Osmanlı Yükselme Dönemi — Test 8

Doğru cevap: B — II. Selim

Kıbrıs 1571'de II. Selim Dönemi'nde, Sokullu Mehmed Paşa'nın sadrazamlığı sırasında Venedik'ten alınmıştır. Kanuni Sultan Süleyman Dönemi'nde Rodos alınmış, ancak Kıbrıs fethedilmemiştir. Fatih Sultan Mehmed Dönemi ise Ege adalarının alındığı, Kıbrıs'ın gündeme gelmediği bir dönemdir.

Doğru cevap: D — Osmanlı'nın doğuda hiç askerî güç bulundurmaması

Osmanlı doğu sınırında düzenli olarak kuvvet bulundurmuş ve birçok sefer düzenlemiştir; doğuda hiç askerî güç bulundurmadığı iddiası gerçeğe aykırıdır. Mezhep ayrılıkları, Safevi propagandası, Avrupa cephesinin yükü ve bölgenin zorlu coğrafyası ise mücadelenin uzamasını açıklayan gerçek etkenlerdir.

Doğru cevap: E — Bağdat

1533-1535 yılları arasındaki Irakeyn Seferi'nde Tebriz geçici olarak ele geçirilmiş, Bağdat ise kalıcı olarak Osmanlı topraklarına katılmıştır. Kahire ve Şam, Yavuz Sultan Selim Dönemi'nde Memlüklerden alındığı için bu seferle ilgili değildir. Belgrad ise 1521'de, Irakeyn Seferi'nden önce fethedilmiştir.

Doğru cevap: B — Osmanlı'nın Kızıldeniz kıyılarına hiç ulaşamamış olması

Osmanlı, Mısır ve Hicaz'ın alınmasıyla Kızıldeniz kıyılarına ulaşmıştır; seferler zaten buradan düzenlendiği için bu ifade bir başarısızlık nedeni olamaz. Donanmanın okyanus şartlarına uygun olmaması, mesafenin uzaklığı, Avrupa cephesinin önceliği ve yerel desteğin yetersizliği ise gerçek nedenlerdir.

Doğru cevap: E — Mohaç Savaşı'nın kazanılması

Mohaç Savaşı 1526'da, Sokullu Mehmed Paşa'nın sadrazamlığından çok önce kazanıldığı için onun dönemine ait değildir. Kıbrıs'ın fethi, İnebahtı Deniz Savaşı, Tunus'un alınması ve Lehistan'ın himayeye girmesi ise Sokullu'nun sadrazamlığı sırasında yaşanmış gelişmelerdir.

Doğru cevap: A — Ridaniye Savaşı'nın kazanılması

Ridaniye Savaşı 1517'de Yavuz Sultan Selim Dönemi'nde yapıldığı için Kanuni Dönemi'ne ait değildir. Belgrad'ın fethi, Rodos'un alınması, Preveze Deniz Savaşı ve Bağdat'ın katılması ise Kanuni Sultan Süleyman Dönemi'nin gelişmeleridir.

Doğru cevap: C — Çok cepheli mücadeleyi sürdürebildiğini

Aynı yıllarda birbirinden uzak cephelerde savaşabilmesi, Osmanlı'nın XVI. yüzyılda insan gücü, maliye ve teşkilat bakımından güçlü olduğunu gösterir. Fetih siyasetinin bırakıldığı iddiası, aynı dönemde sürdürülen seferlerle çelişir. Denizlerdeki varlığın sona erdiği de Preveze ve Kıbrıs örnekleriyle bağdaşmaz.

Doğru cevap: E — Doğu Akdeniz'de deniz yolu güvenliğini sağlamak

Venedik'in elindeki Kıbrıs, Anadolu ile Mısır arasındaki deniz yolunu ve hac güzergâhını tehdit ettiği için adanın fethi Doğu Akdeniz güvenliği bakımından zorunlu görülmüştür. Adada üretimi durdurmak gibi bir amaç güdülmemiş, aksine ada iskân edilerek üretim sürdürülmüştür. Adanın Fransa'ya bırakılması da fetih amacıyla çelişir.

Doğru cevap: A — Ekonomik ve teknik gücünün sarsılmadığının

Donanmanın bir yıl içinde yeniden kurulabilmesi, Osmanlı'nın tersane kapasitesinin ve mali gücünün bu dönemde hâlâ güçlü olduğunu gösterir. Tersanelerin kapatıldığı iddiası, donanmanın yeniden inşa edilmiş olmasıyla doğrudan çelişir. Kıbrıs da Venedik'e geri verilmemiş, Osmanlı yönetiminde kalmıştır.

Doğru cevap: C — Osmanlı'nın denizde de yenilebileceğinin görülmesi

İnebahtı, Osmanlı donanmasının yenilebileceğini gösterdiği için Avrupa'da moral bakımından büyük yankı uyandırmıştır. Ancak Kıbrıs Osmanlı'da kalmış, Kuzey Afrika kaybedilmemiş ve Balkanlardan çekilme gibi bir sonuç doğmamıştır; bu nedenle o seçenekler yenilginin sonucu sayılamaz.

Doğru cevap: D — Askerî ve ticari hareket kabiliyetini artırmak

Her iki kanal projesi de donanmanın ve ticaret gemilerinin uzak denizlere hızlı biçimde ulaşmasını, böylece Osmanlı'nın askerî ve ticari hareket kabiliyetinin artmasını amaçlamıştır. Balkanlarda iskânın hızlandırılması bu projelerle ilgili bir hedef değildir. Kapitülasyon verilmesi de kanal açma girişimlerinden bağımsız bir konudur.

Doğru cevap: B — Osmanlı'nın Avrupa siyasetinde belirleyici bir güç olduğunun

Bir Avrupa devletinin kral seçimine yön verebilmek, Osmanlı'nın kıta siyasetinde belirleyici bir güç durumuna geldiğini gösterir. Osmanlı bu dönemde Balkanlarda toprak yitirmediği için o seçenek gerçeğe aykırıdır. Lehistan da Osmanlı'ya toprak katmamış, yalnızca himaye ilişkisi kurulmuştur.

Doğru cevap: E — Sokullu Mehmed Paşa

Sokullu Mehmed Paşa, Kanuni Sultan Süleyman'ın son yıllarından itibaren üç padişah döneminde sadrazamlık yapmış ve devletin yönetiminde belirleyici olmuştur. Çandarlı Kara Halil, I. Murad Dönemi'nin devlet adamıdır. Gedik Ahmed Paşa ise Fatih Dönemi'nde Otranto Seferi'ni yürüten komutandır.

Doğru cevap: A — Sokullu Mehmed Paşa'nın ölümü

Yükselme Dönemi'nin, uzun yıllar devleti yöneten Sokullu Mehmed Paşa'nın ölümüyle sona erdiği kabul edilir ve bu tarihten sonra Duraklama Dönemi başlar. İstanbul'un fethi ise dönemin sonunu değil başlangıcını temsil eder. Mohaç ve Çaldıran savaşları da dönemin ortalarında kazanılmış zaferlerdir.

Doğru cevap: C — Ülkedeki kanunları düzenleyip bir araya getirmesi

Kanuni Sultan Süleyman, ülkede yürürlükte olan kanunları düzenleyip derlettiği için bu unvanla anılmıştır. İstanbul'un fethi ve ilk altın paranın basımı Fatih Sultan Mehmed Dönemi'ne aittir. Halifeliğin Osmanlı'ya geçmesi ve Anadolu Türk birliğinin tamamlanması ise Yavuz Sultan Selim Dönemi'nin gelişmeleridir.