İnkılaplar

Sınavda sorulan kavramlar

Her kavramın altında havuzumuzdan o kavramı ölçen gerçek sorular var. Önce kavramı oku, sonra soruyu aç ve çöz.

1. 1.Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922)

   Lozan görüşmelerine İstanbul Hükûmeti'nin de çağrılması üzerine TBMM, 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırarak iki başlılığa son verdi; Osmanlı Devleti hukuken sona erdi. Halifelik ise Abdülmecit Efendi'nin seçilmesiyle bir süre daha korundu. Bu inkılap siyasi alandadır ve millî egemenlik ile cumhuriyetçilik ilkelerine dayanır.

   Sınav ipucu: "Saltanat ile halifelik aynı gün kaldırıldı" yanlıştır; arada 16 ay vardır (1 Kasım 1922 – 3 Mart 1924).

   Soru 21 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

   1. A)Osmanlı Devleti'nin hukuken sona erdiği
   2. B)Din ve devlet işlerinin tümüyle ayrıldığı
   3. C)Ulusal egemenlik anlayışının güçlendiği
   4. D)İstanbul Hükûmeti'nin hukuki varlığının son bulduğu
   5. E)Halifelik makamının bu aşamada korunduğu

   Çözümü göster

   Doğru cevap: B. Saltanat kaldırılırken halifelik makamı korunmuş, din ve devlet işlerinin ayrılması ancak 3 Mart 1924'te halifeliğin kaldırılmasıyla önemli ölçüde sağlanmıştır. Kararla İstanbul Hükûmeti son bulmuş ve egemenliğin ulusa ait olduğu anlayışı güçlenmiştir; bu nedenle diğer yargılar geçerlidir.

   Orta · Test 1

   Soru 1Lozan Konferansı'na İtilaf Devletleri tarafından hem TBMM Hükûmeti'nin hem de İstanbul Hükûmeti'nin çağrılması Ankara'da tepkiyle karşılanmış, bu durum bir siyasi kararın alınmasını hızlandırmıştır. Söz konusu gelişme aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesinde doğrudan etkili olmuştur?

   1. A)Halifeliğin kaldırılmasında
   2. B)Ankara'nın başkent yapılmasında
   3. C)Saltanatın kaldırılmasında
   4. D)Cumhuriyet'in ilan edilmesinde
   5. E)Medeni Kanun'un kabul edilmesinde

   Çözümü göster

   Doğru cevap: C. İki ayrı hükûmetin konferansa çağrılması temsil sorunu doğurduğu için TBMM 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırmış, böylece İstanbul Hükûmeti hukuken sona ermiştir. Halifelik 3 Mart 1924'te, Cumhuriyet ise 29 Ekim 1923'te ilan edildiğinden bu seçenekler Lozan'a çağrı sorunuyla doğrudan ilişkilendirilemez.

   Kolay · Test 1

   Soru 19Aşağıdaki gelişmelerden hangisi diğerlerinden daha önce gerçekleşmiştir?

   1. A)Cumhuriyet'in ilan edilmesi
   2. B)Ankara'nın başkent olması
   3. C)Halifeliğin kaldırılması
   4. D)Saltanatın kaldırılması
   5. E)Şeyh Sait İsyanı'nın çıkması

   Çözümü göster

   Doğru cevap: D. Saltanat 1 Kasım 1922'de kaldırılmıştır; Ankara'nın başkent olması 13 Ekim 1923, Cumhuriyet'in ilanı 29 Ekim 1923, halifeliğin kaldırılması 3 Mart 1924, Şeyh Sait İsyanı ise 1925 tarihlidir. Bu nedenle en erken gelişme saltanatın kaldırılmasıdır.

   Kolay · Test 2

2. 2.Ankara'nın başkent oluşu (13 Ekim 1923)

   Cumhuriyetin ilanından 16 gün önce, 13 Ekim 1923'te Ankara başkent ilan edildi. Nedenleri: Millî Mücadele'nin merkezi olması, İstanbul'un işgalden yeni kurtulmuş ve saltanat çevrelerinin etkisinde bulunması, Anadolu'nun ortasında güvenli konumu. Bu karar, devletin ağırlık merkezinin Anadolu'ya taşındığının ilanıdır.

   Sınav ipucu: Sıralama sorusunda Ankara'nın başkent oluşu (13 Ekim) Cumhuriyet'in ilanından (29 Ekim) ÖNCEDİR.

   Soru 3Aşağıdakilerden hangisi 13 Ekim 1923'te gerçekleşmiştir?

   1. A)Cumhuriyet'in ilan edilmesi
   2. B)Saltanatın kaldırılması
   3. C)Halifeliğin kaldırılması
   4. D)Ankara'nın başkent yapılması
   5. E)Medeni Kanun'un kabul edilmesi

   Çözümü göster

   Doğru cevap: D. Ankara, 13 Ekim 1923'te çıkarılan bir kanunla başkent olarak kabul edilmiştir. Cumhuriyet bu karardan kısa süre sonra 29 Ekim 1923'te ilan edildiği için tarihler karıştırılmamalıdır; halifelik ise 3 Mart 1924'te kaldırılmıştır.

   Kolay · Test 1

   Soru 19Aşağıdaki gelişmelerden hangisi diğerlerinden daha önce gerçekleşmiştir?

   1. A)Cumhuriyet'in ilan edilmesi
   2. B)Ankara'nın başkent olması
   3. C)Halifeliğin kaldırılması
   4. D)Saltanatın kaldırılması
   5. E)Şeyh Sait İsyanı'nın çıkması

   Çözümü göster

   Doğru cevap: D. Saltanat 1 Kasım 1922'de kaldırılmıştır; Ankara'nın başkent olması 13 Ekim 1923, Cumhuriyet'in ilanı 29 Ekim 1923, halifeliğin kaldırılması 3 Mart 1924, Şeyh Sait İsyanı ise 1925 tarihlidir. Bu nedenle en erken gelişme saltanatın kaldırılmasıdır.

   Kolay · Test 2

   Soru 22Ekim 1923'te hükûmetin istifasının ardından yeni hükûmetin kurulmasında güçlük yaşanması, meclisteki yönetim boşluğunu görünür kılmıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisini hızlandırmıştır?

   1. A)Cumhuriyet'in ilan edilmesini
   2. B)Halifeliğin kaldırılmasını
   3. C)Saltanatın kaldırılmasını
   4. D)Takrir-i Sükûn Kanunu'nun çıkarılmasını
   5. E)Ankara'nın başkent yapılmasını

   Çözümü göster

   Doğru cevap: A. Hükûmet bunalımı, devlet başkanlığı makamının belirsizliğinden kaynaklandığı için 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanı bu sorunun çözümü olmuştur. Saltanat bir yıl önce, 1922'de kaldırıldığından bu bunalımın sonucu sayılamaz.

   Orta · Test 2

3. 3.Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923)

   Ekim 1923'teki hükûmet bunalımı üzerine Mustafa Kemal'in önerisiyle 1921 Anayasası'nda değişiklik yapılarak 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edildi. Devletin adı ve rejimi belirlendi, Mustafa Kemal ilk Cumhurbaşkanı, İsmet Paşa ilk Başbakan oldu. Meclis hükûmeti sisteminden kabine sistemine geçildi; Cumhurbaşkanı Başbakanı atadı, Başbakan bakanları seçti.

   Sınav ipucu: Cumhuriyetin ilanı ile "kabine sistemine geçiş" aynı olaydır; "hükûmet bunalımını çözme" amacı soruların anahtarıdır.

   Soru 429 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle birlikte meclis hükûmeti sisteminden kabine sistemine geçilmiş, hükûmeti kurma görevi başbakana verilmiştir. Bu bilgiye dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

   1. A)Yürütmenin işleyişinde değişikliğe gidildiğine
   2. B)Çok partili siyasi hayata geçildiğine
   3. C)Halifeliğin de aynı gün kaldırıldığına
   4. D)Kadınlara milletvekili seçilme hakkı tanındığına
   5. E)Yargı yetkisinin meclise devredildiğine

   Çözümü göster

   Doğru cevap: A. Bakanların tek tek meclisçe seçildiği meclis hükûmeti sisteminin bırakılması, yürütmenin oluşum biçiminde köklü bir değişikliktir. Halifelik 3 Mart 1924'te kaldırıldığı, kadınlara milletvekili seçme-seçilme hakkı ise 1934'te tanındığı için bu seçenekler verilen bilgiden çıkarılamaz.

   Orta · Test 1

   Soru 91Türkiye İktisat Kongresi hangi tarihte ve hangi şehirde toplanmıştır?

   1. A)1 Kasım 1922 — Ankara
   2. B)29 Ekim 1923 — Ankara
   3. C)17 Şubat 1926 — İstanbul
   4. D)17 Şubat 1923 — İzmir
   5. E)1 Temmuz 1926 — İzmir

   Çözümü göster

   Doğru cevap: D. Kongre, Lozan görüşmelerine ara verildiği dönemde 17 Şubat 1923'te İzmir'de toplanmıştır. 17 Şubat 1926 Medeni Kanun'un kabul edildiği, 1 Temmuz 1926 ise Kabotaj Kanunu'nun yürürlüğe girdiği tarihtir.

   Kolay · Test 7

   Soru 1Lozan Konferansı'na İtilaf Devletleri tarafından hem TBMM Hükûmeti'nin hem de İstanbul Hükûmeti'nin çağrılması Ankara'da tepkiyle karşılanmış, bu durum bir siyasi kararın alınmasını hızlandırmıştır. Söz konusu gelişme aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesinde doğrudan etkili olmuştur?

   1. A)Halifeliğin kaldırılmasında
   2. B)Ankara'nın başkent yapılmasında
   3. C)Saltanatın kaldırılmasında
   4. D)Cumhuriyet'in ilan edilmesinde
   5. E)Medeni Kanun'un kabul edilmesinde

   Çözümü göster

   Doğru cevap: C. İki ayrı hükûmetin konferansa çağrılması temsil sorunu doğurduğu için TBMM 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırmış, böylece İstanbul Hükûmeti hukuken sona ermiştir. Halifelik 3 Mart 1924'te, Cumhuriyet ise 29 Ekim 1923'te ilan edildiğinden bu seçenekler Lozan'a çağrı sorunuyla doğrudan ilişkilendirilemez.

   Kolay · Test 1

4. 4.Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924)

   Halifelik, laik devlet yapısıyla bağdaşmadığı, cumhuriyet karşıtlarının sığınağı hâline geldiği ve halifenin siyasetle ilgilenmesi nedeniyle 3 Mart 1924'te kaldırıldı; Osmanlı hanedanı yurt dışına çıkarıldı. Aynı gün Şer'iye ve Evkaf Vekâleti kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Reisliği ile Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu, Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti kaldırılarak Genelkurmay Başkanlığı oluşturuldu ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu çıkarıldı.

   Sınav ipucu: 3 Mart 1924 sorusunda "aynı gün" ifadesi geçerse dört düzenleme aranır: halifelik, Şer'iye ve Evkaf, Erkân-ı Harbiye, Tevhid-i Tedrisat.

   Soru 63 Mart 1924'te kabul edilen düzenlemeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

   1. A)Halifeliğin kaldırılması
   2. B)Şapka giyilmesine ilişkin kanunun çıkarılması
   3. C)Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabul edilmesi
   4. D)Şer'iyye ve Evkaf Vekâleti'nin kaldırılması
   5. E)Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti'nin kaldırılması

   Çözümü göster

   Doğru cevap: B. 3 Mart 1924'te halifeliğin kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile iki vekâletin kaldırılması aynı gün gerçekleşmiştir. Şapka Kanunu ise 25 Kasım 1925'te çıkarıldığından bu tarihle ilgisi yoktur.

   Orta · Test 1

   Soru 423 Mart 1924'te kaldırılan ve din işlerinin yürütülmesiyle görevli olan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

   1. A)Divan-ı Hümayun
   2. B)Bâbıâli
   3. C)Şer'iyye ve Evkaf Vekâleti
   4. D)Osmanlı Dönemi Meclis-i Mebusanı
   5. E)Darülfünun

   Çözümü göster

   Doğru cevap: C. Şer'iyye ve Evkaf Vekâleti 3 Mart 1924'te kaldırılmış, yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Darülfünun ise 1933 üniversite reformuyla kapatılan yükseköğretim kurumudur.

   Kolay · Test 3

   Soru 1Lozan Konferansı'na İtilaf Devletleri tarafından hem TBMM Hükûmeti'nin hem de İstanbul Hükûmeti'nin çağrılması Ankara'da tepkiyle karşılanmış, bu durum bir siyasi kararın alınmasını hızlandırmıştır. Söz konusu gelişme aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesinde doğrudan etkili olmuştur?

   1. A)Halifeliğin kaldırılmasında
   2. B)Ankara'nın başkent yapılmasında
   3. C)Saltanatın kaldırılmasında
   4. D)Cumhuriyet'in ilan edilmesinde
   5. E)Medeni Kanun'un kabul edilmesinde

   Çözümü göster

   Doğru cevap: C. İki ayrı hükûmetin konferansa çağrılması temsil sorunu doğurduğu için TBMM 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırmış, böylece İstanbul Hükûmeti hukuken sona ermiştir. Halifelik 3 Mart 1924'te, Cumhuriyet ise 29 Ekim 1923'te ilan edildiğinden bu seçenekler Lozan'a çağrı sorunuyla doğrudan ilişkilendirilemez.

   Kolay · Test 1

5. 5.Tevhid-i Tedrisat Kanunu (3 Mart 1924)

   Öğretim Birliği Kanunu ile ülkedeki bütün okullar Maarif Vekâleti'ne (Millî Eğitim Bakanlığı) bağlandı; medreseler kapatıldı, azınlık ve yabancı okulları devlet denetimine girdi. Amaç, mektep-medrese ikiliğinin yarattığı kültür ayrılığını bitirmek ve laik, millî bir eğitim kurmaktı. Eğitim alanındaki ilk ve temel inkılaptır.

   Sınav ipucu: Tevhid-i Tedrisat laiklik VE milliyetçilik ilkeleriyle ilişkilendirilir; "eğitimde birlik" ifadesi bu kanunu işaret eder.

   Soru 45Aşağıdakilerden hangisi hukuk alanında yapılan inkılaplardan biri değildir?

   1. A)Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesi
   2. B)Şer'iyye Mahkemeleri'nin kaldırılması
   3. C)1924 Anayasası'nın hazırlanıp kabul edilmesi
   4. D)Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabul edilmesi
   5. E)Borçlar Kanunu'nun çıkarılması

   Çözümü göster

   Doğru cevap: D. Medeni Kanun, Borçlar Kanunu, anayasa ve mahkemelerle ilgili düzenlemeler hukuk alanına aittir. 1924'te çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu ise öğretim birliğini sağlayan bir eğitim inkılabıdır.

   Kolay · Test 3

   Soru 81Aşağıdakilerden hangisi eğitim ve kültür alanında yapılan inkılaplardan biri değildir?

   1. A)Aşar vergisinin kaldırılması
   2. B)Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabulü
   3. C)Yeni Türk harflerinin kabulü
   4. D)Türk Dil Kurumu'nun kurulması
   5. E)Darülfünun'un yerine üniversite kurulması

   Çözümü göster

   Doğru cevap: A. Öğretim birliği, harf değişikliği, dil çalışmaları ve üniversite reformu eğitim-kültür alanına aittir. 1925'te aşar vergisinin kaldırılması ise tarımla ilgili ekonomik bir düzenlemedir.

   Kolay · Test 6

   Soru 108Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet'in ilk yıllarında tarım alanında yapılan çalışmalar arasında gösterilemez?

   1. A)Aşar vergisinin kaldırılması
   2. B)Tarım kredilerinin yaygınlaştırılması
   3. C)Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun çıkarılması
   4. D)Tohum ıslah çalışmalarının yürütülmesi
   5. E)Yüksek Ziraat Enstitüsü'nün kurulması

   Çözümü göster

   Doğru cevap: C. Vergi yükünün hafifletilmesi, kredi desteği, tohum ıslahı ve tarım öğretimi doğrudan üretimle ilgili çalışmalardır. Tevhid-i Tedrisat Kanunu ise 1924'te öğretim birliğini sağlayan bir eğitim düzenlemesidir.

   Orta · Test 8

6. 6.1924 Anayasası (20 Nisan 1924)

   Cumhuriyetin ilk anayasasıdır. Egemenliğin millete ait olduğunu, yasama ve yürütmenin TBMM'de toplandığını ancak yürütmenin Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu eliyle kullanılacağını, yargının bağımsız mahkemelerce yürütüleceğini düzenler; çoğunlukçu bir demokrasi anlayışına dayanır. 1928'de "devletin dini İslam'dır" hükmü çıkarıldı, 1937'de Atatürk ilkeleri (altı ok) anayasaya girdi.

   Sınav ipucu: 1924 Anayasası'nda "kuvvetler birliği ve görevler ayrılığı" vardır; laiklik ilkesi ise anayasaya 1937'de, dine ilişkin hükmün çıkarılması 1928'dedir.

   Soru 122Laikliğin, devletin nitelikleri arasında sayılarak anayasa metnine girmesi aşağıdaki gelişmelerden hangisiyle gerçekleşmiştir?

   1. A)1924 Anayasası'nın kabul edilmesiyle
   2. B)Anayasadan devletin dinine ilişkin ibarenin çıkarılmasıyla
   3. C)1937'de altı ilkenin anayasaya eklenmesiyle
   4. D)Medeni Kanun'un 1926'da kabul edilmesiyle
   5. E)Halifeliğin 1924'te kaldırılmasıyla

   Çözümü göster

   Doğru cevap: C. Laiklik, 1937'de yapılan anayasa değişikliğiyle cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik ve inkılapçılıkla birlikte devletin nitelikleri arasına yazılmıştır. 1928'de yapılan değişiklikte anayasadan devletin dinine ilişkin ibare çıkarılmış, ancak laiklik olumlu bir ilke olarak metne eklenmemiştir; bu yüzden B laikleşme sürecinin bir aşamasıdır, anayasal güvence değildir. Halifeliğin kaldırılması ve Medeni Kanun laik düzenin kurulmasına katkı sağlamakla birlikte anayasa metnine ilişkin düzenlemeler olmadığından D ve E de yanlıştır. Cevap C.

   Zor · Test 9

   Soru 31Türkiye Cumhuriyeti'nin ikinci anayasası olan ve uzun yıllar yürürlükte kalan 1924 Anayasası hangi yıl kabul edilmiştir?

   1. A)1921
   2. B)1924
   3. C)1926
   4. D)1928
   5. E)1937

   Çözümü göster

   Doğru cevap: B. Teşkilat-ı Esasiye Kanunu olarak da anılan yeni anayasa 20 Nisan 1924'te kabul edilmiş ve 1961 Anayasası'na kadar yürürlükte kalmıştır. 1921 tarihli metin Millî Mücadele Dönemi anayasası olduğundan, 1926 ise Medeni Kanun'un kabul edildiği yıl olduğundan doğru yanıt olamaz.

   Kolay · Test 3

   Soru 331924 Anayasası'nda 1928 yılında yapılan değişiklikle anayasa metninden çıkarılan ifade aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?

   1. A)Devletin dininin belirtildiği madde
   2. B)Başkentin Ankara olduğu madde
   3. C)Yönetim biçiminin cumhuriyet olduğu madde
   4. D)Seçimlerin iki dereceli yapıldığı madde
   5. E)Yargı bağımsızlığına ilişkin madde

   Çözümü göster

   Doğru cevap: A. 1928'de yapılan değişiklikle 'Devletin dini İslam'dır' ibaresi anayasadan çıkarılmış, bu adım laikleşme sürecinin önemli aşamalarından biri olmuştur. Yönetim biçiminin cumhuriyet olduğu madde ise değiştirilemez nitelikte olup çıkarılmamıştır.

   Kolay · Test 3

7. 7.Çok partili hayat denemeleri (1924, 1930)

   Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 1924'te kuruldu, Şeyh Sait İsyanı (1925) ile ilişkilendirilerek Takrir-i Sükûn Kanunu kapsamında kapatıldı. Serbest Cumhuriyet Fırkası 1930'da Atatürk'ün isteğiyle Fethi Okyar tarafından kuruldu; kısa sürede rejim karşıtlarının toplandığı görülünce kurucusu tarafından kapatıldı. Ardından Menemen Olayı (23 Aralık 1930) yaşandı; çok partili hayata 1946'da geçildi.

   Sınav ipucu: Terakkiperver Fırka "kapatıldı" (hükûmet kararıyla), Serbest Fırka "kendini feshetti"; bu fark sorulur.

   Soru 127Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile Serbest Cumhuriyet Fırkası arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

   1. A)Her ikisinin de Cumhuriyet'in ilanından önce kurulmuş olması
   2. B)Her ikisinin de bir ayaklanma gerekçesiyle kapatılmış olması
   3. C)Birincisinin muhalefetten, ikincisinin ise istek üzerine doğması
   4. D)Her ikisinin de seçimlere katılarak meclise girmiş olması
   5. E)Her ikisinin de ekonomide devletçiliği savunmuş olması

   Çözümü göster

   Doğru cevap: C. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 1924'te meclisteki muhalif milletvekillerinin girişimiyle kurulmuş; Serbest Cumhuriyet Fırkası ise 1930'da Atatürk'ün isteği üzerine Fethi Okyar tarafından kurulmuştur, aradaki temel fark budur. İkisi de Cumhuriyet'in ilanından sonra kurulduğu için A yanlıştır. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası Şeyh Sait İsyanı'nın ardından kapatılmış, Serbest Cumhuriyet Fırkası ise kendi kararıyla kapanmıştır; bu nedenle B de doğru değildir. Cevap C.

   Orta · Test 9

   Soru 10Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurucuları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

   1. A)Kâzım Karabekir
   2. B)Ali Fuat Cebesoy
   3. C)Rauf Orbay
   4. D)Ali Fethi Okyar
   5. E)Refet Bele

   Çözümü göster

   Doğru cevap: D. 1924'te kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın başında Kâzım Karabekir bulunmuş; Ali Fuat Cebesoy, Rauf Orbay ve Refet Bele kurucular arasında yer almıştır. Ali Fethi Okyar ise 1930'da Serbest Cumhuriyet Fırkası'nı kuran isimdir.

   Zor · Test 1

   Soru 1612 Ağustos 1930'da kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın başkanlığını aşağıdakilerden hangisi yapmıştır?

   1. A)Kâzım Karabekir
   2. B)İsmet İnönü
   3. C)Rauf Orbay
   4. D)Refet Bele
   5. E)Ali Fethi Okyar

   Çözümü göster

   Doğru cevap: E. Serbest Cumhuriyet Fırkası, Atatürk'ün isteği üzerine Ali Fethi Okyar tarafından 1930'da kurulmuştur. Kâzım Karabekir 1924'te kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın başkanı olduğundan karıştırılmamalıdır.

   Kolay · Test 2

8. 8.Şapka Kanunu (25 Kasım 1925)

   Kıyafette birliği sağlamak ve Batılı görünüme geçmek amacıyla fes yerine şapka giyilmesi kanunla düzenlendi. Toplumsal alandaki bu inkılap, 1934'te bazı kisvelerin giyilemeyeceğine ilişkin kanunla tamamlandı; din adamlarının ibadet yerleri dışında dinî kıyafetle dolaşması yasaklandı.

   Sınav ipucu: Şapka Kanunu ile "kılık kıyafet kanunu" farklı tarihlerdir: 1925 ve 1934.

   Soru 36Türk Medeni Kanunu hangi tarihte kabul edilmiştir?

   1. A)3 Mart 1924
   2. B)25 Kasım 1925
   3. C)1 Temmuz 1926
   4. D)17 Şubat 1926
   5. E)21 Haziran 1934

   Çözümü göster

   Doğru cevap: D. Türk Medeni Kanunu 17 Şubat 1926'da kabul edilmiş, aynı yılın ekim ayında yürürlüğe girmiştir. 3 Mart 1924 halifeliğin kaldırıldığı, 25 Kasım 1925 ise Şapka Kanunu'nun çıkarıldığı tarihtir.

   Kolay · Test 3

   Soru 66Yeni Türk harflerinin kabul edildiği tarih aşağıdakilerden hangisidir?

   1. A)1 Kasım 1922
   2. B)3 Mart 1924
   3. C)25 Kasım 1925
   4. D)1 Kasım 1928
   5. E)21 Haziran 1934

   Çözümü göster

   Doğru cevap: D. Harf İnkılabı 1 Kasım 1928'de kabul edilen kanunla gerçekleşmiştir. 1 Kasım 1922 saltanatın kaldırıldığı, 25 Kasım 1925 ise Şapka Kanunu'nun çıkarıldığı tarih olduğundan bu seçenekler yanlıştır.

   Kolay · Test 5

   Soru 73Şapka Kanunu hangi yılda kabul edilmiştir?

   1. A)1925
   2. B)1923
   3. C)1924
   4. D)1928
   5. E)1930

   Çözümü göster

   Doğru cevap: A. Şapka giyilmesine ilişkin kanun 25 Kasım 1925'te kabul edilmiştir. 1928 Harf İnkılabı'nın yılı olduğundan bu iki düzenleme aynı yıla ait değildir.

   Kolay · Test 5

9. 9.Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması (30 Kasım 1925)

   Tarikat merkezleri olan tekke ve zaviyeler ile türbeler kapatıldı; şeyh, derviş, mürit, türbedar gibi unvanlar yasaklandı. Amaç, laik toplum düzenini kurmak ve dinin siyasal-toplumsal etkisini kaldırmaktı. Şeyh Sait İsyanı'nın ardından gelmesi, bu inkılabın laiklik ile inkılapçılık ilkelerine bağlanmasını açıklar.

   Sınav ipucu: Tekke ve zaviyelerin kapatılması ile Şapka Kanunu aynı ayda (Kasım 1925) çıkarılmıştır; sıralama sorusunda şapka öncedir.

   Soru 64Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması hangi yılda gerçekleşmiştir?

   1. A)1922
   2. B)1925
   3. C)1924
   4. D)1928
   5. E)1934

   Çözümü göster

   Doğru cevap: B. Tekke, zaviye ve türbeler 30 Kasım 1925'te çıkarılan kanunla kapatılmış, aynı kanunla bazı unvanların kullanılması yasaklanmıştır. 1928 Harf İnkılabı'nın, 1934 ise Soyadı Kanunu'nun yılı olduğundan karıştırılmamalıdır.

   Kolay · Test 5

   Soru 1251925'te tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması ve aynı düzenlemeyle şeyh, derviş, mürit, dede gibi unvanların kullanılmasının yasaklanmasıyla öncelikle aşağıdakilerden hangisi amaçlanmıştır?

   1. A)Vakıf gelirlerinin artırılarak bütçeye aktarılması
   2. B)Dinî etkiye dayalı ayrıcalıklı yapıların sona erdirilmesi
   3. C)Eğitim kurumlarının tek bir çatı altında toplanması
   4. D)Mezhep farklılıklarının hukuken tanınıp korunması
   5. E)Tarihî yapıların turizme kazandırılarak korunması

   Çözümü göster

   Doğru cevap: B. Tekke ve zaviyelerin kapatılması, kişilere dinî sıfat üzerinden toplumsal üstünlük ve nüfuz sağlayan yapıların ortadan kaldırılmasını, böylece yurttaşlar arasında eşitliğin ve laik toplum düzeninin güçlendirilmesini amaçlar. Eğitim kurumlarının tek çatı altında toplanması 1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun konusudur, bu nedenle C yanlıştır. Düzenleme mezhep farklılıklarını tanımak bir yana bunlara dayalı örgütlenmeyi sona erdirdiğinden D de doğru değildir; amaç mali ya da turistik değil toplumsaldır. Cevap B.

   Orta · Test 9

   Soru 65Tekke ve zaviyelerin kapatılmasıyla birlikte şeyh, derviş, dede ve benzeri unvanların kullanılması da yasaklanmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

   1. A)Ekonomide devletçiliğe geçildiğinin
   2. B)Eğitim süresinin kısaltıldığının
   3. C)Vergi sisteminin bütünüyle değiştirildiğinin
   4. D)Yerel yönetimlerin kaldırıldığının
   5. E)Toplumsal birliğin sağlanmak istendiğinin

   Çözümü göster

   Doğru cevap: E. Farklı unvanlara dayalı ayrımların kaldırılması, toplumda birlik ve eşitlik anlayışının güçlendirilmesini amaçlamıştır. Devletçilik uygulamaları 1930'lu yıllarda ağırlık kazanan ekonomik bir tercih olduğundan bu düzenlemeyle açıklanamaz.

   Orta · Test 5

10. 10.Takvim, saat ve ölçü birimlerinde değişiklik

    26 Aralık 1925'te hicri ve rumi takvimler yerine miladi takvim, alaturka saat yerine uluslararası saat kabul edildi (1 Ocak 1926'dan itibaren uygulandı). 1928'de uluslararası rakamlar, 26 Mart 1931'de arşın, okka gibi eski ölçüler yerine metre ve kilogram getirildi; 1935'te hafta tatili cumadan pazara alındı. Amaç uluslararası ticaret ve ilişkilerde birlik sağlamaktı.

    Sınav ipucu: Hafta tatili 1924'te kanunla cuma günü olarak belirlenmiş, 1935'te pazara alınmıştır; soruda "1924" ve "1935" birlikte verilir.

    Soru 76Uluslararası saat ve takvimin kullanılmaya başlanması hangi yılda kararlaştırılmıştır?

    1. A)1925
    2. B)1922
    3. C)1928
    4. D)1931
    5. E)1934

    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Miladi takvim ve uluslararası saat uygulaması 1925'te kabul edilerek 1926 başından itibaren yürürlüğe girmiştir. Metre ve kilogram gibi ölçü birimleriyle ilgili kanun ise 1931'de çıkarılmıştır.

    Kolay · Test 6

    Soru 75Aşağıdakilerden hangisi 1925-1931 yılları arasında yapılan ölçü, saat ve takvim düzenlemelerinin ortak amacıdır?

    1. A)Vergi oranlarını yükseltmek
    2. B)Askerlik süresini kısaltmak
    3. C)Uluslararası ölçütlerle uyum sağlamak
    4. D)Yerel yönetimleri kaldırmak
    5. E)Yabancı sermayeyi ülkeden çıkarmak

    Çözümü göster

    Doğru cevap: C. Miladi takvim ve saatin, ardından metre ve kilogramın benimsenmesi ticari ve bilimsel ilişkilerde ortak bir dil sağlamıştır. Bu düzenlemeler vergi oranlarıyla ilgili olmadığından ilgili seçenek konu dışıdır.

    Orta · Test 5

    Soru 77Ağırlık ve uzunluk ölçülerinde arşın, endaze ve okka gibi birimlerin yerine metre ve kilogramın benimsenmesi aşağıdakilerden hangisine yol açmıştır?

    1. A)Tarımsal üretimin yasaklanmasına
    2. B)Ticarette ölçü birliğinin sağlanmasına
    3. C)Gümrük vergilerinin kaldırılmasına
    4. D)Bankacılığın sona ermesine
    5. E)Demiryolu yapım çalışmalarının durdurulmasına

    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Bölgeden bölgeye değişen ölçü birimlerinin yerini ortak birimlerin alması, ticarette karışıklıkları gidermiştir. Gümrük vergileri ise ayrı bir ekonomik düzenlemenin konusu olduğundan ölçü değişikliğinin sonucu sayılamaz.

    Orta · Test 6

11. 11.Türk Medeni Kanunu (17 Şubat 1926)

    İsviçre Medeni Kanunu esas alınarak hazırlanan kanun Mecelle'yi yürürlükten kaldırdı. Tek eşlilik, resmî nikâh, kadın-erkek eşitliği (miras, boşanma, tanıklık), kadınlara meslek seçme özgürlüğü ve patrikhanelerin dünyevi yetkilerinin sona ermesi bu kanunla geldi. Hukuk alanının en kapsamlı inkılabıdır; laiklik ve halkçılık ilkeleriyle ilişkilidir.

    Sınav ipucu: Medeni Kanun kadınlara "siyasi" hak vermez; verdiği haklar medeni ve sosyaldir. Siyasi haklar 1930-1934 arasında ayrı kanunlarla tanınmıştır.

    Soru 37Türk Medeni Kanunu hazırlanırken İsviçre Medeni Kanunu'nun örnek alınmasında aşağıdakilerden hangisi etkili olmamıştır?

    1. A)İsviçre'nin Türkiye'ye borç para vermeyi kabul etmesi
    2. B)Kanunun dönemin en yeni düzenlemelerinden biri olması
    3. C)Laik bir anlayışla hazırlanmış olması
    4. D)Kadın-erkek eşitliğine yer vermesi
    5. E)Sade ve uygulanabilir bir dille yazılmış olması

    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. İsviçre Medeni Kanunu'nun yeni, laik, açık ve eşitlikçi yapısı tercih nedeniydi; hukuki içerik dışında bir mali koşul söz konusu değildi. Bu nedenle borç verilmesi gerekçesi tarihsel dayanaktan yoksundur.

    Orta · Test 3

    Soru 38Aşağıdakilerden hangisi Medeni Kanun'un getirdiği düzenlemeler arasında yer almaz?

    1. A)Tek eşlilik esasının benimsenmesi
    2. B)Resmî nikâh zorunluluğunun getirilmesi
    3. C)Kadınlara siyasal hakların tanınması
    4. D)Mirasta kadın ile erkeğin eşit pay alması
    5. E)Boşanma hakkının kadına da tanınması

    Çözümü göster

    Doğru cevap: C. Medeni Kanun aile ve miras hukukunda kadın-erkek eşitliğini sağlamış, ancak siyasal haklarla ilgili bir düzenleme içermemiştir. Kadınların milletvekili seçme ve seçilme hakkı 1934'te ayrı bir anayasa değişikliğiyle tanınmıştır.

    Orta · Test 3

    Soru 40Cumhuriyet Dönemi'nde çıkarılan kanunlarla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

    1. A)Türk Medeni Kanunu — İsviçre hukuku
    2. B)Borçlar Kanunu — İsviçre hukuku
    3. C)Ticaret Kanunu — Alman hukuku
    4. D)İcra ve İflas Kanunu — İsviçre hukuku
    5. E)Türk Ceza Kanunu — İsviçre hukuku

    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. 1926'da kabul edilen Türk Ceza Kanunu İtalyan hukukundan yararlanılarak hazırlandığı için İsviçre ile eşleştirilmesi yanlıştır. Medeni Kanun, Borçlar Kanunu ve İcra-İflas Kanunu İsviçre'den, Ticaret Kanunu ise Alman hukukundan yararlanılarak hazırlanmıştır.

    Orta · Test 3

12. 12.Diğer kanunların alındığı ülkeler

    1926'da Ceza Kanunu İtalya'dan, Borçlar Kanunu İsviçre'den, Ticaret Kanunu Almanya'dan alındı; 1929'da Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu Almanya'dan, İcra ve İflas Kanunu İsviçre'den uyarlandı. Bu kanunların amacı hukuk birliğini sağlamak ve Lozan'da kaldırılan kapitülasyonların yeniden gündeme gelmesini önleyecek çağdaş bir hukuk düzeni kurmaktı.

    Sınav ipucu: Ezber köprüsü: Medeni ve Borçlar → İsviçre; Ceza → İtalya; Ticaret → Almanya.

    Soru 40Cumhuriyet Dönemi'nde çıkarılan kanunlarla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

    1. A)Türk Medeni Kanunu — İsviçre hukuku
    2. B)Borçlar Kanunu — İsviçre hukuku
    3. C)Ticaret Kanunu — Alman hukuku
    4. D)İcra ve İflas Kanunu — İsviçre hukuku
    5. E)Türk Ceza Kanunu — İsviçre hukuku

    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. 1926'da kabul edilen Türk Ceza Kanunu İtalyan hukukundan yararlanılarak hazırlandığı için İsviçre ile eşleştirilmesi yanlıştır. Medeni Kanun, Borçlar Kanunu ve İcra-İflas Kanunu İsviçre'den, Ticaret Kanunu ise Alman hukukundan yararlanılarak hazırlanmıştır.

    Orta · Test 3

    Soru 124Hukuk alanındaki inkılaplarla ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir: I. Türk Medeni Kanunu hazırlanırken İsviçre Medeni Kanunu örnek alınmıştır. II. Şer'iyye Mahkemeleri, Medeni Kanun'un kabul edildiği yıl kaldırılmıştır. III. Medeni Kanun ile mirastan yararlanmada kadın ile erkek eşit duruma getirilmiştir. Bu bilgilerden hangileri doğrudur?

    1. A)Yalnız I
    2. B)Yalnız II
    3. C)I ve II
    4. D)I ve III
    5. E)II ve III

    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. Türk Medeni Kanunu 1926'da, laik ve çağdaş yapısı ile yakın tarihli oluşu gerekçesiyle İsviçre Medeni Kanunu örnek alınarak hazırlanmış ve mirasta kadın erkek eşitliğini getirmiştir; bu nedenle I ve III doğrudur. Şer'iyye Mahkemeleri ise Medeni Kanun'dan iki yıl önce, 1924'te kaldırılmıştır; iki gelişmenin aynı yıla ait olduğunu söyleyen II yanlıştır ve II'yi içeren B, C, E seçenekleri elenir. Mahkemelerin kaldırılmasıyla oluşan hukuki boşluk, yeni kanunların hazırlanmasını hızlandıran etkenlerden biri olmuştur. Cevap D.

    Zor · Test 9

    Soru 37Türk Medeni Kanunu hazırlanırken İsviçre Medeni Kanunu'nun örnek alınmasında aşağıdakilerden hangisi etkili olmamıştır?

    1. A)İsviçre'nin Türkiye'ye borç para vermeyi kabul etmesi
    2. B)Kanunun dönemin en yeni düzenlemelerinden biri olması
    3. C)Laik bir anlayışla hazırlanmış olması
    4. D)Kadın-erkek eşitliğine yer vermesi
    5. E)Sade ve uygulanabilir bir dille yazılmış olması

    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. İsviçre Medeni Kanunu'nun yeni, laik, açık ve eşitlikçi yapısı tercih nedeniydi; hukuki içerik dışında bir mali koşul söz konusu değildi. Bu nedenle borç verilmesi gerekçesi tarihsel dayanaktan yoksundur.

    Orta · Test 3

13. 13.Kabotaj Kanunu (1 Temmuz 1926)

    Türk kıyılarında ve limanlar arasında yolcu ve yük taşıma hakkı yalnız Türk gemilerine tanındı; yabancıların bu haktan yararlanması kapitülasyonlarla birlikte sona erdi. Ekonomik bağımsızlık ve millî ekonomi anlayışının ürünüdür; 1 Temmuz Denizcilik ve Kabotaj Bayramı olarak kutlanır.

    Sınav ipucu: Kabotaj ekonomik alanda bir inkılaptır ve "milliyetçilik" ilkesiyle ilişkilendirilir.

    Soru 118Kabotaj Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 1 Temmuz tarihi bugün hangi adla anılmaktadır?

    1. A)Cumhuriyet Bayramı
    2. B)Ulusal Egemenlik Bayramı
    3. C)Zafer Bayramı
    4. D)Denizcilik ve Kabotaj Bayramı
    5. E)Gençlik ve Spor Bayramı

    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. 1 Temmuz 1926'da yürürlüğe giren Kabotaj Kanunu'nun yıl dönümü Denizcilik ve Kabotaj Bayramı olarak kutlanmaktadır. Cumhuriyet Bayramı 29 Ekim'de, Zafer Bayramı ise 30 Ağustos'ta kutlandığından tarihler karıştırılmamalıdır.

    Kolay · Test 8

    Soru 116Bir metinde şu bilgiler yer almaktadır: 1923'te ekonomi kongresi toplanmış, 1925'te aşar kaldırılmış, 1926'da kabotaj hakkı kullanılmaya başlanmış, 1927'de sanayi teşvik edilmiş, 1934'te sanayi planı uygulamaya konulmuştur. Bu metne dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

    1. A)Ekonomi alanında birbirini izleyen adımlar atıldığına
    2. B)Tarım kesiminin yükünü hafifletecek düzenlemeler yapıldığına
    3. C)Denizcilikte millî bir hak kullanılmaya başlandığına
    4. D)Sanayileşmenin planlı biçimde ele alındığına
    5. E)Bu dönemde kişi başına düşen gelirin azaldığına

    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. Metinde yalnızca yapılan düzenlemeler ve tarihleri verilmiş, gelir düzeyine ilişkin herhangi bir veri sunulmamıştır. Buna karşılık tarımla, denizcilikle ve sanayi planlamasıyla ilgili çıkarımlar metinden doğrudan yapılabilir.

    Zor · Test 8

    Soru 1213 Şubat 1925'te başlayan Şeyh Sait İsyanı üzerine hükûmete geniş yetkiler veren kanun aşağıdakilerden hangisidir?

    1. A)Tevhid-i Tedrisat Kanunu
    2. B)Teşvik-i Sanayi Kanunu
    3. C)Kabotaj Kanunu
    4. D)Takrir-i Sükûn Kanunu
    5. E)Soyadı Kanunu

    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. Ayaklanmanın ardından 4 Mart 1925'te çıkarılan Takrir-i Sükûn Kanunu, hükûmete olağanüstü yetkiler tanımış ve İstiklal Mahkemeleri yeniden görevlendirilmiştir. Kabotaj Kanunu 1926'da denizcilikle, Teşvik-i Sanayi Kanunu 1927'de sanayiyle ilgili olarak çıkarılmıştır.

    Kolay · Test 1

14. 14.Harf İnkılabı (1 Kasım 1928)

    Arap harfleri yerine Latin esaslı yeni Türk alfabesi kabul edildi. Amaç okuma yazmayı kolaylaştırmak, okur yazar oranını artırmak ve Batı kültürüne yakınlaşmaktı. Yeni harfleri yetişkinlere öğretmek için 1 Ocak 1929'da Millet Mektepleri açıldı ve Atatürk'e "Başöğretmen" unvanı verildi.

    Sınav ipucu: Harf İnkılabı Kasım 1928, Millet Mektepleri Ocak 1929'dur; "aynı yıl" diyen seçenek yanlıştır.

    Soru 67Harf İnkılabı'nın ardından 1 Ocak 1929'da Millet Mektepleri açılmış ve yurdun her yerinde okuma yazma kursları düzenlenmiştir. Bu uygulamanın öncelikli amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    1. A)Halka yeni harfleri öğretmek
    2. B)Yükseköğretim kurumlarını çoğaltmak
    3. C)Yabancı okulları denetim altına almak
    4. D)Meslek liselerini yaygınlaştırmak
    5. E)Öğretmenlere yeni unvanlar vermek

    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Millet Mektepleri, her yaştan vatandaşa yeni harfleri öğretmek üzere açılmış ve okuryazarlığın yaygınlaşmasına katkı sağlamıştır. Yükseköğretimle ilgili köklü düzenleme ise 1933 üniversite reformuyla yapıldığından bu seçenek amaçla örtüşmez.

    Orta · Test 5

    Soru 68Harf İnkılabı'nın aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir?

    1. A)Aşar vergisinin kaldırılmasına
    2. B)Okuryazar oranının yükselmesine
    3. C)Kabotaj hakkının kazanılmasına
    4. D)Halifeliğin kaldırılmasına
    5. E)Şeyh Sait İsyanı'nın bastırılmasına

    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Öğrenilmesi daha kolay bir alfabeye geçilmesi ve Millet Mekteplerinin açılması okuryazarlığın artmasını sağlamıştır. Aşar vergisinin kaldırılması 1925'te ekonomik alanda yapılan bir düzenleme olduğundan harf değişikliğiyle ilişkilendirilemez.

    Orta · Test 5

    Soru 84Harf İnkılabı sırasında Atatürk'ün yurt gezilerine çıkarak halka kara tahta başında yeni harfleri öğretmesi, aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    1. A)Eğitimin yalnızca okullarda yürütüldüğünün
    2. B)Okuma yazma çalışmalarının ertelendiğinin
    3. C)Eski harflerin kullanımının sürdürüldüğünün
    4. D)Öğretmen yetiştirmekten vazgeçildiğinin
    5. E)İnkılabın halka benimsetilmek istendiğinin

    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. Devlet başkanının bizzat öğreticilik yapması, inkılabın halka doğrudan ulaştırılmak istendiğini gösterir. Millet Mekteplerinin açılmış olması da okuma yazma çalışmalarının ertelendiği yargısını geçersiz kılar.

    Orta · Test 6

15. 15.Türk Tarih Kurumu (1931) ve Türk Dil Kurumu (1932)

    Türk Tarih Kurumu 1931'de, Türk tarihinin Osmanlı ve İslam öncesine uzanan derinliğini araştırmak ve Türk tarih tezini bilimsel temele oturtmak için kuruldu. Türk Dil Kurumu 1932'de Türkçeyi yabancı kelimelerden arındırmak, zenginleştirmek ve bilim dili yapmak için kuruldu; Güneş Dil Teorisi bu dönemin ürünüdür. İki kurum da milliyetçilik ilkesinin kültür alanındaki uygulamasıdır.

    Sınav ipucu: Sıra: Tarih Kurumu 1931, Dil Kurumu 1932. Atatürk vasiyetinde İş Bankası hisselerinin gelirini bu iki kuruma bırakmıştır.

    Soru 69Türk Tarih Kurumu'nun kuruluş yılı aşağıdakilerden hangisidir?

    1. A)1924
    2. B)1926
    3. C)1932
    4. D)1935
    5. E)1931

    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. Türk tarihinin bilimsel yöntemlerle araştırılması amacıyla kurum 1931'de kurulmuştur. 1932 ise Türk Dil Kurumu'nun kuruluş yılı olduğundan iki kurum karıştırılmamalıdır.

    Kolay · Test 5

    Soru 52Cumhuriyet Dönemi'nde hukuk alanındaki gereksinimi karşılamak amacıyla 1925 yılında Ankara'da açılan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

    1. A)Darülfünun
    2. B)Hukuk Mektebi
    3. C)Türk Dil Kurumu
    4. D)Türk Tarih Kurumu
    5. E)Halkevleri

    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Yeni hukuk düzenine uygun hukukçular yetiştirmek amacıyla 1925'te Ankara'da Hukuk Mektebi açılmıştır. Türk Dil Kurumu 1932'de, Türk Tarih Kurumu ise 1931'de kurulduğundan bu tarihle ilgili değildir.

    Kolay · Test 4

    Soru 70Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu'nun kurulmasının ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    1. A)Sanayi üretimini planlamak
    2. B)Tarımda makineleşmeyi sağlamak
    3. C)Millî kültürü güçlendirmek
    4. D)Dış ticaret açığını kapatmak
    5. E)Askerî eğitimi yeniden düzenlemek

    Çözümü göster

    Doğru cevap: C. Her iki kurum da tarih ve dil alanındaki araştırmalarla ulusal kültürün geliştirilmesini hedeflemiştir. Sanayi üretiminin planlanması ise Beş Yıllık Sanayi Planlarıyla ilgili ekonomik bir konudur.

    Kolay · Test 5

16. 16.Üniversite Reformu (1933)

    1933'te İstanbul Darülfünunu kapatılarak yerine İstanbul Üniversitesi kuruldu; çağdaş üniversite anlayışına geçildi ve Almanya'dan kaçan bilim insanları öğretim kadrosuna alındı. 1925'te Ankara Hukuk Mektebi, 1930'da Ziraat Enstitüsü gibi kuruluşlar da yükseköğretimde inkılabın adımlarıdır.

    Sınav ipucu: Darülfünun'un kapatılması ile İstanbul Üniversitesi'nin kurulması aynı olaydır (1933); "Ankara Üniversitesi" 1946'dır.

    Soru 721933 yılında Darülfünun kapatılarak yerine İstanbul Üniversitesi kurulmuştur. Bu düzenlemenin aşağıdakilerden hangisini amaçladığı söylenebilir?

    1. A)Yükseköğretimin tümüyle kaldırılmasını
    2. B)İlköğretimin zorunlu olmaktan çıkarılmasını
    3. C)Yabancı okulların kapatılmasını
    4. D)Yükseköğretimin yeniden düzenlenmesini
    5. E)Öğretmen okullarının medreseye dönüştürülmesini

    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. Üniversite reformuyla yükseköğretim yeni bilimsel anlayışa göre yeniden yapılandırılmış, kadro ve programlar yenilenmiştir. Darülfünun'un yerine bir üniversite kurulduğu için yükseköğretimin kaldırıldığı söylenemez.

    Orta · Test 5

    Soru 1231932 yılında, halkın kültürel düzeyini yükseltmek ve inkılapları yurdun her köşesine ulaştırmak amacıyla ülke genelinde açılan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

    1. A)Halkevleri
    2. B)Millet Mektepleri
    3. C)Köy Enstitüleri
    4. D)Darülfünun
    5. E)Türk Ocakları

    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Halkevleri, Türk Ocakları'nın kapatılmasının ardından 19 Şubat 1932'de açılmış; dil ve edebiyat, güzel sanatlar, spor, halk dershaneleri, köycülük gibi kollarıyla halk eğitimini ve inkılapların tanıtılmasını üstlenmiştir. Millet Mektepleri 1928'de Harf İnkılabı'nın ardından okuma yazma öğretmek için açıldığı, Köy Enstitüleri ise 1940'ta kurulduğu için B ve C yanlıştır. Darülfünun 1933'te kapatılıp yerine İstanbul Üniversitesi kurulan yükseköğretim kurumudur; Türk Ocakları ise 1912'de kurulmuş ve 1931'de kapatılmıştır. Cevap A.

    Kolay · Test 9

    Soru 423 Mart 1924'te kaldırılan ve din işlerinin yürütülmesiyle görevli olan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

    1. A)Divan-ı Hümayun
    2. B)Bâbıâli
    3. C)Şer'iyye ve Evkaf Vekâleti
    4. D)Osmanlı Dönemi Meclis-i Mebusanı
    5. E)Darülfünun

    Çözümü göster

    Doğru cevap: C. Şer'iyye ve Evkaf Vekâleti 3 Mart 1924'te kaldırılmış, yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Darülfünun ise 1933 üniversite reformuyla kapatılan yükseköğretim kurumudur.

    Kolay · Test 3

17. 17.Kadınlara siyasi hakların verilmesi (1930-1934)

    Kadınlara 1930'da belediye seçimlerinde seçme ve seçilme, 1933'te köy muhtarı ve ihtiyar heyeti seçimlerinde seçme-seçilme, 5 Aralık 1934'te milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanındı. 1935 seçimlerinde 18 kadın milletvekili TBMM'ye girdi. Türkiye bu hakları birçok Avrupa ülkesinden (Fransa, İtalya, İsviçre) önce tanımıştır; inkılap halkçılık ilkesiyle ilişkilidir.

    Sınav ipucu: Üç aşama sırasıyla belediye (1930) → muhtarlık (1933) → milletvekilliği (1934); soru genelde birini verip diğerinin tarihini ister.

    Soru 351924 Anayasası'nda 1934 yılında yapılan değişiklikle gerçekleşen gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

    1. A)Kadınlara belediye seçimlerinde oy hakkı tanınması
    2. B)Kadınlara muhtar seçilme hakkı tanınması
    3. C)Kadınlara milletvekili seçme-seçilme hakkı tanınması
    4. D)Kadınların mirasta eşit pay almasının kabul edilmesi
    5. E)Kadınların mahkemede tanıklığının düzenlenmesi

    Çözümü göster

    Doğru cevap: C. Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı 5 Aralık 1934'te yapılan anayasa değişikliğiyle tanınmıştır. Belediye seçimlerinde oy hakkı 1930'da, muhtarlık seçimlerine katılma hakkı 1933'te verilmiş; mirasta eşitlik ise 1926 Medeni Kanunu'yla sağlanmıştır.

    Orta · Test 3

    Soru 44Kadınlara sırasıyla 1930'da belediye, 1933'te muhtarlık, 1934'te ise milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanınmıştır. Bu sıralama aşağıdakilerden hangisine kanıt sayılabilir?

    1. A)Siyasal hakların adım adım genişletildiğine
    2. B)Kadınların hukuki haklarının kaldırıldığına
    3. C)Seçimlerin tek dereceli yapıldığına
    4. D)Bu hakların anayasa dışı yollarla verildiğine
    5. E)Kadınların yalnızca yerel yönetimlerde görev alabildiğine

    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Yerel yönetimlerden başlayıp genel seçimlere uzanan sıralama, hakların basamaklı biçimde genişletildiğini gösterir. 1934'te milletvekili seçilme hakkı da tanındığı için kadınların yalnızca yerel yönetimlerle sınırlı kaldığı söylenemez.

    Orta · Test 3

    Soru 43Türkiye'de kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı hangi yıl tanınmıştır?

    1. A)1926
    2. B)1930
    3. C)1928
    4. D)1933
    5. E)1934

    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Kadınlara belediye seçimlerine katılma hakkı 1930'da verilmiştir. 1933'te muhtarlık ve ihtiyar heyeti seçimlerinde, 1934'te ise milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanınmıştır.

    Kolay · Test 3

18. 18.Soyadı Kanunu ve unvanların kaldırılması (1934)

    21 Haziran 1934'te Soyadı Kanunu ile herkesin bir soyadı taşıması zorunlu oldu; kanun, toplumsal ilişkilerde ve resmî işlemlerde karışıklığı önlemeyi amaçlıyordu. 24 Kasım 1934'te TBMM Mustafa Kemal'e "Atatürk" soyadını verdi; 26 Kasım 1934'te ağa, hacı, hoca, molla, efendi, bey, paşa gibi lakap ve unvanlar kaldırıldı. Bu düzenlemeler halkçılık ilkesinin eşitlik anlayışına dayanır.

    Sınav ipucu: Soyadı Kanunu Haziran 1934, "Atatürk" soyadının verilmesi Kasım 1934; lakap ve unvanların kaldırılması da Kasım 1934'tür.

    Soru 801934'te çıkarılan bir kanunla ağa, hacı, hafız, hoca, bey, efendi, paşa gibi lakap ve unvanların resmî olarak kullanılması kaldırılmıştır. Bu düzenlemenin temelinde aşağıdakilerden hangisi yer alır?

    1. A)Askerî rütbelerin tümüyle kaldırılmak istenmesi
    2. B)Eğitim süresinin uzatılmak istenmesi
    3. C)Nüfus artışının hızlandırılmak istenmesi
    4. D)Toplumsal eşitliğin güçlendirilmek istenmesi
    5. E)Yerli malı kullanımının artırılmak istenmesi

    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. Unvanların kaldırılması, vatandaşlar arasında hukuki ve toplumsal eşitliği pekiştirmeyi amaçlamıştır. Düzenleme sivil unvanlara ilişkin olduğundan askerî rütbelerin kaldırıldığı biçiminde yorumlanamaz.

    Zor · Test 6

    Soru 78Soyadı Kanunu hangi tarihte kabul edilmiştir?

    1. A)1 Kasım 1928
    2. B)30 Kasım 1925
    3. C)17 Şubat 1926
    4. D)1 Temmuz 1926
    5. E)21 Haziran 1934

    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. Soyadı Kanunu 21 Haziran 1934'te kabul edilmiş ve 1935 başında yürürlüğe girmiştir. 17 Şubat 1926 Medeni Kanun'un kabul, 1 Temmuz 1926 ise Kabotaj Kanunu'nun yürürlük tarihi olduğundan karıştırılmamalıdır.

    Kolay · Test 6

    Soru 5Cumhuriyet'in ilanının ardından Mustafa Kemal ilk cumhurbaşkanı seçilmiş, hükûmeti kurma görevi İsmet Paşa'ya verilmiştir. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    1. A)Meclisin yasama yetkisinden vazgeçtiğinin
    2. B)Saltanat makamının yeniden canlandırıldığının
    3. C)Devletin dininin anayasadan çıkarıldığının
    4. D)Seçimlerin tek dereceli hâle getirildiğinin
    5. E)Devlet başkanlığı sorununun çözüldüğünün

    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. Cumhuriyet'in ilanıyla devletin başında kimin bulunacağı ve hükûmetin nasıl kurulacağı sorunu açıklığa kavuşmuştur. Anayasadaki 'Devletin dini İslam'dır' ibaresi 1928'de çıkarıldığı için bu seçenek 1923'teki gelişmeyle ilişkilendirilemez.

    Orta · Test 1

19. 19.İzmir İktisat Kongresi ve Aşar'ın kaldırılması

    17 Şubat 1923'te toplanan İzmir İktisat Kongresi'nde Misak-ı İktisadi kabul edildi; millî ekonomi, özel girişimin desteklenmesi, yerli malı ve sanayileşme kararları alındı. 1925'te köylünün üzerindeki ağır vergi olan aşar kaldırıldı; bu, halkçılık ilkesinin ekonomik yansımasıdır. 1924'te İş Bankası, 1927'de Teşvik-i Sanayi Kanunu bu kongrenin uygulamalarıdır.

    Sınav ipucu: İzmir İktisat Kongresi Lozan görüşmelerinin kesildiği dönemde toplanmıştır (Şubat 1923); Cumhuriyet'ten ÖNCEDİR.

    Soru 115Aşağıdaki gelişmelerden hangisi diğerlerinden daha önce gerçekleşmiştir?

    1. A)Aşar vergisinin kaldırılması
    2. B)Kabotaj Kanunu'nun yürürlüğe girmesi
    3. C)İzmir İktisat Kongresi'nin toplanması
    4. D)Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılması
    5. E)Sümerbank'ın kurulması

    Çözümü göster

    Doğru cevap: C. İzmir İktisat Kongresi 1923'te toplanmıştır; aşar 1925'te kaldırılmış, Kabotaj Kanunu 1926'da yürürlüğe girmiş, Teşvik-i Sanayi Kanunu 1927'de çıkarılmış, Sümerbank ise 1933'te kurulmuştur.

    Zor · Test 8

    Soru 83Bir araştırmacı, eğitim alanındaki inkılapların laiklik ilkesiyle ilişkisini incelemektedir. Bu araştırmacının aşağıdakilerden hangisini örnek göstermesi beklenir?

    1. A)Medreselerin kapatılmasını
    2. B)Kabotaj Kanunu'nun çıkarılmasını
    3. C)Sümerbank'ın kurulmasını
    4. D)Aşar vergisinin kaldırılmasını
    5. E)Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılmasını

    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Medreselerin kapatılıp bütün okulların tek bakanlığa bağlanması, eğitimi dinî kurumların etkisinden çıkararak laikleşmeyi sağlamıştır. Sümerbank ve Teşvik-i Sanayi Kanunu ekonomik alanla ilgili olduğundan laiklik örneği olarak kullanılamaz.

    Orta · Test 6

    Soru 94İzmir İktisat Kongresi'nde kabul edilen ve ekonomik bağımsızlık hedefini ortaya koyan kararlar bütünü aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?

    1. A)Misak-ı Millî
    2. B)Misak-ı İktisadi
    3. C)Teşkilat-ı Esasiye
    4. D)Takrir-i Sükûn
    5. E)Tevhid-i Tedrisat

    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Kongrede alınan kararlar Misak-ı İktisadi olarak adlandırılmıştır. Misak-ı Millî ise 1920'de son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edilen siyasi kararlar bütünüdür.

    Orta · Test 7

20. 20.Devletçilik ve Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı (1934)

    1929 Dünya Ekonomik Bunalımı ve özel sermayenin yetersizliği üzerine devlet sanayiye doğrudan girdi. 1930'da Merkez Bankası, 1933'te Sümerbank, 1935'te Etibank ve Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü kuruldu; 1934'te uygulanan Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ile Kayseri, Nazilli, Bursa gibi merkezlerde dokuma ve şeker fabrikaları açıldı. Devletçilik ilkesi 1937'de anayasaya girdi.

    Sınav ipucu: Sümerbank dokuma ve sanayi (1933), Etibank madencilik ve enerji (1935); ikisi karıştırılarak sorulur.

    Soru 103Aşağıdaki banka-kuruluş yılı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

    1. A)Türkiye İş Bankası — 1924
    2. B)Etibank — 1924
    3. C)Sümerbank — 1933
    4. D)Sanayi ve Maadin Bankası — 1925
    5. E)T.C. Merkez Bankası — 1930

    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Etibank madencilik ve enerji alanındaki yatırımları desteklemek üzere 1935'te kurulmuştur; 1924 ise Türkiye İş Bankası'nın kuruluş yılıdır. Bu nedenle Etibank'ı 1924 ile eşleştiren ifade yanlıştır.

    Kolay · Test 7

    Soru 104Madencilik ve enerji alanındaki yatırımların finansmanı amacıyla 1935'te kurulan banka aşağıdakilerden hangisidir?

    1. A)Etibank
    2. B)Sümerbank
    3. C)Türkiye İş Bankası
    4. D)T.C. Merkez Bankası
    5. E)Ziraat Bankası

    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Etibank, yeraltı kaynaklarının işletilmesi ve enerji yatırımlarının desteklenmesi için 1935'te kurulmuştur. Sümerbank ise 1933'te sanayi yatırımlarının finansmanı için kurulduğundan görev alanları farklıdır.

    Orta · Test 7

    Soru 105Para politikasını yürütmek ve banknot çıkarma yetkisini kullanmak üzere 1930'da kurulan banka aşağıdakilerden hangisidir?

    1. A)Sümerbank
    2. B)Etibank
    3. C)Denizbank
    4. D)T.C. Merkez Bankası
    5. E)Türkiye İş Bankası

    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. T.C. Merkez Bankası 1930'da kurulmuş ve para politikasının yürütülmesinde temel kurum olmuştur. Sümerbank 1933'te sanayi, Etibank ise 1935'te madencilik ve enerji alanında görev almak üzere kurulduğundan bu görevi üstlenmemiştir.

    Kolay · Test 7

Karıştırılan noktalar yan yana

Sık düşülen tuzaklar

• ⚠Saltanat 1 Kasım 1922'de, halifelik 3 Mart 1924'te kaldırıldı; "aynı gün" ya da "Cumhuriyet'ten sonra saltanat kaldırıldı" diyen seçenekler yanlıştır.
• ⚠3 Mart 1924'te çıkan üç kanun birbirinden ayrı sorulur; "Tevhid-i Tedrisat halifelikle aynı gün" ifadesi doğrudur, tuzak sanma.
• ⚠Medeni Kanun kadınlara siyasi hak vermemiştir; siyasi haklar 1930, 1933 ve 1934'te ayrı kanunlarla gelmiştir.
• ⚠Şapka Kanunu (25 Kasım 1925) ile tekke ve zaviyelerin kapatılması (30 Kasım 1925) aynı ay içindedir; sıralamada şapka öncedir.
• ⚠Miladi takvim kabulü 26 Aralık 1925, uygulanması 1 Ocak 1926'dır; iki tarih de seçeneklerde görülür.
• ⚠Harf İnkılabı 1928, Millet Mektepleri 1929; Türk Tarih Kurumu 1931, Türk Dil Kurumu 1932; yıl kaydırmaları en sık tuzaktır.
• ⚠Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası hükûmetçe kapatıldı; Serbest Cumhuriyet Fırkası kurucusu tarafından feshedildi.