Atatürkçülük ve Atatürk İlkeleri — Test 5

Doğru cevap: B — Laiklik

Laiklik, devlet düzeninin dinî kurallara değil akla ve bilime dayandırılmasını ve devletin inançlar karşısında tarafsız kalmasını ifade eder. Halkçılık toplumsal eşitliği, devletçilik ise ekonomik yatırımları düzenlediğinden bu tanımı karşılamaz.

Doğru cevap: A — Laiklik

Halifeliğin kaldırılması, dinî temele dayanan en üst makamın sona ermesini sağlayarak din ile devlet işlerinin ayrılmasında belirleyici bir aşama olmuştur. Devletçilik ekonomik alanla, halkçılık ise toplumsal eşitlikle ilgili olduğundan bu kararın gerekçesi değildir.

Doğru cevap: D — Din işlerinin hükûmet yapısı dışına çıkarılması

Din işleriyle ilgili bakanlığın kaldırılması, dinî hizmetlerin hükûmetin siyasi yapısı dışında yürütülmesini sağladığından laiklik yolunda atılmış bir adımdır. Planlı ekonomiye geçiş devletçilikle ilgili olduğundan bu kararla ilişkilendirilemez.

Doğru cevap: B — Laiklik – halkçılık

Eğitimin dinî kurumlardan alınıp devletin denetimine verilmesi laiklikle, herkese aynı nitelikte eğitim imkânı sunulması ise halkçılıkla ilgilidir. Devletçilik ekonomik yatırımlara ilişkin bir ilke olduğu için bu kanunla doğrudan bağlantılı değildir.

Doğru cevap: D — Devletin resmî bir dininin kalmaması

Bu ifadenin anayasadan çıkarılmasıyla devletin resmî bir dini kalmamış, laikleşme sürecinde önemli bir aşama geçilmiştir. Ekonomide devletçiliğe geçiş 1930'lu yılların ekonomik koşullarıyla ilgili ayrı bir gelişme olduğundan bu değişikliğin sonucu sayılamaz.

Doğru cevap: C — 1937

Laiklik, diğer beş temel ilkeyle birlikte 1937'de anayasa metnine girmiştir. 1928 ise anayasadan devletin dinine ilişkin ifadenin çıkarıldığı, laikleşme sürecinin önemli bir aşamasının yaşandığı yıldır.

Doğru cevap: E — Saltanatın kaldırılması

Saltanat 1922'de kaldırılmış; halifelik 1924'te, Medeni Kanun 1926'da, anayasa değişikliği 1928'de, laikliğin anayasaya girmesi ise 1937'de gerçekleşmiştir. Bu nedenle sürecin ilk halkası saltanatın kaldırılmasıdır.

Doğru cevap: E — Hukuk birliğinin sağlanmasının ulusal bütünlüğü güçlendirdiği

Tek hukuk düzenine geçilmesi, hem laikliği hem de millî birlik ve beraberliği güçlendirmiştir. Ekonomide karma model devletçilik ilkesinin konusu olduğundan Medeni Kanun'un kabulünden çıkarılabilecek bir sonuç değildir.

Doğru cevap: C — Laiklik

Bu kurumların kapatılması, toplumsal hayatta dinî yapılanmaların etkisini sınırlayarak laikleşmeyi güçlendirmiştir. Cumhuriyetçilik yönetim biçimiyle, devletçilik ise ekonomiyle ilgili olduğundan bu düzenlemenin dayanağı değildir.

Doğru cevap: C — Aşar vergisinin kaldırılması

Aşar vergisinin kaldırılması köylünün yükünü hafifletmeye yönelik olduğundan halkçılık ilkesiyle ilgilidir. Diğer uygulamalar din ile devlet işlerinin ayrılmasını sağladığı için laiklik kapsamındadır.

Doğru cevap: D — Din ve vicdan özgürlüğünü koruyan bir ilke olduğu

Laiklik dine karşıtlık değildir; devletin tarafsızlığı sayesinde herkesin inancını özgürce yaşamasını güvence altına alır. Ekonomik hayatın düzenlenmesi devletçiliğin, sınıf farklarının kaldırılması ise halkçılığın konusudur.

Doğru cevap: B — Din hizmetlerinin siyasi karar organlarından ayrıldığını

Din hizmetlerinin bir bakanlık yerine ayrı bir kurum eliyle yürütülmesi, dinin siyasi karar mekanizmasının dışında tutulduğunu gösterir ve laikliğin gereğidir. Din hizmetlerine son verilmesi laikliğin amacı olmadığından bu yorum yanlıştır.

Doğru cevap: A — Hukukun dinî esaslardan arındırılması

Her iki gelişme de yargı ve hukuk alanının dinî kurallardan ayrılmasını sağladığından laiklik ilkesinin uygulamalarıdır. Eğitimde birlik Tevhid-i Tedrisat'la, millî kültür kurumları ise milliyetçilikle ilgili ayrı düzenlemelerdir.

Doğru cevap: A — Devlet düzeninin akla ve bilime dayandırılmasını sağlaması

Laiklik, devlet ve toplum düzeninin dinî kurallar yerine akıl ve bilim ölçütlerine dayandırılmasını sağladığı için akılcılık ve bilimsellikle bütünleşir. Yönetimin seçimle belirlenmesi cumhuriyetçiliğin, unvanların kaldırılması ise halkçılığın konusudur.

Doğru cevap: E — Laiklik

Yemin metnindeki dinî ifadelerin kaldırılması, devlet işlerinin dinî esaslardan ayrılması sürecinin bir parçasıdır. Milliyetçilik millî kültürü, devletçilik ise ekonomiyi konu aldığından bu değişikliğin gerekçesi olamaz.