KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Noktalama İşaretleri — Test 5

KPSS Türkçe dersinin Noktalama İşaretleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 130 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 5. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

4 kolay8 orta3 zor

  1. Soru 1

    Orta

    “Yaşlı adam, sessizce bekleyen çocuğa yaklaştı.” cümlesinde virgül “sessizce” sözcüğünden sonraya alınırsa anlamda nasıl bir değişiklik olur?

    • A)Çocuğun beklediği bilgisi cümleden bütünüyle çıkar.
    • B)Cümlede açıklayıcı bir ara söz ortaya çıkmış olur.
    • C)Cümle iki yargılı sıralı bir cümleye dönüşmüş olur.
    • D)Sessizlik, çocuğun değil yaşlı adamın davranışına ait olur.
    • E)Cümlenin öznesi kim olduğu bilinmeyecek biçimde belirsizleşir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Sessizlik, çocuğun değil yaşlı adamın davranışına ait olur.

    İlk biçimde “sessizce” sözü “bekleyen” sözcüğüne bağlanıp çocuğun bekleyişini nitelerken, virgül “sessizce”den sonraya alınınca söz “yaklaştı” eylemine bağlanır ve adamın hareketini anlatır. Yani virgülün yeri, zarfın hangi söze bağlandığını değiştirir. Çocuğun beklediği bilgisi cümlede kaldığı için A yanlıştır; yargı sayısı değişmediğinden C de uygun değildir.

  2. Soru 2

    Zor

    Dedemin köydeki evi (I) taş duvarlarıyla hâlâ dimdik ayakta duruyor. Avluya girdiğinizde sizi üç şey karşılar (II) asma, kuyu ve kocaman bir dut ağacı. Yaz akşamları çocuklar, kadınlar, yaşlılar bu avluda toplanır (III) sohbet gece yarısına kadar sürerdi. Dedem sesini alçaltıp anlatmaya başlardı (IV) “Bu dut ağacını ben doğmadan dikmişler.” O sesi şimdi hatırlıyorum da (V) Bu parçada numaralandırılmış yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

    • A)virgül, iki nokta, virgül, iki nokta, üç nokta
    • B)noktalı virgül, iki nokta, noktalı virgül, virgül, üç nokta
    • C)virgül, iki nokta, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta
    • D)virgül, üç nokta, noktalı virgül, iki nokta, iki nokta
    • E)iki nokta, virgül, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — virgül, iki nokta, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta

    I'de uzun özneden sonra virgül, II'de örnek verileceğini bildiren iki nokta gerekir. III'te önceki cümlenin ögeleri arasında virgül bulunduğu için sıralı cümleler noktalı virgülle ayrılır; IV'te konuşma öncesinde yine iki nokta kullanılır. Son cümle tamamlanmadığından V'te üç nokta gerekir; bu yüzden III'e virgül koyan A seçeneği yanlıştır.

  3. Soru 3

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül, hitaptan sonra kullanılmıştır?

    • A)Sepete elma, armut, erik, şeftali doldurduk.
    • B)Sayın yolcular, trenimiz beş dakika sonra kalkacak.
    • C)Deniz durulmuş, güneş yavaşça batmıştı.
    • D)Bu filmi, çocukluğumun filmini, yeniden izledim.
    • E)Uzun süredir görüşmediğimiz komşularımız, sabah kapımızı çaldı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Sayın yolcular, trenimiz beş dakika sonra kalkacak.

    B'de “Sayın yolcular” seslenme sözüdür ve hitaplardan sonra virgül konur. E'deki “komşularımız” bir seslenme değil cümlenin öznesidir; oradaki virgül özneyi belirtmek içindir. A eş görevli sözcükleri, C sıralı cümleleri, D ise ara sözü ayırmaktadır.

  4. Soru 4

    Orta

    “Kutuya kırmızı, mavi, yeşil kalemleri; büyük, küçük, orta boy defterleri yerleştirdik.” cümlesindeki noktalı virgül hangi görevde kullanılmıştır?

    • A)Sıralı cümleleri birbirinden ayırmıştır.
    • B)Ara sözün nerede bittiğini göstermiştir.
    • C)Özneyi yüklemden ayırmak için kullanılmıştır.
    • D)Açıklama yapılacağını önceden bildirmiştir.
    • E)Aynı türden ögeleri gruplayarak ayırmıştır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Aynı türden ögeleri gruplayarak ayırmıştır.

    Cümlede kalemlerle ilgili nitelemeler bir grup, defterlerle ilgili nitelemeler başka bir grup oluşturur; noktalı virgül bu iki öge kümesini birbirinden ayırmaktadır. Cümlede tek yüklem bulunduğu için A'daki sıralı cümle açıklaması uymaz. Açıklama ya da örnek bildirme görevi iki noktaya ait olduğundan D de yanlıştır.

  5. Soru 5

    Orta

    “Annem çayı, poğaçayı hazırladı; babam gazeteyi, kahvesini masaya taşıdı.” cümlesinde noktalı virgülün kullanılma nedeni nedir?

    • A)Aynı görevde bulunan sözcükleri birbirinden ayırmak
    • B)Ara sözün başladığı yeri okuyucuya göstermek
    • C)Örnek verileceğini önceden okuyucuya bildirmek
    • D)Hitabı cümlenin geri kalanından ayırmak
    • E)Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak

    Her iki yargının da kendi içinde virgülle ayrılmış ögeleri olduğu için bu sıralı cümleler birbirinden noktalı virgülle ayrılmıştır. A'daki görevi cümlede zaten virgül üstlenmiştir; "çayı, poğaçayı" ile "gazeteyi, kahvesini" sözleri virgülle ayrılmıştır. Örnek verileceğini bildirmek iki noktanın görevi olduğundan C; cümlede ara söz ve hitap bulunmadığından B ve D geçersizdir.

  6. Soru 6

    Kolay

    “Yazarın üzerinde durduğu iki kavram vardı: sabır ve emek.” cümlesindeki iki nokta hangi görevde kullanılmıştır?

    • A)Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna konmuştur.
    • B)Konuşan kişinin adından sonra kullanılmıştır.
    • C)Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konmuştur.
    • D)Ara sözün nerede başladığını göstermek için konmuştur.
    • E)Tamamlanmamış bir cümlenin sonunda yer almıştır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna konmuştur.

    İki nokta, kendisinden sonra örnek verileceğini bildiren cümlenin sonunda kullanılır; burada “sabır ve emek” sözleri “iki kavram”ı örneklendirmektedir. B'deki görev için cümlede bir konuşmacı adı ve aktarılan söz bulunması gerekirdi. E ise üç noktanın görevidir, bu cümle tamamlanmış durumdadır.

  7. Soru 7

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki nokta, konuşmanın başladığını göstermek için kullanılmıştır?

    • A)Çantada üç şey vardı: kitap, kalem, anahtar.
    • B)Aradığımız şey aslında çok basitti: dürüstlük.
    • C)Öğretmen sordu: “Bu konuyu yeniden anlatalım mı?”
    • D)İki tür metin yazıyordu: deneme ve öykü.
    • E)Bize tek bir öğüt verdi: kimseyi küçük görme.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Öğretmen sordu: “Bu konuyu yeniden anlatalım mı?”

    C'de iki noktadan sonra tırnak içinde aktarılan bir konuşma yer aldığı için işaret konuşmanın başladığını gösterir. A'da iki nokta örnek sıralanacağını bildirir; ardından gelen ögeler aktarılan bir söz değildir. B, D ve E'de de açıklama ya da örnek verme görevi vardır.

  8. Soru 8

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde üç nokta, tamamlanmamış bir cümlenin sonunda kullanılmıştır?

    • A)Sepette elma, armut, ayva, erik... vardı.
    • B)Yağmur başlayınca hepimiz koşarak...
    • C)Kütüphanede roman, öykü, deneme... bulabilirsiniz.
    • D)Odada masa, sandalye, kitaplık... göze çarpıyordu.
    • E)Pazardan domates, biber, patlıcan... aldık.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yağmur başlayınca hepimiz koşarak...

    B'de yüklem söylenmeden cümle yarıda bırakılmıştır; üç nokta tamamlanmamış cümlenin sonunda kullanılır. Öteki seçeneklerin hepsinde cümle yüklemle bitmiştir. Oradaki üç noktalar ise sıralanan örneklerin sürdürülebileceğini gösterir; örneğin A'da meyveler çoğaltılabilir.

  9. Soru 9

    Zor

    Küçükken hiç kitap okumazdım (I) komşumuz bana bir roman armağan edene kadar. O akşam kitabı elime aldım (II) sabaha kadar elimden bırakamadım. Annem kapıdan başını uzatıp (III) “Işığı söndür artık, gözlerin bozulacak.” dedi. Ertesi gün kitaplığıma yenilerini eklemeye başladım (IV) romanlar, öyküler, denemeler. O günden sonra çantamda her zaman bir kitap taşıdım. Şimdi düşünüyorum da o armağan hiç verilmemiş olsaydı (V) Bu parçada numaralandırılmış yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

    • A)virgül, noktalı virgül, iki nokta, iki nokta, üç nokta
    • B)virgül, virgül, iki nokta, üç nokta, iki nokta
    • C)noktalı virgül, virgül, iki nokta, iki nokta, üç nokta
    • D)virgül, virgül, iki nokta, iki nokta, üç nokta
    • E)virgül, virgül, virgül, iki nokta, üç nokta
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — virgül, virgül, iki nokta, iki nokta, üç nokta

    I'de tek yüklemli devrik bir cümle vardır; yüklemden sonraya bırakılan "komşumuz bana bir roman armağan edene kadar" zarf öbeğini ayırmak için virgül konur, cümlede ikinci bir yargı bulunmadığından C'deki noktalı virgül kullanılamaz. II'de ise ögeleri arasında virgül bulunmayan sıralı cümleler ayrıldığı için virgül yeterlidir; bu nedenle A'daki noktalı virgül gereksizdir. III'te konuşmanın başladığını, IV'te ise örnek sıralanacağını gösteren iki nokta gerekir. Son cümle yarıda kaldığı için V'te üç nokta kullanılır.

  10. Soru 10

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün kullanılması yanlıştır?

    • A)Rüzgâr esti, kuru dallar sallanmaya başladı.
    • B)Sabah erkenden kalktı, ve hemen işe gitti.
    • C)Sevgili öğrenciler, lütfen sıranıza geçin.
    • D)Bu tabloyu, en beğendiğim tabloyu, salona astım.
    • E)Çantaya defter, kalem, kitap, cetvel koydum.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Sabah erkenden kalktı, ve hemen işe gitti.

    “ve” bağlacından önce ve sonra virgül konmaz; bu nedenle B'deki kullanım kural dışıdır. A'da sıralı cümleler bağlaçsız bağlandığı için virgül doğrudur. C hitaptan sonra, D ara sözün iki yanında, E ise eş görevli sözcükler arasında kurala uygun biçimde virgül kullanmıştır.

  11. Soru 11

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül, tırnak içine alınmamış aktarma cümlesinin sonunda yer almıştır?

    • A)Bahçede erik, kiraz, dut, ceviz ağaçları vardı.
    • B)Genç adam, kapının önünde uzun süre bekledi.
    • C)Değerli izleyiciler, yayınımıza şimdi başlıyoruz.
    • D)Ders bitti, öğrenciler bahçeye çıktı.
    • E)Bu işi zamanında bitiririz, diye söz verdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Bu işi zamanında bitiririz, diye söz verdi.

    E'de “Bu işi zamanında bitiririz” sözü tırnak kullanılmadan aktarılmıştır ve aktarmanın bittiği yere virgül konmuştur. D'deki virgül ise iki ayrı yargıyı, yani sıralı cümleleri ayırmaktadır. A eş görevli sözcükleri, B özneyi, C ise hitabı belirtmek için virgül kullanmıştır.

  12. Soru 12

    Zor

    “Yaşlı, kadını kolundan tutup karşıya geçirdi.” cümlesinde virgül “kadını” sözcüğünden sonraya alınırsa aşağıdakilerden hangisi olur?

    • A)“Yaşlı” sözcüğü öznenin değil nesnenin niteleyicisi durumuna gelir.
    • B)Cümlede nesneyi açıklayan bir ara söz ortaya çıkmış olur.
    • C)Cümle birbirine bağlanmış iki yargılı sıralı cümleye dönüşür.
    • D)Cümlenin yüklemi bambaşka bir eylemi karşılar duruma gelir.
    • E)Cümle karşısındakine soru soran bir yapıya bürünmüş olur.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — “Yaşlı” sözcüğü öznenin değil nesnenin niteleyicisi durumuna gelir.

    İlk biçimde “yaşlı” sözcüğü öznedir ve virgül “yaşlı kadını” tamlamasının oluşmasını engeller. Virgül “kadını”nın ardına alınınca “yaşlı kadını” sıfat tamlaması nesne olur ve özne belirsizleşir. Yargı sayısı değişmediği için C, yüklem aynı kaldığı için D yanlıştır.

  13. Soru 13

    Orta

    “Küçük, çocuğa elindeki oyuncağı uzattı.” cümlesinden virgül kaldırılırsa aşağıdakilerden hangisi olur?

    • A)Cümlenin yargısı olumsuz bir anlam kazanmış duruma gelir.
    • B)Cümlede nesneyi açıklayan bir ara söz ortaya çıkmış olur.
    • C)“Küçük” sözcüğü öznelikten çıkıp “çocuğa” sözünün sıfatı olur.
    • D)Cümle karşısındakine soru soran bir yapıya dönüşmüş olur.
    • E)Cümlenin yüklemi bulunamayacak biçimde belirsizleşir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — “Küçük” sözcüğü öznelikten çıkıp “çocuğa” sözünün sıfatı olur.

    Virgül kaldırılınca “küçük çocuğa” sıfat tamlaması oluşur ve “küçük” sözcüğünün özne görevi ortadan kalkar. Bu nedenle cümledeki virgül anlam karışıklığını önleme görevindedir. Yüklem “uzattı” olarak yerinde kaldığı için E, olumluluk değişmediği için A yanlıştır.

  14. Soru 14

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna soru işareti getirilmemelidir?

    • A)Bu kitabı hangi sahaftan aldın
    • B)Toplantı saat kaçta başlayacak
    • C)Sen de yarın bizimle gelir misin
    • D)Onun neden geç kaldığını hiç kimse bilmiyor
    • E)Yarın havanın nasıl olacağını biliyor musun
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Onun neden geç kaldığını hiç kimse bilmiyor

    D'de “neden” sözcüğü geçse de cümle bir bilgi vermektedir, soru sormamaktadır; soru anlamı taşımayan cümlelerin sonuna soru işareti konmaz. E'de ise “biliyor musun” sözü cümleyi gerçek bir soruya dönüştürdüğü için soru işareti gerekir. A, B ve C de doğrudan yanıt bekleyen sorulardır.

  15. Soru 15

    Orta

    Sahaf dükkânına ilk girdiğim günü hiç unutamam (I) tozlu raflar, sararmış sayfalar, ağır bir mürekkep kokusu. Yaşlı sahaf beni görünce başını kaldırdı (II) “Ne arıyorsun evladım (III)” diye sordu. Ben de aradığım kitabın adını söyledim (IV) o gülümseyerek en üst rafı gösterdi. O günden sonra her cumartesi oraya uğradım (V) kitapların arasında saatlerce dolaştım. Orası benim için bir dükkândan çok kütüphaneydi. Bu parçada numaralandırılmış yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

    • A)iki nokta, iki nokta, ünlem, virgül, virgül
    • B)iki nokta, iki nokta, soru işareti, virgül, virgül
    • C)virgül, iki nokta, soru işareti, noktalı virgül, virgül
    • D)iki nokta, virgül, soru işareti, virgül, noktalı virgül
    • E)üç nokta, iki nokta, soru işareti, virgül, virgül
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — iki nokta, iki nokta, soru işareti, virgül, virgül

    I'de kendisinden sonra açıklama sıralanacağı için iki nokta, II'de konuşma aktarılacağı için yine iki nokta gerekir; böylece aynı işaret iki farklı görevde kullanılır. III'te soru anlamı taşıyan aktarma cümlesi bittiğinden soru işareti konur; A'daki ünlem bu yüzden yanlıştır. IV ve V'te ögeleri arasında virgül bulunmayan sıralı cümleler ayrıldığı için virgül yeterlidir.

Sponsorlu