Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Tarih dersinin Osmanlı Dağılma Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 150 soru kitap sırasına göre 10 teste bölünmüştür; bu sayfa 8. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
5 kolay8 orta2 zor
III. Selim Dönemi'nde Avrupa tarzında eğitilen ve ayrı bir hazineyle desteklenen yeni ordunun adı hangisidir?
Doğru cevap: B — Nizam-ı Cedid
Nizam-ı Cedid ordusu III. Selim Dönemi'nde kurulmuş, giderleri İrad-ı Cedid Hazinesi'nden karşılanmıştır. A seçeneğindeki Asakir-i Mansure-i Muhammediye 1826'da, C seçeneğindeki Sekban-ı Cedid ise 1808'de kurulmuştur.
Nizam-ı Cedid ordusunun giderlerini karşılamak amacıyla İrad-ı Cedid adıyla ayrı bir hazine oluşturulmuş ve bu hazineye yeni gelir kaynakları bağlanmıştır. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: C — Yeniliklerin mevcut hazineyle karşılanamayacağının anlaşıldığının
Ayrı bir hazine kurulması, mevcut mali kaynakların yetersizliğini ve yeniliğin sürdürülebilmesi için özel bir gelir düzenine ihtiyaç duyulduğunu gösterir. B seçeneği yanlıştır; dış borçlanma 1854'te başlamıştır.
III. Selim Dönemi'nde Londra, Paris, Viyana ve Berlin gibi merkezlerde ilk kez sürekli görev yapan elçilikler açılmıştır. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine katkı sağladığı söylenebilir?
Doğru cevap: A — Avrupa'daki gelişmelerin düzenli biçimde izlenmesine
Daimî elçilikler, Avrupa siyasetinin ve teknik gelişmelerin sürekli takip edilmesini sağlayan kurumsal bir yenilik olmuştur. B seçeneği yanlıştır; kapitülasyonlar bu dönemde kaldırılmamıştır.
1807'de çıkan Kabakçı Mustafa İsyanı sonucunda Nizam-ı Cedid ordusu dağıtılmış, III. Selim tahttan indirilmiştir. Bu olaya bakılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Doğru cevap: B — Yenilik hareketlerinin halkın tamamı tarafından benimsendiğine
İsyanla sonuçlanan bir süreçten yeniliklerin geniş bir kabul gördüğü sonucu çıkarılamaz. A seçeneği ise isyanın çıkış nedenleriyle doğrudan uyumludur; ocak mensuplarının konumu yeni ordu nedeniyle tehdit altına girmişti.
1789 Fransız İhtilali'yle yayılan eşitlik, özgürlük ve ulusçuluk düşünceleri Avrupa'da olduğu gibi Osmanlı topraklarında da yankı bulmuştur. Bu düşüncelerin Osmanlı Devleti açısından aşağıdakilerden hangisine zemin hazırladığı savunulabilir?
Doğru cevap: E — Farklı topluluklarda ayrılıkçı hareketlerin güç kazanmasına
Çok uluslu bir yapıya sahip olan Osmanlı Devleti'nde ulusçuluk düşüncesi ayrılıkçı hareketleri güçlendirmiştir. A seçeneği bu etkiyle çelişir; merkezî yapı zayıflamıştır.
Din, dil ve ırk ayrımı gözetmeksizin herkesi eşit Osmanlı vatandaşı sayarak devleti bir arada tutmayı amaçlayan düşünce akımı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Osmanlıcılık
Bütün unsurları eşit yurttaş sayarak devletin bütünlüğünü korumayı hedefleyen akım Osmanlıcılık'tır. İslamcılık yalnızca Müslümanları esas aldığından A seçeneği tanımla örtüşmez. Türkçülük ise Türk unsurunu öne çıkaran bir düşünce olduğu için bütün toplulukları kapsayan bir birlik anlayışı sunmaz.
II. Abdülhamit Dönemi'nde devlet politikası hâline getirilen ve dünya Müslümanlarını halifenin çevresinde birleştirmeyi amaçlayan akım aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — İslamcılık
II. Abdülhamit'in benimsediği ve halifelik makamını öne çıkaran akım İslamcılık'tır. Osmanlıcılık Tanzimat ve I. Meşrutiyet sürecinde savunulmuş, ancak azınlık isyanlarıyla etkisini yitirdiğinden A seçeneği bu dönemin resmî siyaseti olarak gösterilemez. Türkçülük ise özellikle II. Meşrutiyet'ten sonra güç kazanmıştır.
Sened-i İttifak ile ayanlar padişahın otoritesini tanıyacaklarını bildirmiş, buna karşılık padişah da ayanların varlığını ve haklarını kabul etmiştir. Bu belge aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: A — Padişah yetkisinin ilk kez sınırlandırılmış olduğunun
Padişahın karşı tarafa taahhütte bulunması, hükümdar yetkisinin ilk kez sınırlandırılması olarak değerlendirilir. B seçeneği yanlıştır; anayasal düzene geçiş 1876'da Kanun-i Esasi ile gerçekleşmiştir.
II. Mahmud Dönemi'nde 1826'da Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasıyla sonuçlanan olay aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — Vaka-i Hayriye
1826'daki Vaka-i Hayriye ile Yeniçeri Ocağı kaldırılmış ve yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye kurulmuştur. B seçeneğindeki Kabakçı Mustafa İsyanı 1807'de Nizam-ı Cedid'in dağıtılmasına yol açmıştı.
II. Mahmud Dönemi'nin başında, 1808'de merkezî yönetim ile taşradaki ayanlar arasında imzalanan belge aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D — Sened-i İttifak
Sened-i İttifak 1808'de Alemdar Mustafa Paşa'nın girişimiyle imzalanmıştır. A seçeneğindeki Tanzimat Fermanı 1839, B seçeneğindeki Islahat Fermanı ise 1856 tarihlidir.
Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasının ardından Asakir-i Mansure-i Muhammediye adıyla yeni bir ordu kurulmuş, bu ordunun subay ihtiyacını karşılamak üzere yeni askerî okullar açılmıştır. Bu gelişmeler aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: B — Ordunun yeni bir düzen üzerine kurulmak istendiğinin
Yeni ordu ve onun için açılan okullar, askerî yapının kurumsal olarak yenilenmek istendiğini gösterir. C seçeneği yanlıştır; Avrupa'dan uzman getirilmiş olsa da ordu Osmanlı komuta yapısına bağlı kalmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi II. Mahmud Dönemi'nde gerçekleştirilen yenilikler arasında gösterilemez?
Doğru cevap: E — Kanun-i Esasi'nin ilan edilerek meclisin açılması
Kanun-i Esasi 1876'da II. Abdülhamid Dönemi'nde ilan edilmiştir. A ve B seçeneklerindeki nazırlıkların kurulması ve Takvim-i Vekayi ise doğrudan II. Mahmud Dönemi'ne aittir.
Osmanlı Devleti'nde 1831'de yayımlanmaya başlayan ilk resmî gazete aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Takvim-i Vekayi
Takvim-i Vekayi 1831'de II. Mahmud Dönemi'nde çıkarılan ilk resmî gazetedir. A seçeneğindeki Ceride-i Havadis yarı resmî, C seçeneğindeki Tercüman-ı Ahval ise ilk özel Türkçe gazetelerdendir.
II. Mahmud Dönemi'nde, ölen ya da görevden alınan devlet görevlilerinin mallarına devletçe el konulması anlamına gelen müsadere usulü kaldırılmıştır. Bu düzenlemenin aşağıdakilerden hangisine katkı sağladığı söylenebilir?
Doğru cevap: E — Kişilerin mülkiyet haklarının güvence altına alınmasına
Müsaderenin kaldırılması, mülkiyet güvenliğini sağlayan önemli bir hukuki adımdır. B seçeneği yanlıştır; II. Mahmud ayanların gücünü kırmaya yönelik bir siyaset izlemiştir.
1831'de yapılan nüfus sayımında yalnızca erkek nüfus kaydedilmiş; sayımın amacı asker sayısını ve vergi verecek kişileri belirlemek olarak belirtilmiştir. Bu bilgiye bakılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Doğru cevap: D — Sayımın ülkedeki toplam nüfusu tam olarak ortaya koyduğuna
Yalnızca erkeklerin sayılması, toplam nüfusun tam olarak belirlenmesini engeller. C seçeneği ise metinde açıkça belirtilen bir sonuçtur.
