KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Anlatım Bozuklukları — Test 6

KPSS Türkçe dersinin Anlatım Bozuklukları konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 120 soru kitap sırasına göre 8 teste bölünmüştür; bu sayfa 6. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

9 kolay2 orta4 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Zor

    Hangi cümlede bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Roman, yayımlandığı yıl büyük ses getirdi.
    • B)Bu sokakları senden iyi bilirim.
    • C)Genç oyuncu, ilk filmiyle ödüle aday gösterildi.
    • D)Konferans, katılımcıların sorularıyla devam etti.
    • E)Kentin tarihi, iki bin yıl öncesine uzanıyor.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Bu sokakları senden iyi bilirim.

    B'deki karşılaştırma iki anlamlıdır: 'Senin bildiğinden iyi' mi, 'seni bildiğimden iyi' mi anlaşılacağı belirsizdir. Cümle 'Bu sokakları, senin bildiğinden daha iyi bilirim.' biçiminde açıklığa kavuşturulmalıdır. E'de herhangi bir karşılaştırma ya da belirsizlik yoktur.

  2. Soru 2

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyimin yanlış biçimde kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Yeni işinde kısa sürede sivrilerek göze girdi.
    • B)Bu haberi duyunca küplere bindi.
    • C)Sınavı kazandığını duyunca sevinçten etekleri davul çalıyordu.
    • D)Onun pabucunu dama atacak bir rakip çıktı.
    • E)Yıllardır süren davadan yüzünün akıyla çıktı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Sınavı kazandığını duyunca sevinçten etekleri davul çalıyordu.

    C'de deyimin doğru biçimi "etekleri zil çalmak"tır; "davul" sözcüğü deyimin kalıbını bozduğu için anlatım bozukluğu oluşmuştur. A'daki "göze girmek", B'deki "küplere binmek" ve E'deki "yüzünün akıyla çıkmak" deyimleri hem doğru biçimde hem bağlama uygun kullanılmıştır.

  3. Soru 3

    Zor

    Aşağıda verilen cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu yoktur?

    • A)Kardeşim matematiği benden iyi anlıyor.
    • B)Hastalanmamak için elini sıcak sudan soğuk suya sokmuyor.
    • C)Konferansa en çok iki yüzü aşkın kişi katıldı.
    • D)Yazar, gençlik yıllarında edindiği izlenimleri romanlarına yansıtmış.
    • E)Toplantıya katılmayacağını sekreterden öğrenmiş.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yazar, gençlik yıllarında edindiği izlenimleri romanlarına yansıtmış.

    D'de bozukluk yoktur; anlam açık ve tek yorumludur. A'da 'benden iyi' sözü 'benim anladığımdan mı, beni anladığından mı' belirsizliği taşır. B'de 'elini sıcak sudan soğuk suya sokmamak' deyimi 'hiç iş yapmamak' anlamındadır; hastalıktan korunma bağlamına uymaz. C'de 'en çok' ile 'aşkın' çelişir; E'de 'katılmayacağını' sözünde kişi belirsizliği vardır.

  4. Soru 4

    Kolay

    'Sınıfı geçtiğini akşam öğrendim.' cümlesindeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Deyimin bağlama uymaması
    • B)Ölçü bildiren sözlerin çelişmesi
    • C)Karşılaştırma hatası
    • D)Neden-sonuç mantıksızlığı
    • E)Kişi (iyelik) belirsizliği
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Kişi (iyelik) belirsizliği

    'Geçtiğini' sözündeki iyelik, 'senin mi onun mu' sorusunu yanıtsız bıraktığından cümlede kişi (iyelik) belirsizliği vardır. 'Onun sınıfı geçtiğini akşam öğrendim.' denilerek bozukluk giderilir. C'nin belirttiği karşılaştırma hatası için cümlede bir karşılaştırma bulunması gerekirdi.

  5. Soru 5

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül eksikliğinden kaynaklanan bir anlam belirsizliği vardır?

    • A)Hasta çocuğa ilacını uzattı.
    • B)Doktor, hastasını sabah erkenden muayene etti.
    • C)İşçiler, yorucu bir günün ardından evlerine döndü.
    • D)Genç sanatçı, ilk sergisini memleketinde açtı.
    • E)Küçük kedi, bahçedeki ağaca tırmandı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Hasta çocuğa ilacını uzattı.

    A'da 'hasta' sözcüğü hem ilacı uzatan kişi (özne) hem de 'çocuk'un sıfatı olarak anlaşılabilir. 'Hasta, çocuğa ilacını uzattı.' biçiminde virgül konursa anlam netleşir. E'de 'küçük' sıfatından oluşan öbek virgülle ayrıldığından böyle bir belirsizlik oluşmaz.

  6. Soru 6

    Zor

    Anlatım bozukluğu içeren cümle aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Köy halkı, düğün hazırlıklarına günler öncesinden başladı.
    • B)Kitabın yarısından çoğunu okudum; kalan büyük bölümünü yarın bitiririm.
    • C)Sunucu, yarışmacılara soruları anlaşılır biçimde yöneltti.
    • D)Bu dergi, her ay bilim insanlarıyla yapılan söyleşilere yer veriyor.
    • E)Fırtına dinince balıkçılar yeniden denize açıldı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Kitabın yarısından çoğunu okudum; kalan büyük bölümünü yarın bitiririm.

    B'de mantık çelişkisi vardır: Kitabın yarısından çoğu okunduysa kalan bölüm azınlıktır; bu bölüme 'kalan büyük bölüm' denilemez. Doğrusu 'Kitabın yarısından çoğunu okudum; kalan kısmını yarın bitiririm.' biçimidir. E'de olaylar zaman sırasına uygun verildiğinden bozukluk yoktur.

  7. Soru 7

    Kolay

    Aşağıda verilen cümlelerin hangisinde mantık hatasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Düzenli spor yapmak sağlığa iyi gelir.
    • B)Kar nedeniyle bazı köy yolları ulaşıma kapandı.
    • C)Bırakın selam vermeyi, bize yardım bile etmiyor.
    • D)Yeni çıkan kitaplar rafın en görünür yerine kondu.
    • E)Öğrenciler, deney sonuçlarını raporlarına ekledi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bırakın selam vermeyi, bize yardım bile etmiyor.

    C'de önce yapılması güç olan söylenmelidir; doğrusu 'Bırakın bize yardım etmeyi, selam bile vermiyor.' biçimidir. Selam vermek yardım etmekten daha kolay olduğundan mevcut sıralama mantığa aykırıdır. B'de 'kar nedeniyle' sözüyle kurulan neden-sonuç ilişkisi tutarlıdır.

  8. Soru 8

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim, cümlenin anlamıyla çelişecek biçimde kullanılmıştır?

    • A)Onca uyarıya rağmen bildiğinden şaşmadı.
    • B)Sorunun üstesinden gelmek için gece gündüz demeden çalıştı.
    • C)Bu ani karar karşısında hepimiz küçük dilimizi yuttuk.
    • D)Yeni müdür, işe başlar başlamaz eski defterleri kapattı.
    • E)Kırk dereden su getiren biridir; kendisinden isteneni hiç itiraz etmeden yapar.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Kırk dereden su getiren biridir; kendisinden isteneni hiç itiraz etmeden yapar.

    'Kırk dereden su getirmek' deyimi 'bir işi yapmamak için bahaneler ileri sürmek' demektir; isteneni itiraz etmeden yapan biri için kullanılması çelişki doğurur. Deyim ancak 'işten kaçmak için sürekli bahane üretir' gibi bir bağlamda yer alabilir. D'deki 'eski defterleri kapatmak' deyimi, geçmişi gündeme getirmeme anlamıyla yerinde kullanılmıştır.

  9. Soru 9

    Kolay

    Anlatım bozukluğu bulunan cümle aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Sabah erkenden kalkıp bahçedeki çiçekleri suladı.
    • B)Yeni aldığı kitabı bir gecede bitirdi.
    • C)Arkadaşına çok güveniyor, her fırsatta övüyordu.
    • D)Toplantı, yoğun kar yağışı nedeniyle ertelendi.
    • E)Akşam yemeğinden sonra hep birlikte yürüyüş yaptık.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Arkadaşına çok güveniyor, her fırsatta övüyordu.

    C'de "güvenmek" yönelme hâlinde tümleç, "övmek" ise belirtili nesne ister; "arkadaşına" sözü ikinci yükleme uymadığından "onu her fırsatta övüyordu" denmeliydi. Bu, nesne eksikliğinden kaynaklanan öge eksikliğidir. A'da "kalkıp ... suladı" yüklemleri aynı özneye sorunsuzca bağlandığı için bozukluk yoktur.

  10. Soru 10

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisi anlatım bakımından kusurludur?

    • A)Öğrencilerin sınav kâğıtları okundu, notlar sisteme girildi.
    • B)Düğünde kadınlar türkü, erkekler halay çekiyordu.
    • C)Yazar, yeni romanında kasaba yaşamını anlatıyor.
    • D)Konser, izleyicilerden büyük alkış aldı.
    • E)Müze bu yıl binlerce ziyaretçi ağırladı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Düğünde kadınlar türkü, erkekler halay çekiyordu.

    B'de "türkü çekmek" söz öbeği yoktur; türkü SÖYLENİR, halay ÇEKİLİR. İlk yargıya "söylüyor" yüklemi eklenmediği için yüklem eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu oluşmuştur. A'da her iki edilgen yüklem de kendi öznesiyle uyumludur; D ve E'de tek yargı vardır ve kusursuzdur.

  11. Soru 11

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerden hangisi anlatım bakımından yanlıştır?

    • A)Belgeler incelenip gerekli düzeltmeleri yaptılar.
    • B)Eve gelir gelmez ellerini yıkadı.
    • C)Sorunun çözümü için herkes elinden geleni yaptı.
    • D)Sabahtan beri senden haber bekliyorum.
    • E)Yağmur dinince çocuklar parka koştu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Belgeler incelenip gerekli düzeltmeleri yaptılar.

    A'da "incelenip" edilgen, "yaptılar" etken çatılıdır; edilgen bir eylemle etken bir eylem aynı yapıya bağlanamaz. "Belgeleri inceleyip gerekli düzeltmeleri yaptılar." denmeliydi: çatı uyuşmazlığı. B'de her iki eylem de etken çatılı olduğundan bozukluk yoktur.

  12. Soru 12

    Kolay

    Verilen cümlelerden hangisi anlatım bozukluğu içermektedir?

    • A)Öğrenciler törende hep birlikte marş söylediler.
    • B)Yapraklar sonbaharda sararıp dökülür.
    • C)Misafirler akşam geç saatte ayrıldı.
    • D)Çiçekler bu yıl erken açtı.
    • E)Kuşlar sabah erkenden ötmeye başladılar.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Kuşlar sabah erkenden ötmeye başladılar.

    İnsan dışı varlıkları karşılayan çoğul özneler tekil yüklem alır; E'de "başladılar" değil "başladı" denmeliydi. Bu, özne-yüklem arasındaki tekillik-çoğulluk uyumsuzluğudur. A'da özne insan olduğu için çoğul yüklem kullanılabilir; C'de insan özneyle tekil yüklem de kurallıdır.

  13. Soru 13

    Kolay

    Aşağıda verilen cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu yer almamaktadır?

    • A)Kardeşini çok özlemiş, günlerce mektup yazmıştı.
    • B)Törende öğrenciler şiir, öğretmenler konuşma yapıyordu.
    • C)Sokak lambaları akşam olunca yandılar.
    • D)Yemekler hazırlandı, konuklar sofraya davet edildi.
    • E)Herkes sonucu merak ediyor, kimse sormaya cesaret ediyordu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yemekler hazırlandı, konuklar sofraya davet edildi.

    D'de her iki cümlenin de öznesi ayrı ayrı verilmiş, yüklemler edilgen çatıda uyum içinde kullanılmıştır. A'da "ona" dolaylı tümleci, B'de "şiir yapmak" denemez; "öğrenciler şiir okuyor, öğretmenler konuşma yapıyordu" denmeliydi (yüklem eksikliği). C'de insan dışı çoğul özne çoğul yüklem almış, E'de olumsuz "kimse" öznesi olumlu yükleme bağlanmıştır ("cesaret edemiyordu" olmalı).

  14. Soru 14

    Kolay

    Hangi cümlede anlatım açısından bir kusur vardır?

    • A)Bu pazarda taze ve ucuz sebzeler satılıyor.
    • B)Kentte özel ve devlet hastaneleri hizmet veriyor.
    • C)Kaza yerine sağlık ekipleri kısa sürede ulaştı.
    • D)Okulumuza yeni bir spor salonu yapıldı.
    • E)Şirket bu yıl teknik personel alımı yapacak.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Kentte özel ve devlet hastaneleri hizmet veriyor.

    B'de sıfat olan "özel" ile isim olan "devlet" ortak tamlanana bağlanmıştır; "özel hastaneler ve devlet hastaneleri" denmeliydi. Bu bir tamlama yanlışıdır. A'da "taze" ve "ucuz" sözcüklerinin ikisi de sıfat olduğundan aynı ada bağlanmaları kurallıdır.

  15. Soru 15

    Kolay

    Aşağıda verilen cümlelerden hangisi anlatım bakımından kusurludur?

    • A)Bu davranışından hiç hoşlanmadım.
    • B)Yeni projeye büyük umutlar bağladık.
    • C)Sanatçı, hayranlarının sorularını içtenlikle yanıtladı.
    • D)Sonucu öğrenmek için okulu telefon etti.
    • E)Bu görevi başarıyla tamamlayacağına inanıyorum.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Sonucu öğrenmek için okulu telefon etti.

    "Telefon etmek" eylemi yönelme hâlinde tümleç ister; D'de "okula telefon etti" denmeliydi. Bu, yanlış hâl eki kullanımından (ek yanlışı) kaynaklanan bir bozukluktur. C'de "yanıtlamak" belirtili nesne aldığı için kullanım doğrudur.

Sponsorlu