Karma Sorular — Test 6

Doğru cevap: E — II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesi

Meşrutiyet karşıtı bir ayaklanma olan 31 Mart Olayı, Selanik'ten gelen Hareket Ordusu tarafından bastırılmış; olayın ardından II. Abdülhamid tahttan indirilerek yerine V. Mehmet Reşat getirilmiştir. A yanlıştır; Kanun-i Esasi ilk kez 1876'da yürürlüğe girmiştir. D de yanlıştır; meclisin süresiz kapatılması 1878'de I. Meşrutiyet'in sona ermesiyle gerçekleşmiştir; 1909'da meclis çalışmayı sürdürmüştür.

Doğru cevap: B — Zitvatorok Antlaşması

1606 Zitvatorok Antlaşması ile Avusturya'nın ödediği yıllık vergi kaldırılmış ve arşidük protokol bakımından padişaha denk sayılmıştır; bu, Osmanlı Devleti'nin Avrupa karşısındaki üstünlüğünün sarsılmaya başladığını gösterir. Vasvar 1664, Bucaş 1672 tarihli olduğu için A ve C yanlıştır. Karlofça 1699'da imzalanmış, İstanbul Antlaşması ise 1700'de Rusya ile yapılmıştır. Cevap B.

Doğru cevap: E — Millet Mekteplerinin açılması ve okuryazarlığın artması

Yeni Türk harflerinin kabulünden sonra halkın kısa sürede okuma yazma öğrenmesi için 1928'de Millet Mektepleri açılmış ve okuryazar oranı hızla yükselmiştir. Eğitim kurumlarının birleştirilmesi ve medreselerin kapatılması 3 Mart 1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu'yla gerçekleştiğinden A ve D yanlıştır. Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı ise 1934'te tanınmıştır. Cevap E.

Doğru cevap: C — Şeyh Sait İsyanı'nın çıkması

1925'te çıkan Şeyh Sait İsyanı Türkiye'nin Musul konusunda İngiltere karşısındaki elini zayıflatmış, sorun 1926 Ankara Antlaşması'yla Türkiye aleyhine sonuçlanmıştır. Menemen Olayı 1930'da, Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılması yine 1930'da gerçekleştiği için A ve D yanlıştır. İzmir suikast girişimi 1926'da antlaşmadan sonra ortaya çıkarılmış, Dünya Ekonomik Buhranı ise 1929'da başlamıştır. Cevap C.

Doğru cevap: D — İstanbul'un resmen işgal edilmesi

İzmir'in işgali 15 Mayıs 1919, Amasya Genelgesi 22 Haziran 1919, Sivas Kongresi 4-11 Eylül 1919, Misak-ı Millî'nin kabulü 28 Ocak 1920, İstanbul'un resmen işgali ise 16 Mart 1920 tarihlidir; en son gerçekleşen gelişme İstanbul'un işgalidir. Bu işgal Mebusan Meclisinin dağıtılmasına ve 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasına ortam hazırlamıştır; dolayısıyla Misak-ı Millî'nin ondan sonra geldiğini savunmak tarih sırasına aykırıdır. Cevap D.

Doğru cevap: A — Çok geniş toprakların yönetimini kolaylaştırma isteğiyle

Doğu-batı biçimindeki bu düzenleme ikili teşkilat olarak adlandırılır ve amacı, at sırtında bile haftalar süren ulaşımın olduğu çok geniş bozkır topraklarında yönetimi kolaylaştırmaktır. C yanlıştır; ikili teşkilat veraset sorununu çözmemiş, aksine hanedan üyeleri arasındaki taht kavgalarını kolaylaştırmıştır. E de yanlıştır; ikili teşkilat konar-göçer yaşamla birlikte sürdürülmüştür, yerleşik hayata geçişle ilgisi yoktur. Boy beylerinin gücü ise ortadan kaldırılmamış, boylar federasyon içinde varlığını korumuştur.

Doğru cevap: C — Resmî dil olarak Türkçeyi kullanmaları ve eserlerini Türkçe vermeleri

Karahanlılar, halkı ve yönetici kesimi Türk olan bir devlet olduğu için resmî dil Türkçe kalmış; Kutadgu Bilig, Divanü Lügati't-Türk ve Atabetü'l-Hakayık gibi eserler bu ortamda yazılmıştır. Gaznelilerde ise saray ve yazışma dili Farsça, bilim dili Arapçadır. A ve D Gaznelilere aittir: Hindistan seferlerini Gazneli Mahmut yapmış, sultan unvanını da ilk kez o kullanmıştır. B ise Büyük Selçuklulara, Tuğrul Bey'in 1055'teki Bağdat seferine aittir.

Doğru cevap: B — Çimpe Kalesi

Bizans'ta Kantakuzen'e verilen destek karşılığında 1353'te alınan Çimpe Kalesi, Osmanlıların Rumeli'deki ilk toprağıdır ve Balkanlara yerleşmenin başlangıcı sayılır. A yanlıştır; Karacahisar, Osman Bey Dönemi'nde Anadolu'da alınmıştır. C de yanlıştır; Bilecik yine Osman Bey Dönemi'nde ve Anadolu'da ele geçirilmiştir. Gelibolu ise Çimpe'den sonra, 1354 depremi sonrasında Osmanlı denetimine girmiştir.

Doğru cevap: E — Doğudaki rakip devletlere karşı Anadolu'da siyasi birliği güçlendirmeleri

Otlukbeli'nde Akkoyunlu Uzun Hasan'a, Çaldıran'da Safevi Şah İsmail'e karşı kazanılan zaferler, Doğu Anadolu'daki rakip güçleri etkisizleştirerek Anadolu Türk siyasi birliğini güçlendirmiştir. A yanlıştır; halifelik 1517 Ridaniye Savaşı ve Mısır'ın fethiyle Osmanlılara geçmiştir. C de yanlıştır; Osmanlı-İran sınırı ilk kez 1555 Amasya Antlaşması ile çizilmiş, kesinliğini 1639 Kasr-ı Şirin ile kazanmıştır. Kuzey Afrika egemenliği ise Barbaros Hayreddin Paşa'nın katılımıyla Kanuni Dönemi'nde sağlanmıştır.

Doğru cevap: D — Halkın seçtiği temsilcilerden oluşan bir meclisin açılması

Kanun-i Esasi ile I. Meşrutiyet ilan edilmiş, Mebusan Meclisi açılarak halk ilk kez seçtiği temsilciler aracılığıyla yönetime katılmıştır. A yanlıştır; padişah meclisi kapatma, sürgüne gönderme gibi geniş yetkilerini korumuş, egemenlik hanedanda kalmıştır. B yanlıştır; ayanların varlığının tanınması 1808 Sened-i İttifak ile olmuştur. Müsaderenin kaldırılması ve verginin gelire göre alınması ise 1839 Tanzimat Fermanı'nın düzenlemeleridir.

Doğru cevap: A — Millet sistemi

Osmanlı Devleti gayrimüslimleri Rum, Ermeni ve Yahudi milletleri biçiminde örgütlemiş; evlenme, boşanma, miras ve eğitim gibi konularda cemaatlerin kendi hukukunu uygulamasına izin vermiştir. Bu düzen millet sistemi olarak adlandırılır. B yanlıştır; iltizam, vergi toplama hakkının açık artırmayla devredilmesidir. C de yanlıştır; devşirme, Hristiyan çocukların kapıkulu ve devlet hizmeti için yetiştirilmesidir ve dinî cemaat yönetimiyle ilgisi yoktur.

Doğru cevap: C — Oniki Ada

1912 Uşi Antlaşması ile Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakılmış; Balkan Savaşı başladığı için Osmanlı Devleti, Yunanistan'ın eline geçmemesi koşuluyla Oniki Ada'yı geçici olarak İtalya'ya vermiştir. Ancak adalar geri alınamamıştır. B yanlıştır; Girit, Balkan Savaşları sonunda Yunanistan'a bırakılmıştır. D de yanlıştır; Kıbrıs 1878'de İngiltere'nin yönetimine geçmiştir, İtalya ile ilgisi yoktur.

Doğru cevap: B — Mavri Mira Cemiyeti

Mavri Mira, İstanbul'daki Rum Patrikhanesine bağlı olarak kurulan ve Bizans'ı yeniden canlandırmayı amaçlayan zararlı bir cemiyettir; okullar ve kiliseler aracılığıyla Rum nüfusu örgütlemiştir. A ve D yanlıştır; Trakya-Paşaeli ve Trabzon cemiyetleri bölgelerinin Yunanistan'a ya da Ermenistan'a katılmasını önlemek için kurulmuş millî cemiyetlerdir. Kilikyalılar Cemiyeti de Çukurova'nın Fransız ve Ermeni işgaline karşı direnişini örgütlemiştir.

Doğru cevap: E — Mücadeleye ulusal bir nitelik kazandırılmak istendiğinin

22 Haziran 1919 tarihli Amasya Genelgesi, dağınık bölgesel direnişleri tek bir çatı altında toplamayı hedeflemiş; Sivas'ta her ilden temsilcilerin katılacağı bir kongre öngörerek mücadeleye ulusal bir kimlik kazandırmayı amaçlamıştır. D yanlıştır; genelgenin çıkış noktası, bölgesel direnişin yetersiz kaldığı düşüncesidir. C de yanlıştır; manda ve himaye Sivas Kongresi'nde tartışılıp kesin biçimde reddedilmiştir. Saltanat ise ancak 1922'de kaldırılmıştır.

Doğru cevap: D — TBMM'yi tanıyan ilk büyük devletle siyasi ilişki kurulması

I. İnönü Zaferi'nin ardından imzalanan Moskova Antlaşması ile Sovyet Rusya, TBMM Hükûmeti'ni tanıyan ilk büyük devlet olmuş; TBMM hem siyasi hem de askerî destek sağlamıştır. C yanlıştır; İtilaf Devletleri TBMM'yi ancak Mudanya ve Lozan sürecinde muhatap almıştır. E yanlıştır; Ermenistan'ın istemlerinden vazgeçmesi 1920 Gümrü Antlaşması ile gerçekleşmiştir. Boğazların yönetimi ise 1936 Montrö Sözleşmesi'yle Türkiye'ye bırakılmıştır.