Osmanlı Kuruluş Dönemi — Test 5

Doğru cevap: B — İlk medresenin açılması - I. Murad

İlk Osmanlı medresesi Orhan Bey Dönemi'nde İznik'te açıldığı için bu yeniliğin I. Murad ile eşleştirilmesi yanlıştır. Yaya ve müsellemlerin kurulması ile ilk vezir ataması Orhan Bey'e, Kapıkulu Ocakları ve Rumeli Beylerbeyliği ise I. Murad'a ait olduğundan bu eşleştirmeler doğrudur.

Doğru cevap: D — Alaeddin Paşa

Orhan Bey Dönemi'nde ilk vezir olarak Alaeddin Paşa görevlendirilmiş, böylece devlet işleri padişah dışında bir makam eliyle de yürütülmeye başlanmıştır. Zağanos Paşa ve Çandarlı Halil Paşa, Fatih Sultan Mehmed Dönemi'nin devlet adamlarıdır. Sokullu Mehmed Paşa ise XVI. yüzyılın ikinci yarısında sadrazamlık yapmıştır.

Doğru cevap: C — Devletin iç düzenini yeniden kurma önceliği

Fetret Devri'nden yeni çıkan devletin önceliği toparlanmak olduğu için Çelebi Mehmed dış siyasette temkinli davranmış ve barışı korumuştur. Halifeliğin Osmanlı'ya geçmesi 1517'de gerçekleştiğinden bu dönemle ilgili değildir. Ankara Savaşı'ndan sonra Anadolu'da beylikler yeniden kurulduğu için hiçbir beyliğin kalmadığı da söylenemez.

Doğru cevap: A — Bilim ve kültür faaliyetlerine önem verildiği

Medrese yapımı, âlimlerin korunması ve Türkçeye yapılan çeviriler, dönemde bilim ve kültür faaliyetlerine ağırlık verildiğini gösterir. Aynı dönemde Varna ve II. Kosova savaşları kazanıldığı için fetih hareketlerinin bırakıldığı söylenemez. Medreselerin kapatılması iddiası ise metindeki bilgiyle doğrudan çelişir.

Doğru cevap: B — Balkanlarda yaşayan halkların tamamının Türkleşmesi

Osmanlı Balkanlarda halkı zorla Türkleştirme ya da Müslümanlaştırma yoluna gitmemiştir; bölge halkları kendi dillerini ve inançlarını korumuştur, bu nedenle tam bir Türkleşme sonucu doğmamıştır. Türk nüfusunun yerleşmesi, halkın tepkisinin azalması, şehirlerin imar edilmesi ve Fetret Devri'nde bölgenin korunması ise bu politikaların gerçek sonuçlarıdır.

Doğru cevap: D — Bizans'ın Balkanlarla kara bağlantısının kesilmesi

Edirne'nin Osmanlı'ya geçmesi Bizans'ı Balkanlardaki müttefiklerinden yalıtmış, başkentin kara bağlantısını fiilen kesmiştir. Bizans'ın Anadolu'da toprak kazanması, bu yıllardaki gerileme tablosuyla açıkça çelişir. Osmanlı'dan vergi alması da söz konusu olmamış, tersine Bizans Osmanlı'ya vergi ödemiştir.

Doğru cevap: E — Rumeli'deki fetihlerin gaza sayılarak desteklenmesi

Müslüman Türk beylikleriyle savaşmak kamuoyunda meşru görülmezken Rumeli'deki fetihler gaza anlayışıyla desteklendiği için Osmanlı iki alanda farklı yöntemler izlemiştir. Anadolu'da tımar sistemi uygulandığı için o seçenek gerçeğe aykırıdır. Rumeli'de tarım toprağı bulunmadığı iddiası da bölgenin verimli ovalarıyla çelişir.

Doğru cevap: A — Koyunhisar Savaşı

Koyunhisar Savaşı 1302'de Osman Bey Dönemi'nde Bizans kuvvetlerine karşı kazanılmış ve Osmanlıların İznik çevresindeki ilerleyişini hızlandırmıştır. Palekanon (Maltepe) Savaşı ise 1329'da Orhan Bey Dönemi'nde yapıldığı için doğru değildir. Sırpsındığı ve Niğbolu Balkanlarda Haçlılara karşı kazanılan sonraki dönem savaşlarıdır.

Doğru cevap: E — Fethedilen kenti kalıcı bir yönetim merkezine dönüştürmeyi

Bursa'nın başkent yapılıp cami, medrese ve imaretlerle donatılması, kentin Osmanlı yönetimine kalıcı biçimde bağlanmasını ve bir kültür merkezine dönüşmesini hedefler. Anadolu Türk siyasi birliği ancak Yavuz Sultan Selim Dönemi'nde tamamlandığı için o seçenek dönemle bağdaşmaz. Osmanlı'nın Balkanlarda Haçlılarla karşılaşması ise Bursa'nın fethinden sonraki yıllara aittir.

Doğru cevap: B — Osmanlıların Rumeli'ye geçişini

Karesi'nin alınması Osmanlılara Çanakkale Boğazı kıyılarını ve denizci bir insan kaynağını kazandırarak Rumeli'ye geçiş sürecini hazırlamıştır. Anadolu Selçuklu Devleti Karesi'nin alınmasından çok önce yıkıldığı için o seçenek bir sonuç olarak gösterilemez. Karadeniz'in Türk gölü hâline gelmesi ise 1475'te Kırım'ın Osmanlı'ya bağlanmasıyla ilgilidir.

Doğru cevap: D — Bizans'ın iç sorunlarından yararlanılarak gerçekleştiği

Çimpe Kalesi, Bizans'taki taht kavgasında bir tarafa verilen destek karşılığında elde edilmiştir; yani Rumeli'ye ilk yerleşme Bizans'ın iç zaafından yararlanılarak gerçekleşmiştir. Osmanlıların Balkanlarda ilk kez bir Haçlı ordusuyla karşılaşması 1364 Sırpsındığı'nda olduğu için o seçenek zaman bakımından uygun değildir. Memlüklerle ilişkiler ise bu dönemde Rumeli siyasetini belirleyen bir etken değildir.

Doğru cevap: B — Yeniçeri Ocağı'nın kurulması

Yeniçeri Ocağı'nın da içinde yer aldığı Kapıkulu Ocakları I. Murad Dönemi'nde kurulmuştur; bu nedenle Orhan Bey'e ait bir düzenleme değildir. Yaya ve müsellemler, İznik'teki ilk medrese, divan teşkilatı ve ilk vezir ataması ise Orhan Bey Dönemi'nin bilinen yeniliklerindendir.

Doğru cevap: E — Sırpsındığı Savaşı

1364'te Sırp, Macar, Bosna ve Eflak kuvvetlerinden oluşan Haçlı ordusu Sırpsındığı'nda gece baskınıyla dağıtılmıştır ve bu, Osmanlı'nın Haçlılarla ilk büyük karşılaşmasıdır. I. Kosova 1389'da, Niğbolu ise 1396'da yapıldığı için tarih bakımından uymaz. Varna Savaşı 1444'te II. Murad Dönemi'nde gerçekleşmiştir.

Doğru cevap: A — Merkezî otoritenin ve devlet düzeninin yerleşmiş olduğunun

Hükümdarın savaş meydanında ölmesine rağmen ordunun dağılmayıp yeni hükümdar çevresinde toplanması, devlet teşkilatının ve merkezî otoritenin kurumsallaştığını gösterir. Anadolu Türk siyasi birliği bu tarihte henüz tamamlanmadığı için o seçenek yanlıştır. Ordu, tımarlı sipahileri de içerdiğinden tamamen ücretli askerlerden oluştuğu da söylenemez.

Doğru cevap: D — Fethedilen bölgelerde kalıcılığı ve güvenliği sağlamak

İskân siyasetiyle Balkanlarda Türk nüfusu artırılmış, fethedilen toprakların elde tutulması ve güvenliğin sağlanması amaçlanmıştır. Osmanlı yönetimi gayrimüslimlerin inançlarına karışmadığı için zorla din değiştirme amacı taşındığı söylenemez. Devşirme sistemi ise gayrimüslim çocuklarından asker yetiştirilmesine dayandığından iskânla doğrudan ilişkili değildir.