Türkiye'de Tarım ve Hayvancılık — Test 10

Doğru cevap: B — Ekili alanın yarıdan fazlası tahıllara ayrılmıştır.

Grafikten tahılların payı %60, yem bitkilerinin %20, baklagillerin ve sebzenin %10'ar olarak okunur. Tahılların payı tek başına %50'yi aştığı için ekili alanın yarıdan fazlası tahıllara ayrılmıştır. A yanlıştır; baklagil (%10) yem bitkilerinin (%20) altındadır. D de yanlıştır, çünkü tahılların %60'lık payı diğer üç grubun toplamı olan %40'tan fazladır; E'deki eşitlik de grafikte görülmez (%20'ye karşı %10). Cevap B.

Doğru cevap: C — Sulama olanaklarının genişlemesinin

Nadas, toprakta yeterli nemin biriktirilmesi amacıyla yağışın yetersiz olduğu yerlerde uygulanır; sulama yapılabildiğinde toprağın bir yıl boş bırakılmasına gerek kalmaz ve nadas alanları daralır. A yanlıştır, çünkü yağışın azalması nem açığını büyütür ve nadası tam tersine yaygınlaştırır. B'deki tarımsal nüfusun azalması ekim düzenini değil iş gücü miktarını ilgilendirir; D'deki sıcaklık düşüşü ile E'deki otlak genişlemesinin nadas uygulamasıyla doğrudan bir bağı yoktur. Cevap C.

Doğru cevap: A — Kış sıcaklık ortalamalarının yüksek olması

Akdeniz kıyılarında kışın aylık sıcaklık ortalaması genellikle 8-10 °C'nin altına düşmez; bu da seraların ısıtılması için harcanan enerjiyi ve dolayısıyla maliyeti azaltır. C yanlıştır; sera içindeki su ihtiyacı sulamayla karşılandığı için yağış toplamı belirleyici değildir, üstelik bu kıyılarda yaz kuraklığı belirgindir. B'deki geniş işletmeler Akdeniz kıyı ovalarının değil tahıl alanlarının özelliğidir; D ve E ürünün pazarlanmasını kolaylaştırır ama seranın kurulduğu yeri belirleyen asıl etken değildir. Cevap A.

Doğru cevap: E — Ekili alanların dar, otlakların geniş olması

Mera hayvancılığı, hayvanların doğal otlaklarda otlatılmasına dayanır; bu nedenle tarıma elverişli alanın dar, otlak alanının geniş olduğu yerlerde öne çıkar. Doğu Anadolu'nun yüksek platoları bunun tipik örneğidir. B yanlıştır; 1000 mm'yi aşan yağış Karadeniz kıyısının özelliğidir ve orada hayvancılık mera değil ahır hayvancılığı biçiminde yapılır. D'deki yüksek sulama oranı ile C'deki yüksek tarım geliri, mera hayvancılığının değil gelişmiş tarım ve besiciliğin göstergesidir. Cevap E.

Doğru cevap: B — Hammaddenin üretildiği alanlara yakın olmayı

Ağırlığının büyük bölümü su olan ve bekledikçe verimi düşen ürünler uzağa taşınamaz; bu nedenle şeker fabrikaları pancar tarlalarının arasına, üretim alanlarının ortasına kurulur. Konya, Eskişehir, Kayseri ve Amasya çevresindeki fabrikalar bu ilkeye örnektir. A yanlıştır, çünkü pancar ithal edilen ya da denizaşırı gönderilen bir hammadde değildir. D de yanlıştır; fabrika tüketim merkezine değil hammaddeye bağlıdır, şeker ise kolay taşınan ve bozulmayan bir üründür. Cevap B.

Doğru cevap: D — Yükselti ve enlem farklarının olmasıdır.

Bir ürünün olgunlaşması, büyüme dönemi boyunca aldığı sıcaklık toplamına bağlıdır. Yükselti arttıkça ve kuzeye gidildikçe sıcaklık düştüğü için aynı ürün daha geç olgunlaşır; alçak ve güneydeki yörelerde hasat erkene alınır. Yükselti ve enlem farkı da doğrudan sıcaklık farkı yarattığı için hasat zamanını değiştiren etken budur. A yanlıştır; toprak türü verimi etkiler ama olgunlaşma takvimini belirlemez. B ve C'deki sulama ve gübre uygulamaları da verimi etkiler, hasat zamanındaki düzenli yöresel farkı açıklayamaz. Cevap D.

Doğru cevap: C — I ve II

Kışın açıkta sebze yetiştirilip yazın ikinci ürün alınabilmesi, hem yıl içinde birden çok ürün alındığını (I) hem de kışların don olaylarını en aza indirecek kadar ılık geçtiğini (II) gösterir. III ise yanlıştır: Akdeniz ikliminde yaz kuraklığı belirgindir, bu nedenle yaz döneminde yetiştirilen mısırın suyu yağışla değil sulamayla karşılanır. Bu yüzden III'ü içeren D ve E seçenekleri elenir; yalnız I'i veren A da II'yi dışarıda bıraktığı için eksiktir. Cevap C.

Doğru cevap: A — Tarım topraklarının büyük bölümünün alüvyal olması

Üretimin yıldan yıla değişmesi için nedenin de yıldan yıla değişen bir etken olması gerekir. Toprakların alüvyal olması her yıl aynı kalan kalıcı bir özelliktir; verimi genel olarak yükseltir ama yıllar arasındaki dalgalanmayı açıklayamaz. B'deki yağış dağılışı, C'deki geç donlar, D'deki hastalık salgınları ve E'deki hasat öncesi kuraklık ise yıldan yıla değiştiği için üretimdeki iniş çıkışların doğrudan nedenidir. Cevap A.

Doğru cevap: B — Yetişme döneminin uzunluğundaki farkla

İkinci ürün alınabilmesi, ilk ürünün hasadından sonra don olmadan geçen sürenin yeni bir bitkiyi olgunlaştıracak kadar uzun olmasına bağlıdır. Çukurova'da kışlar ılık geçtiğinden yetişme dönemi neredeyse yıl boyu sürer; Doğu Anadolu platolarında ise yükselti nedeniyle bu dönem birkaç ayla sınırlıdır. C yanlıştır, çünkü Doğu Anadolu'daki sınırlayıcı etken toprağın verimsizliği değil kısa ve serin yaz dönemidir. A ve E'deki makineleşme ve destek farkları verimi etkileyebilir; ancak hasat takvimini ve ikinci ürün olanağını belirleyen etken sıcaklık koşullarıdır. Cevap B.

Doğru cevap: D — Birim alandan yüksek gelir elde edildiği

Verilen bilgide eğim, parçalılık ve elle hasat yer almaktadır. Elle hasat yüksek iş gücü ihtiyacını (A), eğim ve parçalılık makineli tarımın sınırlılığını (B) ve işletmelerin küçüklüğünü (C), eğimli yamaçta toprak işlemek de erozyon riskini (E) gösterir. Ancak gelirle ilgili hiçbir veri verilmediğinden birim alandan yüksek gelir elde edildiği sonucuna varılamaz. Cevap D.

Doğru cevap: E — Pamuk üretim miktarı en çok 2021'de gerçekleşmiştir.

Grafikte ekiliş alanı 2019'da 200, 2020'de 300, 2021'de 400, 2022'de 300 bin hektar okunur. Bu değerlerden en geniş yılın 2021 olduğu (A), 2019-2021 arasında sürekli artış bulunduğu (B), 2022'de bir azalma yaşandığı (C) ve 2022'deki alanın 2019'dakinin 1,5 katı olduğu (300/200) doğrudan görülür. Üretim miktarı ise ekiliş alanı ile birim alan veriminin çarpımıdır; grafikte verim bilgisi bulunmadığından hangi yılda en çok üretim yapıldığı belirlenemez. Cevap E.

Doğru cevap: A — K

Hayvan başına verim, süt üretiminin sağılan hayvan sayısına bölünmesiyle bulunur. Grafikten sayılar K 10, L 20, M 40, N 60, P 80 bin baş okunur; buna göre verim K'de 60/10 = 6, L'de 3, M'de 4, N'de 5, P'de 3 tondur. En yüksek değer 6 tonla K yöresine aittir. P yanlıştır; hayvan sayısı en fazla olan yöre olmasına karşın hayvan başına verimi en düşük yörelerden biridir. N de toplam üretimde önde olduğu hâlde hayvan başına 5 tonla K'nin gerisinde kalır. Cevap A.

Doğru cevap: E — V

Haritada boyanan illerden I Hatay, II Adana, III Mersin ve IV Antalya Akdeniz Bölgesi'nde yer alır; V numaralı Muğla ise Ege Bölgesi'nin güneyindedir. Bu nedenle bölge dışında kalan tek il V'tir. II ve III yanlıştır, çünkü Adana ve Mersin Çukurova'yı da içine alan Akdeniz kıyı kuşağındadır. IV de yanlıştır; Antalya, örtü altı üretiminin en yoğun olduğu Akdeniz ilidir. Cevap E.

Doğru cevap: B — Ağaç başına elde edilen verimin yükselmesi

Ürünün yörede kurutulup paketlenmesi, çabuk bozulan taze meyvenin elde kalmasını önler (A), tesislerde çalışacak iş gücü gerektirdiği için tarım dışı istihdamı artırır (C), ürünün raf ömrünü ve satış dönemini uzatır (D) ve işlenmiş ürün daha yüksek fiyatla satıldığı için katma değeri yükseltir (E). Ağaç başına verim ise bahçedeki bakım, sulama ve iklim koşullarına bağlıdır; hasattan sonra yapılan işleme faaliyeti verimi değiştirmez. Cevap B.

Doğru cevap: C — I ve II

Kısa boylu ot topluluklarından oluşan bozkırlar, az suyla yetinen ve bu otlarla beslenebilen koyun gibi küçükbaş hayvanlar için elverişlidir; bu nedenle I doğrudur. Bozkırın yaz başında kuruması otlatma dönemini kısaltır ve hayvanların yaz sonunda ek yemle beslenmesini zorunlu kılar; II de doğrudur. III ise metindeki bilgiyle çelişir: otlaklar yıl boyu yeşil kalmaz, yazın kurur. Bu nedenle III'ü içeren D ve E elenir; yalnız birini veren A ve B ise eksik kalır. Cevap C.