Karma Sorular — Test 8

Doğru cevap: A — Göktürk alfabesi

Otuz sekiz harften oluşan Göktürk alfabesi, Türklerin kullandığı ilk millî alfabedir ve Orhun Yazıtları bu alfabeyle yazılmıştır. B yanlıştır; Uygur alfabesi Soğd alfabesinden geliştirilmiştir ve yazıtlardan sonraki döneme aittir. C de yanlıştır; Arap alfabesi Türkler arasında İslamiyet'in kabulünden sonra yaygınlaşmıştır. Kiril ve Latin alfabeleri ise çok daha geç dönemlerde kullanılmaya başlanmıştır.

Doğru cevap: B — 30 Ekim 1918 - Limni Adası

Mondros Ateşkes Antlaşması 30 Ekim 1918'de Limni Adası'nın Mondros Limanı'nda, Agamemnon zırhlısında imzalanmıştır. C yanlıştır; 11 Ekim 1922 Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın tarihidir ve Kurtuluş Savaşı'nın sonunu getirmiştir. D de yanlıştır; 10 Ağustos 1920, Paris yakınlarındaki Sevr'de imzalanan antlaşmanın tarihidir. 24 Temmuz 1923 ise Lozan Barış Antlaşması'na aittir.

Doğru cevap: E — Milletler Cemiyeti ve görüşmeler yoluyla çözüme ulaşılması

Hatay sorunu Milletler Cemiyeti gündemine taşınmış, 1937'de bölgeye özel bir statü tanınmış, 1938'de Hatay Devleti kurulmuş ve bu devletin meclisinin kararıyla 1939'da Türkiye'ye katılma gerçekleşmiştir. Böylece sorun barışçı yollarla çözülmüştür. A yanlıştır; askerî bir harekât yapılmamıştır. C de yanlıştır; Hatay halkı seçimlere katılmış ve kendi meclisi aracılığıyla karar sürecinde belirleyici olmuştur.

Doğru cevap: C — Fatih Sultan Mehmet

Fatih Sultan Mehmet, devlet örgütü, saray teşkilatı, protokol ve ceza kurallarını Kanunname-i Âl-i Osman'da toplayarak Osmanlı yönetim düzenini yazılı hâle getirmiştir. E yanlıştır; Kanuni Dönemi'nde kanunlar geliştirilip düzenlenmiş olsa da ilk derleme Fatih'e aittir; Kanuni'ye bu adın verilmesi kanunları yenilemesindendir. A da yanlıştır; Orhan Bey Dönemi'nde ilk düzenli birlikler ve ilk medrese kurulmuş, ancak kapsamlı bir kanunname hazırlanmamıştır.

Doğru cevap: D — TBMM'nin dış ilişkilerde güç kazanıp yeni antlaşmalar imzalaması

I. İnönü'den sonra Londra Konferansı'na çağrılan TBMM, Moskova Antlaşması'nı imzalamış; Sakarya'dan sonra ise Kars ve Ankara antlaşmaları yapılmıştır. Böylece her iki zafer de TBMM'nin uluslararası alandaki gücünü artırmıştır. A yanlıştır; Yunan ordusu ancak 1922 Büyük Taarruz'la Anadolu'dan çıkarılmıştır. C de yanlıştır; İtilaf Devletleriyle ateşkes 11 Ekim 1922'de Mudanya'da imzalanmıştır. Düzenli orduya geçiş kararı ise bu zaferlerden önce alınmıştır.

Doğru cevap: B — Tüketiciyi korumak ve esnaf arasında haksız rekabeti önlemek

Lonca düzeninde hammadde dağıtımı, üretim miktarı ve kalite denetimi birliklerce yapılır; narh ise fiyatların devletçe belirlenmesidir. Amaç, hem alıcının kaliteli ürüne uygun fiyatla ulaşmasını sağlamak hem de üreticiler arasında dengesizlik doğuracak rekabeti engellemektir. C yanlıştır; lonca düzeni el emeğine dayalıdır ve makineleşmeyi teşvik etmez, hatta geciktirmiştir. D de yanlıştır; bu düzen yerli esnafı korumaya yöneliktir, yabancı tüccarın etkinliğini artırmaz.

Doğru cevap: E — Merkezî otoritenin zayıfladığı bir dönem yaşandığının

Bir sadrazamın göreve gelmek için koşul öne sürebilmesi, saltanat çevresinin ve devlet yönetiminin içine düştüğü zaafı gösterir; XVII. yüzyılda saray kadınlarının etkisi ve sık sadrazam değişiklikleri bu zayıflamanın kanıtıdır. C yanlıştır; padişah yetkilerini korumuş, yalnızca sadrazama geniş bir hareket alanı tanımıştır. D de yanlıştır; meşrutiyet ancak 1876'da Kanun-i Esasi ile ilan edilmiştir.

Doğru cevap: A — Ermeni sorununun uluslararası bir mesele hâline gelmesine

Berlin Antlaşması'na konulan ıslahat maddesi, Avrupalı devletlere Osmanlı iç işlerine karışma olanağı vermiş ve o güne kadar iç mesele sayılan Ermeni konusunu uluslararası bir soruna dönüştürmüştür. B yanlıştır; Doğu Anadolu Osmanlı toprağı olarak kalmıştır, yalnızca denetim baskısı doğmuştur. D de yanlıştır; Kıbrıs'ın yönetimi 1878'de ayrı bir anlaşmayla Fransa'ya değil İngiltere'ye bırakılmıştır.

Doğru cevap: C — III - I - II - IV

Amasya Genelgesi 22 Haziran 1919'da yayımlanmış, Erzurum Kongresi 23 Temmuz 1919'da toplanmış, Sivas Kongresi 4 Eylül 1919'da başlamış, Misak-ı Millî ise 28 Ocak 1920'de Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edilmiştir. Doğru sıra III-I-II-IV'tür. B yanlıştır; Erzurum Kongresi Sivas Kongresi'nden önce toplanmıştır. D de yanlıştır; Misak-ı Millî bütün kongrelerden sonra, 1920 yılında kabul edilmiştir.

Doğru cevap: D — Kaşgarlı Mahmut

Kaşgarlı Mahmut'un XI. yüzyılda Araplara Türkçe öğretmek amacıyla yazdığı Divanü Lügati't-Türk, sözcüklerin yanı sıra atasözleri, şiirler ve bir dünya haritası da içerdiği için dönemin kültür hazinesi sayılır. A yanlıştır; Yusuf Has Hacip'in eseri, bir siyasetname olan Kutadgu Bilig'dir. C de yanlıştır; Edip Ahmet Yükneki, ahlak öğütleri veren Atabetü'l-Hakayık'ın yazarıdır. Ali Şir Nevai ise çok daha sonraki Çağatay edebiyatına aittir.

Doğru cevap: B — Alman gemilerinin Rus limanlarını bombalaması

İngiliz donanmasından kaçarak Osmanlı sularına sığınan Goeben ve Breslau adlı Alman gemileri Yavuz ve Midilli adlarıyla donanmaya katılmış; bu gemilerin Karadeniz'de Rus limanlarını bombalaması üzerine Osmanlı Devleti savaşa fiilen girmiştir. C yanlıştır; Kanal Harekâtı savaşa girildikten sonra, 1915 başında düzenlenmiştir. D de yanlıştır; Çanakkale Cephesi de savaşa girişin nedeni değil sonucudur.

Doğru cevap: E — Uygulanan iskân siyasetiyle bölgede güvenin sağlanmış olması

Osmanlı Devleti Rumeli'de fethettiği yerlere Anadolu'dan Türk aileler yerleştirmiş, halkın dinî yaşamına karışmamış ve vergi yükünü hafifletmiştir. Bu hoşgörülü iskân siyaseti sayesinde Fetret Devri'nin karışıklığında bile Balkan halkları ayaklanmamıştır. A yanlıştır; Anadolu beylikleri Ankara Savaşı'ndan sonra yeniden kurulmuş ve Osmanlı'ya karşı hareket etmiştir. C de yanlıştır; Timur Anadolu'dan sonra doğuya dönmüş, Balkanlara geçmemiştir.

Doğru cevap: A — Laiklik

Bu üç düzenleme de din ile devlet ve eğitim işlerinin birbirinden ayrılmasını sağlamış, hukuk ve öğretim alanında dinî otoritenin etkisini sona erdirmiştir; bu nedenle laiklik ilkesinin aşamaları sayılırlar. B yanlıştır; devletçilik ekonomik yatırımlarda devletin öncü olmasıyla ilgilidir. C de yanlıştır; halkçılık vatandaşlar arasında ayrıcalık tanımama ve toplumsal dayanışma ilkesidir; bu düzenlemelerin doğrudan amacı değildir.

Doğru cevap: C — Donanmaya haritacılık ve gemicilik bilen görevliler yetiştirmek

1773'te açılan Mühendishane-i Bahri-i Hümayun, donanmanın gereksinim duyduğu harita, coğrafya ve gemi inşası bilgisine sahip görevlileri yetiştirmek üzere kurulmuş ilk teknik okuldur. A yanlıştır; kara ordusuna yönelik Mühendishane-i Berri-i Hümayun 1795'te III. Selim Dönemi'nde açılmıştır. B de yanlıştır; Tıphane ve Cerrahhane II. Mahmud Dönemi'nde kurulmuştur. Medrese programları ise bu dönemde değiştirilmemiştir.

Doğru cevap: D — I - III - II - IV

Truman Doktrini 1947'de açıklanmış, Marshall Planı 1948'de uygulanmaya başlanmış, NATO 1949'da kurulmuş, Varşova Paktı ise Batı Almanya'nın NATO'ya alınmasına tepki olarak 1955'te oluşturulmuştur. Doğru sıra I-III-II-IV'tür. A yanlıştır; NATO, Marshall Planı'ndan sonra kurulmuştur. E de yanlıştır; Marshall Planı Truman Doktrini'nden sonra uygulanmaya başlamıştır.