KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Cümle Bilgisi — Test 4

KPSS Türkçe dersinin Cümle Bilgisi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 120 soru kitap sırasına göre 8 teste bölünmüştür; bu sayfa 4. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

8 kolay5 orta2 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi eksiltili cümledir?

    • A)Karşımızda uçsuz bucaksız bir ova...
    • B)Yolculuk sabaha kadar sürdü.
    • C)Herkes salonda yerini aldı.
    • D)Bu tablo müzenin en değerli eseridir.
    • E)Kapıyı yavaşça araladı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Karşımızda uçsuz bucaksız bir ova...

    A'da yargı yükleme bağlanmadan bırakılmış, 'bir ova (vardı/uzanıyordu)' biçiminde tamamlanacak yüklem söylenmemiştir; üç nokta ile biten bu cümle eksiltilidir. Diğer seçeneklerde yüklemler (sürdü, aldı, eseridir, araladı) açıkça söylenmiştir; örneğin D, yüklemi söylenmiş bir isim cümlesidir.

  2. Soru 2

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi anlamına göre olumsuz bir cümledir?

    • A)Toplantı planlandığı saatte başladı.
    • B)Sana bu konuda hak veriyorum.
    • C)Bu soruların hiçbirini çözemedim.
    • D)Yarın erkenden yola çıkacağız.
    • E)Çocuklar parkta doyasıya eğlendi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bu soruların hiçbirini çözemedim.

    C'de yüklem '-ama/-eme' olumsuzluk ekini almıştır ('çözemedim'); çözme işi gerçekleşmediği için cümle hem biçimce hem anlamca olumsuzdur. Diğer seçeneklerde yargı gerçekleşmiştir ya da gerçekleşeceği bildirilmiştir; örneğin E'de eğlenme eylemi gerçekleştiğinden cümle olumludur.

  3. Soru 3

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi yapısına göre sıralı cümledir?

    • A)Hava kararınca kuşlar yuvalarına çekildi.
    • B)Bu romanı bir solukta okudum.
    • C)Çalıştı ama istediği sonucu alamadı.
    • D)Kapının önünde eski bir bisiklet duruyordu.
    • E)Güneş yükseldi, sokaklar yavaş yavaş canlandı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Güneş yükseldi, sokaklar yavaş yavaş canlandı.

    E'de iki yüklemli cümle ('yükseldi' ve 'canlandı') virgülle birbirine bağlanmıştır; bu yüzden sıralı cümledir. C'de cümleler 'ama' bağlacıyla bağlandığından o bağlı cümledir. A'daki 'kararınca' zarf-fiili cümleyi girişik birleşik yapar; B ve D basit cümledir.

  4. Soru 4

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi yapısına göre bağlı cümledir?

    • A)Kar yağdı, yollar bembeyaz oldu.
    • B)Çok uğraştım fakat kilidi açamadım.
    • C)Sabahları koşuya çıkmayı alışkanlık edindi.
    • D)Bu bina şehrin en eski yapısıdır.
    • E)Anahtarı masanın üzerinde bırakmışım.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Çok uğraştım fakat kilidi açamadım.

    B'de iki yüklemli cümle ('uğraştım', 'açamadım') 'fakat' bağlacıyla bağlanmıştır; bağlaçla kurulan bu yapı bağlı cümledir. A'da cümleler virgülle bağlandığı için sıralı cümledir. C'deki 'çıkmayı' isim-fiili cümleyi girişik birleşik yapar; D ve E basit cümledir.

  5. Soru 5

    Orta

    (I) Sahil kasabasına akşam saatlerinde vardık. (II) Eşyalarımızı otele bırakıp sahile indik. (III) Deniz, günün yorgunluğunu bir anda aldı. (IV) Sudan çıktığımızda hava hâlâ sıcaktı. (V) O gece hepimiz erken uyuduk. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi yükleminin türüne göre isim cümlesidir?

    • A)I.
    • B)II.
    • C)III.
    • D)IV.
    • E)V.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — IV.

    IV. cümlenin yüklemi 'sıcaktı': ek fiilin hikâyesini almış bir sıfattır, dolayısıyla isim cümlesidir. Diğer cümlelerin yüklemleri (vardık, indik, aldı, uyuduk) çekimli fiildir. II. cümlede 'bırakıp' fiilimsisi bulunsa da yüklemi 'indik' olduğundan o bir fiil cümlesidir.

  6. Soru 6

    Zor

    "Yarın, hafta sonunun ilk günü, pikniğe gidiyoruz." cümlesindeki ara söz hangi ögenin açıklayıcısıdır?

    • A)Öznenin
    • B)Belirtili nesnenin
    • C)Dolaylı tümlecin
    • D)Yüklemin
    • E)Zarf tümlecinin
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Zarf tümlecinin

    Cümle "Yarın (hafta sonunun ilk günü) | pikniğe | gidiyoruz" biçiminde ayrılır. "Ne zaman gidiyoruz?" sorusunun cevabı "yarın" olduğundan bu öge zarf tümlecidir; ara söz de hemen onun ardından gelerek "yarın"ın hangi gün olduğunu açıklar. Ara söz, açıkladığı ögenin hemen ardından gelir; burada "yarın"ın ardından geldiği için zarf tümlecini açıklar. "Pikniğe" dolaylı tümleci ara sözden sonra geldiğinden ara söz onun açıklayıcısı değildir.

  7. Soru 7

    Orta

    "Çocukluk arkadaşım, mahallenin en neşeli insanı, dün bize uğradı." cümlesindeki ara söz hangi ögenin açıklayıcısıdır?

    • A)Öznenin
    • B)Belirtili nesnenin
    • C)Dolaylı tümlecin
    • D)Zarf tümlecinin
    • E)Yüklemin
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Öznenin

    Cümle "Çocukluk arkadaşım (mahallenin en neşeli insanı) | dün | bize | uğradı" biçiminde ayrılır. "Kim uğradı?" sorusunun cevabı "çocukluk arkadaşım" olduğundan özne budur; ara söz de hemen onun ardından gelip onu açıklamaktadır. Ara söz, kendisinden hemen önce gelen ögeyi açıklar; burada hemen öncesinde "çocukluk arkadaşım" öznesi bulunduğundan özneyi açıklamaktadır, "bize" dolaylı tümlecinin açıklayıcısı değildir.

  8. Soru 8

    Zor

    "Onun bu konuda ne düşündüğünü hiçbirimiz bilmiyorduk." cümlesinde altı çizili bölüm cümlenin hangi ögesidir?

    • A)Özne
    • B)Dolaylı tümleç
    • C)Belirtili nesne
    • D)Zarf tümleci
    • E)Yüklem
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Belirtili nesne

    Cümle "Onun bu konuda ne düşündüğünü | hiçbirimiz | bilmiyorduk" biçiminde ayrılır. "Neyi bilmiyorduk?" sorusunun cevabı, -dik ekli sıfat-fiille kurulan (adlaşmış sıfat-fiil) altı çizili öbektir; belirtme eki taşıdığı için belirtili nesnedir. Öbeğin içindeki "onun" sözüne bakıp özne demek ya da "bu konuda" sözünü ayrı öge saymak yanlıştır; fiilimsi öbeği bölünmeden tek öge olur, cümlenin öznesi "hiçbirimiz"dir.

  9. Soru 9

    Orta

    (I) Kasabanın küçük kütüphanesi her sabah çok erken açılırdı. (II) İhtiyar kütüphaneci, rafları her gün tek tek düzenlerdi. (III) Okuma salonundaki eski masaları geçen yıl yenilemişler. (IV) Çocuklar, okul çıkışında buraya koşardı. (V) Bu sessiz bina, kasabalıya yıllarca dost oldu. Bu parçadaki I numaralı cümlede vurgulanan öge aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Özne
    • B)Belirtili nesne
    • C)Dolaylı tümleç
    • D)Belirtisiz nesne
    • E)Zarf tümleci
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Zarf tümleci

    Cümle "Kasabanın küçük kütüphanesi | her sabah | çok erken | açılırdı" biçiminde ayrılır; vurgulanan öge, yükleme en yakın olan "çok erken" zarf tümlecidir ("ne zaman açılırdı?"). Özne cümle başında, yüklemden uzakta kaldığı için vurgulanmamıştır.

  10. Soru 10

    Kolay

    "Toplantı ne zaman başlayacak?" cümlesindeki soru, cümlenin hangi ögesini buldurmaya yöneliktir?

    • A)Özneyi
    • B)Belirtili nesneyi
    • C)Dolaylı tümleci
    • D)Zarf tümlecini
    • E)Yüklemi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Zarf tümlecini

    Cümle "Toplantı | ne zaman | başlayacak?" biçiminde ayrılır. "Ne zaman?" sorusu zamanı, yani zarf tümlecini buldurur; cevap (örneğin "Öğleden sonra başlayacak.") zarf tümleci olur. Özne (toplantı) cümlede zaten açıkça bulunduğu için soru özneyi aratmamaktadır.

  11. Soru 11

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi yapısına göre birleşik cümledir?

    • A)Bu tablo büyükbabamdan hatıradır.
    • B)Çocuklar sessizce sınıfa girdi.
    • C)Kitaplarını çantasına koydu, ışığı söndürdü.
    • D)Eve varır varmaz haberleri açtı.
    • E)Telefonu çaldı ama duymadı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Eve varır varmaz haberleri açtı.

    D'deki 'varır varmaz' zarf-fiil kalıbı yan cümlecik kurduğundan cümle girişik birleşiktir. C virgülle bağlandığı için sıralı, E 'ama' bağlacıyla kurulduğu için bağlı cümledir; sıralı ve bağlı cümleler birleşik cümle sayılmaz. A ile B tek yargılı basit cümlelerdir.

  12. Soru 12

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi hem isim cümlesi hem de devrik cümledir?

    • A)Bu bahçenin toprağı çok verimliydi.
    • B)Anlatırdı bize eski günleri saatlerce.
    • C)Misafirler akşam yemeğine kaldı.
    • D)Şehrin en işlek caddesi burasıdır.
    • E)Ne güzeldi o eski bayram sabahları.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Ne güzeldi o eski bayram sabahları.

    E'nin yüklemi 'güzeldi' ek fiil almış bir sıfattır (isim cümlesi) ve cümlenin başında yer alır (devrik); iki koşulu birden sağlar. B devriktir ama yüklemi 'anlatırdı' fiil olduğundan fiil cümlesidir. A ve D isim cümlesidir fakat yüklemleri sonda olduğu için kurallıdır; C kurallı bir fiil cümlesidir.

  13. Soru 13

    Kolay

    "Annem taze fasulyeyi pazardan aldı." cümlesinde vurgulanan öge aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Özne
    • B)Belirtili nesne
    • C)Zarf tümleci
    • D)Dolaylı tümleç
    • E)Belirtisiz nesne
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Dolaylı tümleç

    Türkçede vurgulanan öge, yükleme en yakın ögedir. Cümle "Annem | taze fasulyeyi | pazardan | aldı" biçiminde ayrılır; yüklemden hemen önce "nereden?" sorusuna cevap veren "pazardan" dolaylı tümleci vardır. "Taze fasulyeyi" belirtili nesnedir ancak yükleme en yakın öge olmadığı için vurgulanmamıştır.

  14. Soru 14

    Kolay

    "Küçük kız bahçedeki çiçekleri özenle suladı." cümlesi ögelerine ayrıldığında kaç öge elde edilir?

    • A)İki
    • B)Üç
    • C)Dört
    • D)Beş
    • E)Altı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Dört

    Cümle "Küçük kız | bahçedeki çiçekleri | özenle | suladı" biçiminde dört ögeye ayrılır: özne, belirtili nesne, zarf tümleci, yüklem. "Bahçedeki çiçekleri" bir sıfat tamlamasıdır ve bölünmeden tek öge (belirtili nesne) sayılır; "bahçedeki" sözünü ayrı öge sayıp beş diyenler yanılır.

  15. Soru 15

    Kolay

    "Yarın sabah eski dostlarımı ziyaret edeceğim." cümlesinde altı çizili bölüm cümlenin hangi ögesidir?

    • A)Özne
    • B)Dolaylı tümleç
    • C)Zarf tümleci
    • D)Belirtisiz nesne
    • E)Belirtili nesne
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Belirtili nesne

    Cümle "Yarın sabah | eski dostlarımı | ziyaret edeceğim" biçiminde ayrılır; özne (ben) gizlidir. Yükleme sorulan "kimleri ziyaret edeceğim?" sorusunun cevabı "eski dostlarımı" olduğundan altı çizili bölüm belirtili nesnedir. "-i" belirtme ekini aldığı için belirtisiz nesne olamaz.

Sponsorlu