Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Tarih dersinin Osmanlı Dağılma Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 150 soru kitap sırasına göre 10 teste bölünmüştür; bu sayfa 9. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
4 kolay7 orta4 zor
1821'de başlayan isyan sürecinin ardından Osmanlı Devleti'nden ilk kez ayrılarak bağımsız bir devlet kuran topluluk aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — Yunanlar
Yunanistan 1829 Edirne Antlaşması ve 1830'daki düzenlemelerle bağımsızlığını kazanan ilk topluluk olmuştur. B seçeneğindeki Sırbistan ise özerklik aşamasından sonra bağımsızlığını 1878 Berlin Antlaşması ile elde etmiştir.
1827'de İngiltere, Fransa ve Rusya'ya ait donanmalar Navarin'de Osmanlı-Mısır donanmasını yakmıştır. Bu olay aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: C — Avrupa devletlerinin Yunan bağımsızlığını desteklediğinin
Üç büyük devletin ortak müdahalesi, Yunan bağımsızlığının Avrupa desteğiyle sağlandığını gösterir. B seçeneği yanlıştır; Rusya isyanı destekleyen devletlerin başında gelmektedir.
1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nı sona erdiren ve Yunanistan'ın bağımsızlığının Osmanlı Devleti tarafından kabul edilmesini sağlayan antlaşma hangisidir?
Doğru cevap: C — Edirne Antlaşması
1829 Edirne Antlaşması ile Yunanistan'ın bağımsızlığı kabul edilmiştir. A seçeneğindeki Hünkâr İskelesi 1833'te Mısır Meselesi sırasında Rusya ile imzalanan bir ittifak antlaşmasıdır.
1856'da ilan edilen ve gayrimüslimlere yönelik düzenlemeleri ayrıntılı biçimde ele alan ferman aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — Islahat Fermanı
Islahat Fermanı 1856'da Paris Konferansı öncesinde ilan edilmiştir. A seçeneğindeki Tanzimat Fermanı 1839'da ilan edilmiş ve daha genel bir çerçeve çizmiştir.
XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'ne bağlı bazı topluluklar önce ayrıcalık, ardından özerklik ve bağımsızlık talebiyle harekete geçmiştir. Bu süreçte Avrupa devletlerinin desteği belirleyici olmuştur. Bu duruma bakılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Doğru cevap: B — Osmanlı Devleti'nin bu talepleri askerî yollarla tamamen engellediğine
Süreç bağımsızlıkla sonuçlandığı için taleplerin tamamen engellendiği sonucu çıkarılamaz. C seçeneği ise Avrupa devletlerinin destek verdiğine ilişkin bilgiden doğrudan çıkarılabilir.
Yunan isyanının bastırılmasına yardım eden ve karşılığında beklediği valilikleri elde edemeyince Osmanlı Devleti'ne karşı harekete geçen Mısır valisi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — Kavalalı Mehmed Ali Paşa
Kavalalı Mehmed Ali Paşa, Mısır Meselesi olarak bilinen sürecin başlıca aktörüdür. C seçeneğindeki Mustafa Reşid Paşa Tanzimat Fermanı'nın, D seçeneğindeki Mithat Paşa ise Kanun-i Esasi'nin hazırlanmasında öne çıkan devlet adamlarıdır.
Konya yakınlarındaki yenilginin ardından 1833'te imzalanan ve Mısır ile Girit'in yanı sıra Suriye ve Adana'nın yönetiminin de Kavalalı ile oğluna bırakıldığı antlaşma hangisidir?
Doğru cevap: E — Kütahya Antlaşması
1833 Kütahya Antlaşması sorunu geçici olarak çözmüş, ancak taraflar memnun kalmadığı için mesele 1839'da yeniden alevlenmiştir. B seçeneğindeki Balta Limanı ise 1838'de İngiltere ile imzalanan bir ticaret antlaşmasıdır.
1833'te Rusya ile imzalanan Hünkâr İskelesi Antlaşması'yla iki devlet karşılıklı yardım sözü vermiş, Osmanlı Devleti gerektiğinde Boğazları başka devletlerin savaş gemilerine kapatmayı kabul etmiştir. Bu antlaşma aşağıdakilerden hangisi bakımından önem taşımaktadır?
Doğru cevap: D — Boğazlar konusunda tek başına karar verilen son antlaşma olması
Bu antlaşmadan sonra Boğazlar konusu uluslararası bir sorun hâline gelmiş ve 1841'de çok taraflı bir sözleşmeyle düzenlenmiştir. E seçeneği yanlıştır; Osmanlı Devleti'nin Avrupa devleti sayılması 1856 Paris Antlaşması ile olmuştur.
1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlardan savaş gemilerinin geçişi çok taraflı bir düzenlemeye bağlanmıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: E — Boğazlar konusunun uluslararası bir soruna dönüştüğünün
Boğazların birden çok devletin katıldığı bir sözleşmeyle düzenlenmesi, konunun artık Osmanlı'nın iç meselesi olmaktan çıktığını gösterir. B seçeneği yanlıştır; sözleşme Hünkâr İskelesi ile Rusya'ya tanınan ayrıcalığı sona erdirmiştir.
Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında 1838'de imzalanan ve İngiliz tüccarlarına geniş ticari kolaylıklar tanıyan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D — Balta Limanı Ticaret Antlaşması
1838 Balta Limanı Ticaret Antlaşması İngiltere'ye önemli ticari ayrıcalıklar tanımıştır. C seçeneğindeki Paris Antlaşması 1856'da Kırım Savaşı sonunda imzalanmıştır.
Irak Cephesi'nde 1916 yılında Kutü'l-Amare'de kuşatılan İngiliz birlikleri teslim olmak zorunda kalmıştır. Bu olay aşağıdakilerden hangisi bakımından önem taşımaktadır?
Doğru cevap: E — Osmanlı ordusunun önemli bir askerî başarı kazanmış olması
Kutü'l-Amare önemli bir askerî başarıdır; ancak sonraki dönemde İngiliz ilerleyişi durdurulamamıştır. A seçeneği bu nedenle yanlıştır; cephe savaşın sonunda kaybedilmiştir.
I. Dünya Savaşı sürerken İtilaf Devletleri kendi aralarında Osmanlı topraklarının paylaşılmasını öngören antlaşmalar imzalamış; bu antlaşmaların içeriği 1917'de Rusya'daki yönetim değişikliğinin ardından kamuoyuna açıklanmıştır. Bu duruma bakılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Doğru cevap: B — Paylaşım tasarılarının savaş bittikten sonra hazırlandığına
Metinde antlaşmaların savaş sürerken yapıldığı açıkça belirtilmiştir; bu nedenle savaş sonrasında hazırlandıkları sonucu çıkarılamaz. D seçeneği ise açıklanmalarının haber değeri taşımasından doğrudan anlaşılır.
Wilson İlkeleri'nde gizli antlaşmalar yapılmaması, boğazların ticarete açık tutulması ve Osmanlı Devleti'nde Türklerin çoğunlukta olduğu bölgelerde egemenliğin tanınması öngörülmüştür. Bu ilkelere bakılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Doğru cevap: A — Osmanlı Devleti'nin savaş öncesi sınırlarına döneceğine
İlkeler Türklerin çoğunlukta olduğu bölgelerle sınırlı bir egemenlik öngördüğü için savaş öncesi sınırlara dönüleceği sonucu çıkarılamaz. C seçeneği ise ulus esasına dayalı yaklaşımdan doğrudan çıkarılabilir.
30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşması'nda, İtilaf Devletleri'nin güvenliğini tehdit edecek bir durum ortaya çıkarsa herhangi bir stratejik noktanın işgal edilebileceği belirtilmiştir. Bu madde aşağıdakilerden hangisine ortam hazırlamıştır?
Doğru cevap: B — Anadolu'nun çeşitli bölgelerinin işgal edilmesine
Bu madde işgallere hukuki gerekçe oluşturmak için kullanılmış ve mütareke sonrasında geniş çaplı işgaller başlamıştır. A seçeneği yanlıştır; antlaşma ordunun terhis edilmesini öngörmüştür.
1919'da toplanan Paris Barış Konferansı'nda yenilen devletlerle yapılacak antlaşmaların esasları belirlenmiş, ancak galip devletler arasındaki çıkar çatışmaları nedeniyle Osmanlı Devleti ile ilgili barış antlaşması ancak 1920'de hazırlanabilmiştir. Bu duruma bakılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Doğru cevap: D — Osmanlı Devleti'nin konferansa eşit koşullarda katıldığına
Konferans galip devletlerin kendi aralarında yürüttüğü bir süreçtir; yenilen devletlerin eşit taraf olarak katıldığı söylenemez. C seçeneği ise 1920 tarihinin verilmesinden doğrudan çıkarılabilir.
