doğurur. Su kaynaklarının sınırlı olduğu yerlerde ise evler su çevresinde toplandığı için toplu doku görülür.

Doğru cevap: C — Oba

Oba, hayvan sürüleriyle birlikte yer değiştiren konargöçer toplulukların çadır yerleşmesidir. Çiftlik ise geniş arazi üzerinde kurulmuş, kalıcı yapılara sahip sürekli bir yerleşme olduğu için bu tanıma uymaz.

Doğru cevap: A — 20

Kırsal nüfus 400 x 250 = 100 000 kişidir. Oran = (100 000 / 500 000) x 100 = %20 bulunur. %80 değeri kentsel nüfusun payını verdiği için soruda istenenle karışabilecek bir çeldiricidir.

Doğru cevap: E — 300

Betonarmenin payı 100 - (35 + 25 + 15) = %25'tir. 1200 x 0,25 = 300 mesken bulunur. 420 değeri kerpiç meskenlerin sayısıdır; betonarme meskenlere ait değildir.

Doğru cevap: C — 200

Nüfus yoğunluğu = nüfus / alan formülüyle bulunur: 800 / 4 = 200 kişi/km². A seçeneğindeki 50 ise, bulunan yoğunluğun alana bir kez daha bölünmesinden (200 / 4 = 50), yani nüfusun yanlışlıkla alanın karesine bölünmesinden (800 / 16 = 50) doğan bir çeldiricidir. Alanı nüfusa bölmek de yoğunluk vermez; bu işlem 4 / 800 = 0,005 gibi kişi başına düşen alanı ifade eden farklı bir değer üretir.

Doğru cevap: D — 24

Oran = (120 / 500) x 100 = %24 bulunur. %76 değeri kent ölçütünü karşılamayan, yani kır sayılan yerleşmelerin payını gösterdiğinden soruda istenen değer değildir.

Doğru cevap: B — Su kaynaklarının azlığı nedeniyle evlerin su çevresinde toplanması

Yarı kurak bu alanlarda su her yerde bulunmadığından evler kuyu, çeşme ve pınar çevresinde toplanır ve toplu doku ortaya çıkar. Engebeli arazi ve parçalı tarım alanları ise dağınık dokunun nedenleridir; bu bölgelerin ovalık yapısına da uymaz.

Doğru cevap: A — Liman ve ticaret işlevi

Her iki kent de doğal liman olanaklarına ve geniş bir art bölgeye sahip olduğundan deniz ticaretine bağlı olarak büyümüştür. İdari merkez işlevi başkent Ankara için belirleyicidir; bu kentlerin büyümesinin temel nedeni değildir.