KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Anayasa Hukuku – Yargı — Test 10

KPSS Vatandaşlık dersinin Anayasa Hukuku – Yargı konusundan 11 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 146 soru kitap sırasına göre 10 teste bölünmüştür; bu sayfa 10. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: İptal davası – soyut norm denetimi: esasta 60 gün, şekilde 10 gün (madde 148, 150-151), İtiraz yolu – somut norm denetimi (madde 152), AYM'nin çalışma usulü: Genel Kurul, bölümler, komisyonlar (madde 149), AYM kararlarının niteliği ve sonuçları (madde 153), Bireysel başvuru (2010 değişikliği, 2012'den itibaren), Siyasi parti kapatma davası ve mali denetim (madde 69), Yargıtay (madde 154), Hâkimler ve Savcılar Kurulu: 13 üye, iki daire, seçim usulü (madde 159). Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

0 kolay0 orta11 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Zor

    Bir asliye hukuk mahkemesi, bakmakta olduğu davada uygulayacağı bir kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı görmüştür. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Mahkeme, aykırı gördüğü hükmü kendisi uygulamayarak davayı yürürlükteki diğer hükümlere göre sonuçlandırabilir.
    • B)Mahkeme, altmış gün içinde Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açmak zorundadır.
    • C)Mahkeme, taraflardan biri bu yönde talepte bulunmadıkça Anayasa Mahkemesine başvuramaz.
    • D)Mahkeme iptal için başvurur; beş ay içinde karar verilmezse davayı yürürlükteki hükümlere göre sonuçlandırır.
    • E)Mahkeme, hükmü uygulamadan önce konuyu Yargıtaydan görüş alarak çözmek zorundadır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Mahkeme iptal için başvurur; beş ay içinde karar verilmezse davayı yürürlükteki hükümlere göre sonuçlandırır.

    Anayasa'nın 152. maddesine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulayacağı kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünü Anayasa'ya aykırı görürse hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurur; Mahkeme işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde karar vermezse dava, yürürlükteki hükümlere göre sonuçlandırılır. Kanunları Anayasa'ya aykırı bulup uygulamama yetkisi derece mahkemelerine tanınmadığı için A yanlıştır. İptal davası açma yetkisi 150. maddede sayılanlara ait olduğundan, mahkemeye iptal davası açtıran B de doğru değildir. Aynı madde mahkemenin kendiliğinden de başvurabileceğini söylediği için C, böyle bir görüş alma usulü bulunmadığı için E hükme aykırıdır. Cevap D.

  2. Soru 2

    Zor

    Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açma süreleri konusunda aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A)İptal davası, kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak otuz gün içinde açılabilir.
    • B)İptal davası altmış gün, şekil bozukluğuna dayanan dava ise on gün içinde açılabilir.
    • C)Şekil bozukluğuna dayanan iptal davası, ilgili herkes tarafından her zaman açılabilir.
    • D)Kanunlarda şekil bozukluğuna dayanan iptal davası, yayımdan sonra beş yıl içinde açılabilir.
    • E)İptal davası açma süresi, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak bir yıl olarak belirlenmiştir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — İptal davası altmış gün, şekil bozukluğuna dayanan dava ise on gün içinde açılabilir.

    Anayasa'nın 151. maddesine göre doğrudan iptal davası açma hakkı, iptali istenen metnin Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak altmış gün sonra düşer; 148. maddeye göre ise kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün geçtikten sonra şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açılamaz ve bu bozukluk def'i yoluyla da ileri sürülemez. Bu süreler karşısında otuz gün, beş yıl ve bir yıl diyen A, D ve E yanlıştır. Şekil bakımından denetim yalnızca Cumhurbaşkanı veya Meclis üyelerinin beşte biri tarafından açılacak dava ile mümkün olduğundan, herkese ve süresiz bir dava hakkı tanıyan C de hükme aykırıdır. Cevap B.

  3. Soru 3

    Zor

    Kanunların ve Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetiminin kapsamı için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Kanunlarda şekil denetimi, teklifin komisyonlarda görüşülme usulünü de kapsayacak genişliktedir.
    • B)Anayasa değişikliklerinde şekil denetimi yalnızca teklif çoğunluğuna uyulup uyulmadığıyla sınırlıdır.
    • C)Kanunlarda şekil denetimi, son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığıyla sınırlıdır.
    • D)Şekil bozukluğu, herhangi bir süre sınırı olmaksızın itiraz yoluyla da ileri sürülebilir.
    • E)Şekil denetimi, Anayasa Mahkemesi tarafından kendiliğinden ve her zaman yapılabilir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Kanunlarda şekil denetimi, son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığıyla sınırlıdır.

    Anayasa'nın 148. maddesi, kanunların şekil bakımından denetlenmesini son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususuyla sınırlar; bu nedenle denetimi komisyon aşamasına yayan A yanlıştır. Aynı madde Anayasa değişikliklerinde denetimi teklif ve oylama çoğunluğuna ve ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususlarıyla sınırladığından, yalnız teklif çoğunluğundan söz eden B eksik ve yanlıştır. On gün geçtikten sonra şekil bozukluğunun def'i yoluyla ileri sürülemeyeceği açıkça yazılı olduğu için D, denetim ancak yetkili makamların açacağı dava ile başladığı için E de doğru değildir. Cevap C.

  4. Soru 4

    Zor

    Anayasa Mahkemesi bir kanun hükmünü iptal etmiş ve kararında iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca belirlemiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Belirlenen tarih, kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.
    • B)İptal kararları kural olarak geriye yürür ve önceki bütün işlemleri kendiliğinden geçersiz kılar.
    • C)Anayasa Mahkemesi, iptal ettiği hükmün yerine uygulanacak yeni bir kural koyabilir.
    • D)İptal kararının yürürlüğe giriş tarihinin ertelenmesi Anayasa'da hiç öngörülmemiştir.
    • E)İptal kararı yalnızca kararın verilmesine yol açan davanın taraflarını bağlayan bir karardır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Belirlenen tarih, kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.

    Anayasa'nın 153. maddesine göre iptal kararı Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlükten kaldırıcı etki doğurur; Anayasa Mahkemesi gerekli gördüğü hâllerde yürürlüğe giriş tarihini ayrıca kararlaştırabilir ve bu tarih kararın yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez. Bu imkân maddede açıkça yazılı olduğundan D yanlıştır. Aynı madde iptal kararlarının geriye yürümeyeceğini söylediği için B, Mahkemenin kanun koyucu gibi hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemeyeceğini söylediği için C doğru değildir. Kararlar yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağladığından E de hükme aykırıdır. Cevap A.

  5. Soru 5

    Zor

    Bir mahkemenin itiraz yoluyla yaptığı başvuru üzerine Anayasa Mahkemesi işin esasına girerek başvuruyu reddetmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Aynı hüküm hakkında, red kararının yayımından bir yıl sonra yeniden başvuru yapılabilir.
    • B)Red kararının yayımından on yıl geçmedikçe aynı hüküm için yeniden başvurulamaz.
    • C)Red kararı yalnızca başvuran mahkemeyi bağlar; diğer mahkemeler hükmü uygulamayabilir.
    • D)Anayasa Mahkemesi itiraz başvurularını her hâlde üç ay içinde karara bağlamak zorundadır.
    • E)İtiraz yoluna, davanın tarafları da doğrudan kendi adlarına başvurabilecek durumdadır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Red kararının yayımından on yıl geçmedikçe aynı hüküm için yeniden başvurulamaz.

    Anayasa'nın 152. maddesinin son fıkrasına göre Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz; bu süreyi bir yıl gösteren A yanlıştır. Aynı maddeye göre Mahkeme kararını beş ay içinde verir, dolayısıyla üç aylık süreden söz eden D de doğru değildir. 153. maddeye göre Anayasa Mahkemesi kararları bütün organları, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağladığı için C, itiraz yolunu ancak davaya bakan mahkeme işletebildiği için E hükme aykırıdır. Cevap B.

  6. Soru 6

    Zor

    Anayasa Mahkemesinin bölümleri, Genel Kurulu ve karar yeter sayıları konusunda aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A)Mahkeme yalnızca Genel Kurul hâlinde çalışır; bölümler biçiminde herhangi bir ayrım öngörülmemiştir.
    • B)Mahkemenin bütün kararları için toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğu aranır.
    • C)Siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davalar bölümlerde incelenip karara bağlanır.
    • D)Anayasa değişikliğinde iptale ve parti kapatmaya, katılanların üçte iki oyuyla karar verilir.
    • E)Yüce Divan sıfatıyla yapılacak yargılama, Mahkemenin bölümlerinden birinde yürütülür.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Anayasa değişikliğinde iptale ve parti kapatmaya, katılanların üçte iki oyuyla karar verilir.

    Anayasa'nın 149. maddesine göre Anayasa Mahkemesi iki bölüm ve Genel Kurul hâlinde çalışır; Anayasa değişikliğinde iptale, siyasi parti davalarında kapatılmaya ya da Devlet yardımından yoksun bırakılmaya karar verilebilmesi için toplantıya katılan üyelerin üçte iki oy çokluğu şarttır. Mahkeme bölümler hâlinde de çalıştığından A yanlıştır. Kararların kural olarak salt çoğunlukla alınması sebebiyle bütün kararlar için üçte iki arayan B de doğru değildir. Siyasi parti davaları ile Yüce Divan yargılaması Genel Kurulda görüldüğü için C ve E hükme aykırıdır; bölümler bireysel başvuruları karara bağlar. Cevap D.

  7. Soru 7

    Zor

    Bir kişi, hakkında verilen ve temyiz aşaması da tamamlanmış bir mahkeme kararının mülkiyet hakkını ihlal ettiği kanısındadır. Bu kişi Anayasa'ya göre hangi yolu izleyebilir?

    • A)Kararın dayandığı kanun hükmü için Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açabilir.
    • B)İtiraz yolunu kendisi işletip Anayasa Mahkemesine doğrudan başvuruda bulunabilir.
    • C)Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak kararın kaldırılmasını isteyebilecek durumdadır.
    • D)İç hukukta izleyebileceği bir yol kalmamıştır; yalnızca uluslararası yargıya gidebilir.
    • E)Olağan kanun yolları tükendiği için Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Olağan kanun yolları tükendiği için Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilir.

    Anayasa'nın 148. maddesine göre temel hak ve özgürlüklerinden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini ileri süren herkes, olağan kanun yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilir; mülkiyet hakkı da bu kapsamdadır. Doğrudan iptal davası açma yetkisi 150. maddede Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve üye tamsayısının beşte biri ile sınırlandığından A yanlıştır. İtiraz yolunu 152. maddeye göre yalnızca davaya bakmakta olan mahkeme işletebildiği için B de doğru değildir. Uyuşmazlık Mahkemesi 158. maddeye göre görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözdüğünden C, iç hukukta bireysel başvuru yolu bulunduğundan D hükme aykırıdır. Cevap E.

  8. Soru 8

    Zor

    Hâkimler ve Savcılar Kurulu üyeliği için Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda yapılacak seçimde hangi çoğunluklar aranır?

    • A)Tek turlu bir oylama yapılır ve üye tamsayısının salt çoğunluğu yeterli sayılır.
    • B)İlk oylamada beşte üç, ikinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır.
    • C)İlk oylamada üçte iki, ikinci oylamada beşte üç aranır; sağlanamazsa ad çekilir.
    • D)Üç oylamada da gerekli çoğunluk sağlanamazsa ilgili üyelik boş bırakılır.
    • E)Seçim, Genel Kurulda değil Meclis Başkanlık Divanında kesin olarak yapılır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — İlk oylamada üçte iki, ikinci oylamada beşte üç aranır; sağlanamazsa ad çekilir.

    Anayasa'nın 159. maddesine göre Meclis Genel Kurulunda her boş üyelik için yapılan seçimde birinci oylamada üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu, bu sağlanamazsa ikinci oylamada beşte üç çoğunluğu aranır; ikinci oylamada da seçim yapılamazsa en çok oyu alan iki aday arasında ad çekme usulüyle üyelik doldurulur. Ad çekme usulü sayesinde üyelik boş kalmadığından D yanlıştır. Maddede öngörülen çoğunluklar salt çoğunluk ya da beşte üç–salt çoğunluk sırası olmadığı için A ve B de doğru değildir. Seçimi Genel Kurul yaptığından E hükme aykırıdır. Cevap C.

  9. Soru 9

    Zor

    Danıştay üyeleri hangi merciler tarafından ve hangi oranlarda seçilir?

    • A)Üyelerin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
    • B)Üyelerin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilmekte olan üyelerdir.
    • C)Üyelerin yarısı Türkiye Büyük Millet Meclisi, diğer yarısı Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir.
    • D)Üyelerin dörtte üçü Cumhurbaşkanı, dörtte biri Meclis tarafından seçilmektedir.
    • E)Üyeler, Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi meslek mensupları arasından seçilir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Üyelerin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

    Anayasa'nın 155. maddesine göre Danıştay üyelerinin dörtte üçü birinci sınıf idari yargı hâkim ve savcıları ile bu meslekten sayılanlar arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri nitelikleri kanunda belirtilen görevliler arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Bu oranlar sebebiyle payları ters çeviren D ve seçimi Meclisle paylaştıran C yanlıştır. Tamamının Kurulca seçilmesi 154. maddedeki Yargıtay üyeleri için geçerli olduğundan, iki yüksek mahkemeyi karıştıran B de doğru değildir. Danıştay kendi üyesini seçemediği için E hükme aykırıdır. Cevap A.

  10. Soru 10

    Zor

    2017 Anayasa değişikliğinden sonra askerî yargının kapsamı için aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A)Askerî mahkemeler, asker kişilerin askerlik hizmetiyle ilgili bütün suçlarına barış zamanında da bakmakla görevlidir.
    • B)Askerî yargı, savaş hâlinde asker kişilerin suçlarına bakan mahkemeler ile disiplin mahkemelerince yürütülür.
    • C)Askerî Yargıtay, askerî mahkemelerce verilen kararların son inceleme merciidir.
    • D)Askerî Yüksek İdare Mahkemesi, asker kişilerle ilgili idari uyuşmazlıkları çözmekle görevlidir.
    • E)Askerî mahkemeler, asker olmayan kişileri barış zamanında da yargılayabilecek durumdadır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Askerî yargı, savaş hâlinde asker kişilerin suçlarına bakan mahkemeler ile disiplin mahkemelerince yürütülür.

    Anayasa'nın 145. maddesi, 2017 değişikliğinden sonra askerî yargıyı yalnızca savaş hâlinde asker kişilerin bu sıfatlarından dolayı işledikleri suçlara bakan askerî mahkemeler ile disiplin mahkemelerine bırakmıştır; bu nedenle barış zamanında genel görevli askerî mahkemelerden söz eden A yanlıştır. Aynı madde asker olmayan kişilerin ancak savaş hâlinde asker kişilerle birlikte işledikleri suçlardan yargılanabileceğini söylediğinden E de doğru değildir. Askerî Yargıtay ve Askerî Yüksek İdare Mahkemesi aynı değişiklikle kaldırıldığı için C ve D bugün Anayasa'da karşılığı bulunmayan kurumlara dayanır. Cevap B.

  11. Soru 11

    Zor

    Hâkimlik teminatının kapsamı ile hâkim ve savcıların idari görevleri arasındaki ilişki konusunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Teminat mutlaktır; meslekten çıkarmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler bakımından dahi istisna öngörülmemiştir.
    • B)Hâkim ve savcılar, yargı yetkilerini kullanırken de Adalet Bakanlığına bağlı olarak görev yapar.
    • C)Bir mahkemenin kaldırılması hâlinde hâkimin aylık ve ödeneklerinin kesilmesi mümkün olabilir.
    • D)Hâkimler idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdır; teminatın kanundaki istisnaları saklıdır.
    • E)Hâkim ve savcıların meslekten çıkarılmasına ilişkin kararlara karşı yargı yolu tümüyle kapalıdır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Hâkimler idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdır; teminatın kanundaki istisnaları saklıdır.

    Anayasa'nın 140. maddesi hâkim ve savcıların idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olduğunu, 139. maddesi ise meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler, görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılanlar ve meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler hakkında kanundaki istisnaların saklı olduğunu söyler. Bu istisnalar sebebiyle teminatı mutlak sayan A yanlıştır. 138. maddeye göre hâkimler yargı yetkisini bağımsız olarak kullandığından B, aylık ve ödeneklerin alıkonulamayacağı açıkça yazılı olduğundan C doğru değildir. 159. madde Hâkimler ve Savcılar Kurulunun meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararlarına karşı yargı yolunu açık tuttuğu için E de hükme aykırıdır. Cevap D.

Sponsorlu