KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Cümlede Anlam — Test 5

KPSS Türkçe dersinin Cümlede Anlam konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 124 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 5. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

3 kolay9 orta3 zor

  1. Soru 1

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde konuşan kişinin şaşkınlığı dile gelmektedir?

    • A)Bu yağmurda şemsiyesiz dışarı çıkarsan üşütürsün.
    • B)O çekingen çocuğun sahnedeki hâlini görünce ağzım açık kaldı.
    • C)Yıllardır aynı otobüsü bekliyoruz, bir düzen gelmedi.
    • D)Yaz gelince o köye yeniden gideceğimizi umuyorum.
    • E)Onun elinden çıkan her nakış bir sanat eseri.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — O çekingen çocuğun sahnedeki hâlini görünce ağzım açık kaldı.

    B'deki "ağzım açık kaldı" deyimi, beklenmedik bir durumla karşılaşmanın yarattığı şaşkınlığı anlatır. C'de uzun süredir çözülmeyen bir sorundan duyulan rahatsızlık aktarıldığı için yakınma, E'de ise ortaya konan işin üstün bulunduğu belirtildiği için hayranlık vardır.

  2. Soru 2

    Orta

    (I) Açık ofis düzeninin çalışanları birbirine yaklaştırdığı söylenir. (II) Ne var ki bu düzen, herkesin sesini herkese duyurmaktan başka bir işe yaramıyor. (III) Yanımdaki masadan gelen konuşmalara bir gün daha katlanacak gücüm kalmadı. (IV) Keşke bu bina tasarlanırken sessiz çalışma odaları da düşünülseydi. (V) Yine de sabahları herkesin birbirine gülümsemesi insanın içini ısıtıyor. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde tahammülsüzlük anlamı vardır?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — III

    III. cümledeki "bir gün daha katlanacak gücüm kalmadı" ifadesi, kişinin dayanma sınırına geldiğini açıkça gösterir; bu duygu tahammülsüzlüktür. IV. cümledeki "keşke ... düşünülseydi" sözü artık değiştirilemeyecek bir eksiğin üzüntüsünü yansıttığı için hayıflanma, V. cümle ise beğeni anlamı taşır.

  3. Soru 3

    Orta

    "Onlar bu işi zaten sonuna kadar götüremez; ben bunları iyi tanırım." cümlesini söyleyen kişi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Yaptığı bir davranıştan dolayı pişmanlık duymaktadır.
    • B)Karşısındakine izlenecek yolu göstermektedir.
    • C)Beklediği güzel bir haber olduğunu belirtmektedir.
    • D)Karşılaştığı durumun kendisini şaşırttığını söylemektedir.
    • E)Yeterli bilgisi olmadan peşin bir olumsuz yargıya varmaktadır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Yeterli bilgisi olmadan peşin bir olumsuz yargıya varmaktadır.

    Cümlede iş henüz başlamadan "götüremez" denmesi ve bunun "bunları iyi tanırım" gibi kişisel bir kanıya dayandırılması, denenmeden verilmiş peşin bir hükmü, yani ön yargıyı gösterir. B'de anlatılan duygu öneri, C'de anlatılan ise beklentidir; oysa cümlede ne bir yol gösterme ne de olumlu bir sonuç umma vardır.

  4. Soru 4

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisi tahmin edilen bir sonucu bildirmektedir?

    • A)Bu tempoyla çalışmayı sürdürürse yıl bitmeden tükenir.
    • B)Onun bu kadar güzel yazacağını hiç düşünmemiştim.
    • C)Bize haber vermeden gitmen çok kırdı beni.
    • D)Bu sahnedeki ışık düzeni gerçekten çok etkileyici.
    • E)Sınav yaklaştıkça içimi bir kaygı sarıyor.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Bu tempoyla çalışmayı sürdürürse yıl bitmeden tükenir.

    A'da var olan bir gidişattan yola çıkılarak ileride ortaya çıkacağı düşünülen durum ("yıl bitmeden tükenir") belirtilmiştir; bu, tahmin edilen sonuçtur. B'deki "hiç düşünmemiştim" ifadesi geçmişte yaşanan bir şaşırmayı, C'deki "kırdı beni" sözü ise sitemi dile getirir.

  5. Soru 5

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde konuşan kişinin beklentisi dile gelmektedir?

    • A)Fişi ıslak elle prize takma, çarpılırsın.
    • B)Bu sergiden sonra adının çok daha fazla duyulacağını düşünüyorum.
    • C)Ustanın işlediği ahşabın inceliği karşısında büyülendim.
    • D)Toplantıda bir kez olsun bana söz hakkı vermediniz.
    • E)Şu iki kelimelik yazıya makale demeye bin şahit ister.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Bu sergiden sonra adının çok daha fazla duyulacağını düşünüyorum.

    B'de kişi, gelecekte gerçekleşeceğini umduğu olumlu bir durumu "duyulacağını düşünüyorum" diyerek dile getirmektedir; bu, beklentidir. C'deki "büyülendim" sözü hayranlık, D'deki "bir kez olsun bana söz hakkı vermediniz" ifadesi ise sitem anlamı taşır.

  6. Soru 6

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde küçümseme anlamı ağır basmaktadır?

    • A)Bu kadar emek verdiğim yazının okunmaması içimi acıttı.
    • B)Onun bu yaşta bisiklete binmesi beni çok şaşırttı.
    • C)Bir de bize sahne sanatını öğretecekmiş, gülerim doğrusu.
    • D)Bu yıl bahçeden iyi bir ürün alacağımızı umuyorum.
    • E)Ustanın taşa verdiği biçim karşısında sözcükler yetersiz kalıyor.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bir de bize sahne sanatını öğretecekmiş, gülerim doğrusu.

    C'deki "bir de ... öğretecekmiş" yapısı ve "gülerim doğrusu" sözü, karşıdaki kişinin yeterliliğini alaya alarak değersiz gösterir; bu, küçümsemedir. B'deki "beni çok şaşırttı" ifadesi şaşırma, E'deki "sözcükler yetersiz kalıyor" sözü ise hayranlık anlamı taşır.

  7. Soru 7

    Orta

    "Sonuçlar açıklanana kadar ne uyuyabiliyorum ne de bir işe elim varıyor; ya emeğimin karşılığını alamazsam?" Bu sözleri söyleyen kişinin duygusu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Kaygı
    • B)Küçümseme
    • C)Hayranlık
    • D)Sitem
    • E)Ön yargı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Kaygı

    Parçadaki "ne uyuyabiliyorum ne de bir işe elim varıyor" ve "ya ... alamazsam?" ifadeleri, olumsuz bir ihtimalin yarattığı sürekli tedirginliği gösterir; bu duygu kaygıdır. D'deki sitem için birine yöneltilmiş bir kırgınlık gerekirdi; burada ise kişi yalnızca kendi geleceğiyle ilgili tedirginliğini anlatmaktadır.

  8. Soru 8

    Orta

    "Yönetmen, seyirciyi düşündürmek yerine kolay yoldan güldürmeyi seçmiş." cümlesini söyleyen kişi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Yaşananlar karşısında şaşkınlığını dile getirmektedir.
    • B)Bir yapıtta gördüğü eksikliği belirterek eleştiride bulunmaktadır.
    • C)Kendi davranışındaki yanlışı kabul etmektedir.
    • D)İleride olacaklardan kaygı duymaktadır.
    • E)Karşısındakinin ilgisizliğinden dolayı kırgınlığını belirtmektedir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Bir yapıtta gördüğü eksikliği belirterek eleştiride bulunmaktadır.

    Cümledeki "kolay yoldan" nitelemesi, yönetmenin tercihinin yetersiz bulunduğunu gösterir; kişi bir yapıtın aksayan yönünü belirttiği için eleştiri yapmaktadır. C'de anlatılan duygu özeleştiridir; oysa cümlede kişi kendi davranışından değil, başkasının işinden söz etmektedir. E'de anlatılan duygu ise sitemdir.

  9. Soru 9

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem beğeni hem eleştiri anlamı vardır?

    • A)Oyunun dekoru göz alıcıydı; salondan çıkarken herkes onu konuşuyordu.
    • B)Bu kadar uzun bir metni bir oturuşta okumaya dayanamıyorum.
    • C)Anlatım son derece akıcı ama kitabın sonu aceleye getirilmiş.
    • D)Böyle bir sonuç çıkacağını doğrusu hiç beklemiyordum.
    • E)Yeni baskının daha özenli olacağını umuyorum.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Anlatım son derece akıcı ama kitabın sonu aceleye getirilmiş.

    C'de "anlatım son derece akıcı" sözüyle olumlu bir değerlendirme yapılmış, "sonu aceleye getirilmiş" sözüyle de bir eksiklik belirtilmiştir; böylece beğeni ile eleştiri aynı cümlede birleşmiştir. A yalnızca beğeni, B yalnızca tahammülsüzlük, D ise yalnızca şaşırma anlamı taşımaktadır.

  10. Soru 10

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde beğeni anlamı yoktur?

    • A)Şiirin son dizesi, okuru bir anda başka bir dünyaya taşıyor.
    • B)Yeni albümündeki düzenlemeler kulağa çok hoş geliyor.
    • C)Oyuncunun sahnedeki duruşu tek başına bir ders niteliğindeydi.
    • D)Sonuçlar açıklanana kadar içimi bir huzursuzluk kaplayacak.
    • E)Kitabın kapak tasarımı, içeriğiyle kusursuz bir uyum içinde.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Sonuçlar açıklanana kadar içimi bir huzursuzluk kaplayacak.

    A, B, C ve E'de bir yapıtın ya da sanatçının olumlu bulunan yönü öne çıkarılarak beğeni dile getirilmiştir. D'de ise bir sonucun beklendiği sürede duyulacak tedirginlik anlatılmakta, yani kaygı belirtilmektedir; bu cümlede herhangi bir değerlendirme ya da beğeni yoktur.

  11. Soru 11

    Zor

    (I) Dağ yürüyüşü, doğayla baş başa kalmanın en güzel yollarından biridir. (II) Ne var ki bu yola hazırlıksız çıkanların sayısı hiç de az değil. (III) Geçen yıl ben de inatçılığım yüzünden yanıma yeterli su almamıştım. (IV) Zirvede karşımıza çıkan manzara bütün yorgunluğumu unutturmuştu. (V) Havanın kapanacağı söyleniyorsa yola çıkmayın, dönüş yolunu bulamazsınız. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bir uyarı vardır?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V

    V. cümlede olası bir tehlike belirtilip "yola çıkmayın" biçiminde bir kaçınma bildirilmiş, doğacak olumsuz sonuç da eklenmiştir; bu bir uyarıdır. III. cümlede kişi kendi kusurunu ("inatçılığım yüzünden") kabul ettiği için özeleştiri, IV. cümlede ise manzaranın etkisi anlatıldığı için hayranlık vardır.

  12. Soru 12

    Kolay

    “---- yazdıklarının kalıcı olmasını bekleme.” cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilirse cümleye koşul anlamı katılır?

    • A)Sözcükleri özenle seçmezsen
    • B)Sözcükleri özenle seçtiğin hâlde
    • C)Sözcükleri özenle seçtiğin için
    • D)Sözcükleri özenle seçerken
    • E)Sözcükleri özenle seçtikten sonra
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Sözcükleri özenle seçmezsen

    Koşul anlamı, bir yargının gerçekleşmesinin başka bir yargıya bağlanmasıyla oluşur ve Türkçede -se / -sa kipiyle kurulur; A'daki “seçmezsen” biçimi bu koşul ekini taşıdığı için cümleye “seçmediğin takdirde” anlamı katar. C'deki -dığı için yapısı sebep, D'deki -erken zaman, E'deki -dıktan sonra ise ardışıklık bildirir. B'deki -dığı hâlde yapısı ise karşıtlık anlamı taşıdığından koşul ilgisi kurmaz.

  13. Soru 13

    Orta

    “Yazarın son romanı ----” cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa cümlede karşılaştırma anlamı oluşur?

    • A)uzun bir hazırlık döneminin ürünüdür.
    • B)okurun ilgisini ilk sayfadan itibaren çekiyor.
    • C)öncekilere göre çok daha yalın bir dille yazılmış.
    • D)yayımlandığı yıl birçok dile çevrildi.
    • E)kısa öykülerinden derlenmiş bölümler içeriyor.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — öncekilere göre çok daha yalın bir dille yazılmış.

    Karşılaştırma, iki varlık ya da durumun ortak bir nitelik bakımından ölçülmesidir; C'deki “öncekilere göre” ve “daha yalın” sözleri son romanla önceki romanları dil yalınlığı ölçütünde karşı karşıya getirir. A, B, D ve E yalnızca roman hakkında bilgi verir; ortada kıyaslanan ikinci bir öge bulunmadığı için bu seçeneklerde karşılaştırma ilgisi kurulamaz.

  14. Soru 14

    Orta

    “Bu şiiri anlamak için ----; sözcüklerin şairde uyandırdığı çağrışımları da sezmek gerekir.” cümlesinde boş bırakılan yere anlam akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

    • A)dizeleri ezberlemek yeterlidir
    • B)sözlüğe bakmak tek başına yetmez
    • C)şairin yaşamını bilmek şart değildir
    • D)her dizeyi ayrı ayrı incelemek gereksizdir
    • E)yazıldığı dönemi araştırmaya gerek yoktur
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — sözlüğe bakmak tek başına yetmez

    İkinci yargıdaki “da” bağlacı, kendisinden önce bir koşulun sayıldığını ve ona bir ikincisinin eklendiğini gösterir; bu ekleme ilgisi ancak yetersizlik bildiren B ile kurulur. A'daki “yeterlidir” yargısı, hemen ardından gelen “gerekir” yargısıyla mantıksal olarak çelişir. C, D ve E bir şeyin gereksizliğini bildirdiğinden “da” bağlacının kurduğu ekleme ilişkisine dil bilgisi bakımından uymaz.

  15. Soru 15

    Zor

    Genç yazarlar çoğu zaman bir öyküye çarpıcı bir cümleyle başlamanın yeterli olacağını düşünür. Oysa okurun dikkatini ilk cümlede yakalamak, onu son cümleye kadar taşımakla aynı şey değildir. Bir öykü, açılışındaki parlaklığı orta bölümlerde koruyamıyorsa okur, kitabı elinden bırakmakta gecikmez. Bu nedenle deneyimli yazarlar, ilk cümleyi kurmadan önce öykünün nereye varacağını bilmeye özen gösterir. Onlara göre iyi bir başlangıç ---- Bu parçanın sonuna düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

    • A)yazarın o güne kadar okuduğu kitapların sayısıyla doğrudan ilgilidir.
    • B)öykünün uzunluğuna göre değişiklik gösterir.
    • C)yalnızca yayımcıların ilgisini çekmeye yarar.
    • D)ancak güçlü bir sonla birleştiğinde değer kazanır.
    • E)her okurda aynı duyguyu uyandırmak zorundadır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — ancak güçlü bir sonla birleştiğinde değer kazanır.

    Parçada ilk cümlenin parlaklığının tek başına yetmediği, asıl önemli olanın okuru sona kadar taşımak olduğu savunulur; “nereye varacağını bilme” vurgusu da bu düşünceyi pekiştirir. Bu akış, başlangıcın ancak güçlü bir sonla anlam kazandığını söyleyen D ile tamamlanır. B'deki “uzunluk” ölçütü parçada hiç geçmez; metin nicelik değil, bütünlük sorununu tartışmaktadır.

Sponsorlu