Karma Sorular — Test 3

Doğru cevap: E — Kanal Cephesi – Osmanlı'nın taarruz amacıyla açtığı cephe

Kanal Cephesi, Osmanlı Devleti'nin Süveyş Kanalı'nı ele geçirip İngiltere'nin sömürgeleriyle bağlantısını kesmek amacıyla açtığı bir taarruz cephesidir. Kafkas Cephesi de taarruz amaçlıdır ve Sarıkamış Harekâtı ağır kayıpla sonuçlandığından A ve D yanlıştır. Galiçya Cephesi ise Osmanlı topraklarının dışında, müttefiklere yardım amacıyla savaşılan cephelerden biridir; bu nedenle C de geçersizdir. Cevap E.

Doğru cevap: D — Bütün millî cemiyetlerin tek çatı altında birleştirilmesi

Sivas Kongresi'nde yurdun dört bir yanındaki millî cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilmiştir; bu karar yalnızca Sivas'a özgüdür ve kongreye ulusal nitelik kazandırmıştır. Vatanın bütünlüğü, manda ve himayenin reddi, Kuva-yı Milliye'nin esas alınması ve geçici hükûmet kurulabilmesi konuları Erzurum Kongresi'nde de yer aldığından A, B, C ve E fark sayılamaz. Cevap D.

Doğru cevap: A — Boğazlarda tam egemenlik hakkının tanınması

Montrö Sözleşmesi ile Lozan'da kurulan uluslararası Boğazlar Komisyonu kaldırılmış, bölgede asker bulundurma yasağı sona ermiş ve Boğazlar üzerinde Türkiye'nin tam egemenliği tanınmıştır. Hatay 1939'da anavatana katıldığı için B, kapitülasyonlar 1923 Lozan'da kaldırıldığı için D yanlıştır. Musul sorunu 1926 Ankara Antlaşması'yla Türkiye aleyhine sonuçlanmış, Milletler Cemiyeti üyeliği ise 1932'de gerçekleşmiştir. Cevap A.

Doğru cevap: D — Güvenlik gerekçesiyle işgal yetkisi tanıyan 7. madde

Mondros'un 7. maddesi, güvenliklerini tehdit eden bir durum ortaya çıkarsa İtilaf Devletleri'ne herhangi bir stratejik noktayı işgal etme yetkisi vermiş ve işgallerin hukuki dayanağı yapılmıştır. Ordunun terhisi ve haberleşme araçlarının denetimi savunmayı zayıflatsa da işgal yetkisi içermediği için A ve B yanlıştır. 24. madde ise yalnızca Doğu Anadolu'daki altı ille sınırlı olduğundan ülkenin herhangi bir noktasını kapsamaz. Cevap D.

Doğru cevap: B — Bütün eğitim kurumlarının Maarif Vekâletine bağlanması

Tevhid-i Tedrisat Kanunu, medrese, mektep ve azınlık okulları gibi farklı yapıdaki tüm eğitim kurumlarını Maarif Vekâleti çatısı altında toplayarak eğitimde birliği sağlamıştır. Latin harflerine geçiş 1 Kasım 1928'de ayrı bir kanunla gerçekleştiği için C yanlıştır. Yabancı okullar kapatılmamış, denetim altına alınmıştır; yükseköğretim ise özel kuruluşlara devredilmemiştir. Cevap B.

Doğru cevap: E — Varşova Paktı'nın kurulması

Truman Doktrini 1947, Marshall Planı 1948, NATO 1949, Türkiye'nin NATO üyeliği 1952, Varşova Paktı ise 1955 yılına aittir; en son gerçekleşen gelişme Varşova Paktı'nın kurulmasıdır. Varşova Paktı, NATO'nun kuruluşuna ve Batı Almanya'nın bu örgüte alınmasına Sovyetler Birliği'nin verdiği yanıttır; dolayısıyla NATO'dan önce kurulduğunu ileri süren sıralamalar geçersizdir. Cevap E.

Doğru cevap: B — Devşirme

Söz konusu uygulama devşirme sistemidir; bu yolla alınan çocuklar Türk ailelerin yanında ve Acemi Ocağı'nda yetiştirilerek kapıkulu ordusuna ya da Enderun'a alınmıştır. İltizam, vergi toplama hakkının açık artırmayla verilmesi; müsadere ise mal varlığına el konulmasıdır, bu nedenle A ve C yanlıştır. Tımar toprak yönetimiyle, avarız ise olağanüstü dönemlerde alınan bir vergiyle ilgilidir. Cevap B.

Doğru cevap: D — Fransa ile Ankara Antlaşması'nın imzalanması

Ocak 1921'deki I. İnönü Zaferi'nin ardından Londra Konferansı toplanmış, 1 Mart 1921'de Afganistan ile dostluk antlaşması, 16 Mart 1921'de Moskova Antlaşması imzalanmış ve 12 Mart 1921'de İstiklal Marşı kabul edilmiştir. Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması ise 20 Ekim 1921 tarihlidir ve Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasının sonucudur; bu nedenle I. İnönü ile ilişkilendirilemez. Cevap D.

Doğru cevap: A — II. Kök Türk Devleti

Tonyukuk, Kültigin ve Bilge Kağan adına dikilen Orhun Yazıtları, VIII. yüzyılda II. Kök Türk (Kutluk) Devleti Dönemi'nde hazırlanmıştır. Asya Hunları döneminden yazılı belge kalmadığı için B, Uygurlar kendi alfabeleriyle daha çok dinî metinler bıraktığı için C yanlıştır. Avarlar ve Hazarlar ise Orta Asya'nın batısında ve Karadeniz'in kuzeyinde etkinlik göstermiştir. Cevap A.

Doğru cevap: E — Gayrimüslimlerin haklarını genişletmeye yönelmesi

1856 Islahat Fermanı, büyük ölçüde gayrimüslim tebaanın hak ve ayrıcalıklarını genişletmek amacıyla ve Avrupa devletlerinin baskısıyla hazırlanmıştır; bu yönüyle Tanzimat'tan ayrılır. Vergilerin gelire göre alınması, askerliğin düzenlenmesi ve yeni mahkemelerin kurulması Tanzimat Fermanı'yla başlayan sürecin parçalarıdır; bu nedenle B, C ve D ayırt edici değildir. Padişah yetkilerinin sınırlandırılması ise 1808 Sened-i İttifak'ta görülür. Cevap E.

Doğru cevap: C — Avrupa'da Habsburg birliğinin güçlenmesini önlemek

1535'te Fransa'ya tanınan ticari ayrıcalıkların temel amacı, Şarlken yönetimindeki Habsburg gücüne karşı Avrupa'da Hristiyan birliğini bölmek ve Fransa'yı yanına çekmektir. Kapitülasyonlar askerî teknoloji alımı için verilmediğinden A, Fransa'dan vergi alınması söz konusu olmadığından E yanlıştır. Coğrafi keşiflerin zararları ise ancak sonraki yüzyıllarda belirginleşmiştir. Cevap C.

Doğru cevap: B — Batı Bloku'na yaklaşarak güvenlik arayışına girmeye

Sovyet istekleri karşısında güvenlik arayışına giren Türkiye, Truman Doktrini ve Marshall yardımlarından yararlanarak Batı Bloku'na yaklaşmış, 1952'de NATO'ya üye olmuştur. Varşova Paktı Doğu Bloku'nun örgütü olduğundan D, Milletler Cemiyeti 1946'da dağıldığından E yanlıştır. Türkiye Bağlantısızlar Hareketi'ne de katılmamıştır. Cevap B.

Doğru cevap: A — Vergi yükünün ağırlaşması ve toprak düzeninin bozulması

Celali isyanlarının temelinde tımar düzeninin bozulması, uzun savaşlar nedeniyle olağanüstü vergilerin artması ve köylünün toprağını terk etmesi yatar. Milliyetçilik akımının etkisiyle azınlık ayaklanmaları XIX. yüzyılda görüldüğü için B, Avrupa'daki ihtilaller de aynı yüzyıla ait olduğu için E yanlıştır. Kapıkulu maaş sorunları İstanbul'daki askerî ayaklanmalarla ilgilidir. Cevap A.

Doğru cevap: D — Son Osmanlı Mebusan Meclisinde

Misak-ı Millî, 28 Ocak 1920'de son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edilerek ulusal sınırların ve bağımsızlık koşullarının çerçevesi çizilmiştir. TBMM 23 Nisan 1920'de açıldığı için C, Erzurum Kongresi 1919'da toplandığı için B yanlıştır. Heyet-i Temsiliye bir meclis değil, yürütme görevini üstlenen kuruldur; Meclis-i Ayan üyeleri ise padişahça atanırdı. Cevap D.

Doğru cevap: E — Ülkedeki toprak düzenini kaldırarak iltizama geçmesi

Anadolu Selçukluları kervansaraylar yaptırmış, Sinop ve Antalya'yı alarak deniz ticaretine açılmış, tüccarın zararını karşılayan sigorta benzeri bir uygulama getirmiş ve gümrük kolaylıkları tanımıştır. İltizam ise Anadolu Selçuklularının değil, Osmanlı Devleti'nin XVI. yüzyıldan itibaren yaygınlaştırdığı bir vergi toplama yöntemidir; ayrıca Selçuklularda toprak düzeninin temeli ikta sistemidir. Cevap E.