KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Cümle Bilgisi — Test 8

KPSS Türkçe dersinin Cümle Bilgisi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 130 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 8. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

0 kolay8 orta7 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Zor

    (I) Bu yaylanın yolu epey engebelidir. (II) Yaylayı ilk kez görenler şaşkınlıklarını gizleyemez. (III) Yolculuğun sonunda insanı eşsiz bir manzara karşılar. (IV) Ziyaretçiler, buradaki serinliği yaz boyunca özlermiş. (V) Ben de her yaz buraya gelmeyi planlıyorum. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yan cümlecik, cümlenin öznesi görevindedir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — II

    II'de “yaylayı ilk kez görenler” sıfat-fiil öbeği “Gizleyemeyen kim?” sorusunun cevabıdır; yan cümlecik özne görevindedir. V çeldiricidir: “buraya gelmeyi” isim-fiil öbeği öznenin değil belirtili nesnenin görevini üstlenir. I ve III'te fiilimsi yoktur; IV'teki “buradaki” sözcüğü ise -ki ekiyle türemiştir, sıfat-fiil olmadığı için yan cümlecik kurmaz.

  2. Soru 2

    Zor

    (I) Şair, ilk şiirlerini lise yıllarında yazmış. (II) Yazdığı her dizeyi defalarca gözden geçirirmiş. (III) Şiirlerinde deniz kokusu, yağmur sesi duyulur. (IV) Kimi şiirini günlerce bekletir, kimini hemen yayımlarmış. (V) Okurlar, onun dizelerini defterlerine yazarak saklarmış. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangi ikisi yapı bakımından özdeştir?

    • A)I ile II
    • B)III ile IV
    • C)I ile V
    • D)II ile V
    • E)IV ile V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — II ile V

    II'de “yazdığı” sıfat-fiili, V'te “yazarak” zarf-fiili yan cümlecik kurduğu için iki cümle de girişik birleşiktir; yapıca özdeş olan ikili budur. I tek yüklemli basit, IV ise virgülle bağlanan iki yargıdan oluşan sıralı cümledir; bu yüzden A, C ve E'deki eşleştirmeler tutmaz. III'te iki özne bulunsa da yüklem (duyulur) tektir; cümle basit olduğundan B de yanlıştır.

  3. Soru 3

    Zor

    “Yalnızlık, paylaşılmayınca büyüyen bir duygudur.” cümlesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

    • A)Cümle, bir isim cümlesidir.
    • B)Cümlede birden çok fiilimsi vardır.
    • C)Cümlenin yüklemi çekimli bir fiildir.
    • D)Cümle, girişik birleşik cümledir.
    • E)Cümle, kurallı bir cümledir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Cümlenin yüklemi çekimli bir fiildir.

    Cümlenin yüklemi “büyüyen bir duygudur” öbeğidir; “duygu” ismi ek fiille çekimlendiği için bu bir isim cümlesidir, yüklemi çekimli fiil değildir; C söylenemez. Cümlede “paylaşılmayınca” zarf-fiili ile “büyüyen” sıfat-fiili olmak üzere iki fiilimsi bulunduğundan B ve D doğrudur. Yüklem sonda olduğu için E de doğrudur; özne ise “yalnızlık”tır.

  4. Soru 4

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi yüklemi sonda bulunan kurallı bir cümledir?

    • A)Unutamadım o günleri bir türlü.
    • B)Severdi çocukları herkesten çok.
    • C)Bu şarkıyı yıllar sonra yeniden dinledim.
    • D)Açıldı birden bütün pencereler.
    • E)Bekliyorum seni köprünün başında.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bu şarkıyı yıllar sonra yeniden dinledim.

    C'de yüklem (dinledim) cümlenin sonundadır; öge dizilişi nesne-zarf-yüklem biçiminde olduğundan cümle kurallıdır. A, B, D ve E'de yüklemler (unutamadım, severdi, açıldı, bekliyorum) başa alınmıştır; bu cümleler devriktir. Örneğin D'de özne (bütün pencereler) yüklemden sonra gelmiştir.

  5. Soru 5

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yan cümlecik, dolaylı tümleç görevinde değildir?

    • A)Söylediklerine katılmıyorum.
    • B)Yaptıklarından utanç duydu.
    • C)Konuşulanlara kulak bile vermedi.
    • D)Gördüklerinden çok etkilenmişti.
    • E)Anlattıklarını hiç unutmadım.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Anlattıklarını hiç unutmadım.

    E'de “anlattıklarını” öbeği belirtme (-i) eki almıştır ve “Neyi unutmadım?” sorusunu karşılar; yan cümlecik belirtili nesnedir. A'da “söylediklerine” yönelme, B'de “yaptıklarından” ve D'de “gördüklerinden” ayrılma ekiyle dolaylı tümleç olmuştur. C'de de “konuşulanlara” öbeği “Neye kulak vermedi?” sorusuna cevap veren dolaylı tümleçtir.

  6. Soru 6

    Zor

    (I) O yaz tatilinde köye hiç inmedik. (II) Dedem her gün bizi bahçede beklerdi. (III) Ne bir telefon açtık ne bir haber gönderdik. (IV) Bunun sıkıntısını hâlâ içimde taşırım. (V) Şimdi her yaz o köye gidiyorum. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi biçimce olumlu olduğu hâlde anlamca olumsuzdur?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — III

    III. cümlede yüklemler (açtık, gönderdik) olumsuzluk eki taşımadığı için cümle biçimce olumludur; ancak “ne...ne” bağlacı yargıyı anlamca olumsuza çevirir (açmadık, göndermedik). I çeldiricidir: “inmedik” yüklemiyle hem biçimce hem anlamca olumsuzdur, biçimce olumlu değildir. II ve IV hem biçimce hem anlamca olumlu; V ise hem biçimce hem anlamca olumludur.

  7. Soru 7

    Orta

    (I) Küçük sahil kasabasına akşamüstü vardık. (II) Unutamam o akşamki gün batımını. (III) Balıkçı tekneleri kıyıya birer birer yanaştı. (IV) Liman bir süre sonra sessizleşti. (V) Kasabaya derin bir gece karanlığı çöktü. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi devrik cümledir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — II

    II. cümlede yüklem (unutamam) başa alınmış, nesne (o akşamki gün batımını) yüklemden sonra gelmiştir; bu diziliş cümleyi devrik yapar. I, III, IV ve V'te yüklemler (vardık, yanaştı, sessizleşti, çöktü) sondadır; bu cümleler kurallıdır. Örneğin V'te özne (derin bir gece karanlığı) yüklemden önce yer almıştır.

  8. Soru 8

    Orta

    (I) Yazar, son romanını küçük bir kasabada tamamladı. (II) Roman kısa sürede geniş bir okur kitlesine ulaştı. (III) Eleştirmenler kitabı büyük bir övgüyle karşıladı. (IV) Kitabın kapağında eski bir liman fotoğrafı vardı. (V) Yazar, okurlarından gelen mektupları tek tek yanıtladı. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi yapıca birleşik bir cümledir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V

    V. cümlede “gelen” sıfat-fiili yan cümlecik kurar; “okurlarından gelen mektupları” öbeği nesne görevindedir ve cümle girişik birleşiktir. I, II ve III tek yüklemli, fiilimsisiz basit cümlelerdir. IV de yüklemi “vardı” olan basit bir cümledir; içinde fiilimsi yoktur.

  9. Soru 9

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden çok yan cümlecik vardır?

    • A)Ders çalışmayı sevmeyen öğrenci sınavda zorlanır.
    • B)Gülen yüzüyle çevresindeki herkesi etkilerdi.
    • C)Akşamları kitap okuyarak vakit geçirirdi.
    • D)Beklemek ona her zaman çok zor gelirdi.
    • E)Sokak lambaları sabaha kadar yanıktı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Ders çalışmayı sevmeyen öğrenci sınavda zorlanır.

    A'da hem “çalışmayı” isim-fiili hem “sevmeyen” sıfat-fiili vardır; iki fiilimsi iki yan cümlecik kurar. B'de yalnızca “gülen”, C'de yalnızca “okuyarak”, D'de yalnızca “beklemek” olmak üzere tek fiilimsi vardır. E'de ise hiç fiilimsi yoktur; cümle basittir.

  10. Soru 10

    Orta

    (I) Kütüphane o gün her zamankinden kalabalıktı. (II) Öğrenciler sınavlara hazırlanıyordu. (III) Kimi not alıyor, kimi kitap karıştırıyordu. (IV) Görevli, rafları tek tek düzenledi. (V) Salon sessizdi fakat bu sessizlik huzur veriyordu. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi yapıca bağlı cümledir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V

    V. cümlede “sessizdi” ve “veriyordu” yüklemli iki yargı “fakat” bağlacıyla bağlandığı için cümle bağlıdır. III'te iki yargı bağlaçla değil virgülle bağlanmıştır; bu yüzden sıralıdır ve en güçlü çeldiricidir. I, II ve IV tek yargılı basit cümlelerdir.

  11. Soru 11

    Orta

    Aşağıdaki sıralı cümlelerin hangisinde ayrıca bir yan cümlecik vardır?

    • A)Gülerek yanıma geldi, elimi sıktı.
    • B)Telefon çaldı, kimse açmadı.
    • C)Ders bitti, sınıf yavaşça boşaldı.
    • D)Hava karardı, sokak lambaları yandı.
    • E)Kapı açıldı, içeri serin bir hava doldu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Gülerek yanıma geldi, elimi sıktı.

    Beş seçenek de virgülle bağlanmış iki yargıdan oluşan sıralı cümlelerdir. Ancak yalnızca A'da “gülerek” zarf-fiili vardır; bu fiilimsi, ilk yargı içinde zarf tümleci görevinde bir yan cümlecik kurar. B, C, D ve E'deki yargılarda (çaldı-açmadı, bitti-boşaldı, karardı-yandı, açıldı-doldu) hiçbir fiilimsi bulunmaz.

  12. Soru 12

    Zor

    Verilenlerden hangisi biçimce olumsuz olduğu hâlde anlamca olumlu bir cümledir?

    • A)Sizin ne demek istediğinizi anlamıyor değilim.
    • B)Ne gelen var ne giden.
    • C)Bu soruların hiçbiri göründüğü kadar kolay değildi.
    • D)Onun beni dinlediği yok.
    • E)Toplantıda kimse bu karara itiraz etmedi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Sizin ne demek istediğinizi anlamıyor değilim.

    A'da “-mıyor” eki ile “değil” sözcüğü çifte olumsuzluk oluşturur; iki olumsuz birbirini götürdüğünden cümle anlamca olumludur (anlıyorum). B çeldiricidir: “var” yüklemiyle biçimce olumludur ama “ne...ne” bağlacı anlamı olumsuz yapar (gelen giden yok). C “değildi” ve D “yok” ile hem biçimce hem anlamca olumsuzdur; E'de de “etmedi” yüklemi olumsuz bir yargı bildirir.

  13. Soru 13

    Zor

    (I) Eski fotoğrafları karıştırırken çocukluğum aklıma geldi. (II) Mahallemiz o yıllarda küçük bir dünyaydı. (III) Sabahları fırından taze ekmek kokusu yükselirdi. (IV) Akşam olurdu, sokaklar çocuk sesleriyle dolardı. (V) Şimdi o günlerden geriye yalnızca bu kareler kaldı. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

    • A)I. cümle, zarf-fiil bulunduğundan girişik birleşik cümledir.
    • B)II. cümlenin yüklemi, ek fiille çekimlenmiş bir isimdir.
    • C)III. cümle, yapı bakımından basit bir cümledir.
    • D)IV. cümle, yapı bakımından sıralı bir cümledir.
    • E)V. cümle, yan cümleciği özne görevinde olan birleşik cümledir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V. cümle, yan cümleciği özne görevinde olan birleşik cümledir.

    V. cümlede hiçbir fiilimsi yoktur; tek yüklemli (kaldı) bu cümle basittir, birleşik değildir; E yanlıştır. I'de “karıştırırken” zarf-fiili zarf tümleci görevinde yan cümlecik kurar; A doğrudur. II'de “dünyaydı” ek fiil almış bir isimdir, III tek yargılı basit bir cümledir; IV'te ise virgülle bağlanan iki tam yargı (olurdu, dolardı) sıralı cümle oluşturur.

  14. Soru 14

    Orta

    “Sabah erkenden kalktı, kahvaltısını yapmadan evden çıktı.” cümlesinde iki yargının ortak ögesi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Özne
    • B)Belirtili nesne
    • C)Zarf tümleci
    • D)Dolaylı tümleç
    • E)Yüklem
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Özne

    Aralarında ortak öge bulunan sıralı cümlelere bağımlı sıralı cümle denir. Burada “kalktı” ve “çıktı” yüklemlerinin ikisi de üçüncü tekil kişiye bağlanır; her iki yargının da öznesi söylenmemiş, ekten anlaşılan aynı gizli öznedir (o). C yanlıştır, çünkü “Sabah erkenden” zarfı yalnız birinci yargıya aittir; ikinci yargının zarf tümleci “kahvaltısını yapmadan”dır. D de yanlıştır: “evden” dolaylı tümleci yalnız ikinci yargıda bulunur, birinci yargıda dolaylı tümleç yoktur. Yüklemler ayrı ayrı söylendiği için E, cümlede belirtili nesne bulunmadığı için B elenir. Cevap A.

  15. Soru 15

    Orta

    “Her akşam anlatırdı bize dedem o uzun kış masallarını.” cümlesinin öge dizilişi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)zarf tümleci – yüklem – dolaylı tümleç – özne – belirtili nesne
    • B)zarf tümleci – yüklem – özne – dolaylı tümleç – belirtili nesne
    • C)dolaylı tümleç – yüklem – özne – belirtisiz nesne – zarf tümleci
    • D)zarf tümleci – yüklem – dolaylı tümleç – belirtili nesne – özne
    • E)özne – yüklem – dolaylı tümleç – zarf tümleci – belirtili nesne
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — zarf tümleci – yüklem – dolaylı tümleç – özne – belirtili nesne

    Ögeler her zaman yüklemden başlanarak bulunur: yüklem “anlatırdı”, “anlatan kim?” sorusuna gelen özne “dedem”, “kime?” sorusuna gelen dolaylı tümleç “bize”, “ne zaman?” sorusuna gelen zarf tümleci “Her akşam”, “neyi?” sorusuna gelen ve belirtme eki almış nesne ise “o uzun kış masallarını”dır. Cümledeki sıra bu ögelerin geçiş sırasıdır: zarf tümleci – yüklem – dolaylı tümleç – özne – belirtili nesne. B'de özne ile dolaylı tümlecin yeri değiştirilmiştir; oysa cümlede “bize” sözü “dedem”den öncedir. C, “masallarını” sözünü belirtisiz nesne saydığı için yanlıştır; sözcük belirtme eki almıştır. D'de ise özne en sona alınmıştır ki bu da metindeki sıraya uymaz. Cevap A.

Sponsorlu