KPSS Tarih · 7. konu · konu anlatımı
Osmanlı Dağılma Dönemi
Sınavda sorulan 24 kavram · havuzdan 155 çözümlü soru · son güncelleme 19 Eylül 2026
Dağılma Dönemi, KPSS Tarih'te Osmanlı'nın en çok soru üreten kesitidir ve sorular üç kalıpta gelir: belge–padişah eşleştirmesi (Sened-i İttifak → II. Mahmud, Tanzimat ve Islahat → Abdülmecid, Kanun-i Esasi → II. Abdülhamid), antlaşma–hüküm eşleştirmesi (Edirne, Hünkâr İskelesi, Paris, Ayastefanos, Berlin, Uşi, Londra, Atina) ve bir gelişmeden yorum çıkarma ("neyin göstergesidir", "ulaşılamaz", "gösterilemez").
Puan en çok üç yerde kaybedilir. Kronoloji: Sened-i İttifak (1808) → Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması (1826) → Tanzimat (1839) → Islahat (1856) → Kanun-i Esasi (1876). "İlk"ler: ilk isyan Sırp, ilk bağımsızlık Yunan, ilk dış borç Kırım Savaşı'nda, ilk anayasa Kanun-i Esasi, ilk resmî gazete Takvim-i Vekayi, ilk kâğıt para kaime. Bir de Avrupa'nın iç işlere karışma zemini olan düzenlemeler (Islahat Fermanı'nın Paris Antlaşması'na girmesi, Berlin'in Ermeni maddesi, Duyun-u Umumiye) ile fikir akımlarının hangi olayla geçerliliğini yitirdiği. Kartların altında havuzumuzdan o kavramı ölçen gerçek sorular bulunur.
Sınavda sorulan kavramlar
Her kavramın altında havuzumuzdan o kavramı ölçen gerçek sorular var. Önce kavramı oku, sonra soruyu aç ve çöz.
1.III. Selim ve Nizam-ı Cedid (1789-1807)
III. Selim, Avrupa tarzında eğitilen Nizam-ı Cedid ordusunu kurdu; giderleri için İrad-ı Cedid adıyla ayrı bir hazine oluşturdu ve Londra, Paris, Viyana, Berlin'de ilk sürekli elçilikleri açtı. Yeniçeri ve ulema tepkisiyle çıkan Kabakçı Mustafa İsyanı (1807) ordunun dağıtılması ve III. Selim'in tahttan indirilmesiyle bitti; yerine IV. Mustafa geçti.
Sınav ipucu: Sürekli elçiliklerde beklenen yorum "Avrupa'yı yakından tanıma, diplomasi"; İrad-ı Cedid "yeniliğin mali kaynağı"dır.
Soru 57Aşağıdakilerden hangisi III. Selim Dönemi'nde gerçekleştirilen yenilikler arasında yer almaz?
- A)Nizam-ı Cedid adıyla yeni bir ordunun kurulması
- B)İrad-ı Cedid Hazinesi'nin oluşturulması
- C)Avrupa başkentlerinde sürekli elçiliklerin açılması
- D)Yeniçeri Ocağı'nın tümüyle ortadan kaldırılması
- E)Mühendishane-i Berrî-i Hümayun'un öğretime açılması
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Yeniçeri Ocağı 1826'da II. Mahmut Dönemi'nde Vaka-i Hayriye ile kaldırılmıştır; III. Selim ocağa dokunamamış, onun yanında ayrı bir ordu kurma yolunu seçmiştir. Nizam-ı Cedid ordusu ve giderlerini karşılayan İrad-ı Cedid Hazinesi III. Selim Dönemi'ne ait olduğundan A ve B seçenekleri doğru cevap olamaz. Sürekli elçilikler ile kara mühendishanesi de yine bu dönemin uygulamalarıdır.
Kolay · Test 4
Soru 791807'de Nizam-ı Cedid'e duyulan tepkiler sonucu çıkan Kabakçı Mustafa İsyanı ile III. Selim tahttan indirilmiştir. Bu isyanın ardından tahta geçen padişah aşağıdakilerden hangisidir?
- A)II. Mahmut
- B)IV. Mustafa
- C)I. Abdülhamit
- D)III. Mustafa
- E)Abdülmecit
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Kabakçı Mustafa İsyanı'nın ardından tahta IV. Mustafa geçmiştir. II. Mahmut ise bir yıl sonra, 1808'de Alemdar Mustafa Paşa'nın İstanbul'a gelmesiyle tahta çıktığından A seçeneği yanlıştır. I. Abdülhamit III. Selim'den önceki padişahtır; Abdülmecit ise Tanzimat Fermanı'nı ilan eden padişah olduğu için dönem bakımından uyuşmaz.
Kolay · Test 6
Soru 88Nizam-ı Cedid ordusunun giderlerini karşılamak amacıyla İrad-ı Cedid adıyla ayrı bir hazine oluşturulmuş ve bu hazineye yeni gelir kaynakları bağlanmıştır. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
- A)Devletin bütün vergileri kaldırarak yeni kaynak aradığının
- B)Osmanlı Devleti'nin Avrupa'dan dış borç almaya başladığının
- C)Yeniliklerin mevcut hazineyle karşılanamayacağının anlaşıldığının
- D)Yeniçeri Ocağı'nın maaşlarının artırıldığının
- E)Ülkede kâğıt paraya geçildiğinin
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Ayrı bir hazine kurulması, mevcut mali kaynakların yetersizliğini ve yeniliğin sürdürülebilmesi için özel bir gelir düzenine ihtiyaç duyulduğunu gösterir. B seçeneği yanlıştır; dış borçlanma 1854'te başlamıştır.
Orta · Test 6
2.Sened-i İttifak (1808)
Rusçuk ayanı Alemdar Mustafa Paşa, III. Selim'i yeniden tahta çıkarmak için İstanbul'a yürüdü; III. Selim öldürülünce II. Mahmud'u tahta geçirdi ve sadrazam oldu. Onun girişimiyle padişah ile ayanlar arasında imzalanan belgede ayanlar padişahın otoritesini tanıdı, devlet de ayanların varlığını ve haklarını kabul etti. Padişahın yetkileri ilk kez sınırlandı; anayasal düzene geçişin ilk adımı sayılır.
Sınav ipucu: Belge II. Mahmud döneminindir. Alemdar'ın kurduğu Sekban-ı Cedid ordusu da yeniçeri tepkisiyle kısa sürede dağıtıldı.
Soru 1Osmanlı Devleti'nde padişahın yetkilerinin ilk kez sınırlandırıldığı, ayanların varlığını resmen tanıyan ve anayasal düzene geçişin ilk adımı kabul edilen 1808 tarihli belge aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Tanzimat Fermanı
- B)Islahat Fermanı
- C)Kanun-ı Esasi
- D)Sened-i İttifak
- E)Veraset Beyannamesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Sened-i İttifak (1808), Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa'nın öncülüğünde, II. Mahmud döneminde merkezî hükûmet ile taşrada güçlenmiş olan ayanlar arasında imzalanmıştır. Bu belgeyle padişahın yetkileri ilk kez sınırlandırılmış ve ayanların varlığı hukuken tanınmıştır; padişahın yetkilerini kendi isteğiyle sınırlandırdığı ilk belge ise 1839 Tanzimat Fermanı'dır. Bu yönüyle Magna Carta'ya benzetilir.
Kolay · Test 1
Soru 64III. Selim'i yeniden tahta çıkarmak amacıyla Rusçuk'tan İstanbul'a yürüyen, II. Mahmut'un tahta geçmesinde etkili olan ve sadrazamlığı sırasında Sened-i İttifak'ın imzalanmasını sağlayan devlet adamı kimdir?
- A)Mustafa Reşit Paşa
- B)Mithat Paşa
- C)Koca Hüsrev Paşa
- D)Kavalalı Mehmet Ali Paşa
- E)Alemdar Mustafa Paşa
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Sened-i İttifak, Rusçuk ayanı iken sadrazamlığa getirilen Alemdar Mustafa Paşa'nın girişimiyle 1808'de imzalanmıştır. Mustafa Reşit Paşa 1839 Tanzimat Fermanı ile, Mithat Paşa ise 1876 Kanun-i Esasi ile öne çıkan devlet adamlarıdır; bu nedenle A ve B seçenekleri dönem olarak uymaz. Kavalalı Mehmet Ali Paşa Mısır valisidir ve merkezle çatışma içine girmiştir.
Kolay · Test 5
Soru 113II. Mahmud Dönemi'nin başında, 1808'de merkezî yönetim ile taşradaki ayanlar arasında imzalanan belge aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Tanzimat Fermanı
- B)Islahat Fermanı
- C)Kanun-i Esasi
- D)Sened-i İttifak
- E)Adalet Fermanı
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Sened-i İttifak 1808'de Alemdar Mustafa Paşa'nın girişimiyle imzalanmıştır. A seçeneğindeki Tanzimat Fermanı 1839, B seçeneğindeki Islahat Fermanı ise 1856 tarihlidir.
Kolay · Test 8
3.Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması – Vaka-i Hayriye (1826)
II. Mahmud, yeniçeriler arasından seçilen askerleri Avrupa usulüyle eğitmek için Eşkinci Ocağı'nı kurdu; yeniçeriler ayaklanınca ocak topa tutularak kaldırıldı. Yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusu kuruldu, subay ihtiyacı için Mekteb-i Harbiye açıldı. Yenilikleri engelleyen gücün kalkması, art arda köklü düzenlemeleri mümkün kıldı.
Sınav ipucu: "Ocağın kaldırılmasından sonra yenilikler hızlandı" ifadesinde aranan yorum "en büyük engel kalktı, padişahın otoritesi güçlendi"dir.
Soru 2Osmanlı Devleti'nde 1826 yılında II. Mahmud tarafından Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması olayı, devletin askeri ve idari yapısında dönüm noktası olmuştur. Tarihe 'Vaka-i Hayriye' (Hayırlı Olay) olarak geçen bu gelişme sonucunda Yeniçeri Ocağı'nın yerine kurulan yeni ordu aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Nizam-ı Cedit
- B)Eşkinci Ocağı
- C)Sekban-ı Cedit
- D)Asakir-i Mansure-i Muhammediye
- E)Hamidiye Alayları
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasıyla yerine 'Asakir-i Mansure-i Muhammediye' (Muhammed'in Yardım Edilmiş Müzaffer Askerleri) adıyla yeni bir batı tarzı ordu kurulmuştur. Nizam-ı Cedit ise III. Selim döneminde kurulan ordudur.
Orta · Test 1
Soru 50II. Mahmut, yeniçeriler arasından seçilen askerlerin Avrupa usulüyle eğitilmesi amacıyla 1826'da yeni bir ocak kurmuş; bu ocağa duyulan tepki, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasıyla sonuçlanan olayı başlatmıştır. Sözü edilen ocak aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Sekban-ı Cedid
- B)Eşkinci Ocağı
- C)Nizam-ı Cedid
- D)Acemi Ocağı
- E)Asakir-i Mansure-i Muhammediye
Çözümü göster
Doğru cevap: B. 1826'da kurulan ve yeniçerilerin ayaklanmasına yol açan ocak Eşkinci Ocağı'dır; bu ayaklanmanın bastırılması Vaka-i Hayriye olarak adlandırılır. Asakir-i Mansure-i Muhammediye ocağın kaldırılmasından sonra kurulduğu için E seçeneği zaman bakımından uymaz. Sekban-ı Cedid Alemdar Mustafa Paşa'nın, Nizam-ı Cedid ise III. Selim'in kurduğu ordulardır.
Orta · Test 4
Soru 120II. Mahmud Dönemi'nde 1826'da Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasıyla sonuçlanan olay aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Patrona Halil İsyanı
- B)Kabakçı Mustafa İsyanı
- C)Vaka-i Hayriye
- D)Çınar Vakası
- E)Alemdar Vakası
Çözümü göster
Doğru cevap: C. 1826'daki Vaka-i Hayriye ile Yeniçeri Ocağı kaldırılmış ve yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye kurulmuştur. B seçeneğindeki Kabakçı Mustafa İsyanı 1807'de Nizam-ı Cedid'in dağıtılmasına yol açmıştı.
Kolay · Test 8
4.II. Mahmud'un idari ve mali düzenlemeleri
Divan-ı Hümayun kaldırılarak Avrupa tarzı nazırlıklar kuruldu; dış yazışmalar Hariciye Nezareti'ne bağlandı. Müsadere kaldırılarak özel mülkiyet güvenceye alındı, tımar sistemi kaldırılıp memurlar maaşa bağlandı, köy ve mahallelerde muhtarlık kuruldu, ayanlar etkisizleştirildi. Ortak amaç, taşrada zayıflayan merkezî otoriteyi güçlendirmekti.
Sınav ipucu: Müsadere yasağında beklenen sonuç "mülkiyet güvencesi", muhtarlıkta "merkezî otoritenin halka ulaşması"dır.
Soru 13Osmanlı Devleti'nde II. Mahmud döneminde Divan-ı Hümayun kaldırılarak yerine Avrupa tarzında bakanlıklar (Nazırlıklar) kurulmuştur. Buna göre, Osmanlı'da dışişleri yazışmalarını yürüten Reisülküttaplık makamı aşağıdaki nazırlıklardan hangisine dönüştürülmüştür?
- A)Dahiliye Nezareti
- B)Hariciye Nezareti
- C)Evkaf Nezareti
- D)Bab-ı Meşihat
- E)Nafia Nezareti
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Reisülküttaplık dış ilişkilerden sorumluydu ve II. Mahmud döneminde 'Hariciye Nezareti'ne (Dışişleri Bakanlığı) dönüştürülmüştür. Dahiliye Nezareti İçişleri, Evkaf Nezareti ise Vakıflar Bakanlığıdır.
Orta · Test 1
Soru 38II. Mahmut Dönemi'nde tımar sistemi kaldırılmıştır. Bu düzenlemenin sonucu olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?
- A)Toprakların tamamının özel mülkiyete geçmesi
- B)Köylünün vergi yükümlülüğünün sona ermesi
- C)Askerlerin ve memurların merkezî hazineden maaş alması
- D)Osmanlı ülkesindeki eyalet sayısının azaltılması
- E)Ticaretten alınan gümrük vergilerinin kaldırılması
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Tımar sisteminin kaldırılmasıyla dirlik gelirleriyle geçinen sipahi ordusu ortadan kalkmış, asker ve görevliler merkezî hazineden maaş alan kadrolara dönüşmüştür. Toprakların mülkiyeti devlette kalmaya devam ettiğinden A yanlıştır. Vergiler bu kez doğrudan hazine adına toplandığı için köylünün yükümlülüğü sürmüş, dolayısıyla B de doğru olamaz.
Orta · Test 3
Soru 42II. Mahmut Dönemi'nde köy ve mahallelerde muhtarlık teşkilatının kurulmasıyla ulaşılmak istenen temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Yerel yönetimlere geniş bir özerklik tanımak
- B)Ayanların yetki alanını genişletmek
- C)Gayrimüslimlere siyasi haklar vermek
- D)Vakıf gelirlerinin denetimini yerel görevlilere bırakmak
- E)Merkezî yönetimin denetimini köy ve mahalleye ulaştırmak
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Muhtarlık teşkilatı, nüfus ve vergi kayıtlarının tutulmasıyla merkezî yönetimin köy ve mahalle düzeyinde denetim kurmasını amaçlar. II. Mahmut'un genel siyaseti ayanları etkisizleştirmek olduğundan B seçeneği bu dönemin mantığına aykırıdır. Gayrimüslimlere yönelik haklar ise 1856 Islahat Fermanı ile düzenlendiği için C seçeneği de doğru değildir.
Orta · Test 3
5.II. Mahmud döneminde eğitim, basın ve nüfus sayımı
İlk resmî gazete Takvim-i Vekayi (1831) çıkarıldı; yalnız erkeklerin sayıldığı ilk nüfus sayımı (1831) asker ve vergi kaynağını belirlemek içindi. İlköğretim İstanbul'da zorunlu oldu; Mekteb-i Harbiye, Mekteb-i Tıbbiye ve memur yetiştiren Mekteb-i Maarif-i Adliye açıldı, Avrupa'ya ilk kez öğrenci gönderildi. Posta teşkilatı ve karantina da bu dönemindir.
Sınav ipucu: Takvim-i Vekayi ve nüfus sayımı II. Mahmud; kaime, telgraf ve Ceride-i Havadis Abdülmecid dönemidir.
Soru 19Osmanlı Devleti'nde devlet adamı yetiştirmek amacıyla açılan Mekteb-i Maarif-i Adliye, memur eğitimi veren Mekteb-i Ulûm-ı Edebiye, Mekteb-i Harbiye ve Mekteb-i Tıbbiye ve ilk resmi gazete olan Takvim-i Vekayi hangi padişah döneminde kurulmuştur?
- A)III. Selim
- B)II. Mahmud
- C)Sultan Abdülmecid
- D)Sultan Abdülaziz
- E)II. Abdülhamid
Çözümü göster
Doğru cevap: B. II. Mahmud dönemi (1808-1839), sivil ve askeri bürokrasinin modernleşmesi için birçok okulun açıldığı ve ilk resmi gazete olan Takvim-i Vekayi'nin (1831) çıkarıldığı dönemdir.
Orta · Test 2
Soru 58I. Posta teşkilatının kurulması II. Karantina uygulamasının başlatılması III. Avrupa'ya ilk kez öğrenci gönderilmesi Yukarıdakilerden hangileri II. Mahmut Dönemi'nde gerçekleşmiştir?
- A)I, II ve III
- B)Yalnız I
- C)I ve II
- D)Yalnız III
- E)II ve III
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Posta teşkilatının kurulması, salgın hastalıklara karşı karantina usulünün başlatılması ve öğrencilerin öğrenim için Avrupa'ya gönderilmesi II. Mahmut Dönemi'nin uygulamalarıdır; bu nedenle üç öncül de doğrudur. Yalnızca bir ya da iki öncülü gösteren B, C, D ve E seçenekleri, bu dönemde gerçekleşen diğer yenilikleri dışarıda bıraktığı için eksik kalır.
Orta · Test 4
Soru 21Sultan Abdülaziz döneminde kurulan, yoksul ve yetim çocukların eğitim masraflarını karşılamak ve onlara nitelikli fen ve matematik eğitimi vermek amacıyla kurulan tarihi eğitim kurumu aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Darüşşafaka
- B)Galatasaray Sultanisi
- C)Darülmuallimin
- D)Sanayi-i Nefise Mektebi
- E)Mekteb-i Harbiye
Çözümü göster
Doğru cevap: A. 1863 yılında Cemiyet-i Tedrisiyye-i İslamiye öncülüğünde kurulan ve Abdülaziz döneminde resmiyete kavuşan Darüşşafaka, babası veya annesi vefat etmiş yetenekli çocuklara tam burslu yatılı eğitim veren kurumdur.
Orta · Test 2
6.Sırp ve Yunan isyanları – Edirne Antlaşması (1829)
Milliyetçilik Osmanlı'da ilk kez Sırpları ayaklandırdı (1804); Sırbistan önce ayrıcalık, Edirne'yle özerklik, Berlin'le (1878) bağımsızlık kazandı. 1821 Mora'da başlayan Yunan İsyanı için Mısır Valisi'nden yardım istenmesi merkezî otoritenin zayıflığını gösterir; İngiltere, Fransa ve Rusya donanmaları Osmanlı-Mısır donanmasını Navarin'de yaktı (1827). 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nı bitiren Edirne Antlaşması'yla Yunanistan bağımsız oldu.
Sınav ipucu: İlk isyan eden Sırplar, ilk bağımsız olan Yunanlılardır; ayrıcalık → özerklik → bağımsızlık basamakları Avrupa desteğiyle aşıldı.
Soru 411804'te başlayan isyan sürecinde Sırplar önce ayrıcalık, ardından özerklik elde etmiştir. Sırbistan bağımsızlığını aşağıdaki antlaşmaların hangisiyle kazanmıştır?
- A)Bükreş Antlaşması
- B)Edirne Antlaşması
- C)Ayastefanos Antlaşması
- D)Berlin Antlaşması
- E)Paris Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Sırbistan bağımsızlığını 1878 Berlin Antlaşması ile kazanmıştır. 1812 Bükreş Antlaşması ile ayrıcalık, 1829 Edirne Antlaşması ile özerklik elde ettiklerinden A ve B seçenekleri süreçteki ara aşamaları gösterir. Ayastefanos Antlaşması ise büyük devletlerin itirazı üzerine hiç uygulanmamış, yerini Berlin Antlaşması almıştır.
Orta · Test 3
Soru 63Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik düşüncesinin etkisiyle Osmanlı Devleti'nde ortaya çıkan ilk isyan aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Yunan İsyanı
- B)Sırp İsyanı
- C)Arnavut İsyanı
- D)Bulgar İsyanı
- E)Mısır'da çıkan ayaklanma
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Milliyetçilik düşüncesine dayalı ilk ayaklanma 1804'te başlayan Sırp İsyanı'dır. Yunan İsyanı 1821'de çıkmış ve bağımsızlıkla sonuçlanmıştır; ancak zaman bakımından Sırp İsyanı'ndan sonradır, bu nedenle A yanlıştır. Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın hareketi ise ulusçuluk kaynaklı olmayıp valilik ve yönetim talebine dayandığı için E seçeneği de uygun değildir.
Kolay · Test 5
Soru 971827'de İngiltere, Fransa ve Rusya'ya ait donanmalar Navarin'de Osmanlı-Mısır donanmasını yakmıştır. Bu olay aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
- A)Osmanlı Devleti'nin Akdeniz'de üstünlük kurduğunun
- B)Rusya'nın Yunan isyanına karşı çıktığının
- C)Avrupa devletlerinin Yunan bağımsızlığını desteklediğinin
- D)Mısır'ın Osmanlı Devleti'nden ayrıldığının
- E)Boğazlar sorununun çözüme kavuştuğunun
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Üç büyük devletin ortak müdahalesi, Yunan bağımsızlığının Avrupa desteğiyle sağlandığını gösterir. B seçeneği yanlıştır; Rusya isyanı destekleyen devletlerin başında gelmektedir.
Orta · Test 7
7.Mısır Sorunu: Kütahya (1833), Nizip (1839), Londra (1840)
Yunan İsyanı'nda beklediği valilikleri alamayan Kavalalı Mehmet Ali Paşa ayaklandı; oğlu İbrahim Paşa Konya'da Osmanlı ordusunu yenip Kütahya'ya ilerledi. Kütahya Antlaşması'yla Mısır ve Girit'e ek olarak Suriye ve Adana Kavalalı ile oğluna bırakıldı. 1839'da Nizip'te ordu yeniden yenilince Londra Antlaşması (1840) Suriye ve Adana'yı Osmanlı'ya geri verdi, Mısır valiliğini babadan oğula geçmek üzere Kavalalı ailesine bıraktı.
Sınav ipucu: Kütahya "Kavalalı'ya toprak veren", Londra 1840 "Mısır sorununu bitiren" antlaşmadır; bir valinin devleti yenmesi "merkezî otoritenin zayıflaması" kanıtıdır.
Soru 77Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın kuvvetlerinin 1839'da Osmanlı ordusunu yenilgiye uğrattığı ve devletin yeniden Avrupa devletlerinden yardım istemesine yol açan savaş aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Nizip Savaşı
- B)Konya Savaşı
- C)Navarin Baskını
- D)Çeşme Baskını
- E)Sinop Baskını
Çözümü göster
Doğru cevap: A. 1839'da yapılan Nizip Savaşı'nda Osmanlı ordusu yenilmiş, bunun ardından Mısır sorunu Avrupa devletlerinin araya girmesiyle çözülmüştür. Konya Savaşı 1832'de yapılmış ve Kütahya Antlaşması'na götürdüğü için B tarih bakımından uymaz. Navarin 1827'de Osmanlı-Mısır donanmasının yakıldığı olay, Sinop ise 1853'te Kırım Savaşı'nın başındaki baskındır.
Orta · Test 6
Soru 70Mısır sorununu sona erdiren, Suriye ve Adana'nın Osmanlı Devleti'ne geri verilmesini sağlayan, buna karşılık Mısır valiliğini babadan oğula geçmek üzere Kavalalı ailesine bırakan antlaşma hangisidir?
- A)Kütahya Antlaşması
- B)Hünkâr İskelesi Antlaşması
- C)Balta Limanı Antlaşması
- D)Londra Antlaşması
- E)Paris Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Mısır sorunu 1840 Londra Antlaşması ile kapanmış; Suriye ve Adana geri alınırken Mısır valiliği Kavalalı ailesine ırsî olarak bırakılmıştır. 1833 Kütahya Antlaşması sorunu geçici olarak durdurmuş ve Kavalalı'ya Suriye ile Adana'yı vermişti, bu yüzden A yanlıştır. Balta Limanı ise İngiltere ile yapılan bir ticaret antlaşmasıdır.
Orta · Test 5
Soru 64III. Selim'i yeniden tahta çıkarmak amacıyla Rusçuk'tan İstanbul'a yürüyen, II. Mahmut'un tahta geçmesinde etkili olan ve sadrazamlığı sırasında Sened-i İttifak'ın imzalanmasını sağlayan devlet adamı kimdir?
- A)Mustafa Reşit Paşa
- B)Mithat Paşa
- C)Koca Hüsrev Paşa
- D)Kavalalı Mehmet Ali Paşa
- E)Alemdar Mustafa Paşa
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Sened-i İttifak, Rusçuk ayanı iken sadrazamlığa getirilen Alemdar Mustafa Paşa'nın girişimiyle 1808'de imzalanmıştır. Mustafa Reşit Paşa 1839 Tanzimat Fermanı ile, Mithat Paşa ise 1876 Kanun-i Esasi ile öne çıkan devlet adamlarıdır; bu nedenle A ve B seçenekleri dönem olarak uymaz. Kavalalı Mehmet Ali Paşa Mısır valisidir ve merkezle çatışma içine girmiştir.
Kolay · Test 5
8.Hünkâr İskelesi (1833) ve Londra Boğazlar Sözleşmesi (1841)
Mehmet Ali Paşa'ya karşı Avrupa'dan yardım alamayan Osmanlı, Rusya ile sekiz yıllık Hünkâr İskelesi Antlaşması'nı imzaladı: karşılıklı yardım sözü verildi, Osmanlı gerektiğinde Boğazları başka devletlerin savaş gemilerine kapatacaktı. Rusya'nın bu ayrıcalığı İngiltere ve Fransa'yı harekete geçirdi; 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi'yle Boğazlar barışta bütün savaş gemilerine kapatıldı ve çok taraflı düzenlemeye bağlandı.
Sınav ipucu: Hünkâr İskelesi "Boğazlar sorununun başlangıcı", 1841 sözleşmesi "Boğazlar üzerindeki mutlak egemenliğin yitirilmesi" diye sorulur.
Soru 1071841 Londra Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlardan savaş gemilerinin geçişi çok taraflı bir düzenlemeye bağlanmıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
- A)Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerindeki denetimini artırdığının
- B)Rusya'nın Boğazlarda ayrıcalık kazandığının
- C)Boğazların ticaret gemilerine kapatıldığının
- D)Osmanlı Devleti'nin Karadeniz'de üstünlük sağladığının
- E)Boğazlar konusunun uluslararası bir soruna dönüştüğünün
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Boğazların birden çok devletin katıldığı bir sözleşmeyle düzenlenmesi, konunun artık Osmanlı'nın iç meselesi olmaktan çıktığını gösterir. B seçeneği yanlıştır; sözleşme Hünkâr İskelesi ile Rusya'ya tanınan ayrıcalığı sona erdirmiştir.
Orta · Test 8
Soru 15Osmanlı Devleti, Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa isyanına karşı Rusya'nın askeri desteğini güvence altına almak için 1833 yılında Rusya ile sekiz yıl süreli bir ittifak antlaşması imzalamıştır. Boğazlar Sorunu'nun ortaya çıkmasına yol açan ve Osmanlı'nın Boğazlar üzerinde tek başına egemenlik hakkını kullandığı son antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Hünkar İskelesi Antlaşması
- B)Londra Boğazlar Sözleşmesi
- C)Edirne Antlaşması
- D)Bükreş Antlaşması
- E)Yaş Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Hünkar İskelesi Antlaşması (1833), Osmanlı'nın Boğazlar üzerinde mutlak egemenliğini tek başına kullandığı son belgedir. Rusya lehine maddeler içerdiği için İngiltere ve Fransa'nın tepkisini çekmiş ve Boğazlar Sorunu'nu uluslararası boyuta taşımıştır.
Orta · Test 1
Soru 153Aşağıdaki antlaşma – konu eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
- A)Edirne Antlaşması (1829) — Yunanistan'ın bağımsızlığının tanınması
- B)Hünkâr İskelesi (1833) — Boğazların Rusya lehine kapatılabilmesi
- C)Kütahya Antlaşması (1833) — Mehmet Ali Paşa'ya Suriye ve Adana'nın verilmesi
- D)Londra Sözleşmesi (1841) — Boğazların çok taraflı statüye bağlanması
- E)Balta Limanı Antlaşması (1838) — Duyun-u Umumiye İdaresi'nin kurulması
Çözümü göster
Doğru cevap: E. 1838 Balta Limanı Ticaret Antlaşması, İngiliz tüccarlarına iç ticarette yerli tüccarlarla aynı koşulları tanıyan ve yerli üretimi zora sokan bir ticaret düzenlemesidir; Duyun-u Umumiye İdaresi ise 1881'de, dış borçların ödenememesi üzerine alacaklı devletlerin temsilcilerinden kurulmuştur, dolayısıyla eşleştirme yanlıştır. Hünkâr İskelesi'nin gizli maddesiyle Osmanlı, Rusya'nın isteği hâlinde Boğazları diğer devletlerin savaş gemilerine kapatmayı kabul etmişti; 1841 Londra Sözleşmesi bu ayrıcalığı sona erdirip Boğazları çok taraflı bir düzenlemeye bağladığından B ve D doğrudur. Kütahya Antlaşması'yla da Mehmet Ali Paşa'ya Mısır ve Girit'in yanında Suriye ile Adana verilmiştir. Cevap E.
Zor · Test 11
9.Balta Limanı Ticaret Antlaşması (1838)
Mısır sorununda İngiltere'nin desteğini kazanmak isteyen Osmanlı, İngiliz tüccarlarına geniş kolaylıklar tanıdı: gümrük vergileri düşürüldü, yed-i vahit (tekel) usulü kaldırıldı, yabancı tüccarlar iç ticarette Osmanlı tüccarıyla aynı koşullarda çalışma hakkı aldı. Aynı haklar diğer Avrupa devletlerine de tanındı; Osmanlı açık pazar oldu, yerli el sanayisi rekabete dayanamadı.
Sınav ipucu: Balta Limanı "kapitülasyonları genişleten, ekonomik bağımlılığı derinleştiren" antlaşma olarak sorulur.
Soru 14Osmanlı Devleti, İngiltere ile imzaladığı hangi antlaşma (1838) ile gümrük vergilerini düşürmüş, yabancı tüccarlara iç ticarette geniş haklar tanımış ve bu antlaşma sonucunda Osmanlı toprakları adeta Avrupa'nın 'açık pazarı' haline gelmiştir?
- A)Hünkar İskelesi Antlaşması
- B)Kütahya Antlaşması
- C)Baltalimanı Ticaret Antlaşması
- D)Paris Antlaşması
- E)Edirne Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: C. 1838 Baltalimanı Ticaret Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin yerli sanayisine büyük darbe vuran, loncaları çökerten ve Osmanlı'yı dış pazara tamamen bağımlı kılan kapitülasyon benzeri ağır bir ticaret antlaşmasıdır.
Orta · Test 1
Soru 82Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında 1838'de imzalanan ve İngiliz tüccarlarına geniş ticari kolaylıklar tanıyan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Kütahya Antlaşması
- B)Hünkâr İskelesi Antlaşması
- C)Paris Antlaşması
- D)Balta Limanı Ticaret Antlaşması
- E)Uşi Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: D. 1838 Balta Limanı Ticaret Antlaşması İngiltere'ye önemli ticari ayrıcalıklar tanımıştır. C seçeneğindeki Paris Antlaşması 1856'da Kırım Savaşı sonunda imzalanmıştır.
Kolay · Test 6
Soru 98Balta Limanı Ticaret Antlaşması ile yabancı tüccarların iç ticarette Osmanlı tüccarlarıyla aynı koşullarda çalışabilmesi kabul edilmiş, ihracattaki bazı kısıtlamalar kaldırılmıştır. Bu düzenlemenin aşağıdakilerden hangisine yol açtığı savunulabilir?
- A)Osmanlı sanayisinin hızla gelişmesine
- B)Dış ticaret açığının tamamen kapanmasına
- C)Yerli üreticinin dış rekabet karşısında zayıflamasına
- D)Yabancı tüccarların ülkeden çıkarılmasına
- E)Tarımsal üretimin devlet tekeline alınmasına
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Koruma önlemlerinin zayıflaması, ucuz ithal malların iç pazara girmesini kolaylaştırarak yerli üretimi olumsuz etkilemiştir. A seçeneği bu sonuçla çelişmektedir; antlaşma sanayileşmeyi desteklememiştir.
Zor · Test 7
10.Tanzimat Fermanı (3 Kasım 1839)
Abdülmecid döneminde Mustafa Reşid Paşa'nın Gülhane'de okuduğu ferman; din ayrımı gözetmeksizin herkese can, mal ve namus güvenliği, vergilerin gelire göre alınması, askerliğin belirli süreye bağlanması, mahkemelerin açık yapılması ve yargılamasız ceza verilmemesini ilan etti. Padişah kendisinin de uyacağı kurallar koyarak yetkisini kendi isteğiyle sınırladı: kanun üstünlüğü yolunda ilk adım, Osmanlıcılığın ilk resmî belgesi.
Sınav ipucu: Tanzimat devlet adamlarının girişimiyle (iç dinamik) ilan edildi; Tanzimat Dönemi (1839-1876) padişahları Abdülmecid, Abdülaziz ve V. Murad'dır.
Soru 1143 Kasım 1839'da Abdülmecid Dönemi'nde Mustafa Reşid Paşa tarafından okunan ferman aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Islahat Fermanı
- B)Tanzimat Fermanı
- C)Sened-i İttifak
- D)Kanun-i Esasi
- E)Adalet Fermanı
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Tanzimat Fermanı 3 Kasım 1839'da Gülhane'de okunmuştur. A seçeneğindeki Islahat Fermanı 1856, C seçeneğindeki Sened-i İttifak ise 1808 tarihlidir.
Kolay · Test 8
Soru 112Tanzimat Fermanı ile padişah, kendisinin de uyacağını bildirdiği kurallar koymuş; can, mal ve namus güvenliğini herkes için güvence altına almıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
- A)Hukukun üstünlüğü düşüncesinin benimsenmeye başlandığının
- B)Osmanlı Devleti'nde cumhuriyet yönetimine geçildiğinin
- C)Padişahın bütün yetkilerini meclise devrettiğinin
- D)Halkın seçtiği bir hükûmetin kurulduğunun
- E)Saltanatın kaldırılarak yerine meşrutiyetin geçtiğinin
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Padişahın kendi koyduğu kurallara uyacağını açıklaması, hukukun üstünlüğü ilkesine yönelik ilk adım sayılır. D seçeneği yanlıştır; halkın seçtiği bir hükûmet bu dönemde bulunmamaktadır.
Orta · Test 8
Soru 122Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Fermanı'nda yer alan düzenlemeler arasında sayılamaz?
- A)Mebusan Meclisi'nin açılarak temsilî yönetime geçilmesi
- B)Vergilerin herkesin gelirine göre alınması
- C)Askerlik hizmetinin belirli bir düzene bağlanması
- D)Kimsenin yargılanmadan cezalandırılmaması
- E)Can, mal ve namus güvenliğinin sağlanması
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Mebusan Meclisi 1877'de, I. Meşrutiyet'in ilanından sonra açılmıştır. B ve D seçeneklerindeki vergi adaleti ve yargılanma güvencesi ise fermanın temel maddeleri arasındadır.
Orta · Test 9
11.Kırım Savaşı (1853-1856) ve ilk dış borç (1854)
Rusya, Osmanlı topraklarındaki Ortodoksların koruyuculuğunu isteyip reddedilince savaş başladı. Rusya'nın güneye inmesini istemeyen İngiltere ve Fransa ile Piyemonte (Sardinya) Osmanlı'nın yanında savaşa girdi. Artan giderler için Osmanlı 1854'te İngiltere'den ilk dış borcu aldı; telgraf ilk kez bu savaşta kullanıldı. Savaş Paris Antlaşması'yla bitti.
Sınav ipucu: Müttefik listesinde Avusturya ve Prusya yoktur; "ilk dış borç" sorusunda savaş adı (Kırım) ve yıl (1854) birlikte istenir.
Soru 4Osmanlı Devleti, Rusya ile yaptığı hangi savaş sırasında İngiltere'den ilk kez dış borç (1854) almak zorunda kalmıştır?
- A)Kırım Savaşı
- B)93 Harbi
- C)Dömeke Meydan Savaşı
- D)Trablusgarp Savaşı
- E)I. Balkan Savaşı
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Osmanlı Devleti, 1853-1856 Kırım Savaşı sırasında yaşadığı büyük mali kriz sebebiyle 1854 yılında İngiltere'den ilk dış borcu almıştır. Bu borçlanma süreci ileride devletin iflasına ve Duyun-u Umumiye'nin kurulmasına yol açacaktır.
Kolay · Test 1
Soru 92Kırım Savaşı sırasında artan giderleri karşılamak amacıyla Osmanlı Devleti 1854 yılında ilk kez dış borç almıştır. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir?
- A)Devlet gelirlerinin sürekli biçimde artmasına
- B)Kapitülasyonların yürürlükten kaldırılmasına
- C)Osmanlı parasının değer kazanmasına
- D)Devletin mali bakımdan dışa bağımlı hâle gelmesine
- E)Vergi yükünün tamamen ortadan kalkmasına
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Borçların ödenememesi ilerleyen yıllarda alacaklı devletlerin mali denetimine yol açmış ve 1881'de Duyun-ı Umumiye kurulmuştur. A seçeneği yanlıştır; borçlanma sürdürülebilir bir gelir artışı sağlamamıştır.
Orta · Test 7
Soru 35Osmanlı Devleti'nde telgraf hattının kullanılmaya başlanması hangi savaş sırasında gerçekleşmiştir?
- A)Kırım Savaşı
- B)1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı
- C)Trablusgarp Savaşı
- D)I. Balkan Savaşı
- E)Nizip Savaşı
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Telgraf, Osmanlı Devleti'nde ilk kez Kırım Savaşı sırasında cephe ile İstanbul arasında haberleşmeyi sağlamak amacıyla kullanılmıştır. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı ve Balkan Savaşları daha sonraki tarihlere ait olduğundan B ve D seçenekleri yanlıştır. Nizip Savaşı 1839'da yapıldığı için telgrafın kullanımından öncedir.
Orta · Test 3
12.Islahat Fermanı (1856)
Paris Barış Konferansı öncesinde Avrupa devletlerinin beklentileri gözetilerek Abdülmecid döneminde ilan edildi; ağırlıkla gayrimüslimlere yöneliktir: küçük düşürücü ifadeler yasaklandı, cizye kaldırıldı, askerlik yükümlülüğü ve bedel-i nakdi getirildi, memurluk, okul açma, il meclislerine katılma ve mahkemede eşit tanıklık hakkı tanındı. Fermanın Paris Antlaşması metnine alınması Avrupa'ya iç işlere karışma zemini verdi.
Sınav ipucu: Tanzimat tüm halk için ve iç dinamikle, Islahat gayrimüslimler için ve dış baskıyla ilan edildi; ikisi de Abdülmecid dönemindedir.
Soru 311856 Paris Antlaşması'nda, Osmanlı Devleti'nin iç düzenlemesi sayılan Islahat Fermanı'na metin içinde yer verilmiştir. Bu durumun Osmanlı Devleti açısından doğurduğu sakınca aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Gayrimüslimlerin bütün vergilerden tümüyle muaf tutulması
- B)Kapitülasyonların ilk kez tanınması
- C)Osmanlı Devleti'nin Avrupalı sayılmaması
- D)Karadeniz'in tarafsız duruma getirilmesi
- E)İç işlere karışmak için Avrupa devletlerine zemin doğması
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Bir iç düzenlemenin uluslararası antlaşma metnine girmesi, Avrupa devletlerine fermanın uygulanmasını denetleme ve iç işlere karışma zemini hazırlamıştır. Islahat Fermanı cizyeyi kaldırmakla birlikte gayrimüslimleri bütün vergilerden muaf tutmadığından A yanlıştır. Aynı antlaşmayla Osmanlı Devleti Avrupalı sayıldığı için C seçeneği metinle çelişir.
Orta · Test 3
Soru 53Islahat Fermanı ile gayrimüslimlere geniş haklar tanınmasına rağmen Balkanlardaki ayaklanmalar sona ermemiştir. Bu duruma bakılarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A)Fermanın Avrupa devletlerince desteklenmediği
- B)Gayrimüslimlerin ferman hükümlerinden habersiz olduğu
- C)Azınlıkların asıl hedefinin bağımsızlık olduğu
- D)Fermanın hiçbir hükmünün uygulanmadığı
- E)Ferman ile Müslümanlara ayrıcalık tanındığı
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Hakların genişletilmesine rağmen isyanların sürmesi, azınlıkların amacının haklarını artırmak değil bağımsız devlet kurmak olduğunu gösterir. Ferman Avrupa devletlerinin beklentileri gözetilerek hazırlandığından A seçeneği bilgiyle çelişir. Ferman Müslümanlarla gayrimüslimleri eşit saymayı esas aldığı için E seçeneği de fermanın içeriğine aykırıdır.
Zor · Test 4
Soru 68Aşağıdakilerden hangisi 1856 Islahat Fermanı ile getirilen düzenlemeler arasında yer almaz?
- A)Gayrimüslimlerin devlet memuru olabilmesi
- B)Cizyenin kaldırılıp askerliğin bedelle karşılanabilmesi
- C)Padişahın yasama yetkisini bir meclisle paylaşması
- D)Gayrimüslimlerin okul, kilise ve hastane açabilmesi
- E)Mahkemelerde herkesin eşit sayılması ve karma mahkemeler kurulması
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Padişahın yasama yetkisini Meclis-i Umumi ile paylaşması 1876 Kanun-i Esasi'nin getirdiği bir düzenlemedir; Islahat Fermanı'nda böyle bir hüküm yoktur. Gayrimüslimlerin memur olabilmesi ve cizyenin kaldırılarak askerliğin bedele bağlanması fermanın açık hükümleri olduğundan A ve B doğru cevap olamaz. Karma mahkemelerin kurulması da yine bu fermanla gelmiştir.
Orta · Test 5
13.Paris Antlaşması (1856)
Osmanlı Devleti Avrupa devleti sayıldı, toprak bütünlüğü Avrupa devletlerinin garantisine alındı; Karadeniz tarafsız hâle getirilerek kıyıdaş devletlerin savaş gemisi bulundurması ve tersane kurması yasaklandı; Boğazlar 1841 rejimine bağlandı. Karadeniz maddesi, savaşı kazanan Osmanlı'nın da yenik devlet gibi kısıtlanması demekti; Rusya bu maddeyi 1871'de kaldırttı.
Sınav ipucu: "Galip olduğu hâlde mağlup muamelesi" yorumu Karadeniz maddesinden; "toprak bütünlüğü garantisi" ise Osmanlı'nın kendini koruyamayacak kadar zayıfladığından çıkar.
Soru 5Osmanlı Devleti'nin 1856 Paris Antlaşması'ndaki 'Avrupa Devleti sayılma ve toprak bütünlüğünün Avrupa devletlerinin garantisinde olması' hükmünü alabilmek, ayrıca Avrupalı devletlerin iç işlerimize karışmasını engellemek amacıyla antlaşmadan hemen önce ilan ettiği belge aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Tanzimat Fermanı
- B)Sened-i İttifak
- C)Islahat Fermanı
- D)Kanun-ı Esasi
- E)Halepa Fermanı
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Islahat Fermanı, 1856 Paris Kongresi toplanmadan hemen önce (18 Şubat 1856) Avrupalı devletlerin Hristiyan tebaanın haklarını bahane ederek iç işlerimize karışmasını önlemek ve antlaşmada avantaj elde etmek amacıyla Sultan Abdülmecid tarafından ilan edilmiş, ardından kongreye sunulmuştur. Paris Antlaşması'nda ferman olumlu karşılanmış; Osmanlı Devleti'nin Avrupa devletler hukukundan yararlanacağı ve toprak bütünlüğünün Avrupa devletlerinin garantisinde olduğu kabul edilmiştir. Tanzimat Fermanı (1839) ve Sened-i İttifak (1808) antlaşmadan çok önce, Kanun-ı Esasi (1876) ve Halepa Fermanı (1878) ise antlaşmadan sonra ilan edildiğinden A, B, D ve E doğru değildir. Doğru cevap C'dir.
Zor · Test 1
Soru 1271856 Paris Antlaşması'nda yer alan ve Osmanlı Devleti'nin statüsüyle ilgili olan hüküm aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Osmanlı Devleti'nin Kırım'ı Rusya'ya bırakması
- B)Osmanlı Devleti'nin bir Avrupa devleti sayılması
- C)Boğazların Rus savaş gemilerine açılması
- D)Osmanlı Devleti'nin Mısır'daki egemenliğini yitirmesi
- E)Kıbrıs'ın yönetiminin İngiltere'ye devredilmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Paris Antlaşması ile Osmanlı Devleti Avrupa devletler topluluğunun bir üyesi sayılmış ve toprak bütünlüğü güvence altına alınmıştır. E seçeneğindeki Kıbrıs düzenlemesi ise 1878'de gerçekleşmiştir.
Kolay · Test 9
Soru 154Osmanlı Devleti'nin İngiltere ve Fransa ile birlikte savaştığı 1853-1856 Kırım Savaşı'nı sona erdiren antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Paris Antlaşması
- B)Berlin Antlaşması
- C)Edirne Antlaşması
- D)Ayastefanos Antlaşması
- E)Hünkâr İskelesi Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Kırım Savaşı, 1856'da imzalanan Paris Antlaşması ile sona ermiş; bu antlaşmayla Karadeniz tarafsız sayılmış ve Osmanlı Devleti bir Avrupa devleti kabul edilerek toprak bütünlüğü Avrupa devletlerinin güvencesine alınmıştır. Berlin Antlaşması 1878'de, Ayastefanos'un yerini almak üzere imzalandığından yirmi yıl sonrasına aittir; bu yüzden B ve D elenir. Hünkâr İskelesi ise 1833'te Mısır sorunu sırasında Rusya ile yapılmış bir ittifak antlaşmasıdır, bir savaşı bitirmemiştir. Cevap A.
Kolay · Test 11
14.Tanzimat dönemi kurumları: Mecelle, nizamiye mahkemeleri, kaime, Memleket Sandıkları
Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki kurul, İslam hukukuna (fıkha) dayalı ilk medeni kanun Mecelle'yi hazırladı. Şer'i mahkemelerin yanında nizamiye mahkemeleri, medreselerin yanında Avrupa tarzı okullar açılması hukuk ve eğitimde ikilik doğurdu. Abdülmecid döneminde ilk kâğıt para kaime çıkarıldı; Abdülaziz döneminde Mithat Paşa'nın köylüye ucuz kredi veren Memleket Sandıkları ve Darüşşafaka kuruldu; sandıklar 1888'de Ziraat Bankası'na dönüştü.
Sınav ipucu: Mecelle 1926 Medeni Kanun'la kaldırıldı. Memleket Sandıkları Abdülaziz, Ziraat Bankası II. Abdülhamid dönemidir.
Soru 24Osmanlı Devleti'nde 1888 yılında Memleket Sandıkları'nın birleştirilmesiyle kurulan, günümüzde de faaliyetine devam eden en eski milli banka aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Vakıfbank
- B)Ziraat Bankası
- C)Halkbank
- D)Osmanlı Bankası
- E)Merkez Bankası
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Ziraat Bankası, 1888 yılında tarımı desteklemek ve köylüye kredi sağlamak amacıyla II. Abdülhamid döneminde resmen kurulmuştur. Temeli Mithat Paşa'nın kurduğu Memleket Sandıkları'na dayanır.
Kolay · Test 2
Soru 29Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyılda hazırlanan, başkanlığını Ahmet Cevdet Paşa'nın yaptığı ve İslam hukukuna (fıkha) dayalı olarak hazırlanan ilk medeni kanun aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Kanun-ı Esasi
- B)Arazi Kanunnamesi
- C)Kanunname-i Ali Osman
- D)Teşkilat-ı Esasiye
- E)Mecelle-i Ahkam-ı Adliye
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Mecelle (Mecelle-i Ahkam-ı Adliye), Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki bir komisyon tarafından hazırlanan, İslam fıkhına dayalı ilk Osmanlı medeni kanunudur. Hazırlanmasına Sultan Abdülaziz döneminde (1868) başlanmış, tamamlanan her kitap ayrı ayrı yürürlüğe konmuş (ilk kitap 1869), eser 1876'da tamamlanmış ve 1926'da Türk Medeni Kanunu kabul edilene kadar uygulanmıştır. B'deki Arazi Kanunnamesi (1858) ise toprak rejimini düzenleyen kanundur, medeni kanun değildir. A'daki Kanun-ı Esasi (1876) ile D'deki Teşkilat-ı Esasiye (1921) anayasadır; C'deki Kanunname-i Ali Osman ise Fatih Sultan Mehmet dönemine ait örfi hukuk düzenlemesidir.
Zor · Test 2
Soru 36Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki bir kurul tarafından hazırlanan, borçlar ve ticaret gibi alanları düzenleyen ve Osmanlı Devleti'nin ilk medeni kanunu sayılan eser aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Kanunname-i Âl-i Osman
- B)Mecelle
- C)Kanun-i Esasi
- D)Tanzimat Fermanı
- E)Takvim-i Vekayi
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Tanzimat Dönemi'nde hazırlanan ve ilk medeni kanun niteliği taşıyan derleme Mecelle'dir. Kanunname-i Âl-i Osman Fatih Sultan Mehmet Dönemi'nde düzenlendiği için A tarih bakımından uymaz. Kanun-i Esasi 1876 tarihli anayasa, Takvim-i Vekayi ise ilk resmî gazete olduğundan hukuk derlemesi olarak nitelendirilemez.
Orta · Test 3
15.Kanun-i Esasi ve I. Meşrutiyet (23 Aralık 1876)
Mithat Paşa başkanlığındaki komisyonun hazırladığı Kanun-i Esasi'yi II. Abdülhamid, Balkan sorunlarını görüşen Tersane Konferansı sürerken ilan etti; amaç Avrupa'nın iç işlere karışmasını önlemekti. Meclis-i Umumi iki kanatlıdır: üyelerini padişahın ömür boyu atadığı Heyet-i Ayan ve halkın seçtiği Heyet-i Mebusan. Hükûmet padişaha sorumluydu; padişah meclisi kapatma ve sürgün yetkisine sahipti. Halk ilk kez yönetime katıldı.
Sınav ipucu: "Padişahın yetkileri geniş, meclisin gücü sınırlı" yargısı doğrudur; 1878'de 93 Harbi gerekçesiyle meclis süresiz tatil edildi, İstibdat Dönemi başladı. Abdülaziz'den sonra geçen V. Murad en kısa süre tahtta kalan padişahtır.
Soru 20I. Meşrutiyet anayasası olan Kanun-ı Esasi'ye göre, üyeleri doğrudan padişah tarafından ömür boyu görevde kalmak üzere atanan parlamento meclisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Meclis-i Mebusan
- B)Meclis-i Ayan
- C)Meclis-i Ahkam-ı Adliye
- D)Meclis-i Vükela
- E)Dar-ı Şura-yı Bab-ı Ali
Çözümü göster
Doğru cevap: B. 1876 Kanun-ı Esasi'sine göre meclis iki kanatlıdır: Halkın seçtiği milletvekillerinden oluşan 'Meclis-i Mebusan' ve üyelerini padişahın seçtiği ömür boyu görevde kalan elitlerden oluşan 'Meclis-i Ayan'.
Zor · Test 2
Soru 47Kanun-i Esasi'yi hazırlayan komisyonun başında bulunan ve I. Meşrutiyet'in ilan edilmesinde en büyük payı olan devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Mustafa Reşit Paşa
- B)Âli Paşa
- C)Mithat Paşa
- D)Fuat Paşa
- E)Sait Halim Paşa
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Kanun-i Esasi'nin hazırlanmasına öncülük eden ve meşrutiyetin ilanı için II. Abdülhamit'i ikna eden devlet adamı Mithat Paşa'dır. Mustafa Reşit Paşa 1839 Tanzimat Fermanı ile öne çıktığından A seçeneği dönem bakımından uymaz. Âli ve Fuat paşalar Tanzimat Dönemi'nin sadrazamlarıdır; Sait Halim Paşa ise II. Meşrutiyet Dönemi'nde görev yapmıştır.
Kolay · Test 4
Soru 6Türk tarihinin ilk anayasası olan 'Kanun-ı Esasi' hangi padişah döneminde, hangi komisyon başkanının liderliğinde hazırlanarak 1876 yılında ilan edilmiştir?
- A)Abdülaziz - Ali Paşa
- B)II. Abdülhamid - Mithat Paşa
- C)Sultan Abdülmecid - Mustafa Reşit Paşa
- D)V. Mehmed Reşad - Talat Paşa
- E)II. Mahmud - Mustafa Efendi
Çözümü göster
Doğru cevap: B. İlk anayasa olan Kanun-ı Esasi, Genç Osmanlılar (Yeni Osmanlılar) cemiyetinin baskısıyla II. Abdülhamid tarafından ilan edilmiş ve Mithat Paşa başkanlığındaki bir komisyon tarafından hazırlanmıştır. Böylece I. Meşrutiyet Dönemi başlamıştır. Jön Türkler (İttihat ve Terakki) ise 1908'de II. Meşrutiyet'in ilanını sağlayan farklı bir harekettir; bu iki grup birbiriyle karıştırılmamalıdır.
Orta · Test 1
16.93 Harbi ve Ayastefanos Antlaşması (1877-1878)
Rusya'nın Balkan Slavlarını kendi öncülüğünde birleştirmeyi amaçlayan Panslavizm siyaseti savaşı başlattı. Plevne'de Gazi Osman Paşa, Erzurum Aziziye Tabyaları'nda Nene Hatun direnişin simgesi oldu; yine de Rus ordusu Yeşilköy'e (Ayastefanos) ulaştı. Ağır Ayastefanos Antlaşması Rusya'ya Ege'ye inen büyük bir Bulgaristan kazandırıyordu; İngiltere ve Avusturya itiraz edince uygulanamadı, yerini Berlin Antlaşması aldı.
Sınav ipucu: "İmzalandığı hâlde uygulanamayan" antlaşma Ayastefanos'tur; nedeni Osmanlı'nın reddi değil, İngiltere ile Avusturya'nın itirazıdır.
Soru 71877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) esnasında Plevne Savunması'ndaki üstün askeri dehasıyla tarihe geçen ve padişah II. Abdülhamid tarafından kendisine 'Gazi' unvanı verilen kahraman komutan aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Süleyman Hüsnü Paşa
- B)Nuri Paşa
- C)Gazi Osman Paşa
- D)Cemal Paşa
- E)Enver Paşa
Çözümü göster
Doğru cevap: C. 93 Harbi'nde Plevne Kalesi'ni Rus ordusuna karşı aylarca kahramanca savunan ve askeri dehasıyla tüm dünyanın takdirini kazanan komutan Gazi Osman Paşa'dır. Süleyman Hüsnü Paşa ise aynı savaşta Şıpka Geçidi kahramanıdır.
Orta · Test 1
Soru 81877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Erzurum'daki Aziziye Tabyaları'nda halkı örgütleyerek Rus işgaline karşı kahramanca direnen, Türk tarihinin simge kadın kahramanı aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Kara Fatma
- B)Nene Hatun
- C)Halide Edip
- D)Şerife Bacı
- E)Gördesli Makbule
Çözümü göster
Doğru cevap: B. 93 Harbi'nde kundaktaki bebeğini evde bırakarak Aziziye Tabyaları'nı savunmaya koşan kadın kahramanımız Nene Hatun'dur. Kara Fatma, Şerife Bacı ve Gördesli Makbule ise Kurtuluş Savaşı dönemi kahramanlarımızdır.
Orta · Test 1
Soru 521877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın çıkmasında etkili olan ve Balkanlardaki Slav topluluklarını Rusya öncülüğünde birleştirmeyi amaçlayan siyaset aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Panislamizm
- B)Panjermenizm
- C)Panslavizm
- D)Merkantilizm
- E)Adem-i merkeziyetçilik
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Rusya'nın Balkanlardaki Slavları kendi önderliğinde toplamayı amaçlayan siyaseti Panslavizm'dir. Panislamizm Müslümanları halife çevresinde birleştirmeyi hedefleyen bir düşünce olduğundan A seçeneği Rusya'nın siyasetiyle bağdaşmaz. Merkantilizm ise değerli maden birikimini esas alan ekonomik bir anlayış olup siyasi birleştirme siyasetiyle ilgili değildir.
Orta · Test 4
17.Berlin Antlaşması (1878)
Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsız oldu; büyük Bulgaristan üçe bölünüp Osmanlı'ya bağlı özerk bir prenslik kuruldu; Bosna-Hersek'in yönetimi Avusturya'ya bırakıldı; Kars, Ardahan ve Batum Rusya'ya verildi; Doğu Anadolu'da Ermeniler lehine ıslahat yapılması ve bunun büyük devletlerce izlenmesi kabul edildi, böylece Ermeni sorunu uluslararası nitelik kazandı. İngiltere, Rusya'ya karşı verdiği destek karşılığında Kıbrıs'ın yönetimini aldı.
Sınav ipucu: Bulgaristan Berlin'de bağımsız olmadı, özerk prenslik oldu; bağımsızlığını 1908'de ilan etti. Kıbrıs, Berlin'in maddesi değil İngiltere ile ayrı bir anlaşmanın sonucudur.
Soru 59Aşağıdakilerden hangisi 1878 Berlin Antlaşması'nın hükümleri arasında yer almaz?
- A)Bulgaristan'ın tam bağımsız bir devlet durumuna gelmesi
- B)Sırbistan, Karadağ ve Romanya'nın bağımsızlığının tanınması
- C)Bosna-Hersek'in yönetiminin Avusturya-Macaristan'a bırakılması
- D)Kars, Ardahan ve Batum'un Rusya'ya verilmesi
- E)Doğu Anadolu'da Ermeniler lehine ıslahat yapılması
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Berlin Antlaşması'nda Bulgaristan üçe ayrılmış, kuzeydeki prenslik Osmanlı Devleti'ne bağlı özerk bir yönetim olarak bırakılmıştır; Bulgaristan bağımsızlığını ancak 1908'de ilan etmiştir. Sırbistan, Karadağ ve Romanya'nın bağımsızlığı bu antlaşmayla tanındığından B seçeneği hüküm olarak doğrudur. Bosna-Hersek'in yönetiminin Avusturya-Macaristan'a bırakılması da antlaşmanın açık maddelerindendir.
Zor · Test 4
Soru 261878 Berlin Antlaşması ile bağımsızlığını kazanarak Osmanlı Devleti'nden tamamen ayrılan Balkan devletleri grubu aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Sırbistan - Karadağ - Romanya
- B)Yunanistan - Bulgaristan - Sırbistan
- C)Bulgaristan - Arnavutluk - Bosna
- D)Romanya - Yunanistan - Arnavutluk
- E)Sırbistan - Bulgaristan - Karadağ
Çözümü göster
Doğru cevap: A. 1878 Berlin Antlaşması ile Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsızlık kazanarak Osmanlı Devleti'nden ayrılmıştır. (Kodlama: Sakar - Sırbistan, Karadağ, Romanya).
Orta · Test 2
Soru 991878 Berlin Antlaşması'nda Doğu Anadolu'da yaşayan Ermeniler lehine ıslahat yapılması ve bunun büyük devletlerce izlenmesi hükmü yer almıştır. Bu hükmün aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir?
- A)Ermeni meselesinin uluslararası bir sorun hâline gelmesine
- B)Osmanlı Devleti'nin Doğu Anadolu'daki denetimini güçlendirmesine
- C)Rusya'nın Kafkasya'daki iddialarından vazgeçmesine
- D)Büyük devletlerin Osmanlı iç işlerine karışmaktan kaçınmasına
- E)Doğu Anadolu'da yeni bir devletin bu antlaşmayla kurulmasına
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Islahatların büyük devletlerce denetlenmesi hükmü, konunun diplomatik bir müdahale aracına dönüşmesine zemin hazırlamıştır. D seçeneği bu sonuçla çelişir; madde müdahaleyi kolaylaştırmıştır.
Zor · Test 7
18.Dış borçlar ve Duyun-u Umumiye (1881)
1854'te başlayan borçlanma sürekli büyüdü; 1875 Ramazan Kararnamesi ile devlet borç faizlerini bile ödeyemeyeceğini ilan etti. II. Abdülhamid döneminde 1881 Muharrem Kararnamesi ile alacaklı devletlerin temsilcilerinden oluşan Duyun-u Umumiye İdaresi kuruldu; tuz, tütün, damga (pul), ipek, içki ve balık gelirlerini doğrudan toplama yetkisi aldı. Osmanlı maliyesi yabancı denetimine girdi.
Sınav ipucu: 1875 Ramazan Kararnamesi "ödeyemem ilanı", 1881 Muharrem Kararnamesi "Duyun-u Umumiye'nin kuruluşu"dur; beklenen yorum "ekonomik bağımsızlığın yitirilmesi"dir.
Soru 49Osmanlı Devleti'nin 1875'te dış borçlarının faizlerini bile ödeyemeyeceğini açıkladığı karar aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Muharrem Kararnamesi
- B)Ramazan Kararnamesi
- C)Tanzimat Fermanı
- D)Islahat Fermanı
- E)Kanun-i Esasi
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Osmanlı Devleti'nin mali iflasını duyuran 1875 tarihli belge Ramazan Kararnamesi'dir. Muharrem Kararnamesi 1881 tarihli olup Duyun-u Umumiye İdaresi'nin kurulmasını sağladığından A seçeneği zaman bakımından uymaz. Tanzimat ve Islahat fermanları ise borçlanmayla değil hukuki ve toplumsal düzenlemelerle ilgilidir.
Orta · Test 4
Soru 9Osmanlı Devleti'nin dış borçlarını ödeyememesi üzerine 1881 yılında yayınlanan Muharrem Kararnamesi ile kurulan, devletin tuz, tütün, pul, ipek ve gümrük gibi önemli gelir kaynaklarına doğrudan el koyan yabancı denetimli kurum aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Duyun-u Umumiye
- B)Banka-ı Şahane-i Osmani
- C)Memleket Sandıkları
- D)Reji İdaresi
- E)İttihat ve Terakki Cemiyeti
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Duyun-u Umumiye (Genel Borçlar İdaresi), Osmanlı'nın borçlarını tahsil etmek üzere Avrupalı alacaklı devletler tarafından kurulan, Osmanlı'nın ekonomik bağımsızlığına darbe vuran, adeta devlet içinde devlet niteliğindeki kurumdur.
Zor · Test 1
Soru 60Duyun-u Umumiye İdaresi, tuz ve tütün gelirleri ile damga ve içki vergileri gibi önemli gelir kaynaklarını doğrudan toplama yetkisiyle donatılmıştır. Bu duruma bakılarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A)Osmanlı Devleti'nin dış borçlarının tamamen kapandığı
- B)Osmanlı ekonomisinde sanayileşmenin hızlandığı
- C)Yabancı tüccarların ülkeden çıkarıldığı
- D)Vergi toplama işinin yeniden tımar sistemine bağlandığı
- E)Devletin mali bağımsızlığının büyük ölçüde zedelendiği
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Bir devletin vergi kaynaklarının yabancı temsilcilerden oluşan bir kurulca toplanması, mali bağımsızlığın ağır biçimde zedelendiğini gösterir. Borçlar bu idareyle kapanmayıp yalnızca ödeme düzenine bağlandığından A seçeneği yanlıştır. Gelirlerin yabancılara aktarılması yatırım gücünü azalttığı için B seçeneği de metinden çıkarılamaz.
Zor · Test 4
19.II. Abdülhamid dönemi: İstibdat ve İslamcılık
Meclisin tatiliyle başlayan İstibdat Dönemi'nde (1878-1908) II. Abdülhamid, dünya Müslümanlarını halifenin çevresinde birleştirmeyi amaçlayan İslamcılığı (Panislamizm) devlet politikası yaptı; Hicaz Demiryolu bu anlayışın ürünüdür. Osman Hamdi Bey'in kurduğu ilk güzel sanatlar okulu Sanayi-i Nefise Mektebi bu döneme aittir. 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı Dömeke'de kazanıldı, yine de Avrupa baskısıyla Girit'e özerklik verildi.
Sınav ipucu: "Meclisi kapattı" ile "anayasayı kaldırdı" aynı şey değildir: Kanun-i Esasi kâğıt üzerinde kaldı. 1897 savaşı, Mustafa Kemal'in Manastır'da öğrenciyken katılmak istediği savaştır.
Soru 28Osmanlı Devleti'nde padişah II. Abdülhamid'in resmi devlet politikası olarak benimsediği, devletin bütünlüğünü korumak için Müslüman unsurların hilafet etrafında birleştirilmesini savunan fikir akımı aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Osmanlıcılık
- B)Türkçülük
- C)İslamcılık (Ümmetçilik)
- D)Batıcılık
- E)Adem-i Merkeziyetçilik
Çözümü göster
Doğru cevap: C. İslamcılık (Panislamizm / Ümmetçilik), II. Abdülhamid döneminin resmi ideolojisidir. Devletin bütünlüğü hilafet sancağı altında birleşmekle korunmaya çalışılmıştır.
Orta · Test 2
Soru 22II. Abdülhamid döneminde açılan, Türk tarihinin ilk güzel sanatlar okulu niteliğinde olan ve kuruculuğunu ünlü ressam Osman Hamdi Bey'in üstlendiği okul aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Sanayi-i Nefise Mektebi
- B)Darülfünun
- C)Mekteb-i Mülkiye
- D)Hendese-i Mülkiye
- E)Darülelhan
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Osman Hamdi Bey tarafından 1882 yılında kurulan ve II. Abdülhamid döneminde eğitime başlayan Sanayi-i Nefise Mektebi, güzel sanatlar (resim, heykel, mimarlık) eğitimi veren ilk yükseköğretim kurumudur (bugünkü Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi).
Orta · Test 2
Soru 103II. Abdülhamit Dönemi'nde devlet politikası hâline getirilen ve dünya Müslümanlarını halifenin çevresinde birleştirmeyi amaçlayan akım aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Osmanlıcılık
- B)Batıcılık
- C)İslamcılık
- D)Türkçülük
- E)Adem-i merkeziyetçilik
Çözümü göster
Doğru cevap: C. II. Abdülhamit'in benimsediği ve halifelik makamını öne çıkaran akım İslamcılık'tır. Osmanlıcılık Tanzimat ve I. Meşrutiyet sürecinde savunulmuş, ancak azınlık isyanlarıyla etkisini yitirdiğinden A seçeneği bu dönemin resmî siyaseti olarak gösterilemez. Türkçülük ise özellikle II. Meşrutiyet'ten sonra güç kazanmıştır.
Orta · Test 7
20.İttihat ve Terakki, II. Meşrutiyet (1908) ve 31 Mart Olayı (1909)
Reval Görüşmesi'nde (1908) İngiltere ile Rusya'nın Osmanlı'nın paylaşımını konuşması üzerine Selanik merkezli İttihat ve Terakki'nin baskısıyla II. Abdülhamid 23 Temmuz 1908'de Kanun-i Esasi'yi yeniden yürürlüğe koydu. Karışıklıktan yararlanan Bulgaristan bağımsızlığını ilan etti, Avusturya Bosna-Hersek'i ilhak etti, Girit Yunanistan'a katılma kararı aldı; ilk siyasi partiler kuruldu. Rejime karşı ilk isyan olan 31 Mart Olayı'nı Selanik'ten gelen Hareket Ordusu (Mahmut Şevket Paşa) bastırdı; II. Abdülhamid tahttan indirildi, V. Mehmed Reşad geçti.
Sınav ipucu: 1909 değişiklikleriyle hükûmet meclise sorumlu oldu, padişahın meclisi kapatma yetkisi kısıtlandı, sürgün yetkisi kaldırıldı: "padişahın yetkileri meclis lehine daraldı".
Soru 5531 Mart Olayı'nı bastırmak amacıyla Selanik'ten İstanbul'a gönderilen Hareket Ordusu'nun komutanı aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Mahmut Şevket Paşa
- B)Enver Paşa
- C)Mithat Paşa
- D)Ahmet İzzet Paşa
- E)Cemal Paşa
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Hareket Ordusu'nun komutanı Mahmut Şevket Paşa'dır; Mustafa Kemal bu orduda kurmay subay olarak görev almıştır. Mithat Paşa 1876 sürecinin devlet adamı olup 31 Mart Olayı'ndan çok önce görevden uzaklaştırıldığından C seçeneği yanlıştır. Enver ve Cemal paşalar ise İttihat ve Terakki'nin ileri gelenleri olmakla birlikte bu ordunun komutanı değildir.
Orta · Test 4
Soru 11Osmanlı Devleti'nde meşrutiyet rejimini yıkmaya yönelik çıkarılan, tarihe rejim karşıtı ilk isyan olarak geçen ve Selanik'ten gelen Hareket Ordusu tarafından bastırılan askeri ayaklanma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Patrona Halil İsyanı
- B)Kabakçı Mustafa İsyanı
- C)31 Mart Vakası
- D)Bab-ı Ali Baskını
- E)Kuleli Vakası
Çözümü göster
Doğru cevap: C. 13 Nisan 1909 (Rumi takvimle 31 Mart 1325) tarihinde II. Meşrutiyet rejimine ve anayasaya karşı gerici çevrelerin başlattığı isyana 31 Mart Vakası denir. Hareket Ordusu'nda Mustafa Kemal kurmay yüzbaşı olarak görev almıştır.
Kolay · Test 1
Soru 12İngiltere ile Rusya arasında 1908 yılında gerçekleşen, Rusya'nın Balkanlar'da Panslavizm politikasında serbest bırakıldığı ve Osmanlı Devleti'nin paylaşım planlarının yapıldığı, II. Meşrutiyet'in ilan sürecini hızlandıran tarihi görüşme aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Reval Görüşmeleri
- B)Londra Konferansı
- C)Tersane Konferansı
- D)Berlin Kongresi
- E)Yalta Konferansı
Çözümü göster
Doğru cevap: A. 1908 Reval Görüşmeleri, İttihat ve Terakki Cemiyeti üyelerinin vatanın elden gideceği endişesini tetiklemiş, Makedonya'da isyanlar başlatarak II. Abdülhamid'e Meşrutiyeti ikinci kez ilan ettirmelerine neden olmuştur.
Zor · Test 1
21.Fikir akımları: Osmanlıcılık, İslamcılık, Türkçülük, Batıcılık, Adem-i Merkeziyetçilik
Osmanlıcılık din, dil ve ırk ayrımı gözetmeden herkesi eşit Osmanlı vatandaşı sayarak devleti bir arada tutmayı amaçladı; Balkan Savaşları'yla geçerliliğini yitirdi. İslamcılık Müslümanları hilafet çevresinde birleştirmeyi hedefledi; Müslüman Arnavutların ayrılması ve Arap ayaklanması onu boşa çıkardı. Türkçülük Ziya Gökalp'le sistemleşti, Türk Ocağı ve Türk Yurdu dergisi çevresinde güçlendi. Batıcılık Batı'nın bilim ve kurumlarını almayı, Prens Sabahattin'in Adem-i Merkeziyetçiliği yerel yönetimlere geniş yetki ve kişisel girişimciliği savundu.
Sınav ipucu: Her akımın "hangi olayla çürüdüğü" sorulur: Osmanlıcılık → Balkan Savaşları, İslamcılık → Arnavut ayrılışı ve Arap isyanı; Türkçülük İttihat ve Terakki'nin politikası oldu.
Soru 96Prens Sabahattin tarafından savunulan, yerel yönetimlere geniş yetkiler verilmesini ve kişisel girişimciliğin desteklenmesini öneren düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Adem-i merkeziyet
- B)İslamcılık
- C)Türkçülük
- D)Osmanlıcılık
- E)Batıcılık
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Prens Sabahattin'in savunduğu görüş, yönetimde yetkilerin taşraya dağıtılmasını öngören adem-i merkeziyetçiliktir. İslamcılık ve Türkçülük yönetim biçiminden çok toplumsal kimlik üzerinde durduğundan B ve C seçenekleri tanıma uymaz. Osmanlıcılık ise merkezî devletin bütünlüğünü koruma amacı taşıdığı için yetki dağıtımını esas almaz.
Orta · Test 7
Soru 121Ziya Gökalp'in düşünceleriyle sistemleştirilen ve Türk Ocağı ile Türk Yurdu dergisi çevresinde güçlenen akım aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Osmanlıcılık
- B)İslamcılık
- C)Batıcılık
- D)Adem-i merkeziyetçilik
- E)Türkçülük
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Türk dili, tarihi ve kültürünü esas alan ve Ziya Gökalp'in kuramsallaştırdığı akım Türkçülük'tür. Osmanlıcılık bütün unsurların eşitliğine dayandığından A seçeneği bu tanımı karşılamaz. Batıcılık ise Batı'nın bilim ve kurumlarının alınmasını savunan bir düşünce olduğu için kültürel köken vurgusuyla açıklanamaz.
Kolay · Test 9
Soru 84Din, dil ve ırk ayrımı gözetmeksizin herkesi eşit Osmanlı vatandaşı sayarak devleti bir arada tutmayı amaçlayan düşünce akımı aşağıdakilerden hangisidir?
- A)İslamcılık
- B)Osmanlıcılık
- C)Türkçülük
- D)Batıcılık
- E)Adem-i merkeziyetçilik
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Bütün unsurları eşit yurttaş sayarak devletin bütünlüğünü korumayı hedefleyen akım Osmanlıcılık'tır. İslamcılık yalnızca Müslümanları esas aldığından A seçeneği tanımla örtüşmez. Türkçülük ise Türk unsurunu öne çıkaran bir düşünce olduğu için bütün toplulukları kapsayan bir birlik anlayışı sunmaz.
Kolay · Test 6
22.Trablusgarp Savaşı ve Uşi Antlaşması (1911-1912)
Sömürge arayan İtalya 1911'de Osmanlı'nın Kuzey Afrika'daki son toprağı Trablusgarp'a saldırdı. Donanma yetersiz olduğundan deniz yolu, Mısır İngiliz işgalinde olduğundan kara yolu kapalıydı; düzenli ordu gönderilemedi, Mustafa Kemal (Derne-Tobruk) ve Enver Bey (Bingazi) gibi gönüllü subaylar yerel halkla direniş örgütledi. Balkan Savaşı çıkınca Uşi Antlaşması (1912) ile Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakıldı; Rodos ve Onikiada geçici olarak İtalya'da kaldı.
Sınav ipucu: Uşi'de adalar "geçici" bırakıldı ama geri alınamadı; Mustafa Kemal'in direnişi örgütlediği yer Derne ve Tobruk'tur.
Soru 116Uşi Antlaşması ile Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakılmış; Rodos ve Onikiada'nın ise Balkan Savaşları'nın yarattığı koşullar nedeniyle geçici olarak İtalya'da kalması kabul edilmiştir. Bu antlaşmaya bakılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
- A)Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'daki varlığının sona erdiğine
- B)Osmanlı Devleti'nin aynı anda iki cephede savaşmak istemediğine
- C)Bazı adaların statüsünün geçici bir düzenlemeye bağlandığına
- D)İtalya'nın Akdeniz'de güç kazandığına
- E)Ege adalarının tamamının Yunanistan'a bırakıldığına
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Uşi Antlaşması Rodos ve Onikiada ile ilgilidir; Ege adalarının tamamının Yunanistan'a bırakılması bu antlaşmada yer almaz. C seçeneği ise metinde geçen geçicilik ifadesinden doğrudan çıkarılabilir.
Zor · Test 8
Soru 44Mustafa Kemal, Trablusgarp Savaşı sırasında aşağıdaki yerlerin hangisinde direnişi örgütlemiştir?
- A)Sarıkamış - Kars
- B)Kanal - Gazze
- C)Selanik - Manastır
- D)Bingazi - Trablusşehir
- E)Derne - Tobruk
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Mustafa Kemal, Trablusgarp Savaşı'nda Derne ve Tobruk bölgelerinde yerel halkı örgütleyerek İtalyan kuvvetlerine karşı direnişi yönetmiştir. Sarıkamış ile Kanal ve Gazze I. Dünya Savaşı cepheleri olduğundan A ve B seçenekleri zaman bakımından yanlıştır. Selanik ve Manastır ise onun öğrenim ve ilk görev yıllarını geçirdiği Rumeli şehirleridir.
Kolay · Test 3
Soru 124Trablusgarp Savaşı'nı sona erdiren ve 1912'de imzalanan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Londra Antlaşması
- B)Bükreş Antlaşması
- C)Atina Antlaşması
- D)Uşi Antlaşması
- E)Mondros Ateşkes Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Uşi Antlaşması 1912'de imzalanmış ve Trablusgarp ile Bingazi İtalya'ya bırakılmıştır. A seçeneğindeki Londra Antlaşması 1913'te I. Balkan Savaşı'nı sona erdirmiştir.
Kolay · Test 9
23.I. Balkan Savaşı ve Londra Antlaşması (1912-1913)
Rusya'nın kışkırttığı Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ Osmanlı'ya karşı birleşti. Ordunun siyasete karışması, Rumeli'deki bir kısım askerin terhisi, donanmanın yetersizliği ve Trablusgarp Savaşı'nın sürmesi ağır yenilgi getirdi; Bulgar ordusu Çatalca'ya dayandı, Edirne düştü. Savaş sırasında Arnavutluk bağımsızlığını ilan etti; Bab-ı Ali Baskını'yla (1913) İttihat ve Terakki yönetimi tümüyle ele geçirdi. Londra Antlaşması'yla (1913) batı sınırı Midye-Enez hattı oldu.
Sınav ipucu: I. Balkan Savaşı'nda Romanya yoktur; II. Balkan Savaşı'nda Bulgaristan'a karşı girer. Arnavutluk, ayrılan son Balkan devletidir.
Soru 123I. Balkan Savaşı'nı sona erdiren 1913 Londra Antlaşması ile Osmanlı Devleti'nin batı sınırı olarak kabul edilen hat aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Midye-Enez hattı
- B)Meriç Nehri
- C)Tuna Nehri
- D)Vardar Nehri
- E)Dinyester Nehri
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Londra Antlaşması ile batı sınırı Midye-Enez hattına çekilmiştir. B seçeneğindeki Meriç sınırı ise II. Balkan Savaşı sonrasında, 1913 İstanbul Antlaşması ile belirlenmiştir.
Kolay · Test 9
Soru 48II. Balkan Savaşı sonunda Balkan devletlerinin kendi aralarında imzaladıkları ve Osmanlı Devleti'nin taraf olmadığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Bükreş Antlaşması
- B)Londra Antlaşması
- C)İstanbul Antlaşması
- D)Atina Antlaşması
- E)Uşi Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Bükreş Antlaşması, II. Balkan Savaşı sonunda Bulgaristan ile diğer Balkan devletleri arasında imzalanmış olup Osmanlı Devleti bu antlaşmanın tarafı değildir. İstanbul ve Atina antlaşmaları Osmanlı Devleti'nin Bulgaristan ve Yunanistan ile ayrı ayrı imzaladığı metinler olduğundan C ve D seçenekleri yanlıştır. Uşi Antlaşması ise Trablusgarp Savaşı'nı sona erdirmiştir.
Kolay · Test 4
Soru 134II. Balkan Savaşı sonucunda Bulgaristan ile imzalanan ve Edirne ile Kırklareli'nin geri alınmasını sağlayan 1913 tarihli antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Atina Antlaşması
- B)İstanbul Antlaşması
- C)Bükreş Antlaşması
- D)Londra Antlaşması
- E)Uşi Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: B. 1913 İstanbul Antlaşması Bulgaristan ile imzalanmış ve Meriç Nehri sınır kabul edilmiştir. A seçeneğindeki Atina Antlaşması aynı yıl Yunanistan ile, C seçeneğindeki Bükreş Antlaşması ise Balkan devletlerinin kendi aralarında imzalanmıştır.
Orta · Test 9
24.II. Balkan Savaşı ve barış antlaşmaları (1913)
Bulgaristan'ın fazla toprak alması paylaşım anlaşmazlığı doğurdu; Sırbistan, Yunanistan, Karadağ ve Romanya Bulgaristan'a saldırdı. Osmanlı fırsattan yararlanıp Edirne ve Kırklareli'ni geri aldı. Balkan devletleri kendi aralarında Bükreş Antlaşması'nı imzaladı (Osmanlı taraf değil). Osmanlı, Bulgaristan'la İstanbul Antlaşması (Edirne ve Kırklareli Osmanlı'da), Yunanistan'la Atina Antlaşması (Girit Yunanistan'a) yaptı; orada kalan Türklerin din ve kültür hakları ilk kez güvenceye alındı.
Sınav ipucu: Sırbistan'la antlaşma yapılmadı, çünkü ortak sınır kalmamıştı. Girit → Atina; Edirne'nin geri alınması → İstanbul Antlaşması.
Soru 134II. Balkan Savaşı sonucunda Bulgaristan ile imzalanan ve Edirne ile Kırklareli'nin geri alınmasını sağlayan 1913 tarihli antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Atina Antlaşması
- B)İstanbul Antlaşması
- C)Bükreş Antlaşması
- D)Londra Antlaşması
- E)Uşi Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: B. 1913 İstanbul Antlaşması Bulgaristan ile imzalanmış ve Meriç Nehri sınır kabul edilmiştir. A seçeneğindeki Atina Antlaşması aynı yıl Yunanistan ile, C seçeneğindeki Bükreş Antlaşması ise Balkan devletlerinin kendi aralarında imzalanmıştır.
Orta · Test 9
Soru 72Balkan Savaşları'nın ardından Osmanlı Devleti ile Yunanistan arasında imzalanan ve Girit'in Yunanistan'a bırakıldığının kabul edildiği antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Uşi Antlaşması
- B)Bükreş Antlaşması
- C)Londra Antlaşması
- D)Atina Antlaşması
- E)İstanbul Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Osmanlı Devleti ile Yunanistan arasında 1913'te imzalanan Atina Antlaşması ile Girit'in Yunanistan'a ait olduğu kabul edilmiş, Ege adalarının durumu ise büyük devletlerin kararına bırakılmıştır. İstanbul Antlaşması Bulgaristan ile imzalandığından E seçeneği taraf bakımından yanlıştır. Bükreş Antlaşması ise Balkan devletlerinin kendi aralarında yaptığı bir metindir.
Orta · Test 5
Soru 48II. Balkan Savaşı sonunda Balkan devletlerinin kendi aralarında imzaladıkları ve Osmanlı Devleti'nin taraf olmadığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Bükreş Antlaşması
- B)Londra Antlaşması
- C)İstanbul Antlaşması
- D)Atina Antlaşması
- E)Uşi Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Bükreş Antlaşması, II. Balkan Savaşı sonunda Bulgaristan ile diğer Balkan devletleri arasında imzalanmış olup Osmanlı Devleti bu antlaşmanın tarafı değildir. İstanbul ve Atina antlaşmaları Osmanlı Devleti'nin Bulgaristan ve Yunanistan ile ayrı ayrı imzaladığı metinler olduğundan C ve D seçenekleri yanlıştır. Uşi Antlaşması ise Trablusgarp Savaşı'nı sona erdirmiştir.
Kolay · Test 4
Karıştırılan noktalar yan yana
| Belge / antlaşma | Padişah · yıl · ayırt edici hüküm |
|---|---|
| Sened-i İttifak | II. Mahmud · 1808 · padişah–ayan sözleşmesi, yetkilerin ilk sınırlanması |
| Edirne Antlaşması | II. Mahmud · 1829 · Yunanistan bağımsız, Sırbistan özerk |
| Hünkâr İskelesi | II. Mahmud · 1833 · Rusya'ya Boğaz ayrıcalığı |
| Balta Limanı | II. Mahmud · 1838 · gümrük indirimi, açık pazar |
| Tanzimat Fermanı | Abdülmecid · 1839 · herkese can-mal-namus güvencesi |
| Islahat Fermanı | Abdülmecid · 1856 · gayrimüslimlere haklar, dış baskıyla |
| Paris Antlaşması | Abdülmecid · 1856 · Avrupa devleti sayılma, Karadeniz tarafsız |
| Kanun-i Esasi | II. Abdülhamid · 1876 · ilk anayasa, iki kanatlı meclis |
| Berlin Antlaşması | II. Abdülhamid · 1878 · Sırbistan-Karadağ-Romanya bağımsız, Ermeni maddesi |
| Uşi Antlaşması | V. Mehmed Reşad · 1912 · Trablusgarp İtalya'ya, adalar geçici |
| Londra Antlaşması | V. Mehmed Reşad · 1913 · batı sınırı Midye-Enez hattı |
| İstanbul / Atina | V. Mehmed Reşad · 1913 · Edirne geri; Girit Yunanistan'a |
Sık düşülen tuzaklar
- Sened-i İttifak III. Selim'in değil II. Mahmud'un döneminde (1808) imzalandı; Alemdar Mustafa Paşa III. Selim için yola çıkmış ama II. Mahmud'u tahta geçirmiştir.
- İlk isyan eden azınlık Sırplar (1804), ilk bağımsızlık kazanan Yunanlılardır (1829 Edirne); Sırbistan bağımsızlığını 1878 Berlin'de alır.
- Tanzimat ve Islahat fermanlarının ikisi de Abdülmecid dönemindedir; Islahat'ı Abdülaziz'e, Tanzimat'ı II. Mahmud'a bağlamak klasik hatadır.
- Kırım Savaşı'nı kazanan Osmanlı, Paris'te Karadeniz'in tarafsızlığı maddesiyle yenik devlet gibi sınırlandı; "antlaşmadan kazançlı çıktı" yargısı yanlıştır.
- Ayastefanos imzalandığı hâlde uygulanmadı, yürürlükteki antlaşma Berlin'dir; Ermeni ıslahatı maddesi ikisinde de vardır.
- Kanun-i Esasi'de hükûmet meclise değil padişaha sorumludur; hükûmetin meclise sorumlu olması ve sürgün yetkisinin kalkması 1909 değişikliğiyledir.
- 1875 Ramazan Kararnamesi borç ödeyememe ilanı, 1881 Muharrem Kararnamesi Duyun-u Umumiye'nin kuruluşudur; ilk dış borç 1854'te Kırım Savaşı'nda alınmıştır.
- Bükreş Antlaşması'nda Osmanlı taraf değildir; Osmanlı'nın II. Balkan Savaşı antlaşmaları Bulgaristan'la İstanbul, Yunanistan'la Atina'dır.