Karma Sorular — Test 13

Doğru cevap: C — Vakfıkebir ekmeği - Giresun

Vakfıkebir, Trabzon'un bir ilçesidir; odun ateşinde pişirilen iri somunuyla tanınan Vakfıkebir ekmeği bu nedenle Trabzon ile eşleşir, Giresun ile değil. Bu yüzden C yanlıştır. Amasya çiçek bamyası Amasya ile, Finike portakalı Antalya'nın Finike ilçesiyle özdeşleşmiştir. Erzincan tulum peyniri yaylalarda üretilip deri tulumda olgunlaştırılır; Milas zeytinyağı ise Muğla'nın Milas ilçesindeki zeytinliklerden elde edilir. Cevap C.

Doğru cevap: A — Tabiat anıtı

2873 sayılı Millî Parklar Kanunu'nda tabiat anıtı; tabiat olaylarının oluşturduğu, bilimsel ve estetik değeri yüksek tek tek varlıkları koruyan statü olarak tanımlanır, anıt ağaçlar bunun tipik örneğidir. Tabiat parkı, bitki örtüsü ve manzara bütünlüğü içinde halkın dinlenmesine de açık alanları; millî park ise ender bulunan doğal ve kültürel kaynakları birlikte kapsayan geniş alanları belirtir. Tabiatı koruma alanı bilimsel araştırmaya ayrılmış, ziyarete büyük ölçüde kapalı alanlardır; sulak alan ise bu kanunun değil Ramsar Sözleşmesi'nin kavramıdır. Cevap A.

Doğru cevap: D — Hirfanlı Barajı - Sakarya Nehri

Hirfanlı Barajı, Kırşehir'de Kızılırmak üzerinde kurulmuştur; Sakarya Nehri üzerinde olmadığı için D eşleştirmesi yanlıştır. Sakarya üzerindeki barajlara Sarıyar ve Gökçekaya örnek verilebilir. Keban Barajı Elazığ'da Fırat, Ilısu Barajı Mardin-Şırnak çevresinde Dicle, Deriner Barajı ise Artvin'de Çoruh Nehri üzerindedir. Oymapınar Barajı, Antalya'da Manavgat Çayı üzerinde kurulmuş, kanyon içindeki konumuyla bilinen bir kemer barajdır. Cevap D.

Doğru cevap: B — Kocaeli - Yalova

Osmangazi Köprüsü 2016'da hizmete girmiş ve İzmit Körfezi'ni geçerek Kocaeli'nin Dilovası kesimi ile Yalova'nın Altınova kesimini birbirine bağlamıştır; böylece İstanbul-İzmir otoyolunun körfez geçişi tamamlanmıştır. Köprü Marmara Denizi'ni değil İzmit Körfezi'ni geçtiği için İstanbul-Bursa ya da Bursa-Balıkesir bağlantısı söz konusu değildir. Sakarya ile Bilecik arasında böyle bir asma köprü bulunmaz; İstanbul-Tekirdağ arasındaki ulaşım ise Trakya üzerinden kara yoluyla sağlanır. Cevap B.

Doğru cevap: D — IV

Haritada IV numaralı il Kars'tır ve Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır; yüksek platoları, uzun ve sert kışları ile bölgenin tipik illerindendir. I numaralı Edirne Marmara, II numaralı Denizli Ege Bölgesi'ndedir ve ikisinde de yükselti azdır. III numaralı Mersin Akdeniz kıyısında olup kışları ılık geçer, V numaralı Çorum ise Karadeniz Bölgesi'ndedir. Cevap D.

Doğru cevap: A — Yüz ölçümü en büyük olan coğrafi bölgesi Marmara Bölgesi'dir.

Türkiye'nin yüz ölçümü en büyük coğrafi bölgesi Doğu Anadolu, en küçüğü ise Güneydoğu Anadolu Bölgesi'dir; Marmara yüz ölçümü bakımından küçük bölgelerdendir, bu nedenle A yanlıştır. Ülkenin ortalama yükseltisi 1100 metre dolayındadır (B) ve yükselti batıdan doğuya doğru artar (C). Dağ, plato, ova ve vadilerin iç içe bulunması yer şekillerinde kısa mesafeli çeşitlilik yaratır (D); Anadolu Yarımadası'nın üç yanı denizlerle çevrilidir (E). Cevap A.

Doğru cevap: E — İki bölgenin başlangıç meridyenine olan uzaklığının farklı olması

Başlangıç meridyenine uzaklık yalnızca yerel saati belirler; iklimi, üretimi ya da iş olanaklarını etkilemediği için nüfus yoğunluğuyla ilgisi yoktur. Doğu Anadolu'nun yüksek ve engebeli olması tarım ve yerleşmeyi sınırlar (A), sert kış koşulları da aynı yönde etki eder (B). Marmara'da sanayi ve hizmet sektörünün gelişmiş olması iş olanağı yaratarak göç çeker (C) ve yoğun ulaşım ağı bu çekiciliği güçlendirir (D). Cevap E.

Doğru cevap: B — İç kesimlerde karasallık nedeniyle kış sıcaklıklarının çok düşmesi

Denizin ılımanlaştırıcı etkisinin ulaşamadığı iç kesimlerde kışlar sert geçer ve don olayları uzun sürer; dona duyarlı ağaç türleri bu koşullarda yaşayamaz. Toprak verimliliği iç kesimlerde de yeterlidir, sorun sıcaklıktır (A). İç Anadolu'da yağış az olduğu için C yanlıştır. İç kesimlerde tarım alanları geniştir (D) ve kıyıdaki sulama olanağı bu ürünlerin sınırını belirleyen etken değildir (E). Cevap B.

Doğru cevap: C — Yatak eğimlerinin fazla ve akımlarının bol olması

Hidroelektrik üretimi, suyun düşü yüksekliğine ve debisine bağlıdır; sayılan akarsular dağlık alanlardan geçtikleri için yatak eğimleri fazladır ve kar erimeleriyle beslendiklerinden akımları boldur. Delta oluşumu akarsuyun ağız kesimiyle ilgilidir, enerji üretimini belirlemez (A); Türkiye akarsuları zaten haliç oluşturmaz (B). Türkiye'de akarsu rejimleri düzensizdir (D) ve havzanın sınır ötesine uzanması siyasi bir özelliktir, potansiyeli belirlemez (E). Cevap C.

Doğru cevap: A — Yer şekillerinin engebeli olması ve suyun her yerde kolayca bulunması

Dağınık yerleşmenin iki temel koşulu engebeli arazi ve suyun geniş alana yayılmış olmasıdır; Doğu Karadeniz'de dik yamaçlar bir arada toplanmayı güçleştirir, bol yağış ve kaynak suları ise her parselde su bulunmasını sağlar, bu yüzden evler kendi tarlasının içine kurulur. Bölgede nüfus seyrek değildir (B). Tarım alanları geniş değil, dar ve parçalıdır (C). Bölgede karasal değil her mevsim yağışlı bir iklim görülür (D) ve engebe ulaşımı kolaylaştırmaz, güçleştirir (E). Cevap A.

Doğru cevap: D — Akdeniz kıyılarının daha güneyde olması ve deniz suyu sıcaklığının uzun süre yüksek kalması

Deniz turizmi, deniz suyu sıcaklığına ve güneşli gün sayısına bağlıdır. Akdeniz kıyıları daha düşük enlemde yer aldığı için güneş ışınları yıl boyunca daha büyük açıyla gelir; deniz suyu ilkbaharda erken ısınır, sonbaharda geç soğur ve sezon uzar. Yağış turizm sezonunu uzatmaz, tersine kısaltır (A). Girintili kıyı liman için avantajdır, sezon uzunluğunu belirlemez (B). Nüfus miktarı (C) ve akarsuların taşıdığı su miktarı (E) deniz suyu sıcaklığını belirleyen etkenler değildir. Cevap D.

Doğru cevap: B — N yöresi diğer yörelere göre daha kuzeyde yer almaktadır.

Grafikten K 10, L 20, M 30, N 40 °C okunur. Yıllık sıcaklık farkının küçüklüğü deniz etkisini, büyüklüğü karasallığı gösterdiğinden A ve E; 30 ÷ 20 = 1,5 olduğundan C; sütunların sürekli yükselmesinden D söylenebilir. Yıllık sıcaklık farkını yalnız enlem değil, denize uzaklık ve yükselti de belirler; grafikte yörelerin enlemleri verilmediğinden N'nin daha kuzeyde olduğu çıkarılamaz. Cevap B.

Doğru cevap: C — I ve II

Ege Bölgesi'nde kıyı kuşağının ılıman iklimi ile iç kesimlerin karasal koşulları bir arada bulunduğundan zeytin, incir, üzüm, pamuk, tütün ve tahıl gibi çok sayıda ürün yetiştirilir (I). Doğu Anadolu'da tarım mevsiminin kısalığı ve geniş otlaklar hayvancılığı ekonominin temel dalı yapar (II). Buna karşılık Ege, sanayisi ve tarımıyla yoğun nüfuslu bir bölgedir; nüfus yoğunluğu Doğu Anadolu'dan yüksektir, bu yüzden III yanlıştır ve III'ü içeren B, D, E elenir. Cevap C.

Doğru cevap: E — Kıyı kesimlerinin ortalama yükseltisinin iç kesimlerden fazla olması

Kıyı kesimlerinin ortalama yükseltisi iç kesimlerden azdır; üstelik yükseltinin fazla olması nüfusu çeken değil iten bir koşuldur, bu nedenle E gösterilemez. Kıyılarda kışların ılık geçmesi tarımı ve yerleşmeyi kolaylaştırır (A). Limanlara dayalı sanayi ve ticaret iş olanağı yaratır (B), ulaşım ağının yoğunluğu bu etkinlikleri destekler (C) ve sıcaklık ile sulama olanakları yılda birden çok ürün alınmasını sağlar (D). Cevap E.

Doğru cevap: D — Ülkenin toplam nüfusunun azaldığına

Verilenlerin tamamı oranlarla ilgilidir; toplam nüfusun nasıl değiştiğine ilişkin hiçbir sayı bulunmadığından D'ye ulaşılamaz. Kent nüfusu oranının artması kentleşmenin hızlandığını (A), sektör paylarının değişmesi ekonomik yapının dönüştüğünü (B) gösterir. Kırsal oranın düşerken kentsel oranın yükselmesi kırdan kente göçe işaret eder (C). Tarımda çalışan payı azalırken üretimin sürmesi ise makineleşmeyle açıklanabilir (E). Cevap D.