İdare Hukuku — Test 3

Doğru cevap: E — İl özel idaresi, belediye ve köy

Anayasa'nın 127. maddesi mahallî idareleri "il, belediye veya köy halkının mahallî müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere" kurulan kamu tüzel kişileri olarak tanımlar; bunlar il özel idaresi, belediye ve köydür. Bucak ve ilçe merkezî idarenin taşra birimleridir; mahalle muhtarlığının ise ayrı kamu tüzel kişiliği bulunmaz.

Doğru cevap: E — Beş

Anayasa'nın 127. maddesinin üçüncü fıkrası mahallî idare seçimlerinin, 67. maddedeki esaslara göre beş yılda bir yapılacağını belirtir. Dört yıl, mahallî seçimler bakımından geçerliliği bulunmayan bir süredir; üç ve yedi yıl ise Anayasa'da hiçbir seçim için öngörülmemiştir.

Doğru cevap: D — Yargı yolu ile

Anayasa'nın 127. maddesinin dördüncü fıkrasına göre mahallî idarelerin seçilmiş organlarının organlık sıfatını kazanmalarına ilişkin itirazların çözümü ve kaybetmeleri konusundaki denetim yargı yolu ile olur. İçişleri Bakanına tanınan yetki yalnızca kesin hükme kadar geçici uzaklaştırmadır; Cumhurbaşkanı kararı veya valinin onayı ise organlık sıfatını sona erdiremez.

Doğru cevap: E — İçişleri Bakanına

Anayasa'nın 127. maddesinin dördüncü fıkrası, görevleriyle ilgili bir suç sebebiyle hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan mahallî idare organlarını veya üyelerini İçişleri Bakanının geçici tedbir olarak kesin hükme kadar uzaklaştırabileceğini öngörür. Danıştay bu konuda değil, meclislerin feshinde karar mercii olarak devreye girer; valinin ise böyle bir yetkisi yoktur.

Doğru cevap: D — Cumhurbaşkanının iznine

Anayasa'nın 127. maddesinin son fıkrası, mahallî idarelerin belirli kamu hizmetlerinin görülmesi amacıyla kendi aralarında Cumhurbaşkanının izniyle birlik kurabileceklerini düzenler; ayrıntılar 5355 sayılı Mahallî İdare Birlikleri Kanunu'ndadır. İzin yetkisi 2017 öncesinde Bakanlar Kuruluna aitti; İçişleri Bakanı veya vali onayı ile birlik kurulması ise mümkün değildir.

Doğru cevap: B — 5.000

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 4. maddesi, nüfusu 5.000 ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde belediye kurulabileceğini; il ve ilçe merkezlerinde ise belediye kurulmasının zorunlu olduğunu belirtir. 2.000 rakamı aynı Kanun'un 11. maddesinde belediyenin köye dönüştürülmesi eşiğidir; 50.000 ise katılma hükümlerinde geçen farklı bir ölçüttür.

Doğru cevap: B — Cumhurbaşkanı kararıyla köye dönüştürülür

5393 sayılı Kanun'un 11. maddesi, nüfusu 2.000'in altına düşen belediyelerin Cumhurbaşkanı kararıyla köye dönüştürüleceğini öngörür. Belediyenin kendi meclis kararıyla tüzel kişiliğini sona erdirmesi mümkün değildir; Danıştay kararı ise Kanun'un 30 ve 44. maddelerinde meclisin feshi ve başkanlığın düşmesi bakımından öngörülmüştür.

Doğru cevap: A — Belediye meclisi, belediye encümeni ve belediye başkanı

5393 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (b) bendine göre belediyenin organları belediye meclisi, belediye encümeni ve belediye başkanıdır; bu organlar Kanun'un ikinci kısmında (madde 17 ve devamı) ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Kent konseyi Kanun'un 76. maddesinde düzenlenen katılım platformudur, organ değildir; mahalle muhtarı ve ihtiyar heyeti ise mahalle yönetimine ilişkin olup belediyenin organı sayılmaz.

Doğru cevap: E — Belediye meclisi belediyenin karar organı olarak görev yapar

5393 sayılı Kanun'un 17. maddesi belediye meclisini belediyenin karar organı olarak tanımlar; meclis üyeleri mahallî idare seçimleriyle belirlenir. Encümen, 33. madde uyarınca hem karar hem yürütmeye yardım işlevi gören dar kadrolu bir organdır ancak genel karar organı değildir; belediye başkanı ise belediye idaresinin başı ve yürütme organıdır.

Doğru cevap: B — Beş

5393 sayılı Kanun'un 23. maddesine göre belediye başkanı hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarını gerekçesini belirterek beş gün içinde meclise iade edebilir. Yedi gün, aynı maddede kesinleşen kararların mülki idare amirine gönderilmesi için; on gün ise başkanın idari yargıya başvurma süresi için öngörülmüştür.

Doğru cevap: C — Kararın iptali için on gün içinde idari yargıya başvurmak

5393 sayılı Kanun'un 23. maddesi, meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine belediye başkanının on gün içinde idari yargıya başvurabileceğini öngörür. Aynı kararın ikinci kez iadesi mümkün değildir; meclisin feshi ise 30. madde uyarınca ancak İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay kararıyla ve sınırlı sebeplerle gerçekleşir.

Doğru cevap: C — Danıştay

5393 sayılı Kanun'un 30. maddesine göre belediye meclisi, kanunla verilen görevleri süresinde yapmayı ihmal ederek işleri aksatırsa veya görevleriyle ilgisi olmayan siyasi konularda karar alırsa, İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay kararıyla feshedilir. İçişleri Bakanlığı yalnızca bildirimde bulunur, fesih kararı veremez; Anayasa Mahkemesi'nin ise böyle bir görevi yoktur.

Doğru cevap: C — İçişleri Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay kararıyla

5393 sayılı Kanun'un 44. maddesi, mazeretsiz ve kesintisiz yirmi günden fazla görevi terk hâlinde İçişleri Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay kararıyla başkanlık sıfatının sona ereceğini öngörür. Ölüm ve istifada sıfat kendiliğinden sona erer. Belediye meclisi başkanı düşürme yetkisine sahip değildir; Cumhurbaşkanı kararıyla düşürme de Kanun'da yer almaz.

Doğru cevap: A — Belediye başkanı

5393 sayılı Kanun'un 33. maddesine göre belediye encümeni belediye başkanının başkanlığında; meclisin kendi üyeleri arasından seçtiği üyeler ile mali hizmetler birim amiri ve başkanın seçeceği birim amirlerinden oluşur. Mali hizmetler birim amiri encümenin doğal üyesidir ancak başkanı değildir; vali ise il özel idaresinde il encümenine başkanlık eder.

Doğru cevap: B — İl genel meclisi, il encümeni ve vali

5302 sayılı Kanun'un 3. maddesindeki tanımlara göre il özel idaresinin organları il genel meclisi, il encümeni ve validir; Kanun'un 9. maddesi ise il genel meclisini il özel idaresinin karar organı olarak düzenler. İl idare kurulu 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu kapsamında merkezî idareye ait bir kuruldur, il özel idaresinin organı değildir; genel sekreter de organ değil, idarenin üst düzey yöneticisidir.