Türkiye'de Nüfus ve Yerleşme — Test 8

Doğru cevap: C — Turizm kenti

Konaklama ve rehberlik gibi hizmetlerde yoğunlaşma ile nüfusun mevsimlik olarak katlanması, turizm işlevinin tipik göstergeleridir. Maden kentlerinde nüfus yıl boyu istikrarlıdır ve istihdam çıkarım faaliyetlerinde toplanır.

Doğru cevap: E — Mesken yapımında doğal çevrenin belirleyiciliğinin azaldığını

Malzemenin uzak yerlerden taşınabilmesi, yapımda yalnızca çevrede bulunan malzemeye bağlı kalma zorunluluğunu ortadan kaldırır; böylece doğal çevrenin belirleyiciliği azalır. Bu durum doğal çevrenin tüm etkisinin bittiği anlamına gelmez; iklim ve deprem gibi etkenler yapıyı hâlâ biçimlendirir.

Doğru cevap: A — Divan

Divan, Batı Karadeniz'de birbirinden ayrık evlerin oluşturduğu yerleşme birliğini adlandırır ve bölgenin dağınık dokusuyla doğrudan bağlantılıdır. Kom ise Doğu Anadolu'da hayvancılığa bağlı küçük bir yerleşme olduğundan farklı bir bölge ve işlevi anlatır.

Doğru cevap: D — Demir çelik sanayisi

Her iki kent de demir çelik tesislerine bağlı olarak büyümüş sanayi kentleridir. Tarımsal üretim bu kentlerin gelişmesinde belirleyici olmamıştır; nüfus artışını sağlayan asıl etken sanayi istihdamıdır.

Doğru cevap: B — Nüfusun çoğunluğunun tarım dışı işlerde çalışması

Kent ile kır arasındaki temel ayrım ekonomik işlevdedir; nüfusun çoğunluğunun sanayi, ticaret ve hizmetlerde çalışması kentleşmenin göstergesidir. Akarsu kıyısında ya da denize yakın olmak birçok köy için de geçerli olduğundan ayırt edici bir ölçüt sayılmaz.

Doğru cevap: E — Dam

Dam, tarım ve hayvancılık faaliyetleri sırasında kısa süreli barınmak için kullanılan geçici kır yapılarıdır. Kasaba ve belde ise idari statüsü olan, sürekli oturulan yerleşmelerdir; geçicilik özelliği taşımazlar.

Doğru cevap: A — Yayla turizminin ve ulaşım olanaklarının gelişmesi

Yollara erişimin kolaylaşması ve yayla turizminin gelişmesi, geçici barınakların yerini kalıcı konutların almasına yol açmıştır. Yaylalarda yükselti nedeniyle tarım sınırlı kaldığından tarımsal verimlilik açıklaması geçerli değildir.

Doğru cevap: C — Tarım kenti

Ekonomisinin tarımsal ürünün işlenmesi ve pazarlanmasına dayanması, kentin tarım işlevli olduğunu gösterir. Liman kenti olabilmesi için denize kıyısının bulunması gerekirken kent bir ova ortasındadır; bu nedenle o seçenek elenir.

Doğru cevap: D — Metropol

Köy, mezra, kom ve yayla kırsal yerleşme birimleridir; metropol ise çevresindeki yerleşmeleri etkisi altına almış çok büyük bir kenttir. Bu nedenle metropol kır yerleşmeleri sınıflandırmasının dışında kalır.

Doğru cevap: B — Yerleşme dokusunun su kaynakları ve yer şekillerine göre biçimlenmesi

Her iki bölgedeki farkı doğuran ortak ölçüt doğal çevredir: suyun bolluğu ve engebe dağınıklığı, suyun kıtlığı ve düzlük ise toplanmayı getirir. Nüfus miktarı belirleyici olsaydı kalabalık köylerin her yerde bitişik olması gerekirdi; oysa Karadeniz'in kalabalık köyleri de dağınıktır.

Doğru cevap: A — Yükselti arttıkça yerleşme koşullarının zorlaştığını

Yükseldikçe sıcaklığın düşmesi, tarım süresinin kısalması ve ulaşımın zorlaşması yerleşmeleri alçak kesimlere iter. Yükseltinin tarımı ya da ulaşımı kolaylaştırdığı yargısı, gözlenen bu yerleşme dağılışıyla doğrudan çelişir.

Doğru cevap: D — Mevcut ekonomik işlevine bağlı olarak göç almayı sürdürdüğü

İşlev değişmeden nüfusun hızla katlanması, kentin var olan ekonomik çekiciliğiyle göç almaya devam ettiğini gösterir. Artışın yalnızca doğumlardan kaynaklanması bu kadar kısa sürede birkaç kata ulaşmayı açıklayamaz, çünkü doğal artış yavaş işleyen bir süreçtir.

Doğru cevap: C — Taş mesken görülen her yörede yağış miktarı çok fazladır

Taş mesken, taşın kolay bulunduğu her yerde görülebilir ve bu yörelerin hepsinin çok yağışlı olması gerekmez; taş hem kurak Doğu Anadolu'da hem de Akdeniz'in dağlık kesimlerinde kullanılır. Diğer çıkarımlar ise malzeme-çevre ilişkisinin doğrudan sonuçlarıdır.

Doğru cevap: B — Tarımda makineleşme ve iş olanaklarının azalmasıyla kentlere göç edilmesi

Makineleşme kırsalda gereken iş gücünü azaltmış, açıkta kalan nüfus iş bulmak için kentlere yönelmiş ve bazı köyler boşalmıştır. Kırsalda doğum oranının artması nüfusu azaltmaz, aksine artırırdı; bu nedenle boşalmayı açıklayamaz.

Doğru cevap: E — Batman — kış turizmi kenti

Batman'ın gelişmesinde belirleyici olan petrol çıkarımı ve rafineri faaliyetleridir; kentin kış turizmiyle öne çıkan bir işlevi yoktur. Diğer eşleştirmelerde ise kentin ekonomik yapısı ile öne çıkan işlevi doğru biçimde eşleşmektedir.