KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

1982 Anayasası Temel Bilgiler — Test 6

KPSS Vatandaşlık dersinin 1982 Anayasası Temel Bilgiler konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 152 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 6. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Temel hakların kullanılmasının durdurulması (madde 15), Temel hakların kötüye kullanılamaması (madde 14), Anayasanın bölümleri ve madde sayısı, Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması (madde 13), Cumhuriyetin nitelikleri (madde 2), Kanun önünde eşitlik (madde 10), 2017 Anayasa değişikliği (Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi). Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

1 kolay8 orta6 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Bir kişinin konutuna, hâkim kararı olmaksızın ve kanunda öngörülen istisnai hâller bulunmaksızın girilmesi durumunda ihlal edilen hak, statü bakımından hangi grupta yer alır?

    • A)Pozitif statü (isteme) hakları
    • B)Aktif statü (katılma) hakları
    • C)Yalnızca kanunla tanınan haklar
    • D)Devletin takdirine bağlı haklar
    • E)Negatif statü (koruyucu) hakları
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Negatif statü (koruyucu) hakları

    Konut dokunulmazlığı, devletin kişinin özel alanına karışmamasını gerektiren negatif statü hakkıdır. Pozitif statü hakları devletten edim istemeyi, aktif statü hakları ise yönetime katılmayı içerdiğinden olaydaki ihlalin niteliğini karşılamaz.

  2. Soru 2

    Orta

    Bir kanun, temel bir hakkı sınırlarken Anayasa'nın ilgili maddesinde öngörülmeyen bir sebebe dayanmaktadır. Bu durumda söz konusu sınırlama hangi nedenle Anayasaya aykırıdır?

    • A)Sınırlamanın kanunla yapılmamış olması nedeniyle
    • B)Sınırlamanın geçmişe yürütülmüş olması nedeniyle
    • C)Sınırlamanın yabancıları da kapsaması nedeniyle
    • D)Sınırlamanın Anayasada belirtilen sebeplere bağlı olma şartını karşılamaması nedeniyle
    • E)Sınırlamanın olağanüstü hâl döneminde ve süreyle sınırlı yapılmış olması nedeniyle
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Sınırlamanın Anayasada belirtilen sebeplere bağlı olma şartını karşılamaması nedeniyle

    Anayasa'nın 13. maddesi, temel hakların yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak sınırlanabileceğini öngörür; sebep dışı bir sınırlama bu şartı ihlal eder. Olayda sınırlama kanunla yapıldığından kanunilik yönünden bir eksiklik bulunmamaktadır.

  3. Soru 3

    Orta

    Bir düzenlemenin "demokratik toplum düzeninin gerekleri" ölçütüne uygun sayılabilmesi için aşağıdakilerden hangisi aranır?

    • A)Sınırlamanın kamuoyu yoklamasıyla desteklendiğinin belgelenmesi
    • B)Sınırlamanın demokratik bir toplumda zorunlu bir ihtiyacı karşılaması
    • C)Sınırlamanın süresiz olarak öngörülmüş olması
    • D)Sınırlamanın yalnızca yabancılara uygulanması
    • E)Sınırlamanın idarenin takdirine bırakılmış olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Sınırlamanın demokratik bir toplumda zorunlu bir ihtiyacı karşılaması

    Bu ölçüt, sınırlamanın demokratik bir toplumda zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamasını ve bu ihtiyaçla makul ilişki içinde olmasını arar. Sınırlamanın idarenin takdirine bırakılması ise kanunilik ve belirlilik gerekleriyle bağdaşmadığından ölçütü karşılamaz.

  4. Soru 4

    Orta

    Olağanüstü hâl döneminde temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulmasında Anayasa'nın aradığı ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Durumun gerektirdiği ölçüde ve milletlerarası yükümlülüklere uygun hareket edilmesi
    • B)Yalnızca kamu yararının bulunması
    • C)Yalnızca Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayının alınması
    • D)Yalnızca sınırlamanın belirli bir süreyle öngörülmüş ve ilan edilmiş olması
    • E)Yalnızca ilgili kişilere önceden bildirim yapılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Durumun gerektirdiği ölçüde ve milletlerarası yükümlülüklere uygun hareket edilmesi

    Anayasa'nın 15. maddesi, durdurmanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla ve durumun gerektirdiği ölçüde yapılabileceğini belirtir. Kamu yararının varlığı tek başına yeterli olmadığı gibi, madde önceden bildirim gibi bir şart da öngörmemiştir.

  5. Soru 5

    Orta

    Bir kanunla, yabancıların Türkiye'de taşınmaz edinmesi karşılıklılık esasına ve belirli alan sınırlarına bağlanmıştır. Bu düzenlemenin anayasal dayanağı hangi hükümdür?

    • A)Yabancıların haklarının kanunla sınırlanabilmesine ilişkin hüküm
    • B)Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamamasına ilişkin hüküm
    • C)Temel hak ve hürriyetlerin durdurulmasına ilişkin hüküm
    • D)Temel hak ve hürriyetlerin niteliğine ilişkin hüküm
    • E)Cumhuriyetin niteliklerine ilişkin hüküm
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Yabancıların haklarının kanunla sınırlanabilmesine ilişkin hüküm

    Anayasa'nın 16. maddesi, temel hak ve hürriyetlerin yabancılar için milletlerarası hukuka uygun olarak kanunla sınırlanabileceğini öngörür ve bu tür düzenlemelerin dayanağını oluşturur. Kötüye kullanma yasağı hakkın yıkıcı amaçla kullanılmasına, durdurma hükmü ise olağanüstü yönetim usullerine ilişkindir.

  6. Soru 6

    Orta

    Anayasa'da temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılmasına ilişkin hükme aykırı faaliyette bulunanlar hakkında uygulanacak müeyyideler nasıl belirlenir?

    • A)Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir
    • B)Kanunla düzenlenir
    • C)Yönetmelikle düzenlenir
    • D)Anayasa Mahkemesi içtihatlarıyla belirlenir
    • E)İdarenin takdirine bırakılır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Kanunla düzenlenir

    Anayasa'nın 14. maddesinin son fıkrası, bu hükümlere aykırı faaliyette bulunanlar hakkında uygulanacak müeyyidelerin kanunla düzenleneceğini belirtir. Temel haklara ilişkin bu tür yaptırımların idari düzenleyici işlemlere bırakılması kanunilik güvencesiyle bağdaşmaz.

  7. Soru 7

    Orta

    Bir kişinin siyasi partiye üye olarak seçim çalışmasına katılması, temel hakların statü sınıflandırmasında hangi grupta değerlendirilir?

    • A)Negatif statü (koruyucu) hakları
    • B)Pozitif statü (isteme) hakları
    • C)Yalnızca yabancılara tanınan haklar
    • D)Aktif statü (katılma) hakları
    • E)Olağanüstü hâlde durdurulamayan çekirdek haklar
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Aktif statü (katılma) hakları

    Siyasi partiye üyelik ve seçim faaliyetine katılma, kişinin devlet yönetimine katılmasını sağlayan aktif statü haklarındandır. Negatif statü hakları devletin karışmamasını, pozitif statü hakları ise devletten edim istemeyi gerektirdiğinden bu faaliyeti karşılamaz.

  8. Soru 8

    Orta

    Anayasa'nın temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamamasını düzenleyen maddesinde yer alan yorum kuralına göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Anayasa hükümleri her zaman hak lehine mümkün olan en geniş biçimde yorumlanır
    • B)Anayasa hükümleri yalnızca sözüne göre yorumlanır
    • C)Anayasa hükümleri, haklar yok edilmeye yönelik faaliyet hakkı verir biçimde yorumlanamaz
    • D)Anayasa hükümleri idarenin takdirine göre yorumlanır
    • E)Anayasa hükümleri olağanüstü hâlde yorumlanamaz
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Anayasa hükümleri, haklar yok edilmeye yönelik faaliyet hakkı verir biçimde yorumlanamaz

    Anayasa'nın 14. maddesi, Anayasa hükümlerinin hiçbirinin, Anayasadaki hak ve hürriyetleri yok etmeye yönelik faaliyette bulunma hakkını verir şekilde yorumlanamayacağını düzenler. Bu, hakların kendi düzenlerini yıkmak için kullanılmasını engelleyen bir sınırdır; sınırsız genişletici yorum anlayışıyla bağdaşmaz.

  9. Soru 9

    Zor

    Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması ile durdurulması arasındaki fark bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Sınırlama ve durdurma aynı anayasal rejime tabidir
    • B)Durdurma olağan dönemlerde de aynı ölçütlerle uygulanabilir
    • C)Sınırlama yalnızca yabancılar için, durdurma yalnızca vatandaşlar için geçerlidir
    • D)Durdurma hâlinde hiçbir güvence korunmaz, sınırlamada tüm güvenceler korunur
    • E)Sınırlama olağan dönemin, durdurma ise savaş, seferberlik ve olağanüstü hâlin rejimidir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Sınırlama olağan dönemin, durdurma ise savaş, seferberlik ve olağanüstü hâlin rejimidir

    Anayasa'nın 13. maddesi olağan dönemde sınırlamanın ölçütlerini, 15. maddesi ise savaş, seferberlik ve olağanüstü hâlde durdurmanın rejimini belirler; ikisi farklı rejimlerdir. Durdurma hâlinde de yaşama hakkı, kanaat açıklamaya zorlanmama, geçmişe yürümezlik ve masumiyet karinesi korunduğundan hiçbir güvencenin kalmadığını söyleyen seçenek yanlıştır.

  10. Soru 10

    Zor

    Ölçülülük ilkesinin alt ilkeleri aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

    • A)Kanunilik, aleniyet, belirlilik
    • B)Eşitlik, tarafsızlık, süreklilik
    • C)Öngörülebilirlik, geriye yürümezlik, kazanılmış hak
    • D)Elverişlilik, gereklilik, orantılılık
    • E)Kamu yararı, hizmet gereği, takdir yetkisi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Elverişlilik, gereklilik, orantılılık

    Ölçülülük; tedbirin amaca ulaşmaya elverişli olmasını, aynı amaca daha hafif bir tedbirle ulaşılamamasını ve tedbirle amaç arasında makul dengenin bulunmasını gerektirir. Kanunilik ve belirlilik ayrı birer anayasal gereklilik olup ölçülülüğün alt ilkeleri arasında sayılmaz.

  11. Soru 11

    Zor

    Olağanüstü hâl döneminde çıkarılan bir kural, yürürlüğe girmeden önce işlenmiş fiillere ceza öngörmektedir. Bu kuralın anayasal durumu bakımından aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Olağanüstü hâl süresince geçerli, sonrasında geçersiz olur
    • B)Milletlerarası hukuka uygun olduğunun tespiti hâlinde geçerli sayılır
    • C)Suç ve cezalar geçmişe yürütülemeyeceğinden olağanüstü hâlde de geçersizdir
    • D)Yalnızca yabancılara uygulanması hâlinde geçerlidir
    • E)Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayıyla geçerli hâle gelir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Suç ve cezalar geçmişe yürütülemeyeceğinden olağanüstü hâlde de geçersizdir

    Suç ve cezaların geçmişe yürütülememesi, Anayasa'nın 15. maddesinde olağanüstü hâlde dahi dokunulamayacak güvenceler arasında sayılmıştır. Bu nedenle kural, olağanüstü hâl süresince bile uygulanamaz ve Meclis onayı ya da milletlerarası uygunluk iddiası bu sonucu değiştirmez.

  12. Soru 12

    Zor

    Bir hakkın özüne dokunma yasağı ile ölçülülük ilkesi arasındaki ilişki bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)İkisi aynı anlama gelir ve uygulamada birbirinin yerine kullanılabilir
    • B)Öz güvencesi yalnızca sosyal haklar için geçerlidir
    • C)Ölçülülük yalnızca olağanüstü hâlde uygulanır
    • D)Öz güvencesi sağlanmışsa ölçülülük denetimi yapılmaz
    • E)Öz güvencesi mutlak eşiği, ölçülülük ise eşik altındaki dengeyi denetler
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Öz güvencesi mutlak eşiği, ölçülülük ise eşik altındaki dengeyi denetler

    Öz güvencesi, hakkı kullanılamaz kılan müdahaleleri mutlak biçimde yasaklarken; ölçülülük, öze dokunmayan müdahalelerin amaçla makul denge içinde olup olmadığını denetler. Anayasa'nın 13. maddesi her iki ölçütü birlikte aradığından, birinin sağlanması diğerinin denetimini gereksiz kılmaz.

  13. Soru 13

    Zor

    Temel hakların yabancılar bakımından sınırlanmasına ilişkin hüküm ile kanun önünde eşitlik hükmü birlikte değerlendirildiğinde aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A)Vatandaş ile yabancı arasındaki farklılaşma anayasal dayanağı bulunan bir ayrımdır
    • B)Yabancılar hiçbir temel haktan yararlanamaz
    • C)Vatandaş ile yabancı arasında hiçbir farklı düzenleme yapılamaz
    • D)Yabancılara ilişkin sınırlamalar tümüyle idarenin takdirine bırakılmıştır
    • E)Eşitlik hükmü yalnızca yabancılar bakımından uygulanır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Vatandaş ile yabancı arasındaki farklılaşma anayasal dayanağı bulunan bir ayrımdır

    Anayasa, yabancılar için milletlerarası hukuka uygun olarak kanunla sınırlama yapılmasına açıkça izin verdiğinden, vatandaşlarla yabancılar arasındaki farklılaşma anayasal temele dayanır. Bu, yabancıların haklardan hiç yararlanamayacağı anlamına gelmediği gibi, sınırlamanın kanunla yapılması zorunlu olduğundan idarenin takdirine de bırakılmamıştır.

  14. Soru 14

    Zor

    Eğitim ve öğrenim hakkı, hem devletin karışmamasını hem de devletin okul, öğretmen ve imkân sağlamasını gerektirmektedir. Bu tespitten temel hakların sınıflandırılmasına ilişkin hangi çıkarım yapılabilir?

    • A)Her hak yalnızca tek bir statüye kesin biçimde girer
    • B)Bir hak, birden çok statü boyutunu aynı anda taşıyabilir
    • C)Sosyal haklar devletin karışmamasını hiçbir zaman gerektirmez
    • D)Kişi hakları devletten hiçbir edim istenmesine imkân vermez
    • E)Sınıflandırma yalnızca siyasi haklar için anlamlıdır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Bir hak, birden çok statü boyutunu aynı anda taşıyabilir

    Statü sınıflandırması kesin sınırlar çizmez; birçok hak hem koruyucu hem isteme boyutu taşır ve eğitim hakkı bunun tipik örneğidir. Bu nedenle her hakkın tek bir statüye kesin biçimde girdiğini savunan seçenek, hakların karma niteliğini göz ardı ettiğinden yanlıştır.

  15. Soru 15

    Kolay

    1982 Anayasası'na göre kişinin maddi ve manevi varlığının korunmasıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz, insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasaktır
    • B)İşkence yasağı yalnızca olağan dönemlerde geçerlidir
    • C)Kişinin rızası bulunması hâlinde her türlü tıbbi müdahale serbesttir
    • D)İnsan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele kanunla açıkça serbest bırakılabilir
    • E)Bu güvenceden yalnızca Türk vatandaşları yararlanabilir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz, insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasaktır

    Anayasa, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğunu; kimseye işkence ve eziyet yapılamayacağını, kimsenin insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir ceza veya muameleye tabi tutulamayacağını düzenler. Bu güvence "herkes" için geçerlidir ve olağanüstü hâlde de kişinin maddi-manevi bütünlüğüne dokunulamayacağından, yalnızca olağan döneme özgü sayan seçenek yanlıştır.

Sponsorlu