KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Karma Sorular — Test 12

KPSS Vatandaşlık dersinin Karma Sorular konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 198 soru kitap sırasına göre 14 teste bölünmüştür; bu sayfa 12. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

2 kolay3 orta10 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Zor

    UNESCO'nun kültürel mirasın korunmasına ilişkin çalışmalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Dünya Mirası Listesi yalnız kültürel varlıkları kapsar; doğal alanlar hiçbir biçimde listeye alınmaz.
    • B)1972 tarihli sözleşme Dünya Mirası Listesi'nin, 2003 tarihli sözleşme somut olmayan mirasın dayanağıdır.
    • C)Sözleşmelerin uygulanması Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından denetlenir.
    • D)Somut olmayan kültürel miras ögeleri de 1972 Dünya Mirası Sözleşmesi kapsamında listelenir.
    • E)UNESCO merkezi Cenevre'de bulunan ve yalnız bilimsel işbirliğiyle ilgilenen bir kuruluştur.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — 1972 tarihli sözleşme Dünya Mirası Listesi'nin, 2003 tarihli sözleşme somut olmayan mirasın dayanağıdır.

    1945'te kurulan ve merkezi Paris'te bulunan UNESCO'nun bu alandaki iki temel belgesi vardır: 1972 tarihli Dünya Mirası Sözleşmesi ile 2003 tarihli Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi. 1972 Sözleşmesi kültürel varlıkların yanı sıra doğal alanları da kapsadığı için yalnız kültürel varlıkları kapsadığını söyleyen seçenek yanlıştır. Somut olmayan miras ögeleri 1972 Sözleşmesi'ne göre değil 2003 Sözleşmesi'ne göre listelendiğinden ilgili seçenek de hatalıdır. Sözleşmelerin uygulanması UNESCO organlarınca yürütülür; 1949'da kurulan Avrupa Konseyi'nin Bakanlar Komitesi ise Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının infazını izler. Cevap B.

  2. Soru 2

    Zor

    Sayıştay tarafından yürütülen denetimin türleri bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Sayıştay yalnız mali tabloların doğruluğunu inceler, faaliyet sonuçlarını hiç değerlendirmez.
    • B)Performans denetimi, kamu görevlilerinin disiplin sorumluluğunu belirlemeye yönelik bir denetimdir.
    • C)Sayıştay denetimi yalnız kamu iktisadi teşebbüslerinin hesaplarını kapsayacak biçimde sınırlıdır.
    • D)Denetim raporları yalnız denetlenen idareye sunulur; Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderilmez.
    • E)Denetim; mali denetim ile uygunluk denetiminden oluşan düzenlilik denetimi ve performans denetimidir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Denetim; mali denetim ile uygunluk denetiminden oluşan düzenlilik denetimi ve performans denetimidir.

    6085 sayılı Sayıştay Kanunu (2010) denetimi, mali denetim ile uygunluk denetiminden oluşan düzenlilik denetimi ve performans denetimi olarak düzenlemiştir. Performans denetimi, hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelere göre faaliyet sonuçlarının ölçülmesidir; kamu görevlilerinin disiplin sorumluluğunu belirlemeye yönelik bir denetim olmadığı için ilgili seçenek yanlıştır. Bu yüzden Sayıştay'ın faaliyet sonuçlarını hiç değerlendirmediği de söylenemez. Anayasa'nın 160. maddesi uyarınca Sayıştay denetimi merkezî yönetim bütçesi kapsamındaki idareleri ve mahallî idareleri de kapsar; raporlar TBMM adına yapılan denetimin sonucu olarak Meclise sunulur. Cevap E.

  3. Soru 3

    Zor

    Bir kişi, bir kamu kurumunun kendisiyle ilgili işlemini hukuka ve hakkaniyete aykırı bulmuş; kuruma yaptığı başvurudan sonuç alamayınca Kamu Denetçiliği Kurumuna şikâyette bulunmuştur. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Kurum şikâyeti inceleyip idareye tavsiyede bulunabilir; kararı yargı kararı değildir.
    • B)Kurum, şikâyet konusu idari işlemi doğrudan iptal ederek uyuşmazlığı kesin biçimde çözer.
    • C)Kuruma başvurmak için idari başvuru yollarının önceden tüketilmesi hiçbir hâlde gerekmez.
    • D)Kurum, Adalet Bakanlığına bağlı bir denetim birimi olarak şikâyetleri karara bağlar.
    • E)Kurum yalnız mahkeme kararlarının hukuka uygunluğunu inceleyip bozma kararı verebilir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Kurum şikâyeti inceleyip idareye tavsiyede bulunabilir; kararı yargı kararı değildir.

    6328 sayılı Kanun'la (2012) kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu, Anayasa'nın 74. maddesindeki kamu denetçisine başvurma hakkına dayanır; idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler ve idareye tavsiyede bulunur, kararları bağlayıcı bir yargı kararı değildir. Kurum TBMM Başkanlığına bağlı olduğu için Adalet Bakanlığına bağlı gösterilmesi yanlıştır. İdari işlemin iptali idari yargının yetkisindedir; Kurumun işlemi doğrudan iptal etme yetkisi yoktur. Kural olarak idari başvuru yolları tüketilmeden Kuruma başvurulamaz ve yargı yetkisi içindeki uyuşmazlıklar ile yargı kararları inceleme alanının dışındadır. Cevap A.

  4. Soru 4

    Zor

    Bir kişi, bir işyerine alınmamasının dil, din ya da engellilik gibi bir temele dayandığını ve ayrımcılık yasağının ihlal edildiğini ileri sürmektedir. Buna göre bu iddiayı inceleme görev ve yetkisi bulunan kurum ile dayanağı aşağıdakilerden hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

    • A)Kişisel Verileri Koruma Kurumu ve Kurulu – 6698 sayılı Kanun
    • B)Kamu Denetçiliği Kurumu – 6085 sayılı Kanun
    • C)Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) – 6112 sayılı Kanun
    • D)Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu – 6701 sayılı Kanun
    • E)Rekabet Kurumu – 4054 sayılı Kanun
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu – 6701 sayılı Kanun

    Ayrımcılık yasağı ihlali iddialarını incelemek, 6701 sayılı Kanun'la (2016) kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun görevidir; Kurum aynı zamanda işkence ve kötü muameleye karşı ulusal önleme mekanizması olarak görev yapar. Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişine ilişkin şikâyetleri inceler ve 6328 sayılı Kanun'la kurulmuştur; 6085 sayılı Kanun Sayıştay'a ait olduğu için o seçenek iki yönden hatalıdır. 6698 sayılı Kanun kişisel verilerin korunmasına, 4054 sayılı Kanun rekabetin korunmasına, 6112 sayılı Kanun ise yayın hizmetlerine ilişkindir. Cevap D.

  5. Soru 5

    Zor

    Uluslararası Adalet Divanının yargı yetkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Divan, bireylerin işlediği soykırım ve savaş suçlarını yargılayıp ceza vermekle görevlidir.
    • B)Divan önünde yalnız devletler taraf olabilir; uyuşmazlığın Divana götürülmesi rızaya bağlıdır.
    • C)Divanın verdiği kararlar tavsiye niteliğindedir ve taraflar için hiçbir sonuç doğurmaz.
    • D)Divan, Avrupa Konseyi'nin yargı organı olarak Strazburg'da görev yapan bir mahkemedir.
    • E)Divan, üye devletlerin iç hukukunda kesinleşmiş kararları temyiz yoluyla inceler.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Divan önünde yalnız devletler taraf olabilir; uyuşmazlığın Divana götürülmesi rızaya bağlıdır.

    1945'te kurulan Birleşmiş Milletlerin ana yargı organı olan ve merkezi Lahey'de bulunan Uluslararası Adalet Divanı'nda yalnız devletler taraf olabilir ve Divanın bir uyuşmazlığa bakabilmesi ilgili devletlerin yetkisini kabul etmesine bağlıdır. Divanın kararları taraflar bakımından bağlayıcıdır; yalnız yetkili BM organlarına verdiği görüşler danışma niteliğindedir, bu nedenle kararların hiçbir sonuç doğurmadığı söylenemez. Bireylerin cezai sorumluluğu, 1998 Roma Statüsü ile kurulan ve yine Lahey'de bulunan Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin alanıdır. Strazburg'daki mahkeme ise Avrupa Konseyi'nin organı olan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'dir; Divan bir iç hukuk temyiz mercii değildir. Cevap B.

  6. Soru 6

    Zor

    Avrupa Birliğinde karar alma süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Yasama önerilerini Avrupa Parlamentosu hazırlar, Avrupa Komisyonu ise bunları onaylar.
    • B)Avrupa Birliği Zirvesi, Birliğin olağan yasama organı olarak tüzükleri kabul etmekle görevlidir.
    • C)Avrupa Birliği Adalet Divanı, kabul edilen tüzükleri yürürlüğe koymakla görevli kurumdur.
    • D)Birliğin yasama kararları Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından alınmaktadır.
    • E)Yasama önerilerini kural olarak Komisyon hazırlar; öneriler Parlamento ile Konseyde karara bağlanır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Yasama önerilerini kural olarak Komisyon hazırlar; öneriler Parlamento ile Konseyde karara bağlanır.

    Avrupa Birliğinde yasama önerilerini hazırlama görevi kural olarak Brüksel'deki Avrupa Komisyonuna aittir; öneriler olağan yasama usulünde Avrupa Parlamentosu ile üye devlet bakanlarından oluşan Avrupa Birliği Konseyi tarafından karara bağlanır. Devlet ve hükûmet başkanlarından oluşan Avrupa Birliği Zirvesi Birliğin genel siyasi yönelimini belirler, olağan yasama organı değildir. Lüksemburg'daki Avrupa Birliği Adalet Divanı yargı organıdır; mevzuatı yürürlüğe koymak gibi bir görevi yoktur. Bakanlar Komitesi ise 1949'da kurulan ve merkezi Strazburg'da bulunan Avrupa Konseyi'nin organı olduğundan Birliğin yasama kararlarını almaz. Cevap E.

  7. Soru 7

    Zor

    Aşağıda bazı uluslararası örgütler, kuruluşlarının dayandığı belge ve merkezleri eşleştirilmiştir. Bu eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

    • A)AGİT – 1949 Roma Antlaşması – Cenevre
    • B)NATO – 1949 Washington Antlaşması – Brüksel
    • C)Avrupa Konseyi – 1949 Londra Antlaşması – Strazburg
    • D)Birleşmiş Milletler – 1945 Birleşmiş Milletler Şartı – New York
    • E)Avrupa Birliği – 1992 Maastricht Antlaşması – Brüksel
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — AGİT – 1949 Roma Antlaşması – Cenevre

    Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın temeli 1975 tarihli Helsinki Nihai Senedi'dir ve merkezi Viyana'dadır; Roma Antlaşması ise 1957'de Avrupa Ekonomik Topluluğu'nu kuran belgedir. Bu nedenle ilk eşleştirme hem belge hem tarih hem de merkez bakımından hatalıdır. NATO 1949 Washington Antlaşması ile kurulmuş, merkezi Brüksel'dedir; Avrupa Konseyi de 1949'da Londra Antlaşması ile kurulmuş ve Strazburg'a yerleşmiştir. Birleşmiş Milletler 1945 tarihli Şart ile kurulmuş olup merkezi New York'tur; Avrupa Birliği ise 1992 Maastricht Antlaşması ile bugünkü adını almış ve ana kurumları Brüksel'de toplanmıştır. Cevap A.

  8. Soru 8

    Zor

    Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Bu yola başvurmak için olağan kanun yollarının tüketilmesi koşulu aranmamaktadır.
    • B)Başvuruyu yalnız kamu kurumları, kendi yetki alanlarına giren konularda yapabilir.
    • C)Anayasa'da ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer alan bir hakkın ihlali iddiasıyla yapılır.
    • D)Bu yol yalnız kanunların Anayasa'ya uygunluğunun denetlenmesi amacıyla işletilebilir.
    • E)Bu yol bir iç hukuk yolu sayılmadığı için Strazburg'a başvurudan önce işletilmesi gerekmez.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Anayasa'da ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer alan bir hakkın ihlali iddiasıyla yapılır.

    Anayasa'nın 148. maddesine 2010 değişikliğiyle eklenen bireysel başvuru yolu, Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında da bulunanların kamu gücü işlemiyle ihlal edildiği iddiasıyla işletilir ve 2012'de uygulanmaya başlamıştır. Başvuru için olağan kanun yollarının tüketilmesi gerektiğinden birinci seçenek yanlıştır. Yol, kanunların Anayasa'ya uygunluğunu denetleyen iptal ve itiraz yollarından ayrıdır. Ayrıca bu başvuru, Strazburg'daki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine gitmeden önce tüketilmesi gereken bir iç hukuk yolu sayılır. Cevap C.

  9. Soru 9

    Kolay

    Bir belediye meclisinin aldığı imar planı değişikliği kararının hukuka aykırı olduğunu ileri süren taşınmaz maliki, bu karara karşı hangi yargı yerinde dava açar?

    • A)Asliye hukuk mahkemesinde
    • B)İdare mahkemesinde
    • C)Sulh ceza hâkimliğinde
    • D)Vergi mahkemesinde
    • E)Doğrudan Anayasa Mahkemesinde
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — İdare mahkemesinde

    İmar planı, bir idari makam olan belediye meclisinin kamu gücü kullanarak tek yanlı biçimde tesis ettiği düzenleyici bir idari işlemdir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca idari işlemlere karşı menfaati ihlal edilenler tarafından açılacak iptal davalarına genel görevli yargı yeri idare mahkemesidir. Asliye hukuk mahkemesi özel hukuk uyuşmazlıklarına, sulh ceza hâkimliği kabahatlere ilişkin idari yaptırımlara, vergi mahkemesi ise vergi ve benzeri malî yükümlere bakar; olay bunların hiçbirine girmez. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ise ancak olağan kanun yolları tüketildikten sonra olanaklıdır, ilk başvuru yolu değildir. Cevap B.

  10. Soru 10

    Kolay

    1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunda aynı konuda farklı hükümler bulunması hâlinde aşağıdakilerden hangisi uygulanır?

    • A)Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümleri
    • B)Kanun hükümleri
    • C)Daha önce yürürlüğe giren metnin hükümleri
    • D)Yürürlük tarihi daha yeni olan metnin hükümleri
    • E)Konuya ilişkin yönetmelik hükümleri
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Kanun hükümleri

    Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fıkrası, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması hâlinde kanun hükümlerinin uygulanacağını açıkça belirtir. Aynı fıkra, Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması hâlinde kararnamenin hükümsüz hâle geleceğini de düzenler; bu nedenle kararnameyi öne çıkaran seçenek yanlıştır. Çatışma bir zaman sorunu olarak değil normlar hiyerarşisi içinde çözüldüğü için, önce ya da sonra yürürlüğe girmeyi ölçüt alan seçenekler de hatalıdır. Yönetmelik, 124. madde uyarınca kanunların ve kararnamelerin altında yer alan bir düzenleyici işlem olduğundan çatışmada esas alınamaz. Cevap B.

  11. Soru 11

    Orta

    Hakkındaki idari işlemin iptali istemiyle açtığı dava kanun yolları tükenerek kesinleşen bir kişi, yargılama sürecinde adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmektedir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Kişi, olağan kanun yolları tükendikten sonra otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilir.
    • B)Bireysel başvuru süresi altmış gün olup, başvuru için kanun yollarının tüketilmiş olması koşulu aranmaz.
    • C)Bireysel başvuru yalnızca bir kanunun Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla ve herkes tarafından yapılabilen bir yoldur.
    • D)Anayasa'ya aykırılık iddiası yalnızca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılacak başvuruyla ileri sürülebilir.
    • E)İdari yargı yerlerinin verdiği kararlar bakımından bireysel başvuru yolu tümüyle kapalı tutulmuştur.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Kişi, olağan kanun yolları tükendikten sonra otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilir.

    Anayasa'nın 148. maddesi, Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini ileri sürenlerin, olağan kanun yollarının tüketilmiş olması koşuluyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabileceğini düzenler; 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesi bu başvuru süresini otuz gün olarak belirler. Adil yargılanma hakkı hem Anayasa'nın 36. maddesinde hem Sözleşme'de yer aldığından başvurunun konusuna girer. Bu nedenle kanun yollarının tüketilmesini gereksiz sayan ve süreyi altmış gün gösteren seçenek yanlıştır. Bireysel başvuru soyut norm denetimi değildir; ayrıca idari yargı kararları da kamu gücü işlemi olduğundan bu yola kapalı değildir. Cevap A.

  12. Soru 12

    Orta

    Yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığı karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Sorumsuzluk Türkiye Büyük Millet Meclisi kararıyla kaldırılabilirken dokunulmazlık hiçbir biçimde kaldırılamaz.
    • B)Sorumsuzluk yalnızca milletvekilinin Meclis dışında yaptığı açıklama ve eylemleri koruma altına alır.
    • C)Sorumsuzluk mutlak ve süresizdir; dokunulmazlık ise geçicidir ve Meclis kararıyla kaldırılabilir.
    • D)Dokunulmazlık, milletvekilliği sona erdikten sonra da kişiyi korumaya devam eden kalıcı bir güvencedir.
    • E)Sorumsuzluk da dokunulmazlık da ancak yasama dönemi boyunca geçerli olup dönem sonunda kendiliğinden kalkar.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Sorumsuzluk mutlak ve süresizdir; dokunulmazlık ise geçicidir ve Meclis kararıyla kaldırılabilir.

    Anayasa'nın 83. maddesinin birinci fıkrasındaki yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından sorumlu tutulamamasını ifade eder; mutlaktır, süresizdir ve kaldırılamaz, milletvekilliği sona erdikten sonra da devam eder. Yasama dokunulmazlığı ise tutulma, sorguya çekilme, tutuklanma ve yargılanmaya karşı geçici bir engel oluşturur; Meclis kararıyla kaldırılabilir ve milletvekilliği sona erince ortadan kalkar, ancak dokunulmazlık döneminde işlemeyen ceza zamanaşımı işlemeye başlar. Bu nedenle sorumsuzluğun kaldırılabileceğini, dokunulmazlığın kaldırılamayacağını söyleyen seçenek terstir. Sorumsuzluk Meclis çalışmalarına ilişkin olduğundan onu yalnızca Meclis dışı açıklamalarla sınırlayan seçenek de yanlıştır. Cevap C.

  13. Soru 13

    Zor

    Bir memurun görevi sırasındaki fiili hakkında hem disiplin soruşturması hem ceza soruşturması başlatılmıştır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Disiplin soruşturması, ceza yargılaması kesin hükümle sonuçlanıncaya kadar zorunlu olarak durdurulur ve beklenir.
    • B)Ceza mahkemesinin beraat kararı vermesi hâlinde daha önce verilmiş olan disiplin cezası kendiliğinden ortadan kalkar.
    • C)Aynı fiil için hem disiplin hem ceza yaptırımı uygulanması, aynı fiile iki ceza verilmesi yasağına aykırılık oluşturur.
    • D)Ceza kovuşturmasına başlanması disiplin kovuşturmasını geciktirmez; beraat da disiplin cezasına engel değildir.
    • E)Verilen disiplin cezasına karşı idari yargıda dava açılabilmesi, ceza yargılamasının sonuçlanmasına bağlı tutulmuştur.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Ceza kovuşturmasına başlanması disiplin kovuşturmasını geciktirmez; beraat da disiplin cezasına engel değildir.

    657 sayılı Kanun'un 131. maddesi, aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olmasının disiplin kovuşturmasını geciktirmeyeceğini ve memurun ceza kanununa göre mahkûm olması veya olmamasının disiplin cezasının uygulanmasına engel olmayacağını açıkça düzenler. Disiplin sorumluluğu ile ceza sorumluluğu ayrı hukuk alanlarına ait olduğundan, aynı fiile iki ayrı nitelikte yaptırım uygulanması iki kez cezalandırma yasağını ihlal etmez. Bu nedenle disiplin soruşturmasının zorunlu olarak duracağını ve beraatin cezayı kendiliğinden kaldıracağını söyleyen seçenekler maddenin açık hükmüne aykırıdır. Disiplin cezasına karşı dava açma hakkı da 135. maddeye göre bağımsızdır; ceza yargılamasının sonuçlanmasına bağlı değildir. Cevap D.

  14. Soru 14

    Zor

    Bir kamu kurumu, bir taşınmaz hakkında kamulaştırma kararı almıştır. Malik hem kamulaştırma işleminin hukuka aykırı olduğunu hem de takdir edilen bedelin düşük olduğunu ileri sürmektedir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Kamulaştırma işleminin iptali ile bedele ilişkin istem birbirinden ayrılamaz ve her ikisi de idari yargıda görülür.
    • B)Kamulaştırmaya ilişkin bütün uyuşmazlıklar özel hukuk uyuşmazlığı sayıldığından tümü asliye hukuk mahkemesinde görülür.
    • C)Bedele ilişkin uyuşmazlık, malî bir yüküme ilişkin olduğu için görevli yargı yeri vergi mahkemesi olarak belirlenmiştir.
    • D)Kamulaştırma kararına karşı idari yargı yolu kapalı olup yalnızca Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir.
    • E)Kamulaştırma işleminin iptali istemi idari yargıda, bedele ilişkin istem ise asliye hukuk mahkemesinde görülür.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Kamulaştırma işleminin iptali istemi idari yargıda, bedele ilişkin istem ise asliye hukuk mahkemesinde görülür.

    Kamulaştırma, idarenin kamu gücüne dayanarak tek yanlı tesis ettiği bir idari işlemdir; bu nedenle 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca işlemin iptali istemi idari yargıda ileri sürülür. Aynı Kanun, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın idare adına tesciline ilişkin davaları ise adli yargıda, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülmek üzere düzenlemiştir. Böylece tek bir kamulaştırma işleminden doğan uyuşmazlık iki ayrı yargı kolu arasında bölünmüştür; bu yüzden bütün istemleri tek bir yargı koluna toplayan seçenekler yanlıştır. Bedel uyuşmazlığı vergi benzeri bir malî yüküm olmadığından vergi mahkemesinin görevine girmez; Anayasa'nın 125. maddesi karşısında kamulaştırma işlemine karşı idari yargı yolunun kapalı olduğu da söylenemez. Cevap E.

  15. Soru 15

    Orta

    Temel hak ve özgürlüklerin olağan dönemde sınırlanması ile olağanüstü hâllerde kullanılmalarının durdurulması karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Olağan dönemde temel hak ve özgürlükler, gerekli görüldüğünde hakkın özüne dokunacak biçimde de sınırlandırılabilir.
    • B)Olağanüstü hâlde de yaşama hakkına ve kişinin maddi-manevi bütünlüğüne dokunulamaz; cezalar geçmişe yürütülemez.
    • C)Olağanüstü hâlde bütün temel hak ve özgürlüklerin kullanılması, hiçbir istisna tanınmaksızın tümüyle durdurulabilir.
    • D)Temel hak ve özgürlükler, ilgili bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle de sınırlandırılabilecek bir alan oluşturur.
    • E)Olağanüstü hâl döneminde ölçülülük ilkesinin uygulanması Anayasa tarafından tümüyle askıya alınmış sayılır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Olağanüstü hâlde de yaşama hakkına ve kişinin maddi-manevi bütünlüğüne dokunulamaz; cezalar geçmişe yürütülemez.

    Anayasa'nın 13. maddesi temel hak ve özgürlüklerin ancak kanunla, Anayasa'nın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun olarak sınırlanabileceğini ve hakkın özüne dokunulamayacağını belirtir; bu nedenle özü zedeleyen sınırlamayı ya da yönetmelikle sınırlamayı olanaklı gören seçenekler yanlıştır. 15. madde olağanüstü hâlde hakların kullanılmasının kısmen veya tamamen durdurulabileceğini söylerken, ölçülülüğü açıkça korur ve bir çekirdek alan tanımlar: kişinin yaşama hakkına, maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz, kimse din ve vicdan kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz, suç ve cezalar geçmişe yürütülemez, suçluluğu mahkeme kararıyla saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz. Dolayısıyla durdurmanın istisnasız olduğunu ve ölçülülüğün askıya alındığını söyleyen seçenekler de hatalıdır. Cevap B.

Sponsorlu