KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Öbekleri — Test 3

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Öbekleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 120 soru kitap sırasına göre 8 teste bölünmüştür; bu sayfa 3. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

8 kolay4 orta3 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sıfat tamlaması, isim tamlamasının tamlayanı olmuştur?

    • A)Küçük çocuğun oyuncağı kırılmıştı.
    • B)Çocuğun küçük oyuncağı kırılmıştı.
    • C)Bahçe kapısının kolu paslanmış.
    • D)Evin duvarları yeni boyanmış.
    • E)Sıcak çorba içimizi ısıtmıştı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Küçük çocuğun oyuncağı kırılmıştı.

    A'da "küçük çocuk" sıfat tamlaması bütün olarak "-un" tamlayan ekini almış ve "oyuncağı" tamlananına bağlanmıştır; yani sıfat tamlaması, isim tamlamasının tamlayanı durumundadır. B'de ise "küçük" sıfatı tamlayanın değil tamlananın önündedir; sıfat, tamlayanla tamlanan arasına girmiştir. C'deki tamlayan bir sıfat tamlaması değil, "bahçe kapısı" belirtisiz isim tamlamasıdır; bu yüzden öbek zincirleme isim tamlamasıdır.

  2. Soru 2

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki takısız isim tamlaması, nesnenin yapıldığı maddeyi bildirmemektedir?

    • A)Duvara ahşap raf monte ettiler.
    • B)Masaya cam sürahi koydu.
    • C)Bu inci dişler herkesi büyülüyor.
    • D)Kolunda bakır bilezik vardı.
    • E)Odaya yün halı serdiler.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bu inci dişler herkesi büyülüyor.

    C'deki "inci dişler" öbeğinde dişler inciye benzetilmiştir; "inci gibi dişler" denebildiği için tamlama hammadde değil, benzetme ilgisi taşır. A, B, D ve E'deki "ahşap raf, cam sürahi, bakır bilezik, yün halı" öbeklerinde ise tamlayan, nesnenin yapıldığı maddeyi bildirir. Beş öbeğin de tamlayanı ve tamlananı eksiz olduğu için hepsi takısız isim tamlamasıdır; C'yi ayıran yalnızca kurulduğu anlam ilgisidir.

  3. Soru 3

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zincirleme isim tamlaması kullanılmamıştır?

    • A)Ev sahibinin oğlu kapıyı açtı.
    • B)Sınıf kapısının camı kırılmış.
    • C)Yaz tatilinin sonu geldi çattı.
    • D)Şehrin en eski sokağı buradaymış.
    • E)Bahçe duvarının rengi solmuş.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Şehrin en eski sokağı buradaymış.

    D'deki "şehrin en eski sokağı" öbeği yalnızca "şehir" ve "sokak" olmak üzere iki isimden kurulmuştur; aradaki "en eski" bir sıfattır, bu nedenle tamlama zincirleme değil belirtili isim tamlamasıdır. A, B, C ve E'de ise "ev sahibi, sınıf kapısı, yaz tatili, bahçe duvarı" belirtisiz tamlamaları tamlayan ekini alarak yeni bir tamlanana bağlanmış, en az üç isim yan yana gelmiştir.

  4. Soru 4

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağlaç öbeği kullanılmıştır?

    • A)Akşama kadar elinden kitabı bırakmadı.
    • B)Ne annesi ne babası bu kararı onayladı.
    • C)Ah şu yalnızlık, insanı ne hâle getiriyor!
    • D)Masanın üstü tertemiz görünüyordu.
    • E)Çantasını alıp evden çıkıverdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Ne annesi ne babası bu kararı onayladı.

    B'deki "ne annesi ne babası" öbeği, "ne... ne" bağlacının iki adı bağlamasıyla kurulmuş bir bağlaç öbeğidir. A'daki "akşama kadar" edat öbeği, C'deki "ah şu yalnızlık" ünlem öbeğidir. D'de belirtili ad tamlaması, E'de ise "çıkıvermek" tezlik fiili yer alır.

  5. Soru 5

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme vardır?

    • A)Bu hediyeyi senin için aldım.
    • B)Ali dayı, sabah erkenden tarlaya gitti.
    • C)Yolun kenarında eğri büğrü ağaçlar vardı.
    • D)Ya sabır ya ayrılık, başka seçenek yoktu.
    • E)Toplantıda söylenenleri kabul etti.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yolun kenarında eğri büğrü ağaçlar vardı.

    C'deki "eğri büğrü", araya noktalama girmeden ayrı yazılan bir ikilemedir ve "ağaçlar" adını niteler. A'da "senin için" edat öbeği, B'de "Ali dayı" unvan öbeği vardır. D'deki "ya sabır ya ayrılık" bağlaç öbeği, E'deki "kabul etti" ise yardımcı fiille kurulan birleşik fiildir.

  6. Soru 6

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlem öbeği vardır?

    • A)Yağmura rağmen maç ertelenmedi.
    • B)Sınıfta ne gülen ne konuşan vardı.
    • C)Dolabındaki gömlekleri tek tek katladı.
    • D)Ey yolcu, bu yolun sonu görünmüyor!
    • E)Doktor Selim, hastasını dikkatle dinledi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Ey yolcu, bu yolun sonu görünmüyor!

    D'deki "Ey yolcu" öbeği, "ey" ünlemiyle "yolcu" adının birleşmesinden oluşan ünlem öbeğidir. A'da "yağmura rağmen" edat öbeği, B'de "ne gülen ne konuşan" bağlaç öbeği bulunur. C'deki "tek tek" ikileme, E'deki "Doktor Selim" ise unvan öbeğidir.

  7. Soru 7

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim kullanılmıştır?

    • A)Bana göre bu iş burada bitmiştir.
    • B)Ne kitap ne defter almıştı yanına.
    • C)Yerdeki yaprakları teker teker topladı.
    • D)Hey çocuklar, biraz sessiz olun!
    • E)Yeni gelen memur, kendisine verilen işe burun kıvırdı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Yeni gelen memur, kendisine verilen işe burun kıvırdı.

    E'deki "burun kıvırmak", "beğenmemek, küçümsemek" anlamında kalıplaşmış mecazlı bir söz öbeği, yani deyimdir. A'daki "bana göre" edat öbeği, B'deki "ne kitap ne defter" bağlaç öbeğidir. C'deki "teker teker" ikileme, D'deki "hey çocuklar" ise ünlem öbeğidir.

  8. Soru 8

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde unvan öbeği vardır?

    • A)Öğretmen Nihal, sınıfa sessizce girdi.
    • B)Çocuk, okula doğru koşarak ilerledi.
    • C)Sepetteki elmalar irili ufaklıydı.
    • D)Ya bu yükü taşırsın ya da bırakırsın.
    • E)Konuşma yapmayı hemen kabul etti.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Öğretmen Nihal, sınıfa sessizce girdi.

    A'daki "Öğretmen Nihal" öbeğinde unvan bildiren "öğretmen" sözcüğü kişi adının önüne gelmiştir; bu bir unvan öbeğidir. B'deki "okula doğru" edat öbeği, C'deki "irili ufaklı" ikilemedir. D'de "ya... ya da" bağlaç öbeği, E'de ise "kabul etmek" birleşik fiili yer alır.

  9. Soru 9

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kurallı birleşik fiil vardır?

    • A)Sabahtan beri seni bekliyorum.
    • B)Elindeki bardağı yere düşürüverdi.
    • C)Ah şu geçip giden güzel günler!
    • D)Söylediklerime hiç kulak asmadı.
    • E)Odanın içinde mırıl mırıl bir ses duyuluyordu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Elindeki bardağı yere düşürüverdi.

    B'deki "düşürüvermek", asıl fiile -ı/-i/-u/-ü zarf-fiil ünlüsüyle (düşür-ü-ver-di) "vermek" fiilinin eklenmesiyle oluşan tezlik fiilidir; bitişik yazılan kurallı birleşik fiildir. A'da "sabahtan beri" edat öbeği, C'de "ah şu geçip giden güzel günler" ünlem öbeği vardır. D'deki "kulak asmak" deyim, E'deki "mırıl mırıl" ise yansımalı ikilemedir.

  10. Soru 10

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme kullanılmamıştır?

    • A)Merdivenleri ağır ağır çıktı.
    • B)Bu konuda az çok bilgim var.
    • C)Bu kararı tamamen senin için aldım.
    • D)Çocuklar bahçede koşa koşa oynuyordu.
    • E)Dolapta eski püskü giysiler duruyordu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bu kararı tamamen senin için aldım.

    C'de ikileme yoktur; buradaki "senin için" öbeği, "için" edatıyla kurulmuş bir edat öbeğidir. A'daki "ağır ağır" ve D'deki "koşa koşa" aynı sözcüğün yinelenmesiyle, B'deki "az çok" karşıt anlamlı sözcüklerle, E'deki "eski püskü" ise ikinci sözcüğü tek başına kullanılmayan bir yapıyla kurulmuş ikilemelerdir.

  11. Soru 11

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir edat (ilgeç) öbeği bulunmaktadır?

    • A)Yolda hem yürüdü hem düşündü.
    • B)Mehmet Bey, telefonu bir türlü yanıtlamadı.
    • C)Yaradaki kızarıklık yavaş yavaş geçti.
    • D)Bu ödevi yarına kadar bitirmelisin.
    • E)Söylenen hiçbir söze pabuç bırakmadı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Bu ödevi yarına kadar bitirmelisin.

    D'deki "yarına kadar", isim soylu bir sözcüğe "kadar" edatının eklenmesiyle kurulmuş bir edat (ilgeç) öbeğidir. A'daki "hem ... hem" bağlaç öbeği, C'deki "yavaş yavaş" ikileme, E'deki "pabuç bırakmamak" ise deyimdir; bunların hiçbiri edat öbeği değildir.

  12. Soru 12

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ile" bağlaç görevinde kullanılmıştır?

    • A)Paslanmış kapıyı zorlukla anahtarla açtı.
    • B)Bu haberi büyük bir sevinçle karşıladı.
    • C)Sorunu arkadaşıyla birlikte çözdü.
    • D)Gideceği yeri eski bir haritayla buldu.
    • E)Defterle kalemi çantasına özenle koydu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Defterle kalemi çantasına özenle koydu.

    E'de "defterle kalemi" öbeği "defter ve kalemi" biçiminde söylenebildiği için "ile" burada bağlaçtır; öbek bağlaç öbeğidir. A ve D'de "ile" aracı bildiren vasıta edatı, B'de durum bildiren edat, C'de ise beraberlik bildiren edattır ve hiçbirinde "ve" ile değiştirilemez.

  13. Soru 13

    Orta

    Köye doğru (I) yürürken hava kararmaya başladı. Yol boyunca çocuklar cıvıl cıvıl (II) konuşuyordu. Ne ışık ne ses (III) vardı ortalıkta. Muhtar Kemal (IV) bizi kapıda bekliyordu. Onu görünce hepimizin içi içine sığmadı (V). Bu parçada numaralanmış sözcük öbeklerinden hangisi edat öbeğidir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I

    I numaralı "köye doğru" öbeği, "köy" adının yönelme durumu ile "doğru" edatından oluşan edat öbeğidir. II'deki "cıvıl cıvıl" yansımalı ikileme, III'teki "ne ışık ne ses" bağlaç öbeğidir. IV'teki "Muhtar Kemal" unvan öbeği, V'teki "içi içine sığmamak" ise deyimdir.

  14. Soru 14

    Orta

    Aşağıdakilerin hangisinde öbek - tür eşleştirmesi yanlıştır?

    • A)senin gibi - edat öbeği
    • B)hem okur hem yazar - ikileme
    • C)tıkır tıkır - ikileme
    • D)Yüzbaşı Cemil - unvan öbeği
    • E)kulak vermek - deyim
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — hem okur hem yazar - ikileme

    B'deki "hem okur hem yazar" ikileme değil, "hem... hem" bağlacıyla kurulmuş bir bağlaç öbeğidir; ikilemede sözcük yinelenir ya da yakın/karşıt anlamlı iki sözcük yan yana gelir. A'daki "gibi" edatıyla kurulan öbek edat öbeği, C'deki yansımalı yineleme ikilemedir. D'de unvan kişi adının önüne gelmiş, E'de ise "dinlemek" anlamında kalıplaşmış mecazlı bir deyim kullanılmıştır.

  15. Soru 15

    Orta

    Aşağıdaki ikilemelerden hangisi karşıt anlamlı sözcüklerin yan yana getirilmesiyle oluşmuştur?

    • A)yavaş yavaş
    • B)eğri büğrü
    • C)mırıl mırıl
    • D)er geç
    • E)üst baş
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — er geç

    D'deki "er geç" ikilemesi, "er (erken)" ve "geç" gibi karşıt anlamlı iki sözcüğün yan yana gelmesiyle kurulmuştur. A aynı sözcüğün, C ise yansıma bir sözcüğün yinelenmesiyle oluşmuştur. B'deki "büğrü" tek başına kullanılmayan bir sözcüktür; E'deki "üst baş" ise yakın anlamlı sözcüklerden oluşan bir ikilemedir.

Sponsorlu