KPSS Tarih · 9. konu · konu anlatımı
20. YY. Başlarında Osmanlı
Sınavda sorulan 23 kavram · havuzdan 125 çözümlü soru · son güncelleme 19 Eylül 2026
II. Meşrutiyet'ten Mondros'a uzanan on yıl KPSS Tarih'te her yıl birkaç soruyla temsil edilir ve soru tipleri bellidir: kronolojik sıralama (1908 Meşrutiyet → 1909 31 Mart → 1911 Trablusgarp → 1912 Balkan → 1913 Babıali ve Londra → 1914 savaşa giriş → 1918 Mondros), antlaşma ↔ hüküm eşleştirmesi (Uşi, Londra, İstanbul, Atina, Bükreş, gizli antlaşmalar), cephe ↔ nitelik/komutan eşleştirmesi ve "bu durum neyin göstergesidir" biçimindeki yorum soruları (Osmanlıcılığın iflası, Almanya'ya bağımlılık, egemenlik haklarının sınırlılığı).
Puan en çok isim benzerliklerinde kaybedilir: 1913 Londra ile 1915 gizli Londra; Bulgaristan'la 1913 İstanbul, Sırbistan'la 1914 İstanbul ve Rusya'ya İstanbul'u vaat eden 1915 Boğazlar Antlaşması; Uşi'de "geçici olarak İtalya'ya" bırakılan On İki Ada ile Londra'da "büyük devletlere" bırakılan Ege adaları. Cephe sınıflaması (taarruz, savunma, yardım) ve Çanakkale'nin sonuçları da neredeyse her sınavda sorulur.
Sınavda sorulan kavramlar
Her kavramın altında havuzumuzdan o kavramı ölçen gerçek sorular var. Önce kavramı oku, sonra soruyu aç ve çöz.
1.II. Meşrutiyet'in ilanı (23 Temmuz 1908) ve 1908 kayıpları
İttihat ve Terakki'nin Makedonya'daki ayaklanması ve Reval görüşmesinin yarattığı kaygı üzerine II. Abdülhamit, Kanun-i Esasi'yi yeniden yürürlüğe koydu; Meclis-i Mebusan açıldı, partiler kuruldu. Karışıklıktan yararlanan Bulgaristan bağımsızlığını ilan etti, Avusturya-Macaristan Bosna-Hersek'i ilhak etti, Girit Yunanistan'a katılma kararı aldı (Ekim 1908).
Sınav ipucu: 1908'de bağımsızlığını ilan eden Bulgaristan'dır; Arnavutluk 1912'de ayrıldı.
Soru 18II. Meşrutiyet'in ilanından hemen sonra Bulgaristan bağımsızlığını ilan etmiş, Avusturya-Macaristan Bosna-Hersek'i topraklarına katmış, Girit Meclisi de Yunanistan'a katılma kararı almıştır. Bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A)Osmanlı Devleti'nin denizlerdeki gücünün arttığı
- B)Avrupa devletlerinin Osmanlı'yı korumaya başladığı
- C)Balkanlar'da Osmanlı egemenliğinin pekiştiği
- D)İç karışıklıkların toprak kayıplarını hızlandırdığı
- E)Osmanlı Devleti'nin ittifak arayışından vazgeçtiği
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Meşrutiyetin ilanıyla ortaya çıkan otorite boşluğu ve iç karışıklık, Avrupa devletlerinin ve Balkan uluslarının harekete geçmesine ortam hazırlamış, kısa sürede önemli toprak kayıpları yaşanmıştır. Bu kayıplar Osmanlı egemenliğini zayıflattığından C, Avrupa devletleri bu topraklardan pay aldığından B doğru değildir.
Orta · Test 2
Soru 24I. Balkan Savaşı'nın sona ermesinin ardından kısa süre içinde Balkan devletleri kendi aralarında savaşmaya başlamıştır. II. Balkan Savaşı'nın çıkmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'a yeniden saldırması
- B)Rusya'nın Balkan devletlerine savaş açması
- C)Arnavutluk'un bağımsızlığını ilan etmesi
- D)Bulgaristan'ın paylaşımdan en büyük payı alması
- E)Avusturya-Macaristan'ın Bosna-Hersek'i ilhak etmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D. I. Balkan Savaşı sonunda ele geçirilen topraklardan en büyük payı Bulgaristan'ın alması, diğer Balkan devletlerinin tepkisine yol açmış ve II. Balkan Savaşı çıkmıştır. Arnavutluk'un bağımsızlığı I. Balkan Savaşı sırasında gerçekleştiğinden C, Bosna-Hersek'in ilhakı 1908'de yaşandığından E bu savaşın nedeni değildir.
Kolay · Test 2
Soru 1II. Meşrutiyet'in ilanının ardından yaşanan iç karışıklıktan yararlanan bir Balkan devleti bağımsızlığını ilan etmiştir. 1908'de bağımsızlığını ilan eden bu devlet aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Sırbistan
- B)Yunanistan
- C)Bulgaristan
- D)Romanya
- E)Karadağ
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Bulgaristan, II. Meşrutiyet'in ilanının yarattığı karışıklıktan yararlanarak 1908'de bağımsızlığını ilan etmiştir. Yunanistan 1829'da, Sırbistan, Romanya ve Karadağ ise 1878 Berlin Antlaşması ile bağımsızlıklarını kazandığından B, A ve D doğru değildir.
Kolay · Test 1
2.Muhalefet partileri: Ahrar (1908) ve Hürriyet ve İtilaf (1911)
İlk muhalefet partisi Ahrar Fırkası, Prens Sabahattin'in adem-i merkeziyet ve teşebbüs-i şahsi görüşlerini savundu; 31 Mart'tan sonra silindi. Osmanlı Demokrat, Ahali ve Osmanlı Sosyalist fırkaları da kuruldu. Kasım 1911'de kurulan Hürriyet ve İtilaf, İttihatçı karşıtlarını birleştiren en güçlü muhalefet oldu; Millî Mücadele yıllarında Kuvayımilliye'ye karşı durdu.
Sınav ipucu: Prens Sabahattin → Ahrar; "en güçlü muhalefet, Millî Mücadele'de de faal" → Hürriyet ve İtilaf.
Soru 32II. Meşrutiyet Dönemi'nin ilk muhalefet partisi, Prens Sabahattin'in savunduğu adem-i merkeziyetçilik ve teşebbüs-i şahsi düşüncelerini benimsemiştir. Sözü edilen parti aşağıdakilerden hangisidir?
- A)İttihat ve Terakki Fırkası
- B)Hürriyet ve İtilaf Fırkası
- C)Osmanlı Sosyalist Fırkası
- D)Ahali Fırkası
- E)Osmanlı Ahrar Fırkası
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Osmanlı Ahrar Fırkası 1908'de kurulan ilk muhalefet partisidir ve Prens Sabahattin'in adem-i merkeziyetçi görüşlerini savunmuştur. İttihat ve Terakki merkeziyetçiliği benimsediği için A, Hürriyet ve İtilaf ise 1911'de kurulan daha sonraki bir muhalefet partisi olduğu için B doğru değildir.
Orta · Test 3
Soru 19Aşağıda II. Meşrutiyet Dönemi'nin siyasi oluşumlarıyla ilgili eşleştirmeler verilmiştir. Bu eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
- A)Hürriyet ve İtilaf Fırkası - İttihat ve Terakki'nin gençlik kolu olarak kurulmuştur.
- B)Osmanlı Ahrar Fırkası - Adem-i merkeziyetçi görüşleri benimsemiştir.
- C)İttihat ve Terakki Fırkası - Merkeziyetçi bir yönetim anlayışını savunmuştur.
- D)Hareket Ordusu - 31 Mart Olayı'nı bastırmak için görevlendirilmiştir.
- E)Mebusan Meclisi - Halkın seçtiği üyelerden oluşan yasama organıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Hürriyet ve İtilaf Fırkası, İttihat ve Terakki'nin gençlik kolu değil, ona karşı kurulmuş en güçlü muhalefet partisidir; bu nedenle eşleştirme yanlıştır. Ahrar Fırkası'nın adem-i merkeziyetçiliği ve Hareket Ordusu'nun görevi doğru verildiğinden B ve D eşleştirmelerinde hata yoktur.
Orta · Test 2
Soru 471911'de kurulan ve II. Meşrutiyet Dönemi'nde İttihat ve Terakki'nin karşısındaki en güçlü muhalefet partisi olan siyasi örgüt, Millî Mücadele yıllarında da faaliyet göstermiştir. Sözü edilen parti aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Osmanlı Ahrar Fırkası
- B)Osmanlı Sosyalist Fırkası
- C)Hürriyet ve İtilaf Fırkası
- D)İttihad-ı Muhammedi Fırkası
- E)Ahali Fırkası
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Hürriyet ve İtilaf Fırkası 1911'de kurulmuş, İttihat ve Terakki'nin en güçlü rakibi olmuş, Mondros sonrasında da Millî Mücadele'ye karşı bir tutum izlemiştir. Ahrar Fırkası 1908'de kurulup kısa sürede etkisini yitirdiğinden A, İttihad-ı Muhammedi Fırkası 31 Mart Olayı ile birlikte anılan küçük bir örgüt olduğundan D doğru değildir.
Kolay · Test 4
3.Fikir akımları: Osmanlıcılık, İslamcılık, Türkçülük, Batıcılık
Osmanlıcılık, bütün unsurları eşit vatandaş sayarak imparatorluğu bir arada tutmayı amaçladı; Balkan Savaşları'nda gayrimüslimlerin ve Müslüman Arnavutların ayrılmasıyla iflas etti. İslamcılık, I. Dünya Savaşı'nda cihat çağrısına uyulmaması ve Şerif Hüseyin'in isyanıyla geçersizleşti. Ziya Gökalp ve Yusuf Akçura'nın Türkçülüğü, Balkan Savaşları'ndan sonra İttihat ve Terakki'nin resmî görüşü oldu ve Millî Mücadele'ye zemin hazırladı; Batıcılık Cumhuriyet inkılaplarına kaynaklık etti.
Sınav ipucu: Arnavutların ayrılması Osmanlıcılığı, Arap isyanı İslamcılığı çürüttü; ters eşleştirme.
Soru 10Balkan Savaşları'nda Osmanlı ordusunda görev yapan gayrimüslim askerlerin bir bölümünün kendi uluslarının saflarına geçmesi, imparatorluğu bir arada tutmayı amaçlayan bir düşüncenin geçerliliğini yitirmesine yol açmıştır. Geçerliliğini yitiren bu düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Türkçülük
- B)Batıcılık
- C)Osmanlıcılık
- D)İslamcılık
- E)Adem-i merkeziyetçilik
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Din ve dil farkı gözetmeksizin bütün unsurları Osmanlı üst kimliğinde birleştirmeyi amaçlayan Osmanlıcılık, Balkan Savaşları'yla birlikte geçerliliğini yitirmiştir. Türkçülük bu gelişmeden sonra güç kazandığından A, İslamcılık ise Arap ayaklanmalarıyla I. Dünya Savaşı'nda zayıfladığından D doğru değildir.
Orta · Test 1
Soru 41İttihat ve Terakki Fırkası, kuruluş yıllarında imparatorluğu bir arada tutmayı amaçlayan bir düşünceyi savunmuş; ancak Balkan Savaşları'ndan sonra farklı bir akıma ağırlık vermiştir. 1913'ten sonra öne çıkan bu akım aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Osmanlıcılık
- B)Adem-i merkeziyetçilik
- C)Türkçülük
- D)İslamcılık
- E)Batıcılık
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Balkan Savaşları'nda Müslüman olmayan unsurların ayrılması Osmanlıcılığın geçerliliğini yitirmesine yol açmış, İttihat ve Terakki 1913'ten sonra Türkçülüğe ağırlık vermiştir. Osmanlıcılık bu savaşlarla önemini kaybettiğinden A, adem-i merkeziyetçilik ise İttihatçıların değil Prens Sabahattin'in görüşü olduğundan B doğru değildir.
Orta · Test 3
Soru 65Nüfusunun büyük çoğunluğu Müslüman olan Arnavutların Osmanlı Devleti'nden ayrılması, imparatorluğu bir arada tutmak için başvurulan bir düşüncenin dayanaksız kaldığını göstermiştir. Dayanaksız kaldığı görülen bu düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Türkçülük
- B)Batıcılık
- C)Adem-i merkeziyetçilik
- D)Meşrutiyetçilik
- E)İslamcılık
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Müslüman unsurları halifelik etrafında birleştirmeyi amaçlayan İslamcılık düşüncesi, Müslüman Arnavutların ayrılmasıyla önemli bir darbe almıştır. Türkçülük bu gelişmelerden sonra güç kazandığından A; adem-i merkeziyetçilik ise Müslüman birliğine değil yerel yönetimlere yetki devrine dayanan bir yönetim anlayışı olduğundan ve Müslüman Arnavutların ayrılmasıyla çürütülen düşünce olmadığından C doğru değildir.
Orta · Test 5
4.31 Mart Olayı (13 Nisan 1909) ve Hareket Ordusu
Rumi 31 Mart 1325'e denk gelen 13 Nisan 1909'da İstanbul'da meşrutiyete karşı "şeriat isteriz" sloganıyla ayaklanma çıktı (Derviş Vahdeti, Volkan gazetesi). Selanik'ten gelen Hareket Ordusu (komutan Mahmut Şevket Paşa, kurmay başkanı Mustafa Kemal) isyanı bastırdı; Meclis, II. Abdülhamit'i tahttan indirip V. Mehmet Reşat'ı tahta çıkardı. Rejime karşı çıkan ilk isyandır.
Sınav ipucu: En önemli siyasi sonucu padişah değişikliğidir; "31 Mart" Rumi tarihtir, yıl 1909'dur.
Soru 1413 Nisan 1909'da İstanbul'da meşrutiyet yönetimine karşı bir ayaklanma çıkmış, bu ayaklanmayı bastırmak için Selanik'ten İstanbul'a bir birlik gönderilmiştir. 31 Mart Olayı'nı bastıran bu birlik aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Kuva-yı İnzibatiye
- B)Hareket Ordusu
- C)Hamidiye Alayları
- D)Asakir-i Mansure-i Muhammediye
- E)Sekban-ı Cedit Ocağı
Çözümü göster
Doğru cevap: B. 31 Mart Olayı, Selanik'ten gönderilen ve Mahmut Şevket Paşa'nın komuta ettiği Hareket Ordusu tarafından bastırılmıştır. Kuva-yı İnzibatiye 1920'de Millî Mücadele'ye karşı kurulduğu için A, Asakir-i Mansure-i Muhammediye 1826'da II. Mahmut döneminde kurulduğu için D doğru değildir.
Kolay · Test 1
Soru 531 Mart Olayı'nın ardından Mebusan Meclisi'nin kararıyla padişah değişikliği yaşanmıştır. 31 Mart Olayı'ndan sonra tahta çıkarılan padişah aşağıdakilerden hangisidir?
- A)II. Abdülhamit
- B)V. Murat
- C)VI. Mehmet Vahdettin
- D)V. Mehmet Reşat
- E)Abdülaziz
Çözümü göster
Doğru cevap: D. 31 Mart Olayı'ndan sonra II. Abdülhamit tahttan indirilmiş, yerine V. Mehmet Reşat geçmiştir. II. Abdülhamit tahttan indirilen padişah olduğundan A, Vahdettin ise 1918'de tahta çıkan son Osmanlı padişahı olduğundan C doğru değildir.
Kolay · Test 1
Soru 631 Mart Olayı'nın bastırılmasında görev alan Hareket Ordusu'nun komutanlığını üstlenen kişi, olaydan sonra Osmanlı siyasetinde etkili bir konuma gelmiştir. Sözü edilen komutan aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Mahmut Şevket Paşa
- B)Ahmet İzzet Paşa
- C)Damat Ferit Paşa
- D)Cemal Paşa
- E)Kâmil Paşa
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Hareket Ordusu'nun komutanı Mahmut Şevket Paşa'dır; Mustafa Kemal de bu orduda kurmay subay olarak görev almıştır. Damat Ferit Paşa ve Kâmil Paşa asker değil sadrazamlık yapmış devlet adamları olduğundan C ve E doğru değildir. Ahmet İzzet Paşa 31 Mart Olayı sırasında Erkan-ı Harbiye Reisi olup Hareket Ordusu'na komuta etmemiştir; sadrazamlığı ise daha sonra, Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalandığı 1918 yılına aittir, bu nedenle B doğru değildir. Cemal Paşa ise 1909'da Hareket Ordusu'nda görev alan kurmay subaylardan biridir, ordunun komutanı değildir; bu yüzden D de elenir.
Kolay · Test 1
5.1909 Kanun-i Esasi değişiklikleri
Hükûmet padişaha değil Meclis-i Mebusan'a karşı sorumlu kılındı; padişahın meclisi fesih yetkisi Ayan'ın onayına ve üç ay içinde seçime bağlandı; sürgün yetkisi kaldırıldı, veto yetkisi sınırlandı, kanun teklifi için padişah izni şartı kalktı. Padişah anayasaya bağlılık yemini edecek, sadrazamı atayacak, nazırları sadrazam seçecekti. Dernek ve toplantı hakkı tanındı, sansür yasaklandı.
Sınav ipucu: Padişah sembolikleşti, parlamenter sisteme geçildi; ama "saltanata son verildi" yargısı yanlıştır.
Soru 1331 Mart Olayı'ndan sonra 1909'da Kanun-i Esasi'de kapsamlı değişiklikler yapılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu değişikliklerden biri değildir?
- A)Hükûmetin padişaha değil meclise karşı sorumlu tutulması
- B)Padişahın kişileri sürgüne gönderme yetkisinin kaldırılması
- C)Padişahın veto yetkisinin meclis lehine sınırlandırılması
- D)Padişaha meclisi dilediği zaman kapatma yetkisinin verilmesi
- E)Mebusan Meclisi'nin başkanını kendisinin seçmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D. 1909 değişiklikleri padişahın yetkilerini sınırlandırmış, meclisi güçlendirmiştir; padişahın meclisi keyfî biçimde kapatması ise güçleştirilmiştir. Hükûmetin meclise karşı sorumlu tutulması ve sürgün yetkisinin kaldırılması bu değişikliklerin başlıcaları olduğundan A ve B yanlış seçenek değildir.
Orta · Test 1
Soru 71909'da yapılan anayasa değişiklikleriyle hükûmet, padişaha karşı değil Mebusan Meclisi'ne karşı sorumlu duruma getirilmiştir. Bu düzenleme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
- A)Mutlakiyet yönetiminin geri getirildiğinin
- B)Parlamenter sistemin güçlendirildiğinin
- C)Padişahın yasama yetkisinin genişletildiğinin
- D)Yargı bağımsızlığının ortadan kaldırıldığının
- E)Halifelik makamının siyasallaştırıldığının
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Hükûmetin meclise karşı sorumlu olması, yürütmenin halkın seçtiği organ tarafından denetlenmesi anlamına gelir ve parlamenter sistemin temel özelliğidir. Padişahın yetkileri genişletilmeyip sınırlandırıldığından A ve C doğru değildir.
Orta · Test 1
Soru 251909'da Kanun-i Esasi'de yapılan değişikliklerle ilgili olarak aşağıdaki yargılar ileri sürülmüştür: I. Padişahın yetkileri sınırlandırılmıştır. II. Saltanat sistemine son verilmiştir. III. Meclisin yönetim üzerindeki denetim gücü artmıştır. Bu yargılardan hangileri doğrudur?
- A)Yalnız I
- B)I ve III
- C)II ve III
- D)Yalnız II
- E)I, II ve III
Çözümü göster
Doğru cevap: B. 1909 değişiklikleri padişahın sürgün ve veto yetkilerini sınırlandırmış, hükûmeti meclise karşı sorumlu kılarak meclisin denetim gücünü artırmıştır; bu nedenle I ve III doğrudur. Saltanat 1922'de kaldırıldığından II yanlıştır ve II'yi içeren C, D, E seçenekleri elenir.
Zor · Test 2
6.Trablusgarp Savaşı (1911–1912)
Sömürge arayan İtalya, büyük devletlerin onayıyla 1911'de Osmanlı'nın Kuzey Afrika'daki son toprağı Trablusgarp'a saldırdı. Donanma yetersiz, Mısır İngiliz denetiminde olduğundan düzenli ordu gönderilemedi; Mustafa Kemal (Derne, Tobruk) ve Enver Bey gibi gönüllü subaylar yerli halkı örgütleyip direndi. Sonuç alamayan İtalya, Rodos ile On İki Ada'yı işgal etti, Çanakkale Boğazı'nı bombaladı; Balkan Savaşı'nın patlaması Osmanlı'yı barışa zorladı.
Sınav ipucu: Barışta acelenin nedeni Balkan Savaşı'dır; "savaşı başka bölgelere yayma" adaların işgalidir.
Soru 171911'de İtalya'nın saldırısıyla başlayan Trablusgarp Savaşı'nda Osmanlı Devleti bölgeye düzenli ordu birlikleri gönderememiş, savaş gönüllü subaylar ve yerli halkın direnişiyle sürdürülmüştür. Bu durumun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Trablusgarp halkının Osmanlı yönetimine karşı ayaklanmış olması
- B)Almanya'nın Osmanlı Devleti'ne asker göndermeyi yasaklaması
- C)Bölgenin Fransa tarafından önceden işgal edilmiş olması
- D)Osmanlı ordusunun tamamının Balkanlar'da savaşıyor olması
- E)Donanmanın yetersizliği ve karayolunun İngiltere'nin denetiminde olması
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Trablusgarp'a deniz yolundan asker gönderilememesinin nedeni donanmanın zayıflığı, kara yolunun kapalı olmasının nedeni ise Mısır'ın İngiltere'nin denetiminde bulunmasıdır. Yerli halk Osmanlı'nın yanında direndiği için A, Balkan Savaşları ancak 1912'de başladığı için D doğru değildir.
Kolay · Test 2
Soru 42İtalya, Trablusgarp'ta beklediği hızlı sonucu alamayınca Osmanlı Devleti'ni barışa zorlamak için savaşı başka bölgelere yaymıştır. İtalya'nın bu amaçla başvurduğu yol aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Karadeniz kıyılarına asker çıkarmak
- B)Suriye ve Filistin'i işgal etmek
- C)Balkan devletlerini savaşa sokmak
- D)Kıbrıs Adası'nı ele geçirmek
- E)Ege adalarını işgal edip Çanakkale'ye saldırmak
Çözümü göster
Doğru cevap: E. İtalya, Rodos ve On İki Ada'yı işgal edip Çanakkale Boğazı'na saldırarak Osmanlı Devleti'ni barışa zorlamıştır. Kıbrıs 1878'den beri İngiltere'nin yönetiminde bulunduğundan D, Suriye ve Filistin ise I. Dünya Savaşı cepheleri olduğundan B doğru değildir.
Orta · Test 3
Soru 48Trablusgarp Savaşı ile ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir: I. Osmanlı Devleti bölgeye Mustafa Kemal ve Enver Bey gibi gönüllü subaylar göndermiştir. II. Yerli halk Osmanlı kuvvetlerinin yanında İtalyanlara karşı direnmiştir. III. Savaş Osmanlı donanmasının Akdeniz'de kazandığı üstünlükle sonuçlanmıştır. Bu bilgilerden hangileri doğrudur?
- A)I ve II
- B)I ve III
- C)II ve III
- D)Yalnız III
- E)I, II ve III
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Mustafa Kemal Derne ve Tobruk'ta, Enver Bey Bingazi'de gönüllü olarak görev almış, yerli halk da Osmanlı'nın yanında direnmiştir; bu nedenle I ve II doğrudur. Osmanlı donanması yetersiz olduğu ve bölgeye ulaşamadığı için III yanlıştır, dolayısıyla III'ü içeren B, C ve E seçenekleri elenir.
Zor · Test 4
7.Uşi Antlaşması (18 Ekim 1912)
Lozan'ın Uşi semtinde imzalandı: Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakıldı; Rodos ve On İki Ada, Yunan işgalini önleme gerekçesiyle Balkan Savaşı bitene kadar geçici olarak İtalya'ya verildi, ancak İtalya adaları geri vermedi (1947'de Yunanistan'a geçti). Trablusgarp halkı dinî bakımdan halifeye bağlı kalacak, İtalya kapitülasyonların kaldırılmasında Osmanlı'yı destekleyecekti.
Sınav ipucu: Halifelik bağı Küçük Kaynarca'dan (1774) sonra yeniden diplomatik araç oldu; adalar Yunanistan'a bırakılmadı.
Soru 50Trablusgarp Savaşı, 18 Ekim 1912'de imzalanan Uşi Antlaşması ile sona ermiştir. Bu antlaşmayla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Trablusgarp ve Bingazi Osmanlı Devleti'nde kalmıştır.
- B)Rodos ve On İki Ada kesin olarak İtalya'ya bırakılmıştır.
- C)Rodos ve On İki Ada geçici olarak İtalya'ya bırakılmıştır.
- D)Antlaşma 1911 yılında Londra'da imzalanmıştır.
- E)Mısır'ın yönetimi İtalya'ya devredilmiştir.
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Uşi Antlaşması ile Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakılmış, Rodos ve On İki Ada ise Balkan Savaşı'nın çıkması nedeniyle geçici olarak İtalya'da kalmıştır. Bu nedenle adaların kesin biçimde verildiğini söyleyen B ve Trablusgarp'ın Osmanlı'da kaldığını söyleyen A doğru değildir.
Orta · Test 4
Soru 124Uşi Antlaşması'nda Rodos ve On İki Ada'nın durumu kesin çözüme bağlanmayıp geçici bir düzenlemeye bırakılmış; Londra Antlaşması'nda ise Ege adalarının ve Arnavutluk'un geleceğinin belirlenmesi büyük devletlere havale edilmiştir. Bu iki düzenleme birlikte değerlendirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- A)Osmanlı donanmasının Ege Denizi'nde üstünlük sağladığına
- B)Büyük devletlerin Osmanlı toprak bütünlüğünü koruma politikasını sürdürdüğüne
- C)Osmanlı Devleti'nin kendi toprakları üzerindeki karar gücünü yitirdiğine
- D)Söz konusu adaların tümünün Yunanistan yönetimine bırakıldığına
- E)Balkanlar'daki sorunların bu antlaşmalarla tümüyle çözüldüğüne
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Uşi Antlaşması (1912) ile Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakılmış, adaların durumu ise askıda kalmış; Londra Antlaşması (1913) ile Osmanlı sınırı Midye-Enez hattına çekilirken adaların ve Arnavutluk'un geleceği büyük devletlerin kararına bırakılmıştır. Kendi egemenlik alanındaki toprakların kaderini başka devletlerin iradesine bırakmak zorunda kalmak, Osmanlı Devleti'nin karar gücünü yitirdiğini gösterir. Büyük devletler bu dönemde toprak bütünlüğünü korumak yerine paylaşım hesabı yaptığı için B yanlıştır; adaların tamamı Yunanistan'a verilmediğinden, On İki Ada İtalya'nın elinde kaldığından D de doğru değildir. Londra Antlaşması'ndan hemen sonra II. Balkan Savaşı çıktığı için sorunların çözüldüğünü söylemek de mümkün değildir. Cevap C.
Zor · Test 9
Soru 46Uşi Antlaşması'nda Rodos ve On İki Ada'nın Yunanistan'a geçmesini önlemek amacıyla geçici olarak İtalya'ya bırakılması öngörülmüştür. Bu hükmün uygulamadaki sonucu aşağıdakilerden hangisi olmuştur?
- A)Adalar kısa süre sonra Osmanlı Devleti'ne geri verilmiştir.
- B)Adalar bir daha geri alınamamış, İtalya'nın elinde kalmıştır.
- C)Adalar Milletler Cemiyeti'nin yönetimine bırakılmıştır.
- D)Adalar Balkan Savaşları'nda Bulgaristan'a devredilmiştir.
- E)Adalar İngiltere ile Fransa arasında paylaşılmıştır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Balkan Savaşları ve ardından I. Dünya Savaşı'nın çıkması nedeniyle adalar geri alınamamış, İtalya'nın elinde kalmıştır. Adaların Osmanlı'ya iade edildiğini söyleyen A gerçekleşmemiştir; Milletler Cemiyeti ise ancak 1920'de kurulduğundan C de doğru değildir.
Zor · Test 4
8.I. Balkan Savaşı (Ekim 1912 – Mayıs 1913)
Rusya'nın Panslavizm politikasıyla birleştirdiği Karadağ, Bulgaristan, Sırbistan ve Yunanistan, Trablusgarp'ta görülen güçsüzlükten yararlanarak saldırdı; Bulgar ordusu Çatalca'ya dayandı, Edirne düştü. Yenilgi nedenleri: ordunun siyasete karışıp bölünmesi, savaş öncesinde bazı birliklerin terhisi, donanmanın Yunan donanması karşısında etkisizliği, gayrimüslim askerlerin saf değiştirmesi. Savaş sürerken Arnavutluk bağımsızlığını ilan etti (Kasım 1912).
Sınav ipucu: Balkan ittifakını kuran büyük devlet Rusya'dır; Arnavutluk, Osmanlı'dan ayrılan son Balkan devletidir.
Soru 2Balkan devletlerinin, aralarındaki anlaşmazlıklara rağmen 1912'de Osmanlı Devleti'ne karşı bir ittifak kurabilmelerinde bir büyük devletin izlediği politika etkili olmuştur. Söz konusu politika aşağıdakilerden hangisidir?
- A)İngiltere'nin denge politikası
- B)Almanya'nın sömürgecilik politikası
- C)Fransa'nın Akdeniz politikası
- D)Rusya'nın Panslavizm politikası
- E)Avusturya-Macaristan'ın Balkan politikası
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Rusya, Panslavizm politikası doğrultusunda Balkan devletlerini Osmanlı Devleti'ne karşı birleştirmiş ve ittifakın kurulmasına öncülük etmiştir. Avusturya-Macaristan Balkanlar'da Rusya ile rekabet hâlinde olduğundan ve Sırbistan'ın güçlenmesini istemediğinden E; İngiltere'nin denge politikası Balkan devletlerini Osmanlı Devleti'ne karşı bir ittifakta birleştirmeye yönelik olmadığından A doğru değildir. Doğru cevap D'dir.
Orta · Test 1
Soru 41912'de Osmanlı Devleti'ne karşı bir ittifak kuran Balkan devletleri saldırıya geçerek I. Balkan Savaşı'nı başlatmıştır. Aşağıdaki devletlerden hangisi I. Balkan Savaşı'nda Osmanlı Devleti'ne karşı savaşanlar arasında yer almaz?
- A)Bulgaristan
- B)Romanya
- C)Sırbistan
- D)Yunanistan
- E)Karadağ
Çözümü göster
Doğru cevap: B. I. Balkan Savaşı'nda (1912) Osmanlı Devleti'ne karşı Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ birlikte hareket etmiştir; bu dört devlet Balkan ittifakının üyesi olduğundan A, C, D ve E seçenekleri sorunun cevabı olamaz. Romanya bu savaşa katılmamış, ancak II. Balkan Savaşı'nda (1913) Bulgaristan'a karşı savaşa girmiştir; dolayısıyla I. Balkan Savaşı'nda Osmanlı'ya karşı savaşanlar arasında yer almayan devlet Romanya'dır ve doğru cevap B'dir.
Kolay · Test 1
Soru 40I. Balkan Savaşı sürerken bir Balkan ulusu Osmanlı Devleti'nden ayrılarak bağımsızlığını ilan etmiştir. 1912'de bağımsızlığını ilan eden ve Osmanlı Devleti'nden ayrılan son Balkan ulusu aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Sırplar
- B)Bulgarlar
- C)Arnavutlar
- D)Yunanlar
- E)Karadağlılar
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Arnavutluk, I. Balkan Savaşı sırasında 1912'de bağımsızlığını ilan ederek Osmanlı Devleti'nden ayrılan son Balkan ulusu olmuştur. Yunanlar 1829'da, Sırplar ve Karadağlılar 1878'de bağımsızlıklarını kazandığından D, A ve E doğru değildir.
Kolay · Test 3
9.Sopalı Seçimler (1912) ve Babıali Baskını (23 Ocak 1913)
İttihat ve Terakki'nin baskıyla kazandığı 1912 seçimleri "Sopalı Seçimler" diye anıldı. I. Balkan Savaşı'nda Edirne'nin Bulgaristan'a bırakılacağı söylentisi üzerine Enver Bey'in başını çektiği İttihatçılar Babıali'yi basıp Sadrazam Kâmil Paşa'yı istifaya zorladı; Mahmut Şevket Paşa sadrazam oldu. Bu darbeyle yönetim tümüyle İttihat ve Terakki'nin (Enver-Talat-Cemal) denetimine girdi.
Sınav ipucu: Sıralama: Uşi (Ekim 1912) → Babıali (Ocak 1913) → Londra (Mayıs 1913).
Soru 2623 Ocak 1913'te İttihat ve Terakki'ye mensup bir grup, hükûmet merkezini basarak sadrazamı istifaya zorlamış ve yönetimi ele geçirmiştir. Sözü edilen olay aşağıdakilerden hangisidir?
- A)31 Mart Olayı
- B)Babıali Baskını
- C)Uşi Görüşmeleri
- D)Londra Konferansı
- E)Sopalı Seçimler
Çözümü göster
Doğru cevap: B. 23 Ocak 1913'teki Babıali Baskını ile İttihat ve Terakki, Kâmil Paşa Hükûmeti'ni devirerek iktidarı doğrudan ele geçirmiştir. 31 Mart Olayı 1909'da çıkan bir ayaklanma olduğundan A, Londra Konferansı I. Balkan Savaşı'nı sona erdiren görüşmeler olduğundan D doğru değildir.
Orta · Test 2
Soru 38İttihat ve Terakki Fırkası'nın 1912 yılında yaptığı seçimler, baskı ve usulsüzlük iddiaları nedeniyle tarihe özel bir adla geçmiştir. Söz konusu seçimler aşağıdakilerden hangisiyle anılmaktadır?
- A)Genel Seçimler
- B)Kanun-i Esasi Seçimleri
- C)Meşveret Seçimleri
- D)Ayan Seçimleri
- E)Sopalı Seçimler
Çözümü göster
Doğru cevap: E. 1912 seçimleri, İttihat ve Terakki'nin muhalefet üzerinde uyguladığı baskı nedeniyle tarihe Sopalı Seçimler adıyla geçmiştir. Ayan Meclisi üyeleri seçimle değil padişah tarafından atandığından D, meşveret Osmanlı'da danışma anlamında kullanılan eski bir kavram olduğundan C doğru değildir.
Orta · Test 3
Soru 71II. Balkan Savaşı sırasında Edirne'nin geri alınmasında görev alan komutan, bu başarısı nedeniyle özel bir unvanla anılmıştır. Sözü edilen komutan aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Mahmut Şevket Paşa
- B)Enver Bey
- C)Ahmet İzzet Paşa
- D)Cemal Paşa
- E)Kâmil Paşa
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Edirne'nin geri alınmasının ardından Enver Bey Edirne Fatihi olarak anılmış ve İttihat ve Terakki içindeki konumu güçlenmiştir. Mahmut Şevket Paşa Hareket Ordusu'nun komutanı olarak tanındığından A, Kâmil Paşa ise Babıali Baskını ile görevinden uzaklaştırılan sadrazam olduğundan E doğru değildir.
Orta · Test 5
10.Londra Antlaşması (30 Mayıs 1913)
I. Balkan Savaşı'nı bitirdi. Osmanlı'nın batı sınırı Midye-Enez hattına çekildi; hattın batısı Balkan devletlerine bırakıldı: Edirne ve Kırklareli Bulgaristan'a, Selanik ve Girit Yunanistan'a geçti, Makedonya paylaşıldı. Ege adalarının ve Arnavutluk'un geleceği büyük devletlerin kararına bırakıldı. Osmanlı, Doğu Trakya dışında Rumeli'yi yitirdi.
Sınav ipucu: Adaların büyük devletlere bırakılması Osmanlı'nın söz sahibi olmadığının kanıtıdır; 1915 gizli Londra'yla karıştırma.
Soru 39Londra Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki konumunu köklü biçimde değiştirmiştir. Bu antlaşmayla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Osmanlı Devleti'nin batı sınırı Midye-Enez hattına çekilmiştir.
- B)Osmanlı Devleti Batı Trakya'yı egemenliği altında tutmuştur.
- C)Ege adalarının tamamı Osmanlı Devleti'ne bırakılmıştır.
- D)Bulgaristan bu antlaşmayla bağımsızlığını kazanmıştır.
- E)Osmanlı Devleti Doğu Trakya'nın tamamını kaybetmiştir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Londra Antlaşması ile Osmanlı Devleti'nin batı sınırı Midye-Enez hattına çekilmiş, Ege adalarının ve Arnavutluk'un geleceği büyük devletlere bırakılmıştır. Bu hattın batısında kalan Batı Trakya elden çıktığından B, adaların geleceği büyük devletlere bırakıldığından C doğru değildir. Bulgaristan bağımsızlığını 1908'de ilan ettiğinden D; Midye-Enez hattının doğusunda kalan Çatalca ve İstanbul çevresi gibi Doğu Trakya toprakları Osmanlı Devleti'nde kaldığından E doğru değildir. Edirne ve Kırklareli'nin II. Balkan Savaşı sırasında geri alınması ise bu antlaşmadan sonraki bir gelişmedir.
Orta · Test 3
Soru 124Uşi Antlaşması'nda Rodos ve On İki Ada'nın durumu kesin çözüme bağlanmayıp geçici bir düzenlemeye bırakılmış; Londra Antlaşması'nda ise Ege adalarının ve Arnavutluk'un geleceğinin belirlenmesi büyük devletlere havale edilmiştir. Bu iki düzenleme birlikte değerlendirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- A)Osmanlı donanmasının Ege Denizi'nde üstünlük sağladığına
- B)Büyük devletlerin Osmanlı toprak bütünlüğünü koruma politikasını sürdürdüğüne
- C)Osmanlı Devleti'nin kendi toprakları üzerindeki karar gücünü yitirdiğine
- D)Söz konusu adaların tümünün Yunanistan yönetimine bırakıldığına
- E)Balkanlar'daki sorunların bu antlaşmalarla tümüyle çözüldüğüne
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Uşi Antlaşması (1912) ile Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakılmış, adaların durumu ise askıda kalmış; Londra Antlaşması (1913) ile Osmanlı sınırı Midye-Enez hattına çekilirken adaların ve Arnavutluk'un geleceği büyük devletlerin kararına bırakılmıştır. Kendi egemenlik alanındaki toprakların kaderini başka devletlerin iradesine bırakmak zorunda kalmak, Osmanlı Devleti'nin karar gücünü yitirdiğini gösterir. Büyük devletler bu dönemde toprak bütünlüğünü korumak yerine paylaşım hesabı yaptığı için B yanlıştır; adaların tamamı Yunanistan'a verilmediğinden, On İki Ada İtalya'nın elinde kaldığından D de doğru değildir. Londra Antlaşması'ndan hemen sonra II. Balkan Savaşı çıktığı için sorunların çözüldüğünü söylemek de mümkün değildir. Cevap C.
Zor · Test 9
Soru 72Londra Antlaşması'nda Ege adalarının ve Arnavutluk'un geleceğinin belirlenmesi büyük devletlere bırakılmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin kanıtıdır?
- A)Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da güçlendiğinin
- B)Büyük devletlerin Osmanlı'yı korumayı üstlendiğinin
- C)Balkan devletlerinin isteklerinden vazgeçtiğinin
- D)Osmanlı'nın toprakları üzerinde söz hakkını yitirdiğinin
- E)Ege adalarının Osmanlı yönetimine bırakıldığının
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Kendi toprakları üzerindeki kararın başka devletlere bırakılması, Osmanlı Devleti'nin egemenlik yetkisini kullanamaz duruma geldiğini gösterir. Büyük devletler Osmanlı'yı korumak yerine paylaşım siyaseti izlediğinden B, adalar Osmanlı'ya bırakılmadığından E doğru değildir.
Orta · Test 5
11.II. Balkan Savaşı (1913) ve Bükreş Antlaşması
En büyük payı Bulgaristan'ın alması ittifakı dağıttı; Bulgaristan'ın Sırbistan ve Yunanistan'a saldırmasıyla başlayan savaşa Karadağ ve Romanya da Bulgaristan'a karşı katıldı. Bulgar ordusunun batıda meşgul olmasından yararlanan Osmanlı, Enver Bey komutasında Edirne ve Kırklareli'ni geri aldı; Enver "Edirne Fatihi" diye anıldı. Balkan devletleri paylaşımı, Osmanlı'nın taraf olmadığı Bükreş Antlaşması'yla (Ağustos 1913) yaptı.
Sınav ipucu: Osmanlı'nın tek olumlu sonucu Edirne ve Kırklareli'nin geri alınmasıdır; Bükreş'i Osmanlı imzalamadı.
Soru 36II. Balkan Savaşı, Osmanlı Devleti açısından Balkan Savaşları'nın tek olumlu sonucunu doğurmuştur. Osmanlı Devleti'nin bu savaştaki kazanımı aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Batı Trakya'nın tamamının geri alınması
- B)Ege adalarının Osmanlı Devleti'ne bırakılması
- C)Edirne ve Kırklareli'nin geri alınması
- D)Selanik ve çevresinin geri alınması
- E)Arnavutluk'un yeniden Osmanlı'ya bağlanması
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Balkan devletleri kendi aralarında savaşırken Osmanlı Devleti harekete geçerek Edirne ve Kırklareli'yi geri almıştır. Selanik Yunanistan'da kaldığından D, Batı Trakya Bulgaristan'a bırakıldığından A doğru değildir.
Orta · Test 3
Soru 30II. Balkan Savaşı'nın sonunda Balkan devletleri kendi aralarında bir antlaşma imzalayarak toprakları yeniden paylaşmıştır. Osmanlı Devleti'nin taraf olmadığı bu antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)İstanbul Antlaşması
- B)Atina Antlaşması
- C)Niş Antlaşması
- D)Londra Antlaşması
- E)Bükreş Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Bükreş Antlaşması 1913'te Bulgaristan ile diğer Balkan devletleri arasında imzalanmış olup Osmanlı Devleti bu antlaşmanın tarafı değildir. İstanbul Antlaşması (1913'te Bulgaristan, 1914'te Sırbistan ile) ve Atina Antlaşması (1913, Yunanistan ile) Osmanlı Devleti'nin taraf olduğu antlaşmalar olduğundan A ve B doğru değildir. Niş Antlaşması 1739'da Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanmış olup Balkan Savaşları'yla ilgisi bulunmadığından C; Londra Antlaşması da I. Balkan Savaşı'nın sonunda Osmanlı Devleti ile Balkan devletleri arasında imzalandığından D doğru değildir. Doğru cevap E'dir.
Orta · Test 2
Soru 28II. Balkan Savaşı'ndan sonra Osmanlı Devleti, savaşa katılan devletlerle ayrı ayrı antlaşmalar imzalamıştır. Osmanlı Devleti'nin Bulgaristan ile imzaladığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)İstanbul Antlaşması
- B)Atina Antlaşması
- C)Niş Antlaşması
- D)Bükreş Antlaşması
- E)Londra Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Osmanlı Devleti, II. Balkan Savaşı'nın ardından Bulgaristan ile 29 Eylül 1913'te İstanbul Antlaşması'nı imzalamıştır. Atina Antlaşması Yunanistan ile imzalandığından B doğru değildir. Niş Antlaşması ise 1739'da Osmanlı Devleti ile Rusya arasında yapılmış olup Balkan Savaşları ile ilgisi yoktur; Sırbistan ile de 13 Mart 1914'te ayrı bir İstanbul Antlaşması imzalandığından C de doğru değildir. Bükreş Antlaşması Balkan devletlerinin kendi aralarında imzaladığı, Londra Antlaşması ise I. Balkan Savaşı'nı sona erdiren antlaşmadır.
Kolay · Test 2
12.İstanbul (1913), Atina (1913) ve İstanbul (1914) antlaşmaları
Bulgaristan'la İstanbul Antlaşması'nda (Eylül 1913) Meriç sınır oldu; Edirne, Kırklareli ve Dimetoka Osmanlı'da kaldı, Batı Trakya Bulgaristan'a geçti. Yunanistan'la Atina Antlaşması'nda (Kasım 1913) Girit, Selanik ve Yanya Yunanistan'a bırakıldı, adalar sorunu büyük devletlere havale edildi; Osmanlı'ya Gökçeada, Bozcaada ve Tavşan Adaları kaldı. Sırbistan'la 1914 İstanbul Antlaşması yalnız Türk azınlığın haklarını içerdi. Üç antlaşma da sınır dışındaki Türklerin din, eğitim ve mülkiyet haklarını güvenceye aldı; Balkanlar'dan Anadolu'ya büyük göç yaşandı.
Sınav ipucu: Karadağ'la antlaşma yapılmadı; "ayrı ayrı antlaşma" Balkan ittifakının dağıldığını gösterir.
Soru 21Balkan Savaşları'nın ardından Osmanlı Devleti'nin Sırbistan ile imzaladığı antlaşma 1914 yılında yapılmıştır. Sözü edilen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Londra Antlaşması
- B)Bükreş Antlaşması
- C)Atina Antlaşması
- D)İstanbul Antlaşması
- E)Niş Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Osmanlı Devleti ile Sırbistan arasında 13 Mart 1914'te İstanbul Antlaşması imzalanmıştır. İki devletin ortak sınırı bulunmadığından antlaşmada daha çok Sırbistan'da kalan Türklerin hakları düzenlenmiştir. Londra Antlaşması I. Balkan Savaşı'nı sona erdirdiğinden A, Bükreş Antlaşması'nda Osmanlı Devleti taraf olmadığından B, Atina Antlaşması Yunanistan ile imzalandığından C doğru değildir; Niş Antlaşması ise 1739'da Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanmıştır. Cevap D.
Kolay · Test 2
Soru 28II. Balkan Savaşı'ndan sonra Osmanlı Devleti, savaşa katılan devletlerle ayrı ayrı antlaşmalar imzalamıştır. Osmanlı Devleti'nin Bulgaristan ile imzaladığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)İstanbul Antlaşması
- B)Atina Antlaşması
- C)Niş Antlaşması
- D)Bükreş Antlaşması
- E)Londra Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Osmanlı Devleti, II. Balkan Savaşı'nın ardından Bulgaristan ile 29 Eylül 1913'te İstanbul Antlaşması'nı imzalamıştır. Atina Antlaşması Yunanistan ile imzalandığından B doğru değildir. Niş Antlaşması ise 1739'da Osmanlı Devleti ile Rusya arasında yapılmış olup Balkan Savaşları ile ilgisi yoktur; Sırbistan ile de 13 Mart 1914'te ayrı bir İstanbul Antlaşması imzalandığından C de doğru değildir. Bükreş Antlaşması Balkan devletlerinin kendi aralarında imzaladığı, Londra Antlaşması ise I. Balkan Savaşı'nı sona erdiren antlaşmadır.
Kolay · Test 2
Soru 30II. Balkan Savaşı'nın sonunda Balkan devletleri kendi aralarında bir antlaşma imzalayarak toprakları yeniden paylaşmıştır. Osmanlı Devleti'nin taraf olmadığı bu antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)İstanbul Antlaşması
- B)Atina Antlaşması
- C)Niş Antlaşması
- D)Londra Antlaşması
- E)Bükreş Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Bükreş Antlaşması 1913'te Bulgaristan ile diğer Balkan devletleri arasında imzalanmış olup Osmanlı Devleti bu antlaşmanın tarafı değildir. İstanbul Antlaşması (1913'te Bulgaristan, 1914'te Sırbistan ile) ve Atina Antlaşması (1913, Yunanistan ile) Osmanlı Devleti'nin taraf olduğu antlaşmalar olduğundan A ve B doğru değildir. Niş Antlaşması 1739'da Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanmış olup Balkan Savaşları'yla ilgisi bulunmadığından C; Londra Antlaşması da I. Balkan Savaşı'nın sonunda Osmanlı Devleti ile Balkan devletleri arasında imzalandığından D doğru değildir. Doğru cevap E'dir.
Orta · Test 2
13.I. Dünya Savaşı'nın nedenleri ve bloklaşma
Genel nedenler: sömürgecilik ve ham madde-pazar yarışı, milliyetçilik, silahlanma, bloklaşma. Özel nedenler: Almanya-Fransa arasında Alsas-Loren, Almanya-İngiltere sömürge rekabeti, Rusya-Avusturya'nın Balkan çekişmesi, Rusya'nın sıcak denizlere inme isteği. Almanya, Avusturya-Macaristan ve İtalya Üçlü İttifak'ı (1882); İngiltere, Fransa ve Rusya Üçlü İtilaf'ı (1907) kurdu. Görünürdeki neden, Avusturya-Macaristan veliahdının Saraybosna'da öldürülmesidir (28 Haziran 1914). İtalya 1915'te İtilaf'a geçti.
Sınav ipucu: "Nedenleri arasında gösterilemez" sorusunda savaş sonrası kavramlar (Wilson İlkeleri) çeldiricidir; suikast bahanedir.
Soru 73I. Dünya Savaşı'nın 1914 yazında başlamasına yol açan olay, Avrupa'daki bloklar arasındaki gerginliğin savaşa dönüşmesine neden olmuştur. Savaşın görünürdeki nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Almanya'nın Fransa'ya savaş ilan etmesi
- B)Rusya'nın Boğazlar üzerinde hak iddia etmesi
- C)İtalya'nın Trablusgarp'a saldırması
- D)İngiltere'nin Mısır'ı işgal etmesi
- E)Avusturya-Macaristan veliahdının öldürülmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Avusturya-Macaristan veliahdı Franz Ferdinand'ın 28 Haziran 1914'te Saraybosna'da bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesi savaşın görünürdeki nedenidir. İtalya'nın Trablusgarp'a saldırması 1911'de ayrı bir savaş başlattığından C, İngiltere'nin Mısır'ı işgali 1882'de gerçekleştiğinden D doğru değildir.
Kolay · Test 5
Soru 94I. Dünya Savaşı iki blok arasında yaşanmış; ancak savaş sırasında bazı devletler saf değiştirmiştir. Savaşın başında İttifak Devletleri arasında yer alırken sonradan İtilaf Devletleri safına geçen devlet aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Almanya
- B)Bulgaristan
- C)İtalya
- D)Avusturya-Macaristan
- E)Osmanlı Devleti
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Üçlü İttifak'ın kurucu üyelerinden olan İtalya, kendisine vaat edilen toprakları elde etmek amacıyla 1915'te İtilaf Devletleri safına geçmiştir. Bulgaristan savaşa 1915'te İttifak Devletleri yanında katılıp saf değiştirmediğinden B, Almanya ve Avusturya-Macaristan savaş boyunca İttifak grubunda kaldığından A ve D doğru değildir.
Kolay · Test 7
Soru 821918 sonbaharında Osmanlı Devleti'nin müttefikleriyle kara bağlantısı kesilmiş ve ateşkes istemek dışında bir seçenek kalmamıştır. Osmanlı Devleti'nin Almanya ile bağlantısının kopmasına yol açan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Rusya'nın savaştan çekilmesi
- B)İtalya'nın saf değiştirmesi
- C)Bulgaristan'ın savaştan çekilmesi
- D)ABD'nin savaşa girmesi
- E)Romanya'nın savaşa katılması
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Bulgaristan'ın 1918 Eylül'ünde ateşkes imzalayarak savaştan çekilmesi, Osmanlı Devleti'nin Almanya ve Avusturya-Macaristan ile kara bağlantısını kesmiştir. Rusya'nın savaştan çekilmesi Osmanlı lehine sonuçlar doğurduğundan A, İtalya'nın saf değiştirmesi 1915'te gerçekleştiğinden B bu duruma yol açan gelişme değildir.
Kolay · Test 6
14.Osmanlı'nın savaşa girişi (Ağustos–Kasım 1914)
Hükûmet 2 Ağustos 1914'te Almanya ile gizli ittifak imzaladı, seferberlik ilan edip görünürde tarafsız kaldı. Goeben ve Breslau Boğazlar'a sığındı; Osmanlı gemileri satın aldığını açıklayıp Yavuz ve Midilli adını verdi. 9 Eylül'de kapitülasyonlar tek taraflı kaldırıldı; İtilaf gibi Almanya da tanımadı. 29 Ekim 1914'te Yavuz ve Midilli'nin Rus limanlarını bombalamasıyla İtilaf Devletleri savaş ilan etti; Osmanlı Kasım'da resmen savaşa girip cihat ilan etti. İngiltere Kıbrıs'ı ilhak etti, Mısır'ı himayesine aldı.
Sınav ipucu: Savaşa "oldubitti" ile girildi; kapitülasyon kararının tanınmaması egemenliğin güce bağlı olduğunu gösterir.
Soru 123Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesinin hemen ardından İngiltere, 1878'den beri yönettiği Kıbrıs'ı topraklarına kattığını duyurmuş; 1882'den beri fiilen elinde tuttuğu Mısır'ı da himayesi altına aldığını ilan etmiştir. Bu gelişmeler aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
- A)İngiltere'nin Osmanlı Devleti ile ittifak arayışına girdiğinin
- B)Bu yerlerin Osmanlı ile hukuki bağının da koparıldığının
- C)Osmanlı Devleti'nin kapitülasyonları yeniden yürürlüğe koyduğunun
- D)Bu bölgelerin geleceğinin halk oylamasıyla belirlendiğinin
- E)İngiltere'nin Akdeniz'deki üstünlüğünü Osmanlı'ya bıraktığının
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Kıbrıs 1878 Berlin süreci sonrasında yönetimi İngiltere'ye bırakılmasına, Mısır ise 1882'de işgal edilmesine karşın her ikisi de hukuken Osmanlı toprağı sayılmayı sürdürüyordu. Osmanlı Devleti savaşa girince İngiltere bu belirsizliği ortadan kaldırmış, Kıbrıs'ı ilhak edip Mısır'ı himayesine alarak fiilî durumu hukuki duruma dönüştürmüştür; yani kâğıt üzerinde süren Osmanlı bağı da koparılmıştır. İki devlet bu tarihte karşı bloklarda savaştığı için ittifak arayışından söz eden A geçersizdir. Kapitülasyonlar ise savaşa girilmeden önce, 9 Eylül 1914'te Osmanlı Devleti tarafından tek taraflı olarak kaldırıldığı için C de yanlıştır. Cevap B.
Orta · Test 9
Soru 52Osmanlı Devleti 9 Eylül 1914'te kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırdığını açıklamış; ancak İtilaf Devletleri bu kararı tanımamıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
- A)Kapitülasyonların Osmanlı ekonomisine katkı sağladığının
- B)Osmanlı Devleti'nin ekonomik bağımsızlığını kazandığının
- C)İtilaf Devletleri'nin Osmanlı'yı desteklediğinin
- D)Osmanlı Devleti'nin savaşa girmekten vazgeçtiğinin
- E)Alınan kararın uluslararası kabul görmediğinin
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Kapitülasyonların tek taraflı kaldırılması, ilgili devletlerin onayı alınmadığı için hukuken sonuç doğurmamış ve ayrıcalıklar fiilen sürmüştür; bu ayrıcalıklar ancak Lozan'da kaldırılabilmiştir. Bu nedenle ekonomik bağımsızlığın kazanıldığını söyleyen B ile İtilaf Devletleri'nin desteğini ileri süren C doğru değildir.
Orta · Test 4
Soru 56Çanakkale Deniz Savaşı'nda İtilaf donanmasının uğradığı kayıplarda, Boğaz'ın bir bölümüne gizlice mayın döşeyen küçük bir Osmanlı gemisinin payı büyüktür. Sözü edilen gemi aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Yavuz
- B)Nusret
- C)Midilli
- D)Hamidiye
- E)Turgut Reis
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Nusret mayın gemisi, Erenköy Koyu'na döşediği mayınlarla İtilaf donanmasının ağır kayıplar vermesinde belirleyici olmuştur. Yavuz ve Midilli, Almanya'dan gelip Osmanlı donanmasına katılan savaş gemileri olduğundan A ve C doğru değildir.
Kolay · Test 4
15.Savaşa girme nedenleri: Osmanlı'nın ve Almanya'nın hesapları
Osmanlı; kaybedilen toprakları geri almayı, İngiltere ve Fransa'nın ittifak tekliflerini reddetmesiyle düştüğü yalnızlıktan ve kapitülasyonlardan kurtulmayı, Almanya'nın kazanacağına inandığı savaşta Turan idealini gerçekleştirmeyi umuyordu; Enver Paşa çevresinin Alman hayranlığı ve ordudaki Alman subaylar belirleyiciydi. Almanya ise yeni cephelerle yükünü hafifletmek, halifenin cihat çağrısıyla sömürgelerdeki Müslümanları ayaklandırmak, Boğazları kapatıp Rusya'ya yardımı kesmek istiyordu.
Sınav ipucu: Cihat çağrısı sonuç vermedi; İtilaf'ın amaçları (Boğazları açmak) Osmanlı'nın nedeni olarak verilemez.
Soru 53Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesinde birden çok etken rol oynamıştır. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nin savaşa girme nedenleri arasında yer almaz?
- A)Kaybedilen toprakları geri alma isteği
- B)Kapitülasyonlardan kurtulma amacı
- C)Milletler Cemiyeti'ne üye olma isteği
- D)Siyasi yalnızlıktan kurtulma isteği
- E)Almanya'nın savaşı kazanacağına duyulan inanç
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Milletler Cemiyeti 1920'de, yani savaş bittikten sonra kurulduğundan Osmanlı Devleti'nin savaşa girme nedeni olamaz. Kaybedilen toprakların geri alınması ve kapitülasyonlardan kurtulma isteği bu nedenlerin başında geldiğinden A ve B bu sorunun cevabı olamaz.
Kolay · Test 4
Soru 57Almanya, savaşın başında tarafsızlığını ilan eden Osmanlı Devleti'nin bir an önce savaşa girmesi için yoğun çaba göstermiştir. Almanya'nın bu tutumunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Yeni cepheler açtırarak kendi üzerindeki yükü hafifletmek
- B)Osmanlı Devleti'nin ekonomik gücünden yararlanmak
- C)Osmanlı donanmasının Akdeniz'deki üstünlüğünden yararlanmak
- D)Boğazlar'ı Rusya'nın denetimine bırakmak
- E)Osmanlı Devleti'nin sömürgelerini ele geçirmek
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Almanya, Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesiyle İtilaf Devletleri'nin yeni cephelerde oyalanmasını ve Rusya'ya yardım yollarının kapanmasını amaçlamıştır. Osmanlı ekonomisi ve donanması zayıf olduğundan B ve C, Almanya Boğazlar'ın Rusya'ya geçmesini istemediğinden D doğru değildir.
Orta · Test 4
Soru 76ABD, savaşın başında tarafsızlığını ilan etmesine karşın 1917'de İtilaf Devletleri safında savaşa katılmıştır. ABD'nin savaşa girmesinde en etkili gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Rusya'nın savaştan çekilmek istemesi
- B)Çanakkale Cephesi'nin İtilaf lehine kapanması
- C)İtalya'nın taraf değiştirerek savaşa girmesi
- D)Almanya'nın sınırsız denizaltı savaşı başlatması
- E)Bulgaristan'ın savaşa katılması
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Almanya'nın 1917'de başlattığı sınırsız denizaltı savaşı sırasında ABD gemilerinin de batırılması, ABD'nin savaşa girmesinde belirleyici olmuştur. Rusya'nın savaştan çekilmesi ABD'nin savaşa girmesinden sonra gerçekleştiğinden A, İtalya'nın saf değiştirmesi 1915'te yaşandığından C doğru değildir.
Zor · Test 6
16.Taarruz cepheleri: Kafkas (Sarıkamış) ve Kanal
Enver Paşa, 1878'de kaybedilen Kars, Ardahan ve Batum'u geri almak ve Orta Asya Türklerine ulaşmak için Aralık 1914'te Sarıkamış Harekâtı'nı başlattı; kış ve hazırlıksızlık yüzünden on binlerce asker savaşmadan öldü. Ruslar 1916'da Erzurum ve Trabzon'u aldı; Mustafa Kemal Muş ve Bitlis'i geri aldı. Ermeni çetelerine karşı Tehcir (Sevk ve İskân) Kanunu çıkarıldı (27 Mayıs 1915); Rusya, Brest-Litovsk'la (3 Mart 1918) Kars, Ardahan ve Batum'u geri verdi. Kanal Cephesi'nde Cemal Paşa, Süveyş'i alıp İngiltere'nin Hindistan yolunu kesmek için 1915 ve 1916'da iki başarısız harekât düzenledi.
Sınav ipucu: Ortak nokta: Almanya'nın planına uygun, kaybedilmiş toprakları hedefleyen, başarısız taarruzlar.
Soru 78Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı'nda ilk taarruz harekâtını doğuda gerçekleştirmiş; ancak kış koşulları ve hazırlıksızlık nedeniyle çok sayıda asker savaşa girmeden hayatını kaybetmiştir. Sözü edilen cephe aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Kanal Cephesi
- B)Çanakkale Cephesi
- C)Irak Cephesi
- D)Kafkas Cephesi
- E)Galiçya Cephesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Enver Paşa'nın yönettiği Sarıkamış Harekâtı Kafkas Cephesi'nde düzenlenmiş, ağır kış koşulları nedeniyle büyük kayıplar verilmiştir. Kanal Cephesi güneyde Süveyş'e yönelik taarruz cephesi olduğundan A, Çanakkale ise bir savunma cephesi olduğundan B doğru değildir.
Orta · Test 6
Soru 54Osmanlı Devleti, İngiltere'nin sömürgeleriyle bağlantısını kesmek amacıyla güneyde bir taarruz harekâtı düzenlemiştir. Süveyş Kanalı'nı ele geçirmeyi amaçlayan bu cephe aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Irak Cephesi
- B)Kanal Cephesi
- C)Hicaz-Yemen Cephesi
- D)Suriye-Filistin Cephesi
- E)Makedonya Cephesi
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Cemal Paşa komutasında düzenlenen Kanal Harekâtı, Süveyş Kanalı'nı ele geçirerek İngiltere'nin sömürgeleriyle bağlantısını kesmeyi amaçlamıştır. Irak Cephesi İngilizlerin kuzeye ilerleyişini durdurmaya yönelik bir savunma cephesi olduğundan A, Makedonya ise müttefiklere yardım cephesi olduğundan E doğru değildir.
Kolay · Test 4
Soru 62Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda savaştığı cephelerle ilgili olarak aşağıdaki yargılar verilmiştir: I. Kanal Cephesi'nde Süveyş Kanalı'nı ele geçirmek amaçlanmıştır. II. Irak Cephesi'nde İngilizlerin kuzeye ilerlemesi engellenmeye çalışılmıştır. III. Hicaz-Yemen Cephesi'nde kutsal sayılan yerlerin savunulması amaçlanmıştır. Bu yargılardan hangileri doğrudur?
- A)Yalnız I
- B)I ve II
- C)II ve III
- D)I, II ve III
- E)Yalnız III
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Kanal Harekâtı Süveyş'i ele geçirmeyi, Irak Cephesi İngilizlerin Kafkasya yönünde ilerlemesini önlemeyi, Hicaz-Yemen Cephesi ise kutsal yerlerin korunmasını amaçladığından üç yargı da doğrudur. Bu nedenle yargılardan yalnızca bir bölümünü doğru sayan A ve E seçenekleri eksik kalmaktadır.
Zor · Test 5
17.Çanakkale Cephesi (1915) ve sonuçları
İtilaf, Boğazları geçip İstanbul'u alarak Osmanlı'yı savaş dışı bırakmak, Rusya'ya yardım ulaştırmak ve Balkan devletlerini yanına çekmek için cepheyi açtı. 18 Mart 1915'te Boğaz'ı zorlayan donanma, Nusret'in döşediği mayınlar ve tabyaların ateşiyle (Seyit Onbaşı) çekildi; 25 Nisan'da başlayan kara savaşlarında Mustafa Kemal Arıburnu, Conkbayırı ve Anafartalar'da düşmanı durdurdu. Sonuçlar: Rusya'ya yardım gidemedi (Bolşevik İhtilali'ne zemin), savaş iki yıl uzadı, Bulgaristan İttifak'a katıldı, Mustafa Kemal "Anafartalar Kahramanı" olarak tanındı.
Sınav ipucu: Savunma cephesidir ve Osmanlı'nın kazandığı tek cephedir; sonuç "Rusya'nın çekilmesi" değil "yardım gidememesi"dir.
Soru 91Çanakkale Savaşı'nda kara muharebeleri sırasında bir Osmanlı komutanı Conkbayırı ve Anafartalar bölgesinde gösterdiği başarıyla ün kazanmıştır. Mustafa Kemal'in bu savaşta komuta ettiği birlik aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Anafartalar Grubu
- B)Yıldırım Orduları Grubu
- C)Kuva-yı İnzibatiye
- D)Hareket Ordusu
- E)Kafkas İslam Ordusu
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Mustafa Kemal, Çanakkale'de Anafartalar Grubu Komutanlığı'na getirilerek Conkbayırı ve Anafartalar'daki savunmayı yönetmiştir. Yıldırım Orduları Grubu Suriye-Filistin Cephesi'nde kurulduğundan B, Hareket Ordusu 1909'da 31 Mart Olayı'nı bastırdığından D doğru değildir.
Kolay · Test 7
Soru 55Çanakkale'de İtilaf Devletleri'nin güçlü donanması Boğaz'ı geçmeye çalışmış, ağır kayıplar vererek geri çekilmek zorunda kalmıştır. Çanakkale Deniz Savaşı'nın kazanıldığı tarih aşağıdakilerden hangisidir?
- A)25 Nisan 1915
- B)13 Nisan 1909
- C)23 Temmuz 1908
- D)18 Mart 1915
- E)30 Ekim 1918
Çözümü göster
Doğru cevap: D. İtilaf donanmasının Çanakkale Boğazı'nı geçme girişimi 18 Mart 1915'te başarısızlığa uğramıştır. 25 Nisan 1915 kara savaşlarının başladığı tarih olduğundan A, 30 Ekim 1918 ise Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imza tarihi olduğundan E doğru değildir.
Kolay · Test 4
Soru 99Çanakkale Savaşı'nda bir Osmanlı topçu eri, ağır bir top mermisini sırtında taşıyarak namluya sürdüğü için kahramanlık simgesi hâline gelmiştir. Sözü edilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Hasan Tahsin
- B)Şahin Bey
- C)Sütçü İmam
- D)Yörük Ali Efe
- E)Seyit Onbaşı
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Rumeli Mecidiye Tabyası'nda görev yapan Seyit Onbaşı, top mermisini sırtında taşıyarak Çanakkale'nin sembol isimlerinden biri olmuştur. Hasan Tahsin İzmir'in işgalinde ilk kurşunu atan gazeteci olduğundan A, Sütçü İmam ise Maraş'taki direnişin simge adı olduğundan C doğru değildir.
Kolay · Test 7
18.Irak Cephesi ve Kut'ül Amare (29 Nisan 1916)
İngiltere; petrol bölgelerini ele geçirmek, Kafkasya'dan inen Ruslarla birleşmek ve Hindistan yolunu güvenceye almak için savaşın başında Basra'yı işgal etti. Bağdat'a ilerleyen General Townshend, Selman-ı Pak'ta durdurulup Kut'ül Amare'de kuşatıldı ve 29 Nisan 1916'da ordusuyla Halil Paşa'ya teslim oldu. Takviye alan İngilizler 1917'de Bağdat'ı aldı; Musul, Mondros'tan sonra işgal edildi.
Sınav ipucu: Kut'ül Amare, kaybedilen cephede kazanılmış bir muharebedir; "Irak Cephesi kazanıldı" genellemesi yanlıştır.
Soru 121I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı ordusu, kuşattığı İngiliz kuvvetlerini 1916 yılında teslim almış; kuşatmadaki İngiliz general ile birlikte binlerce asker esir düşmüştür. Kut'ül Amare olarak bilinen bu başarı, aşağıdaki cephelerin hangisinde kazanılmıştır?
- A)Irak Cephesi
- B)Kafkas Cephesi
- C)Galiçya Cephesi
- D)Çanakkale Cephesi
- E)Hicaz-Yemen Cephesi
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Kut'ül Amare, Bağdat'ın güneyinde Dicle kıyısında bulunan bir yerleşimdir ve burada kuşatılan İngiliz kuvvetleri 1916'da Osmanlı ordusuna teslim olmuştur; dolayısıyla olay Irak Cephesi'nde yaşanmıştır. Kafkas Cephesi Rusya'ya karşı açılmıştır ve bu cephenin en bilinen harekâtı ağır kayıpla sonuçlanan Sarıkamış'tır. Çanakkale Cephesi'nde ise kara ve deniz muharebeleri yapılmış, bir kuşatma ve toplu teslim alma söz konusu olmamıştır. Galiçya, Osmanlı Devleti'nin müttefiklerine destek olmak için kendi sınırları dışında savaştığı yardımcı cephelerdendir. Cevap A.
Kolay · Test 9
Soru 8Uşi Antlaşması'yla Trablusgarp ve Bingazi'nin İtalya'ya bırakılması Osmanlı Devleti açısından önemli bir dönüm noktası olmuştur. Bu durumun sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki toprakları tamamen sona ermiştir.
- B)Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'daki varlığı sona ermiştir.
- C)Osmanlı Devleti Akdeniz'deki bütün adaları kaybetmiştir.
- D)Osmanlı Devleti Ortadoğu'daki topraklarından çekilmiştir.
- E)Osmanlı Devleti Kıbrıs üzerindeki haklarından vazgeçmiştir.
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Trablusgarp ve Bingazi'nin kaybedilmesiyle Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'daki son toprağı da elden çıkmıştır. Balkan toprakları 1912-13 Balkan Savaşları sonunda kaybedildiği için A, Kıbrıs'ın yönetimi 1878'de İngiltere'ye bırakıldığı için E doğru değildir.
Kolay · Test 1
Soru 49Osmanlı Devleti ile Bulgaristan arasında imzalanan antlaşmada iki devlet arasındaki sınır yeniden belirlenmiştir. Bu antlaşmayla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Meriç Nehri iki devlet arasında sınır kabul edilmiştir.
- B)Bulgaristan Batı Trakya'dan tamamen çekilmiştir.
- C)Edirne yeniden Bulgaristan'a bırakılmıştır.
- D)Bulgaristan'daki Türklerin ülkeden çıkarılması kararlaştırılmıştır.
- E)Bulgaristan Osmanlı Devleti'ne savaş tazminatı ödemeyi kabul etmiştir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A. 1913 İstanbul Antlaşması ile Meriç Nehri Osmanlı-Bulgaristan sınırı olarak kabul edilmiş, Bulgaristan'da kalan Türklerin hakları güvence altına alınmaya çalışılmıştır. Edirne Osmanlı Devleti'nde kaldığından C, Batı Trakya Bulgaristan'a bırakıldığından B doğru değildir.
Orta · Test 4
19.Suriye-Filistin, Hicaz-Yemen ve yardım cepheleri
İngilizler 1917'de Kudüs'ü, 1918'de Şam ve Halep'i aldı. Alman komutasındaki Yıldırım Orduları Grubu ilerleyişi durduramadı; 7. Ordu Komutanı Mustafa Kemal birliklerini Halep'in kuzeyinde tutarak İngilizleri durdurdu, Mondros'un ertesi günü Yıldırım Orduları Grup Komutanı oldu. Hicaz'da Mekke Emiri Şerif Hüseyin, İngiltere'nin bağımsızlık vaadiyle 1916'da ayaklandı; Fahrettin Paşa Medine'yi ateşkesten sonra bile savundu. Galiçya, Makedonya ve Romanya, müttefiklere destek için asker gönderilen yardım cepheleridir.
Sınav ipucu: Şerif Hüseyin'in isyanı cihat çağrısının işe yaramadığını gösterir; yardım cephelerinde toprak amacı yoktur.
Soru 64Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı'nda kendi sınırları dışında müttefiklerine destek olmak amacıyla da asker göndermiştir. Osmanlı Devleti'nin yardım cepheleri aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
- A)Kafkas - Kanal - Çanakkale
- B)Irak - Suriye - Hicaz
- C)Çanakkale - Galiçya - Kanal
- D)Galiçya - Makedonya - Romanya
- E)Yemen - Makedonya - Irak
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Osmanlı Devleti müttefiklerine yardım amacıyla Galiçya, Makedonya ve Romanya cephelerine asker göndermiştir. Kafkas ve Kanal taarruz, Çanakkale, Irak, Suriye ve Hicaz ise savunma cepheleri olduğundan A, B ve C doğru değildir.
Kolay · Test 5
Soru 86I. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru Suriye-Filistin Cephesi'nde bir ordu grubu oluşturulmuş, Mustafa Kemal savaşın son günlerinde bu grubun komutanlığına getirilmiştir. Sözü edilen ordu grubu aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Anafartalar Grubu
- B)Yıldırım Orduları Grubu
- C)Kafkas İslam Ordusu
- D)Hareket Ordusu
- E)Kuva-yı İnzibatiye
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Suriye-Filistin Cephesi'nde kurulan Yıldırım Orduları Grubu'nun komutanlığına savaşın sonunda Mustafa Kemal getirilmiş, birlikler Halep'in kuzeyinde durdurulmuştur. Anafartalar Grubu Çanakkale'de görev yaptığından A, Hareket Ordusu 1909'da 31 Mart Olayı'nı bastırdığından D doğru değildir.
Kolay · Test 6
Soru 96I. Dünya Savaşı sırasında Mekke Emiri Şerif Hüseyin, İngiltere'nin desteğiyle Osmanlı Devleti'ne karşı ayaklanmıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
- A)Türkçülük akımının güç kazandığının
- B)Osmanlı ordusunun Kafkasya'da ilerlediğinin
- C)Halifelik makamının güçlendiğinin
- D)Arap topraklarında Osmanlı egemenliğinin pekiştiğinin
- E)İslamcılık politikasının beklenen sonucu vermediğinin
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Müslüman Arapların İngiltere'nin yanında yer alması, halifelik etrafında birleşmeyi öngören İslamcılık politikasının başarısız olduğunu göstermiştir. Ayaklanma Osmanlı egemenliğini zayıflattığından D, halifeliğin nüfuzunu sarstığından C doğru değildir.
Orta · Test 7
20.Gizli antlaşmalar (1915–1917)
Boğazlar (İstanbul) Antlaşması'yla (Mart 1915) Rusya'ya İstanbul ve Boğazlar; Londra'yla (Nisan 1915) İtalya'ya On İki Ada ve Antalya çevresi; Sykes-Picot'yla (1916) Fransa'ya Suriye, Lübnan ve Adana çevresi, İngiltere'ye Irak, Filistin'e uluslararası yönetim; Petrograd Protokolü'yle (1916) Rusya'ya Trabzon, Erzurum, Van ve Bitlis; Mac-Mahon yazışmalarıyla Araplara bağımsızlık; Saint-Jean de Maurienne'le (1917) İtalya'ya İzmir, Aydın, Konya ve Antalya çevresi vaat edildi. Balfour Deklarasyonu (1917) Filistin'de Yahudi yurdu öngördü; antlaşmaları Bolşevikler açıkladı.
Sınav ipucu: Saint-Jean de Maurienne, Rusya'nın onayı olmadığından geçersiz sayıldı; İzmir bu yüzden Yunanistan'a verildi.
Soru 58İtilaf Devletleri, İtalya'yı kendi saflarında savaşa çekebilmek için Osmanlı topraklarından pay vermeyi kabul etmiştir. İtalya'ya Batı Anadolu'da pay veren gizli antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Sykes-Picot Antlaşması
- B)Boğazlar Antlaşması
- C)Petrograd Protokolü
- D)Sen Jean de Maurienne Antlaşması
- E)Brest-Litovsk Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: D. 1917'de imzalanan Sen Jean de Maurienne Antlaşması ile İtalya'ya Batı Anadolu'dan pay verilmesi kararlaştırılmıştır. Sykes-Picot İngiltere ile Fransa arasında yapıldığından A, Brest-Litovsk ise Rusya'nın savaştan çekilmesini sağlayan bir barış antlaşması olduğundan E doğru değildir.
Kolay · Test 4
Soru 1171916'da yapılan bir gizli antlaşmayla Rusya'ya Doğu Anadolu'dan ve Karadeniz kıyılarından pay verilmesi kabul edilmiştir. Sözü edilen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Londra Antlaşması
- B)Sen Jean de Maurienne Antlaşması
- C)Sykes-Picot Antlaşması
- D)Petrograd Protokolü
- E)Boğazlar Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: D. 1916 tarihli Petrograd Protokolü ile Rusya'ya Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz'den pay verilmesi kararlaştırılmıştır. Londra Antlaşması İtalya'yı savaşa çekmek için yapıldığından A, Sykes-Picot ise İngiltere ile Fransa arasında imzalandığından C doğru değildir.
Orta · Test 8
Soru 104İtilaf Devletleri, 1915'te imzalanan bir gizli antlaşmayla İtalya'ya toprak vaadinde bulunarak onu kendi saflarına çekmeyi başarmıştır. Sözü edilen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Petrograd Protokolü
- B)Sykes-Picot Antlaşması
- C)Boğazlar Antlaşması
- D)Brest-Litovsk Antlaşması
- E)Londra Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: E. 1915 tarihli Londra Antlaşması ile İtalya'ya toprak vaat edilmiş ve İtalya İtilaf Devletleri safına geçmiştir. Petrograd Protokolü Rusya'ya Doğu Anadolu'dan pay verdiğinden A, Brest-Litovsk ise Rusya'nın savaştan çekilmesini sağlayan antlaşma olduğundan D doğru değildir.
Orta · Test 7
21.Wilson İlkeleri (8 Ocak 1918)
Almanya'nın denizaltı savaşı yüzünden 1917'de İtilaf safında savaşa giren ABD'nin Başkanı Wilson, 14 maddelik bildiriyle savaş sonrası düzeni çizdi: gizli antlaşma yapılmayacak, galipler toprak ve savaş tazminatı almayacak, her ulus kendi geleceğini kendisi belirleyecek, Milletler Cemiyeti kurulacaktı. Osmanlı maddesinde Türk çoğunluğun yaşadığı yerlerde egemenlik güvenceye alınıyor, öteki uluslara özerklik tanınıyor, Boğazlar'ın bütün gemilere açılması isteniyordu.
Sınav ipucu: İtilaf "toprak alınmayacak" ilkesini manda-himaye ile aştı; Osmanlı bu ilkelere güvenerek Mondros'u imzaladı.
Soru 61Rusya, I. Dünya Savaşı'nı sonuna kadar sürdürememiş ve 1917'de yaşanan bir iç gelişme sonucunda savaştan çekilmiştir. Rusya'nın savaştan çekilmesine yol açan bu gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Bolşevik İhtilali'nin gerçekleşmesi
- B)Kafkas Cephesi'nin kapanması
- C)Wilson İlkeleri'nin açıklanması
- D)ABD'nin savaşa girmesi
- E)Milletler Cemiyeti'nin kurulması
Çözümü göster
Doğru cevap: A. 1917'de gerçekleşen Bolşevik İhtilali sonucunda yönetimi ele geçiren yeni Rus yönetimi savaştan çekilmiş ve Brest-Litovsk Antlaşması'nı imzalamıştır. ABD'nin savaşa girmesi Rusya'nın çekilmesinin nedeni olmadığından D, Milletler Cemiyeti savaştan sonra kurulduğundan E doğru değildir.
Kolay · Test 5
Soru 102Wilson İlkeleri'nde toprak ilhakı ve savaş tazminatı reddedilmiş; buna karşın İtilaf Devletleri savaş sırasında yaptıkları gizli antlaşmaları uygulamaya çalışmıştır. Bu çelişki aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
- A)Barışın çıkar hesaplarına göre biçimlendirildiğinin
- B)Milletler Cemiyeti'nin etkin biçimde çalıştığının
- C)Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünün korunduğunun
- D)Yenilen devletlerin haklarının güvence altına alındığının
- E)İtilaf Devletleri arasında tam bir görüş birliği bulunduğunun
Çözümü göster
Doğru cevap: A. İlan edilen ilkelere karşın paylaşım antlaşmalarının uygulanması, barış düzeninin ilkelerden çok galip devletlerin çıkarlarına göre kurulduğunu göstermektedir. Osmanlı toprakları işgal edildiğinden C, paylaşım konusunda İtalya ile Yunanistan arasında anlaşmazlık çıktığından E doğru değildir.
Zor · Test 7
Soru 105Wilson İlkeleri'nde her ulusun kendi geleceğini kendisinin belirlemesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu ilke aşağıdakilerden hangisine ortam hazırlamıştır?
- A)Sömürgeciliğin galip devletler arasında paylaşılmasına
- B)Gizli antlaşmaların uygulanmasının hızlanmasına
- C)Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesine
- D)Kapitülasyonların yeniden yürürlüğe girmesine
- E)Yeni ulusal devletlerin kurulmasına
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Ulusların kendi geleceğini belirlemesi ilkesi, dağılan imparatorlukların toprakları üzerinde yeni ulusal devletlerin kurulmasına zemin hazırlamıştır. İlkeler sömürgeciliğe ve gizli antlaşmalara karşı olduğundan A ve B doğru değildir.
Orta · Test 7
22.Mondros'a giden süreç (Eylül–Ekim 1918)
Batı Cephesi'nde Almanya çözülürken Bulgaristan 29 Eylül 1918'de ateşkes imzaladı; Osmanlı'nın Almanya'yla kara bağlantısı koptu, Suriye Cephesi çöktü. Talat Paşa hükûmeti istifa etti; Ahmet İzzet Paşa hükûmeti Wilson İlkeleri'ne güvenerek ateşkes istedi. Bahriye Nazırı Rauf Bey'in heyeti 30 Ekim 1918'de Limni'nin Mondros Limanı'nda, Agamemnon zırhlısında ateşkesi imzaladı. İttihat ve Terakki kendini feshetti (Teceddüt Fırkası); Enver, Talat ve Cemal Paşalar yurt dışına kaçtı.
Sınav ipucu: Ateşkesi zorunlu kılan temel neden Bulgaristan'ın çekilmesidir; Osmanlı, Almanya'dan önce ateşkes imzaladı.
Soru 75Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasının ardından savaş yıllarında ülkeyi yöneten kadro dağılmış, önde gelen isimler yurt dışına gitmiştir. Sözü edilen siyasi kadro aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Hürriyet ve İtilaf Fırkası yöneticileri
- B)Osmanlı Ahrar Fırkası yöneticileri
- C)Ahali Fırkası yöneticileri
- D)İttihat ve Terakki Fırkası yöneticileri
- E)Osmanlı Sosyalist Fırkası yöneticileri
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Savaş yıllarında ülkeyi yöneten İttihat ve Terakki'nin önde gelen isimleri Mondros'tan sonra yurt dışına çıkmış, parti kendini feshetmiştir. Hürriyet ve İtilaf Fırkası bu dönemde iktidara yaklaşan muhalefet partisi olduğundan A, Ahrar Fırkası ise etkinliğini çok önce yitirdiğinden B doğru değildir.
Orta · Test 5
Soru 79Aşağıda I. Dünya Savaşı dönemine ait bazı gelişmeler verilmiştir: I. Brest-Litovsk Antlaşması'nın imzalanması II. Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesi III. Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması IV. Çanakkale Kara Savaşları'nın yapılması Bu gelişmelerin kronolojik sırası aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A)I - II - IV - III
- B)II - IV - I - III
- C)IV - II - III - I
- D)III - I - IV - II
- E)II - I - III - IV
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Osmanlı Devleti 1914'te savaşa girmiş, Çanakkale Kara Savaşları 1915'te yapılmış, Brest-Litovsk Mart 1918'de, Mondros ise Ekim 1918'de imzalanmıştır. Brest-Litovsk'u Osmanlı'nın savaşa girişinden öne alan A ile Mondros'u başa koyan D bu nedenle yanlıştır.
Zor · Test 6
Soru 83Osmanlı Devleti, Wilson İlkeleri'nin uygulanacağına ve topraklarının bütünlüğünün korunacağına güvenerek Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzalamıştır. Ancak ateşkesin hemen ardından işgaller başlamıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin kanıtıdır?
- A)Wilson İlkeleri'nin bütün devletlerce uygulandığının
- B)Osmanlı Devleti'nin ateşkes koşullarını yerine getirmediğinin
- C)İtilaf Devletleri arasında görüş birliği bulunmadığının
- D)Ateşkesin Osmanlı Devleti lehine hükümler taşıdığının
- E)İtilaf Devletleri'nin ilan ettikleri ilkelere uymadığının
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Ateşkesin ardından işgallerin başlaması, İtilaf Devletleri'nin savaş sırasında yaptıkları gizli paylaşım antlaşmalarını uygulamayı sürdürdüğünü ve Wilson İlkeleri'ne uymadığını göstermiştir. İlkelerin uygulandığını söyleyen A ile ateşkesin Osmanlı lehine olduğunu söyleyen D bu gelişmelerle çelişmektedir.
Zor · Test 6
23.Barış antlaşmaları ve savaşın sonuçları (1919–1920)
Almanya'yla Versay (1919), Avusturya'yla Saint-Germain (1919), Bulgaristan'la Neuilly (1919), Macaristan'la Trianon (1920) ve en son Osmanlı'yla Sevr (10 Ağustos 1920) imzalandı; Sevr'in gecikmesi İtilaf'ın paylaşımda anlaşamaması ve Millî Mücadele'nin başlamasındandır. Osmanlı, Avusturya-Macaristan, Çarlık Rusyası ve Alman İmparatorluğu yıkıldı; yeni ulus devletler kuruldu, Milletler Cemiyeti kuruldu (1920), Versay'ın ağır koşulları II. Dünya Savaşı'na zemin hazırladı.
Sınav ipucu: Neuilly → Bulgaristan, Trianon → Macaristan, Saint-Germain → Avusturya; Sevr 1920'dir, 1919 değil.
Soru 108I. Dünya Savaşı'ndan sonra Almanya ile imzalanan ve çok ağır koşullar içeren barış antlaşması, II. Dünya Savaşı'nın nedenleri arasında da gösterilmektedir. Sözü edilen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Sen Jermen Antlaşması
- B)Triyanon Antlaşması
- C)Nöyyi Antlaşması
- D)Sevr Antlaşması
- E)Versay Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Almanya ile 1919'da imzalanan Versay Antlaşması ağır askerî ve ekonomik yükümlülükler getirmiştir. Sevr Antlaşması Osmanlı Devleti ile imzalandığından D, Nöyyi Antlaşması ise Bulgaristan ile yapıldığından C doğru değildir.
Kolay · Test 8
Soru 118Aşağıda I. Dünya Savaşı'ndan sonra imzalanan barış antlaşmaları ile taraf devletler eşleştirilmiştir. Bu eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
- A)Versay Antlaşması - Almanya
- B)Nöyyi Antlaşması - Macaristan
- C)Sen Jermen Antlaşması - Avusturya
- D)Triyanon Antlaşması - Macaristan
- E)Sevr Antlaşması - Osmanlı Devleti
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Nöyyi Antlaşması Bulgaristan ile imzalanmıştır; Macaristan ile imzalanan antlaşma Triyanon'dur. Versay'ın Almanya, Sen Jermen'in Avusturya ile imzalanmış olması doğru olduğundan A ve C eşleştirmelerinde hata yoktur.
Orta · Test 8
Soru 15Aşağıda bazı gelişmeler verilmiştir: I. Bosna-Hersek'in Avusturya-Macaristan tarafından ilhak edilmesi II. Uşi Antlaşması'nın imzalanması III. Sevr Antlaşması'nın imzalanması Bu gelişmelerden hangileri 1908-1913 yılları arasında gerçekleşmiştir?
- A)Yalnız I
- B)Yalnız II
- C)I ve III
- D)I ve II
- E)I, II ve III
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Bosna-Hersek'in ilhakı 1908'de, Uşi Antlaşması ise 1912'de gerçekleştiğinden I ve II bu aralıktadır. Sevr Antlaşması 10 Ağustos 1920'de imzalandığından III bu döneme ait değildir; bu nedenle III'ü içeren C ve E seçenekleri elenir.
Zor · Test 1
Karıştırılan noktalar yan yana
| Olay / antlaşma | Tarih · ayırt edici nokta |
|---|---|
| II. Meşrutiyet'in ilanı | 23 Temmuz 1908 · Kanun-i Esasi yeniden yürürlükte; Bulgaristan, Bosna-Hersek, Girit kaybı |
| 31 Mart Olayı | 13 Nisan 1909 · Hareket Ordusu; II. Abdülhamit indirildi, V. Mehmet Reşat |
| Trablusgarp → Uşi | 1911 – 18 Ekim 1912 · Trablusgarp İtalya'ya; On İki Ada geçici olarak İtalya'ya |
| I. Balkan Savaşı → Londra | Ekim 1912 – 30 Mayıs 1913 · Midye-Enez; Arnavutluk bağımsız; adalar büyük devletlere |
| Babıali Baskını | 23 Ocak 1913 · Kâmil Paşa istifa; İttihat ve Terakki tam iktidar |
| II. Balkan Savaşı → Bükreş / İstanbul / Atina | 1913 · Edirne ve Kırklareli geri; Meriç sınırı; Türk azınlık hakları |
| Osmanlı'nın savaşa girişi | 2 Ağustos 1914 ittifak → 29 Ekim Rus limanları → Kasım savaş ilanı |
| Sarıkamış Harekâtı | Aralık 1914 · Enver Paşa; ilk taarruz; kıştan ağır kayıp |
| Çanakkale | 18 Mart 1915 deniz, 25 Nisan kara · Nusret, Seyit Onbaşı, Anafartalar |
| Kut'ül Amare | 29 Nisan 1916 · Townshend esir; Halil Paşa |
| Wilson İlkeleri / Brest-Litovsk | 8 Ocak 1918 Wilson · 3 Mart 1918 Brest-Litovsk: Kars-Ardahan-Batum geri |
| Mondros Ateşkesi | 30 Ekim 1918 · Limni-Agamemnon; Rauf Bey; Bulgaristan'ın ateşkesi tetikledi |
Sık düşülen tuzaklar
- "Londra Antlaşması" iki belgedir: 1913 Londra I. Balkan Savaşı'nı bitirir (Midye-Enez), 1915 gizli Londra İtalya'ya toprak vaat eder; yıl yoksa bağlama bak.
- "İstanbul Antlaşması" üç belgedir: 1913 Bulgaristan (Meriç sınırı), 1914 Sırbistan (yalnız azınlık hakları), 1915 gizli Boğazlar Antlaşması (Rusya'ya İstanbul).
- Uşi'de On İki Ada "geçici olarak İtalya'ya", Londra'da Ege adaları "büyük devletlere" bırakıldı; iki ifade birbirinin yerine kullanılamaz.
- Osmanlı savaşa Almanya'nın savaş ilanıyla değil, Yavuz ve Midilli'nin 29 Ekim 1914'te Rus limanlarını bombalamasıyla fiilen girdi; 2 Ağustos'ta yalnızca gizli ittifak imzalanmıştı.
- Kafkas ve Kanal taarruz; Çanakkale, Irak, Suriye-Filistin, Hicaz-Yemen savunma; Galiçya, Makedonya, Romanya yardım cephesidir; "Çanakkale taarruz cephesi" yanlıştır.
- Wilson'ın "toprak ilhakı yok" ilkesi İtilaf'ı işgalden vazgeçirmedi; manda-himaye bu ilkeyi dolanmak için icat edildi.