Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Vatandaşlık dersinin Temel Kavramlar konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 120 soru kitap sırasına göre 8 teste bölünmüştür; bu sayfa 5. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
5 kolay10 orta0 zor
Aşağıdakilerden hangisi kamu hukuku dalları arasında yer almaz?
Doğru cevap: D — Ticaret hukuku
Anayasa, idare, ceza ve vergi hukuku devletin kuruluşunu, işleyişini ve devletle kişiler arasındaki eşit olmayan ilişkileri düzenleyen kamu hukuku dallarıdır. Ticaret hukuku ise tacirler ve ticari işletmeler arasındaki eşitler arası ilişkileri düzenlediği için özel hukuk dalıdır.
Aşağıdakilerden hangisi özel hukuk dalları arasında gösterilemez?
Doğru cevap: A — Devletler genel hukuku
Medeni, borçlar, ticaret ve devletler özel hukuku kişiler arasındaki ilişkileri düzenleyen özel hukuk dallarıdır. Devletler genel hukuku ise devletlerin ve uluslararası kuruluşların birbirleriyle ilişkilerini düzenlediği için kamu hukuku dalıdır.
Kamu hukuku ile özel hukuk ayrımında kullanılan temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — Taraflardan birinin egemenlik gücüyle donatılmış olup olmaması
Ayrımda esas alınan ölçüt, ilişkinin taraflarından birinin egemenlik gücünü kullanıp kullanmadığı, yani astlık-üstlük ilişkisinin bulunup bulunmadığıdır. Yazılılık, yayım ya da uyuşmazlığın parasal değeri her iki alanda da ortak olduğundan ayırt edici bir ölçüt oluşturmaz.
Devletin temel yapısını, yasama, yürütme ve yargı organlarının kuruluşunu ve temel hak ve özgürlükleri düzenleyen hukuk dalı hangisidir?
Doğru cevap: E — Anayasa hukuku
Devletin şeklini, organlarının kuruluş ve işleyişini, iktidarın el değiştirmesini ve temel hak ve özgürlükleri düzenleyen dal anayasa hukukudur. İdare hukuku bu çerçevede idarenin örgütlenmesi ve faaliyetleriyle, ceza hukuku ise suç ve cezalarla ilgilenir.
Bir belediyenin, yeni bir yol yapımı için özel mülkiyetteki bir arsayı bedelini ödeyerek kamu yararı gerekçesiyle mülkiyetine geçirmesi işlemi öncelikle hangi hukuk dalının konusudur?
Doğru cevap: B — İdare hukuku
Kamulaştırma, idarenin kamu gücüne dayanarak tek yanlı biçimde tesis ettiği bir işlemdir ve idare hukukunun konusudur. Eşya hukuku ve borçlar hukuku eşit taraflar arasındaki mülkiyet ve sözleşme ilişkilerini düzenlediğinden burada belirleyici olan dal bunlar değildir.
Ceza hukukuyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: C — Hangi eylemlerin suç sayılacağını ve karşılığındaki yaptırımları belirler
Ceza hukuku, hangi eylemlerin suç oluşturduğunu ve bunlara uygulanacak yaptırımları belirler; suçta ve cezada kanunilik ilkesi geçerlidir. Kuralları emredici olduğundan taraf iradesiyle değiştirilemez; tazminat ilişkisi ise borçlar hukukunun alanına girer.
Bir işletmenin beyan ettiği kazanç üzerinden alınacak yükümlülüğün hesaplanması, tarhı ve tahsiliyle ilgili uyuşmazlıklar hangi hukuk dalının kapsamındadır?
Doğru cevap: E — Vergi hukuku
Verginin tarhı, tahakkuku ve tahsiline ilişkin ilişkiler devletle yükümlü arasında kamu gücüne dayalı biçimde kurulduğundan vergi hukukunun konusudur. Ticaret ve borçlar hukuku eşitler arası ilişkileri düzenlediği için burada uygulanacak dal olarak gösterilemez.
İki devletin sınır sularının kullanımı konusunda imzaladıkları andlaşmadan doğan uyuşmazlık öncelikle hangi hukuk dalını ilgilendirir?
Doğru cevap: B — Devletler genel hukuku
Devletlerin ve uluslararası kuruluşların birbirleriyle ilişkilerini, andlaşmaları ve uluslararası sorumluluğu düzenleyen dal devletler genel hukukudur. Devletler özel hukuku ise yabancılık unsuru taşıyan kişiler arası ilişkilerle ilgilendiğinden devletlerarası andlaşma uyuşmazlığını kapsamaz.
Mahkemelerin kuruluşunu, görev ve yetkilerini, davanın açılışından karara bağlanmasına kadar izlenecek usulü düzenleyen dal hangisidir?
Doğru cevap: D — Yargılama hukuku
Yargılama (usul) hukuku, mahkemelerin kuruluşunu ve uyuşmazlıkların çözümünde izlenecek usulü düzenler; medeni yargılama, ceza yargılaması ve idari yargılama olarak dallara ayrılır. Anayasa hukuku yargı organlarının anayasal konumuyla ilgilenir; usulün ayrıntısını düzenleyen dal değildir.
Medeni hukukun alt dalları aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru biçimde verilmiştir?
Doğru cevap: A — Kişiler, aile, miras, eşya ve borçlar hukuku
Medeni hukuk; kişiler, aile, miras, eşya ve borçlar hukuku alt dallarından oluşur. Ceza, idare, vergi ve anayasa hukuku kamu hukuku dalları olduğundan medeni hukukun alt dalı sayılamaz.
Evlenme, boşanma, velayet ve nafaka gibi konulardaki uyuşmazlıklar medeni hukukun hangi alt dalının kapsamındadır?
Doğru cevap: E — Aile hukuku
Evlenme, boşanma, velayet ve nafaka aile birliğinden doğan ilişkiler olduğundan aile hukukunun konusudur. Kişiler hukuku kişiliğin başlangıcı ve ehliyet gibi konuları, miras hukuku ise ölüme bağlı geçişleri düzenlediğinden bu uyuşmazlıkları kapsamaz.
Ölen bir kişinin geride bıraktığı malvarlığının kimlere, hangi oranlarda geçeceğine ilişkin uyuşmazlıklar hangi alt dalın konusudur?
Doğru cevap: B — Miras hukuku
Ölüme bağlı olarak malvarlığının kimlere ve hangi oranda geçeceğini düzenleyen dal miras hukukudur. Eşya hukuku sağlar arası mülkiyet ilişkilerini, aile hukuku ise aile birliğine ilişkin ilişkileri düzenlediğinden bu paylaşımı doğrudan konu almaz.
Bir taşınmaz üzerinde mülkiyet, intifa ve ipotek gibi ayni hakların kurulması ve tapu siciline tescili hangi alt dalın konusudur?
Doğru cevap: A — Eşya hukuku
Kişilerin eşyalar üzerindeki mülkiyet, intifa ve rehin gibi ayni haklarını ve tapu siciline ilişkin esasları düzenleyen dal eşya hukukudur. Borçlar hukuku ise ayni hakkı değil, taraflar arasındaki kişisel nitelikteki alacak ilişkisini düzenler.
Bir kişinin adının hukuka aykırı biçimde kullanılması üzerine adın korunması istemiyle dava açması, medeni hukukun hangi alt dalıyla ilgilidir?
Doğru cevap: C — Kişiler hukuku
Ad, kişiliğe sıkı sıkıya bağlı bir değer olup adın korunması kişiler hukukunun konusudur. Aile hukuku aile ilişkilerini, eşya hukuku ise eşyalar üzerindeki hâkimiyeti düzenlediğinden kişilik değerlerinin korunmasını kapsamaz.
Borçlar hukukunun konusu aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D — Kişiler arasındaki borç ilişkilerinin doğumu, hükümleri ve sona ermesi
Borçlar hukuku, sözleşme, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmeden doğan borç ilişkilerinin doğumunu, hükümlerini ve sona ermesini düzenler. Vergilendirme, suç ve ceza ile idarenin örgütlenmesi kamu hukuku alanına girdiği için borçlar hukukunun konusu değildir.
