KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'de Doğal Afetler ve Kalkınma Projeleri — Test 2

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'de Doğal Afetler ve Kalkınma Projeleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 122 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 2. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

6 kolay7 orta2 zor

  1. Soru 1

    Kolay

    Bir yerleşim biriminin sokaklarını, yapı adalarını ve binalarını çok ayrıntılı biçimde gösteren çizimlere plan denir. Buna göre planların haritalardan en belirgin farkı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Kuşbakışı görünüm yerine yandan görünüm kullanılarak çizilmiş olmaları
    • B)Ölçek kullanılmadan, göz kararıyla ve orantısız biçimde çizilmiş olmaları
    • C)Yalnızca kıtaların ve okyanusların genel dağılışını göstermek için kullanılmaları
    • D)Ölçek paydalarının çok küçük olması ve ayrıntı düzeyinin yüksek olması
    • E)Yer şekillerinin yükseltisini renk tonlarıyla göstermeyi zorunlu kılmaları
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Ölçek paydalarının çok küçük olması ve ayrıntı düzeyinin yüksek olması

    Plan da harita gibi kuşbakışı ve ölçekli bir çizimdir; farkı ölçek paydasının çok küçük olmasıdır. Payda küçüldükçe küçültme oranı azalır, bu nedenle planlarda ayrıntı düzeyi haritalara göre çok yüksektir. Ölçeksiz, göz kararıyla yapılan çizim ise plan değil krokidir; bu seçenek plan tanımıyla karıştırılan tipik çeldiricidir.

  2. Soru 2

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi, bir çizimin harita sayılabilmesi için taşıması gereken özelliklerden biri değildir?

    • A)Kuşbakışı olarak, yani tam tepeden bakılarak çizilmiş olması
    • B)Belirli bir ölçeğe göre küçültülerek hazırlanmış olması
    • C)Yeryüzünün tamamının ya da bir bölümünün düzleme aktarılmış olması
    • D)Kullanılan ölçeğin çizim üzerinde belirtilmiş olması
    • E)Mutlaka renkli baskı tekniğiyle çoğaltılmış olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Mutlaka renkli baskı tekniğiyle çoğaltılmış olması

    Harita olabilmenin koşulları kuşbakışı çizim, belirli bir ölçeğe göre küçültme, düzleme aktarma ve ölçeğin gösterilmesidir. Renkli basılmak yalnızca okunabilirliği artıran bir tercihtir; siyah beyaz basılmış bir çizim de bu koşulları taşıyorsa haritadır. Bu nedenle zorunlu olmayan tek özellik renkli baskıdır.

  3. Soru 3

    Kolay

    Bir haritada ölçek paydası küçüldükçe, yani harita büyük ölçekli hâle geldikçe ortaya çıkan değişimler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • A)Ayrıntı azalır, gösterilen alan genişler, hata payı artar
    • B)Ayrıntı artar, gösterilen alan genişler, hata payı artar
    • C)Ayrıntı artar, gösterilen alan daralır, hata payı azalır
    • D)Ayrıntı azalır, gösterilen alan daralır, hata payı azalır
    • E)Ayrıntı değişmez, gösterilen alan genişler, hata payı değişmez
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Ayrıntı artar, gösterilen alan daralır, hata payı azalır

    Ölçek paydası küçüldüğünde küçültme oranı azalır; bu durumda aynı boyuttaki kâğıda daha dar bir alan sığar. Dar alan daha fazla ayrıntıyla gösterilebildiği için ayrıntı artar ve gerçeğe yakınlık arttığından hata payı azalır. Ayrıntının artmasıyla alanın da genişleyeceğini sanmak, bu konudaki en yaygın hatadır.

  4. Soru 4

    Orta

    Bir öğretmen, sınıfta kullanacağı haritayı fotokopi makinesinde büyütüp küçülterek çoğaltmayı planlamaktadır. Buna göre bu haritada çizgi ölçek kullanılmasının sağlayacağı üstünlük aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Haritanın gösterdiği alanın kendiliğinden genişlemesini sağlaması
    • B)Haritadaki ayrıntı düzeyini kâğıt boyutundan bağımsız olarak artırması
    • C)Yer şekillerinin yükseltilerinin renklerle gösterilmesini zorunlu kılması
    • D)Harita büyütülüp küçültüldüğünde ölçeğin geçerliliğini yitirmemesi
    • E)Haritanın çizildiği projeksiyon türünden kaynaklanan bozulmaları gidermesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Harita büyütülüp küçültüldüğünde ölçeğin geçerliliğini yitirmemesi

    Çizgi ölçek, uzunluğu haritayla birlikte değiştiği için harita büyütülüp küçültüldüğünde de doğru sonuç vermeye devam eder. Kesir ölçek ise sabit bir sayı olduğundan boyut değişince geçersizleşir. Çizgi ölçeğin ayrıntıyı artırdığı ya da projeksiyon bozulmalarını gidereceği düşüncesi ölçek ile projeksiyon kavramlarının karıştırılmasından kaynaklanır.

  5. Soru 5

    Kolay

    Bir ülkenin illerini, il sınırlarını ve komşu ülkelerle olan sınırlarını gösteren haritalara ne ad verilir?

    • A)Fiziki harita
    • B)Siyasi harita
    • C)Ekonomik harita
    • D)Topografya haritası
    • E)İklim haritası
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Siyasi harita

    Siyasi haritalar idari bölünüşü, ülke ve il sınırlarını, başkent ve yönetim merkezlerini gösterir. Fiziki haritalar yer şekillerini ve yükselti basamaklarını, ekonomik haritalar üretim ve ticaret verilerini gösterdiğinden bu soruda aranan tür değildir. Topografya haritaları ise yer şekillerini izohipslerle ayrıntılı biçimde veren büyük ölçekli haritalardır.

  6. Soru 6

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi izohips (eşyükselti) eğrilerinin özelliklerinden biri olamaz?

    • A)Her eğri, üzerindeki tüm noktaların deniz seviyesinden yüksekliği aynı olan bir çizgidir
    • B)Eğrilerin sıklaştığı yerlerde eğim fazla, seyrekleştiği yerlerde eğim azdır
    • C)Eğriler iç içe kapalı eğrilerdir ve en içteki eğri en yüksek yeri gösterir
    • D)Farklı yükseltideki eğriler birbirini keserek kesişme noktaları oluşturur
    • E)Ardışık iki eğri arasındaki yükselti farkı bir haritanın tamamında aynıdır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Farklı yükseltideki eğriler birbirini keserek kesişme noktaları oluşturur

    İzohips eğrilerinin her biri tek bir yükselti değerini temsil eder; bu nedenle iki farklı yükselti aynı noktada bulunamaz ve eğriler birbirini kesmez. Yalnızca dik falezlerde eğriler üst üste çakışabilir, kesişemez. Diğer seçeneklerde verilen sıklık-eğim ilişkisi, iç içe kapalılık ve sabit eşyükselti aralığı izohipslerin temel özellikleridir.

  7. Soru 7

    Orta

    Bir izohips haritasında, bir akarsuyun izlediği hat boyunca eşyükselti eğrilerinin akarsuyun kaynağına, yani yüksek kesimlere doğru sivrilerek V harfi biçimini aldığı görülmektedir. Buna göre bu görünüm hangi yer şekline aittir?

    • A)Vadi
    • B)Sırt
    • C)Doruk
    • D)Delta
    • E)Çukurluk
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Vadi

    Akarsuyun aktığı yer çevresine göre alçakta kaldığı için eşyükselti eğrileri, aynı yükselti değerini yakalamak üzere yukarı havzaya doğru içeri girinti yapar ve V biçimi oluşur. Sırtlarda ise durum tersidir; eğriler alçak kesimlere doğru dışa taşar. Delta ve doruk bu görünümle ilgili olmadığından, karışıklık yalnızca vadi ile sırt arasında yaşanır.

  8. Soru 8

    Zor

    Bir topografya haritasında A ve B noktaları arasında bir kesit (profil) çizilmiştir. Buna göre bu profile bakılarak aşağıdakilerden hangisi belirlenemez?

    • A)İki nokta arasındaki yükselti farkının ne kadar olduğu
    • B)Yamaçlarda eğimin nerelerde arttığı, nerelerde azaldığı
    • C)İki nokta arasında yetişen bitki türlerinin dağılışı
    • D)İki nokta arasında tepe ya da çukurluk bulunup bulunmadığı
    • E)A noktasından bakan birinin B noktasını görüp göremeyeceği
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — İki nokta arasında yetişen bitki türlerinin dağılışı

    Profil, iki nokta arasındaki hattın dikey kesitidir ve yalnızca yükselti bilgisine dayanır; yükselti farkı, eğim değişimi, ara tepe ve çukurluklar ile görüş engeli bu kesitten okunabilir. Bitki türlerinin dağılışı ise yükselti verisiyle değil, bitki örtüsü haritasıyla belirlenir. Yükselti ile bitki kuşakları arasında ilişki kurmak, bu bilginin profilde doğrudan görülebileceği yanılgısını doğurur.

  9. Soru 9

    Kolay

    Baraj gölünün kaplayacağı alanın belirlenmesi, tünel ve yol güzergâhının seçilmesi gibi mühendislik çalışmalarında yer şekillerinin ayrıntılı bilinmesi gerekir. Buna göre bu tür çalışmalarda öncelikle kullanılacak harita türü aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Siyasi haritalar
    • B)Nüfus dağılış haritaları
    • C)Topografya haritaları
    • D)Turizm haritaları
    • E)Dünya atlası haritaları
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Topografya haritaları

    Topografya haritaları büyük ölçekli olup yer şekillerini izohips eğrileriyle ayrıntılı gösterir; bu sayede yükselti, eğim ve arazi biçimi hassas biçimde okunabilir. Baraj, tünel ve yol projeleri bu ayrıntıyı zorunlu kıldığından öncelikle topografya haritaları kullanılır. Siyasi ve nüfus haritaları arazi biçimi hakkında bilgi vermediğinden bu amaçla yetersiz kalır.

  10. Soru 10

    Orta

    Bir izohips haritasında X bölümünde eşyükselti eğrileri birbirine çok yakın, Y bölümünde ise birbirinden oldukça uzak çizilmiştir. Buna göre Y bölümü için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Eğimin fazla olması nedeniyle akarsu aşındırması çok güçlüdür
    • B)Yükseltinin çok fazla olması nedeniyle sürekli kar örtüsü görülür
    • C)Eğimin az olması nedeniyle tarım ve yerleşme için daha elverişlidir
    • D)Bakı etkisinin belirginleşmesi nedeniyle sıcaklık farkları en yüksektir
    • E)Eğimin fazlalığı nedeniyle heyelan riski bölgenin en yüksek düzeyindedir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Eğimin az olması nedeniyle tarım ve yerleşme için daha elverişlidir

    Eşyükselti eğrilerinin seyrekleşmesi, aynı yükselti farkının daha uzun bir yatay mesafede aşıldığını, yani eğimin azaldığını gösterir. Eğimin az olduğu düzlükler toprak tutunmasına, tarımsal etkinliğe, ulaşıma ve yerleşmeye elverişlidir. Eğri sıklığını yükseltiyle karıştıran aday, seyrek eğrilerden sürekli kar örtüsü ya da yüksek heyelan riski gibi sonuçlar çıkarma hatasına düşer.

  11. Soru 11

    Orta

    Deniz, göl ve okyanuslarda derinliği eşit olan noktaların birleştirilmesiyle elde edilen eğrilere ne ad verilir?

    • A)İzohips
    • B)İzobat
    • C)İzoterm
    • D)İzobar
    • E)İzohyet
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — İzobat

    Su altındaki eşit derinlik noktalarını birleştiren eğriler izobat olarak adlandırılır ve batimetri haritalarında kullanılır. İzohips kara üzerindeki eşit yükselti, izoterm eşit sıcaklık, izobar eşit basınç, izohyet ise eşit yağış noktalarını birleştirir. Yükselti ile derinliğin karşıt kavramlar olması nedeniyle en sık izohips ile karıştırılır.

  12. Soru 12

    Orta

    Aynı büyüklükteki iki kâğıda çizilen haritalardan biri yalnızca Marmara Bölgesi'ni, diğeri ise Türkiye'nin tamamını göstermektedir. Buna göre Marmara Bölgesi haritası için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Ölçek paydası daha büyük olduğundan ayrıntı düzeyi daha düşüktür
    • B)Gösterdiği alan daha dar olduğu için hata payı daha yüksektir
    • C)Ölçek paydası daha küçük olduğundan ayrıntı düzeyi daha yüksektir
    • D)Küçük ölçekli olduğu için yalnızca genel dağılışları gösterebilir
    • E)Kullanılan çizgi ölçeğin uzunluğu diğerinden zorunlu olarak kısadır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Ölçek paydası daha küçük olduğundan ayrıntı düzeyi daha yüksektir

    Aynı boyuttaki kâğıda dar bir alan sığdırıldığında küçültme oranı azalır, yani ölçek paydası küçülür ve harita büyük ölçekli olur. Büyük ölçekli haritalarda ayrıntı artar, hata payı azalır. Dar alan gösteren haritanın küçük ölçekli olduğunu sanmak, ölçek terimindeki büyüklük-küçüklük ilişkisinin ters kurulmasından kaynaklanan yaygın bir hatadır.

  13. Soru 13

    Kolay

    Kıtaların ve okyanusların dağılışını bir arada göstermek amacıyla hazırlanan Dünya haritalarında küçük ölçek kullanılır. Buna göre bu tür haritaların en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Dar alanları gösterebilmeleri, buna karşılık ayrıntının çok olması
    • B)Yer şekillerini izohips eğrileriyle çok ayrıntılı biçimde vermeleri
    • C)Bozulma oranının en düşük olduğu harita türü olmaları
    • D)Yalnızca kentlerin sokak düzenini göstermek için kullanılmaları
    • E)Geniş alanları gösterebilmeleri, buna karşılık ayrıntının az olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Geniş alanları gösterebilmeleri, buna karşılık ayrıntının az olması

    Küçük ölçekli haritalarda ölçek paydası büyüktür; küçültme oranı yüksek olduğu için geniş alanlar tek bir kâğıda sığdırılabilir. Bunun bedeli ayrıntının azalması ve hata payının artmasıdır. Sokak düzeyinde ayrıntı ancak paydası çok küçük olan planlarda verilebileceğinden ilgili seçenek küçük ölçek tanımıyla çelişir.

  14. Soru 14

    Orta

    Fiziki haritalarda yükselti basamakları renklerle gösterilir ve bir bölgede yeşil rengin geniş yer kapladığı görülmüştür. Buna göre bu bölge için kesin olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Tarımsal üretimin çok yüksek olduğu
    • B)Yükseltinin genel olarak az olduğu
    • C)Nüfus yoğunluğunun fazla olduğu
    • D)Yıllık yağış miktarının fazla olduğu
    • E)Orman örtüsünün geniş alan kapladığı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yükseltinin genel olarak az olduğu

    Fiziki haritalarda renkler yalnızca yükselti basamaklarını temsil eder; yeşil tonları alçak alanları, kahverengi tonları ise yüksek alanları gösterir. Bu nedenle yeşil rengin yaygınlığından çıkarılabilecek kesin bilgi yalnızca yükseltinin azlığıdır. Yeşil rengi bitki örtüsü sanmak, orman ya da yağış hakkında çıkarım yapma hatasına yol açar.

  15. Soru 15

    Zor

    X haritasının ölçeği 1/50.000, Y haritasının ölçeği ise 1/2.000.000'dur. Her iki harita da aynı boyuttaki kâğıtlara çizilmiştir. Buna göre bu iki harita karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

    • A)X haritasının Y haritasından daha geniş bir alanı gösterdiği
    • B)X haritasının ayrıntı düzeyinin Y haritasından daha yüksek olduğu
    • C)Y haritasında hata payının X haritasına göre daha fazla olduğu
    • D)Aynı uzunluğun X haritasında daha uzun bir çizgiyle gösterildiği
    • E)Y haritasının çizgi ölçeğinde 1 cm'nin karşılığı olan mesafenin daha büyük olduğu
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — X haritasının Y haritasından daha geniş bir alanı gösterdiği

    Ölçek paydası küçük olan X haritası büyük ölçeklidir; küçültme oranı düşük olduğundan aynı kâğıda daha dar bir alan sığar, ayrıntı artar ve hata payı azalır. Dolayısıyla geniş alanı gösteren, paydası büyük olan Y haritasıdır ve söylenemeyecek yargı X ile ilgili olandır. Ayrıntının fazlalığından gösterilen alanın da genişleyeceği sonucunu çıkarmak, bu soruda ölçülen tipik hatadır.

Sponsorlu