KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

İlk Türk Devletleri — Test 5

KPSS Tarih dersinin İlk Türk Devletleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 122 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 5. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

6 kolay8 orta1 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Kolay

    İskit hükümdarı Tomris'in Pers ordusuna karşı kazandığı başarı, İskitlerle ilgili aşağıdakilerden hangisine kanıt gösterilebilir?

    • A)Yazılı hukuk kurallarının bulunduğuna
    • B)Devletin din adamlarınca yönetildiğine
    • C)Kadınların yönetimde ve savaşta etkin rol alabildiğine
    • D)Ordunun tamamen yabancı askerlerden kurulduğuna
    • E)Perslerle hiç savaşılmadığına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Kadınların yönetimde ve savaşta etkin rol alabildiğine

    Bir kadın hükümdarın ordunun başında başarı kazanması, İskit toplumunda kadının siyasi ve askerî alanda etkin olabildiğini gösterir. İskitlerin Perslerle uzun süre mücadele ettiği bilindiğinden, hiç savaşılmadığı seçeneği tarihsel olarak yanlıştır.

  2. Soru 2

    Orta

    Bozkır kuşağında yaşayan Türk topluluklarının ordularının büyük bölümü atlı birliklerden oluşmuş; bu birlikler sahte geri çekilme ve ani dönüşle kuşatma taktiklerini başarıyla uygulamıştır. Bu bilgiden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

    • A)Hareket kabiliyetinin savaşta öne çıktığına
    • B)Atın askerî açıdan belirleyici olduğuna
    • C)Savaş taktiklerinin geliştirildiğine
    • D)Süvari birliklerinin ordunun temelini oluşturduğuna
    • E)Ordunun ağır kuşatma silahlarına dayandığına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Ordunun ağır kuşatma silahlarına dayandığına

    Verilen bilgi hız, hareketlilik ve süvari taktikleri üzerine kuruludur; ağır kuşatma silahlarına ilişkin bir bilgi içermez. Aksine bozkır orduları hafif donanımlı ve hızlı süvari birliklerine dayandığından ağır kuşatma araçlarıyla öne çıkmamıştır.

  3. Soru 3

    Kolay

    552 yılında Juan-juan egemenliğine son vererek I. Göktürk Devleti'ni kuran hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Kutluk Kağan
    • B)Bilge Kağan
    • C)Bumin Kağan
    • D)Teoman
    • E)Kutluk Bilge Kül Kağan
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bumin Kağan

    I. Göktürk Devleti 552'de Bumin Kağan tarafından kurulmuştur. Kutluk Kağan II. Göktürk Devleti'nin, Kutluk Bilge Kül Kağan ise Uygur Devleti'nin kurucusu olduğundan bu seçenekler doğru değildir.

  4. Soru 4

    Kolay

    I. Göktürk Devleti, ikili teşkilat anlayışına göre yönetilmiş; devletin batı kanadının yönetimi bir yabguya bırakılmıştır. Bu görevi üstlenen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Kül Tigin
    • B)Tonyukuk
    • C)Kapgan Kağan
    • D)Bögü Kağan
    • E)İstemi Yabgu
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — İstemi Yabgu

    I. Göktürk Devleti'nde doğu kanadını Bumin Kağan, batı kanadını ise kardeşi İstemi Yabgu yönetmiştir. Kül Tigin ve Tonyukuk II. Göktürk Devleti dönemine ait isimler olduğundan bu seçenekler dönem bakımından uyuşmaz.

  5. Soru 5

    Orta

    İstemi Yabgu önce Sasanilerle birlikte hareket ederek Akhun Devleti'ne son vermiş, kısa süre sonra ise İpek Yolu üzerindeki çıkarları nedeniyle Sasanilere karşı Bizans ile yakınlaşmıştır. Bu tutum Göktürklerin dış siyasetiyle ilgili aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Devletin tek merkezden yönetildiğinin
    • B)Siyasetin dönemin çıkarlarına göre belirlendiğinin
    • C)Bizans ile hiçbir ilişki kurulmadığının
    • D)Sasanilerle kalıcı bir ittifak kurulduğunun
    • E)Ticaret yollarının önemsiz görüldüğünün
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Siyasetin dönemin çıkarlarına göre belirlendiğinin

    Aynı devletle önce ittifak kurup ardından ona karşı başka bir güçle yakınlaşmak, dış siyasetin değişen çıkarlara göre biçimlendiğini gösterir. Sasanilerle ittifakın kısa sürede bozulması, kalıcı bir ittifak kurulduğu seçeneğini geçersiz kılar.

  6. Soru 6

    Orta

    Göktürkler, İpek Yolu ticaretini canlı tutmak ve Sasanilerin bu yol üzerindeki engellemelerini aşmak amacıyla Bizans'a elçilik heyeti göndermiştir. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Göktürklerin Hristiyanlığı benimsediğinin
    • B)İpek Yolu'nun önemini yitirdiğinin
    • C)Bizans'ın Orta Asya'ya tamamen egemen olduğunun
    • D)Ekonomik çıkarların diplomasiyi yönlendirdiğinin
    • E)Göktürklerin denizciliğe yöneldiğinin
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Ekonomik çıkarların diplomasiyi yönlendirdiğinin

    Elçilik girişiminin doğrudan ticaret yolunun işlerliğiyle ilgili olması, ekonomik kaygının diplomasiyi belirlediğini gösterir. Göktürkler Gök Tanrı inancını sürdürdüğünden Hristiyanlığın benimsendiği seçeneği tarihsel olarak yanlıştır.

  7. Soru 7

    Kolay

    682 yılında Çin egemenliğine son vererek II. Göktürk (Kutluk) Devleti'ni kuran hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Kutluk (İlteriş) Kağan
    • B)Bumin Kağan
    • C)İstemi Yabgu
    • D)Bilge Kağan
    • E)Kutluk Bilge Kül Kağan
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Kutluk (İlteriş) Kağan

    II. Göktürk Devleti'ni Çin egemenliğine son vererek kuran hükümdar Kutluk (İlteriş) Kağan'dır. Bumin Kağan I. Göktürk Devleti'nin kurucusu, Bilge Kağan ise II. Göktürk Devleti'nin daha sonraki hükümdarlarındandır.

  8. Soru 8

    Orta

    II. Göktürk Devleti'nin en güçlü döneminde kağanlık görevini Bilge Kağan, ordu komutanlığını kardeşi Kül Tigin yürütmüş; devlet işlerinde ise deneyimli bir vezirden yararlanılmıştır. Sözü edilen bu vezir aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Kapgan Kağan
    • B)İstemi Yabgu
    • C)Tonyukuk
    • D)Yolluğ Tigin
    • E)Bögü Kağan
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Tonyukuk

    Bilge Kağan Dönemi'nde devlet işlerinde büyük payı olan vezir Tonyukuk'tur. Kapgan Kağan bir kağan, Bögü Kağan ise Uygur hükümdarı olduğundan bu seçenekler görev ve dönem bakımından uyuşmaz.

  9. Soru 9

    Kolay

    Orhun Yazıtları aşağıdaki kişilerden hangileri adına dikilmiştir?

    • A)Mete Han, Teoman ve Attila
    • B)Bumin Kağan, İstemi Yabgu ve Kapgan Kağan
    • C)Balamir, Uldız ve Attila
    • D)Kutluk Bilge Kül Kağan, Bögü Kağan ve Almış Han
    • E)Bilge Kağan, Kül Tigin ve Tonyukuk
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Bilge Kağan, Kül Tigin ve Tonyukuk

    Orhun Yazıtları VIII. yüzyılda Bilge Kağan, Kül Tigin ve Tonyukuk adına dikilmiştir. Mete Han ve Teoman Asya Hunlarına, Balamir ve Uldız ise Avrupa Hunlarına ait isimler olduğundan bu seçenekler dönem bakımından uyuşmaz.

  10. Soru 10

    Orta

    Orhun Yazıtları'nda kağanlar yaptıkları işleri halka anlatmakta, zaman zaman kendi hatalarını da açıkça dile getirmektedir. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Yazıtların Çin hükümdarları adına dikildiğinin
    • B)Yöneticilerin halka karşı sorumluluk duyduğunun
    • C)Halkın devlet işlerinden habersiz bırakıldığının
    • D)Kağanların dinî bir önder sayıldığının
    • E)Yazıtların ticari kayıtlardan oluştuğunun
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yöneticilerin halka karşı sorumluluk duyduğunun

    Yöneticinin halka hesap vermesi ve öz eleştiride bulunması, devlet ile millet arasında karşılıklı bir sorumluluk anlayışının bulunduğunu gösterir. Yazıtlar Göktürk kağanları adına dikildiğinden Çin hükümdarlarıyla ilişkilendirilmesi doğru değildir.

  11. Soru 11

    Orta

    Orhun Yazıtları'nda kullanılan Göktürk alfabesini 1893 yılında çözerek metinlerin okunmasını sağlayan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Wilhelm Radloff
    • B)İbn Fadlan
    • C)Kaşgarlı Mahmud
    • D)Vilhelm Thomsen
    • E)Marco Polo
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Vilhelm Thomsen

    Göktürk alfabesini çözen Danimarkalı dilbilimci Vilhelm Thomsen'dir. Rus Türkolog Wilhelm Radloff yazıtların yayımlanmasında önemli rol oynamış ancak alfabeyi çözen kişi olmamıştır; İbn Fadlan ise İtil Bulgarlarına gönderilen Abbasi elçilik heyetinde yer alan bir seyyahtır.

  12. Soru 12

    Zor

    Orhun Yazıtları'nda kağanların halkı için yaptıkları anlatılmakta, halkın Çin'in armağanlarına ve tatlı sözlerine aldanmaması öğütlenmekte, yöneticilerin yanlışları da açıkça belirtilmektedir. Bu parçadan yazıtlarla ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

    • A)Çin alfabesiyle kaleme alındıklarına
    • B)Öz eleştiriye yer verildiğine
    • C)Çin'e karşı temkinli olunmasının öğütlendiğine
    • D)Devlet ile halk arasındaki ilişkiye önem verildiğine
    • E)Kağanların halka yönelik icraatlarının anlatıldığına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Çin alfabesiyle kaleme alındıklarına

    Parçada yazıtların içeriğinden söz edilmekte, hangi alfabeyle yazıldığına ilişkin bir bilgi verilmemektedir. Ayrıca yazıtlar Göktürk alfabesiyle kaleme alınmıştır; bu nedenle söz konusu yargı hem parçadan çıkarılamaz hem de tarihsel olarak yanlıştır.

  13. Soru 13

    Kolay

    Uygur Devleti'nin kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Bögü Kağan
    • B)Bumin Kağan
    • C)Kutluk Bilge Kül Kağan
    • D)Kutluk Kağan
    • E)Bilge Kağan
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Kutluk Bilge Kül Kağan

    Uygur Devleti Kutluk Bilge Kül Kağan tarafından kurulmuş, başkent olarak Ordubalık seçilmiştir. Bögü Kağan sonraki Uygur hükümdarlarından biri olup Mani dininin benimsenmesiyle anılır.

  14. Soru 14

    Orta

    Uygurlar, Bögü Kağan Dönemi'nde et yemeyi ve savaşmayı hoş görmeyen Mani dinini benimsemiştir. Bu gelişmenin Uygurlar açısından doğurduğu sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Ordunun onlu sisteme göre düzenlenmesi
    • B)Konargöçer yaşamın yaygınlaşması
    • C)Çin ile ilişkilerin tamamen kesilmesi
    • D)İpek Yolu'nun tamamen kapanması
    • E)Savaşçı özelliklerinin zamanla zayıflaması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Savaşçı özelliklerinin zamanla zayıflaması

    Savaşmayı ve et yemeyi kısıtlayan bir inancın benimsenmesi, bozkır ordusunun savaşçı niteliğini zamanla zayıflatmıştır. Onlu sistem Asya Hun hükümdarı Mete Han'ın düzenlemesi olduğundan Uygurların din değiştirmesiyle ilişkilendirilemez.

  15. Soru 15

    Orta

    Uygurlar; tapınaklar, saraylar ve surlarla çevrili şehirler kurmuş, tarımsal üretime yönelmiş ve kalıcı yapılar inşa etmiştir. Bu bilgiler Uygurlarla ilgili aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Denizcilikte ilerlediklerinin
    • B)Yerleşik yaşama geçtiklerinin
    • C)Hayvancılığı tamamen terk ettiklerinin
    • D)Yazıyı hiç kullanmadıklarının
    • E)Sürekli göç hâlinde yaşadıklarının
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yerleşik yaşama geçtiklerinin

    Şehir, tapınak ve saray gibi kalıcı yapılar ile tarımsal üretim, yerleşik yaşamın en belirgin göstergeleridir. Uygurlar kendi alfabelerini kullanıp çok sayıda yazılı metin bıraktığından yazıyı hiç kullanmadıkları yargısı yanlıştır.

Sponsorlu