Temel Kavramlar — Test 6

Doğru cevap: A — Ticaret hukuku

Ticari işletme, şirketler ve kıymetli evrak konuları ticaret hukukunun alt alanlarıdır; anonim şirket ve çek uyuşmazlıkları bu kapsamdadır. İş hukuku işçi-işveren ilişkisini düzenlediğinden şirketin kuruluşu ve kıymetli evrak ilişkileri onun konusu değildir.

Doğru cevap: C — Devletler özel hukuku

Yabancılık unsuru taşıyan özel hukuk ilişkilerinde uygulanacak hukukun ve yetkili mahkemenin belirlenmesi devletler özel hukukunun konusudur. Devletler genel hukuku devletlerin birbirleriyle ilişkilerini düzenlediğinden kişiler arasındaki bu uyuşmazlığı kapsamaz.

Doğru cevap: D — İş hukuku

İş hukuku, bireysel iş sözleşmesi yönüyle özel hukuka, çalışma koşullarının devletçe emredici kurallarla denetlenmesi yönüyle kamu hukukuna yaklaştığı için karma nitelikli kabul edilir. Ceza, vergi ve anayasa hukuku ise doğrudan kamu hukuku dallarıdır.

Doğru cevap: B — Eşitler arası ilişkiyle devletin emredici müdahalesini birlikte barındırması

Karma nitelikli dallarda taraflar arasındaki ilişki özel hukuka özgü sözleşme temeline dayanırken, kamu yararı gerekçesiyle devletin emredici kurallarla müdahalesi de bulunur. Yazısızlık ya da yargı denetimine kapalılık bir dalı karma yapmaz; kaldı ki karma dalların kuralları büyük ölçüde emredicidir.

Doğru cevap: E — İcra ve iflas hukuku

Alacağın devlet gücü kullanılarak tahsil edilmesinin usulünü düzenleyen dal icra ve iflas hukukudur; yargılama hukuku içinde ele alınır. Ceza hukuku suç ve cezayı düzenlediğinden alacağın cebren tahsili usulüyle ilgilenmez.

Doğru cevap: B — Uyuşmazlığın idarenin kamu gücü kullanarak yaptığı işlemden doğması

İdarenin kamu gücüne dayanarak tek yanlı tesis ettiği işlemlerden doğan uyuşmazlıklar idare hukukunun alanına girer ve idari yargıda çözülür. Yargı yolu tarafların seçimine bırakılmadığı gibi, parasal değer de yargı kolunu belirleyen bir ölçüt değildir.

Doğru cevap: D — Cezalandırma yetkisinin devlete ait olması ve kamu düzenini amaçlaması

Ceza hukukunda suç karşılığı yaptırım uygulama yetkisi münhasıran devlete aittir ve amaç kamu düzeninin korunmasıdır; bu nedenle kamu hukuku dalıdır. Kuralları emredici olduğundan taraflarca serbestçe kararlaştırılamaz ve uyuşmazlıklar hakem yoluyla çözülemez.

Doğru cevap: E — Vergi, resim ve harçların ancak kanunla konulup değiştirilip kaldırılabilmesini

Verginin kanuniliği ilkesi, vergi ve benzeri mali yükümlülüklerin ancak kanunla konulmasını, değiştirilmesini ve kaldırılmasını gerektirir. Bu nedenle verginin yönetmelikle düzenlenmesi ya da oranlarının taraf iradesiyle kararlaştırılması mümkün değildir.

Doğru cevap: A — Anayasa hukuku

Kanunların anayasaya uygunluğunun denetimi anayasa yargısının konusudur ve anayasa hukuku alanında incelenir. Borçlar hukuku ve devletler özel hukuku kişiler arası ilişkileri düzenlediğinden norm denetimiyle ilgilenmez.

Doğru cevap: C — Medeni hukuk

Medeni hukuk kişilerin doğumundan ölümüne kadar birbirleriyle kurdukları eşit düzeyli ilişkileri düzenleyen temel özel hukuk dalıdır. Vergi, ceza, idare ve anayasa hukukunda ise devlet egemenlik gücüyle taraf olduğundan ilişki eşitler arası değildir.

Doğru cevap: D — İdare özel hukuk kişisi gibi hareket ettiğinden özel hukuk kuralları uygulanır

İdare her zaman kamu gücü kullanmaz; olağan bir alım satımda özel hukuk kişisi gibi hareket ettiğinden ilişki özel hukuk kurallarına tabi olur. Bu nedenle idarenin taraf olduğu her ilişkinin idare hukukuna tabi olduğu yönündeki değerlendirme yanlıştır.

Doğru cevap: A — Özel hukukta tarafların iradesi hiçbir kuralla sınırlandırılamaz

Özel hukukta irade serbestisi esas olmakla birlikte kamu düzeni, genel ahlak ve kişilik haklarına ilişkin emredici kurallar bu serbestiyi sınırlar; sınırsız bir irade serbestisi söz konusu değildir. Kamu hukukunda emredici kuralların ağırlığı ve astlık-üstlük ilişkisi ise doğru tespitlerdir.

Doğru cevap: B — Fikrî mülkiyet hakları

Eser sahibinin eseri üzerindeki mali ve manevi hakları fikrî mülkiyet hakları kapsamında korunur; bu alan özel hukuk içinde değerlendirilir. Eşya hukuku maddi eşyalar üzerindeki ayni hakları düzenlediğinden fikrî ürünlere ilişkin korumayı doğrudan kapsamaz.

Doğru cevap: E — Devletlerin ve uluslararası kuruluşların birbirleriyle ilişkileri

Devletler genel hukuku; devletlerin ve uluslararası kuruluşların birbirleriyle ilişkilerini, andlaşmaları ve uluslararası sorumluluğu düzenler. Miras, iş sözleşmesi, şirketler ve ayni haklar ise iç hukukun özel hukuk dallarına ait konulardır.

Doğru cevap: C — Tek bir olay birden çok hukuk dalının uygulama alanına aynı anda girebilir

Aynı maddi olay; iş hukuku, ceza hukuku ve idare hukuku gibi farklı dalların kurallarını aynı anda harekete geçirebilir ve farklı yaptırımlar birlikte uygulanabilir. Bu nedenle bir olaya tek bir dalın uygulanacağı ya da idari yaptırım varken tazminat istenemeyeceği yönündeki ifadeler yanlıştır.