KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

1982 Anayasası Temel Bilgiler — Test 5

KPSS Vatandaşlık dersinin 1982 Anayasası Temel Bilgiler konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 121 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 5. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

9 kolay6 orta0 zor

  1. Soru 1

    Kolay

    1982 Anayasası'na göre herkes, kişiliğine bağlı temel hak ve hürriyetlere sahiptir. Anayasa'da bu hak ve hürriyetler için kullanılan nitelemeler aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

    • A)Sınırsız, mutlak, değiştirilemez
    • B)Devredilebilir, vazgeçilebilir, sınırlanabilir
    • C)Geçici, koşullu, kanunla tanınmış
    • D)Dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez
    • E)Sadece vatandaşlara özgü, karşılıksız, mutlak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez

    Anayasa'nın 12. maddesi temel hak ve hürriyetleri kişiliğe bağlı, dokunulmaz, devredilmez ve vazgeçilmez olarak niteler. Bu haklar Anayasada belirtilen sebeplerle sınırlanabildiğinden "sınırsız ve mutlak" nitelemesi doğru değildir.

  2. Soru 2

    Kolay

    1982 Anayasası'na göre temel hak ve hürriyetler kural olarak hangi düzenleyici işlemle sınırlanabilir?

    • A)Yönetmelikle
    • B)Kanunla
    • C)Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
    • D)Tüzükle
    • E)İdarenin genel düzenleyici işlemleriyle
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Kanunla

    Anayasa'nın 13. maddesi temel hak ve hürriyetlerin ancak kanunla sınırlanabileceğini öngörür; bu kanunilik güvencesidir. Yönetmelik ve benzeri idari düzenleyici işlemlerle sınırlama yapılması bu güvenceye aykırıdır.

  3. Soru 3

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi, Anayasa'nın temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasını düzenleyen maddesinde aranan ölçütlerden biri değildir?

    • A)Sınırlamanın hakkın özüne dokunmaması
    • B)Sınırlamanın Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olması
    • C)Sınırlamanın Cumhurbaşkanınca onaylanmış olması
    • D)Sınırlamanın demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olmaması
    • E)Sınırlamanın ölçülülük ilkesine uygun olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Sınırlamanın Cumhurbaşkanınca onaylanmış olması

    Anayasa'nın 13. maddesi sınırlamanın; hakkın özüne dokunmamasını, Anayasanın ilgili maddelerindeki sebeplere dayanmasını, kanunla yapılmasını, Anayasanın sözü ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun olmasını arar. Sınırlamanın ayrıca bir makamca onaylanması gibi bir şart öngörülmemiştir.

  4. Soru 4

    Kolay

    1982 Anayasası'na göre temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının kısmen veya tamamen durdurulabileceği hâller aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

    • A)Savaş, sıkıyönetim ve ekonomik kriz
    • B)Olağanüstü hâl, genel grev ve doğal afet
    • C)Seferberlik, salgın hastalık ve ekonomik bunalım
    • D)Savaş, referandum dönemi ve seçim yasakları
    • E)Savaş, seferberlik ve olağanüstü hâl
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Savaş, seferberlik ve olağanüstü hâl

    Anayasa'nın 15. maddesi savaş, seferberlik veya olağanüstü hâllerde temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının kısmen veya tamamen durdurulabileceğini düzenler. 2017 değişikliğiyle sıkıyönetim anayasal düzenden çıkarıldığından sıkıyönetimi sayan seçenek yürürlükteki metni yansıtmaz.

  5. Soru 5

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi, olağanüstü hâllerde dahi dokunulamayacak çekirdek güvencelerden biri değildir?

    • A)Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı
    • B)Kişinin yaşama hakkı ile maddi ve manevi varlığının bütünlüğü
    • C)Kimsenin din ve vicdan kanaatlerini açıklamaya zorlanamaması
    • D)Suç ve cezaların geçmişe yürütülememesi
    • E)Suçluluğu mahkeme kararıyla saptanıncaya kadar kimsenin suçlu sayılamaması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı

    Anayasa'nın 15. maddesinin ikinci fıkrası; yaşama hakkı ile maddi ve manevi varlığın bütünlüğünü, kimsenin din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamamasını, suç ve cezaların geriye yürütülememesini ve masumiyet karinesini olağanüstü hâlde dahi dokunulmaz sayar. Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı bu çekirdek listede yer almadığından durdurmaya konu olabilir.

  6. Soru 6

    Kolay

    1982 Anayasası'na göre temel hak ve hürriyetlerin yabancılar bakımından sınırlanmasıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Yabancılar temel hak ve hürriyetlerden hiçbir şekilde yararlanamaz
    • B)Yabancılar için sınırlama yalnızca yönetmelikle yapılabilir
    • C)Yabancılar bakımından hiçbir ek sınırlama getirilemez
    • D)Yabancıların hakları yalnızca olağanüstü hâlde sınırlanabilir
    • E)Milletlerarası hukuka uygun olarak kanunla sınırlanabilir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Milletlerarası hukuka uygun olarak kanunla sınırlanabilir

    Anayasa'nın 16. maddesi, temel hak ve hürriyetlerin yabancılar için milletlerarası hukuka uygun olarak kanunla sınırlanabileceğini belirtir. Buna göre yabancılar da bu haklardan yararlanır; ancak sınırlama yetkisi kanuna ve milletlerarası hukuka bağlanmıştır.

  7. Soru 7

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi, temel hakların klasik sınıflandırmasında kişi hakları (koruyucu haklar) arasında yer alır?

    • A)Sosyal güvenlik hakkı
    • B)Sendika kurma hakkı
    • C)Seçme ve seçilme hakkı
    • D)Konut dokunulmazlığı
    • E)Sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Konut dokunulmazlığı

    Kişi hakları, devletin kişinin özel alanına karışmamasını gerektiren negatif statü haklarıdır; konut dokunulmazlığı bunun tipik örneğidir. Sosyal güvenlik, sendika ve sağlık hakları devletten edim isteme niteliği taşıyan sosyal-ekonomik haklar; seçme ve seçilme ise siyasi haklar grubundadır.

  8. Soru 8

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi, temel hakların sınıflandırılmasında sosyal ve ekonomik haklar arasında yer alır?

    • A)Kişi hürriyeti ve güvenliği
    • B)Konut hakkı
    • C)Haberleşme hürriyeti
    • D)Dilekçe hakkı
    • E)Yerleşme ve seyahat hürriyeti
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Konut hakkı

    Konut hakkı, devletin şehirleşme ve barınma alanında edimde bulunmasını gerektiren pozitif statü hakkı olduğundan sosyal ve ekonomik haklar arasındadır. Kişi hürriyeti, haberleşme ve seyahat hürriyeti kişi hakları; dilekçe hakkı ise siyasi haklar ve ödevler grubundadır.

  9. Soru 9

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi, temel hakların sınıflandırılmasında siyasi haklar ve ödevler arasında yer alır?

    • A)Kamu hizmetlerine girme hakkı
    • B)Mülkiyet hakkı
    • C)Din ve vicdan hürriyeti
    • D)Çalışma hakkı
    • E)Özel hayatın gizliliği
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Kamu hizmetlerine girme hakkı

    Kamu hizmetlerine girme hakkı, kişinin devlet yönetimine katılmasını sağlayan aktif statü haklarındandır ve Anayasa'da siyasi haklar ve ödevler bölümünde düzenlenmiştir. Mülkiyet, din ve vicdan hürriyeti ile özel hayatın gizliliği kişi hakları; çalışma hakkı ise sosyal ve ekonomik haklar arasındadır.

  10. Soru 10

    Orta

    Bir bakanlık, çıkardığı yönetmelikle belirli bir mesleği icra edenlerin basın yoluyla açıklama yapmasını yasaklamıştır. Bu düzenleme, temel hakların sınırlanması bakımından öncelikle hangi ölçütü ihlal eder?

    • A)Ölçülülük ilkesine uygunluk ölçütünü
    • B)Anayasanın sözüne ve ruhuna uygunluk ölçütünü
    • C)Sınırlamanın ancak kanunla yapılabilmesi ölçütünü
    • D)Demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ölçütünü
    • E)Laik Cumhuriyetin gereklerine uygunluk ölçütünü
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Sınırlamanın ancak kanunla yapılabilmesi ölçütünü

    Anayasa'nın 13. maddesi sınırlamanın ancak kanunla yapılabileceğini öngördüğünden, yönetmelikle getirilen bir yasak daha içerik denetimine geçilmeden kanunilik şartını ihlal eder. Ölçülülük ve demokratik toplum düzeni ölçütleri, kanunla yapılmış bir sınırlamanın içeriğini denetlemeye yarar.

  11. Soru 11

    Orta

    Bir kanun, dernek kurma hürriyetini fiilen kullanılamaz hâle getirecek biçimde her derneğin kuruluşunu idarenin serbest takdirine bağlı izne bağlamaktadır. Bu düzenleme öncelikle hangi yasağa aykırıdır?

    • A)Kanunilik şartına
    • B)Hakkın özüne dokunma yasağına
    • C)Geriye yürüme yasağına
    • D)Suçta ve cezada kanunilik ilkesine
    • E)Yabancılara ilişkin sınırlama kuralına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Hakkın özüne dokunma yasağına

    Bir hakkı kullanılamaz hâle getiren düzenleme hakkın özüne dokunur ve Anayasa'nın 13. maddesindeki öz güvencesini ihlal eder. Olayda sınırlama kanunla yapıldığından kanunilik şartı bakımından bir eksiklik bulunmamaktadır; sorun sınırlamanın ağırlığındadır.

  12. Soru 12

    Orta

    Trafik kurallarına aykırılık nedeniyle kişinin sürücü belgesinin ömür boyu geri alınmasını öngören bir düzenleme, ulaşılmak istenen amaçla karşılaştırıldığında aşırı bulunmuştur. Bu değerlendirme hangi ilkeye dayanmaktadır?

    • A)Ölçülülük ilkesine
    • B)Kanunilik ilkesine
    • C)Eşitlik ilkesine
    • D)Masumiyet karinesine
    • E)Kanuni hâkim güvencesine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Ölçülülük ilkesine

    Ölçülülük; sınırlamanın amaca elverişli, gerekli ve orantılı olmasını arar, amaçla açıkça orantısız ağırlıktaki tedbirler bu ilkeyi ihlal eder. Masumiyet karinesi suçluluğun ispatına, kanuni hâkim güvencesi ise yargılamayı yapacak mahkemenin belirlenmesine ilişkin olduğundan olayla ilgisizdir.

  13. Soru 13

    Orta

    Olağanüstü hâl ilan edilen bir dönemde, kolluk görevlileri bir kişiden dinî inancını ve siyasi kanaatini açıklamasını istemiştir. Bu talebin anayasal durumu bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Olağanüstü hâlde bu güvence tümüyle askıya alınabilir
    • B)Olağanüstü hâlde bu talep ancak hâkim kararı bulunması hâlinde yerine getirilir
    • C)Olağanüstü hâlde bu güvence yalnızca vatandaşlar için korunur
    • D)Olağanüstü hâlde bu güvence kanunla kaldırılabilir
    • E)Olağanüstü hâlde dahi kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Olağanüstü hâlde dahi kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz

    Anayasa'nın 15. maddesi, olağanüstü hâllerde dahi kimsenin din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamayacağını ve bunlardan dolayı suçlanamayacağını güvence altına alır. Bu çekirdek güvence hâkim kararıyla ya da kanunla dahi askıya alınamaz.

  14. Soru 14

    Orta

    Bir kişi, kurduğu örgütlenme yoluyla Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler yürütmektedir. Bu durum, Anayasa'nın hangi hükmüyle doğrudan ilgilidir?

    • A)Temel hak ve hürriyetlerin niteliğine ilişkin hükümle
    • B)Yabancıların durumuna ilişkin hükümle
    • C)Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamaması hükmüyle
    • D)Temel hakların durdurulmasına ilişkin hükümle
    • E)Kanun önünde eşitliğe ilişkin hükümle
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamaması hükmüyle

    Anayasa'nın 14. maddesi, Anayasadaki hak ve hürriyetlerin Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı veya demokratik ve laik Cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler biçiminde kullanılamayacağını düzenler. Durdurmaya ilişkin hüküm ise olağanüstü yönetim usullerine özgü olup burada uygulanmaz.

  15. Soru 15

    Orta

    Anayasa'nın temel hak ve hürriyetlerin niteliğini düzenleyen maddesine göre bu hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı olan bazı yükümlülüklerini de içerir. Bu ifade aşağıdakilerden hangisini anlatır?

    • A)Temel hakların yalnızca devlete karşı ileri sürülebileceğini
    • B)Temel hakların ancak aile birliği içinde kullanılabileceğini
    • C)Temel hakların kanunla tanınmış ayrıcalıklar olduğunu
    • D)Temel hakların ödev ve sorumlulukları da kapsadığını
    • E)Temel hakların üçüncü kişilere devredilebileceğini
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Temel hakların ödev ve sorumlulukları da kapsadığını

    Anayasa'nın 12. maddesinin ikinci fıkrası, temel hak ve hürriyetlerin kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını da ihtiva ettiğini belirtir. Bu haklar aynı maddede devredilmez sayıldığından, üçüncü kişilere devredilebileceğini söyleyen seçenek açıkça yanlıştır.

Sponsorlu