KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'nin Yer Şekilleri — Test 10

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'nin Yer Şekilleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 241 soru kitap sırasına göre 17 teste bölünmüştür; bu sayfa 10. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

4 kolay7 orta4 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Zor

    Doğu Anadolu'daki akarsuların en yüksek akıma ilkbahar sonu ile yaz başında ulaşmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Yaz yağışlarının bölgede çok fazla olması
    • B)Havzalarında çok sayıda baraj bulunması
    • C)Kış mevsiminde hiç yağış görülmemesi
    • D)Yaz buharlaşmasının çok düşük olması
    • E)Kar erimelerinin yükselti nedeniyle gecikmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Kar erimelerinin yükselti nedeniyle gecikmesi

    Doğu Anadolu'da kışın düşen kar, yükseltinin fazlalığı nedeniyle ancak ilkbahar sonu ve yaz başında eridiğinden akım bu dönemde en yüksek değerine ulaşır. Bölgede kışın yağış yok değil, tersine kar biçiminde bol yağış vardır; bu yüzden kışın yağışsızlık ifadesi yanlıştır.

  2. Soru 2

    Orta

    Aşağıdaki akarsulardan hangisi sularını Marmara Denizi'ne boşaltır?

    • A)Bakırçay
    • B)Manavgat Çayı
    • C)Yeşilırmak
    • D)Susurluk Çayı
    • E)Dalaman Çayı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Susurluk Çayı

    Susurluk (Simav) Çayı ile Biga Çayı, Güney Marmara'dan doğarak sularını Marmara Denizi'ne boşaltır. Bakırçay Ege'ye, Manavgat ve Dalaman Akdeniz'e, Yeşilırmak ise Karadeniz'e döküldüğü için diğer seçenekler yanlıştır.

  3. Soru 3

    Kolay

    Çukurova Deltası'nın oluşumunda etkili olan akarsular aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

    • A)Göksu ve Manavgat
    • B)Seyhan ve Ceyhan
    • C)Aksu ve Dalaman
    • D)Fırat ve Dicle
    • E)Kızılırmak ve Sakarya
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Seyhan ve Ceyhan

    Çukurova, Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin Toroslar'dan taşıyıp Akdeniz kıyısında biriktirdiği alüvyonlarla oluşmuş geniş bir delta ovasıdır. Fırat ve Dicle ülke dışına çıktığı, Kızılırmak ile Sakarya ise Karadeniz'e döküldüğü için Çukurova ile ilgileri yoktur.

  4. Soru 4

    Orta

    Gediz, Küçük Menderes ve Büyük Menderes'in doğu-batı doğrultusunda akmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Bölgedeki grabenlerin bu doğrultuda uzanması
    • B)Yağış miktarının batıdan doğuya azalması
    • C)Kıyıların girintili çıkıntılı bir yapı göstermesi
    • D)Akarsuların bol miktarda alüvyon taşıması
    • E)Bölgede karstik arazilerin yaygın olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Bölgedeki grabenlerin bu doğrultuda uzanması

    Batı Anadolu'da horst ve grabenler doğu-batı doğrultusunda uzandığı için akarsular bu çöküntü oluklarını izleyerek batıya doğru akar. Kıyıların girintili çıkıntılı olması bu akış yönünün nedeni değil, aynı yapının kıyıdaki sonucudur.

  5. Soru 5

    Zor

    Bir akarsuyun havzası genişledikçe aşağıdakilerden hangisinin artması beklenir?

    • A)Akarsuyun yatak eğimi derecesi
    • B)Akarsu suyunun tuzluluk oranı
    • C)Akarsuyun ortalama akım miktarı
    • D)Akarsuyun rejimindeki düzensizlik
    • E)Akarsuyun kaynağının yükseltisi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Akarsuyun ortalama akım miktarı

    Havza genişledikçe akarsuyu besleyen alan büyür ve toplanan su miktarı, yani ortalama akım artar. Geniş havzalar genellikle farklı iklim özellikleri taşıyan alanlardan beslendiği için rejim düzensizliği artmaz, tersine daha dengeli bir akım ortaya çıkar.

  6. Soru 6

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi akarsuların biriktirme faaliyetiyle oluşturduğu şekillerden biri değildir?

    • A)Delta ovası
    • B)Birikinti konisi
    • C)Dev kazanı
    • D)Irmak adası
    • E)Taşkın ovası
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Dev kazanı

    Dev kazanı, akarsuyun çağlayan yaptığı yerde suyun ve taşıdığı malzemenin yatağı oymasıyla oluşan bir aşındırma şeklidir. Delta, birikinti konisi, ırmak adası ve taşkın ovası ise akarsuyun taşıdığı alüvyonu bırakmasıyla oluşan biriktirme şekilleridir.

  7. Soru 7

    Orta

    Bitki örtüsünden yoksun, killi ve marnlı yamaçlarda sağanak yağışların yüzeyi çok sayıda derin yarıkla parçalaması sonucu oluşan şekil hangisidir?

    • A)Peribacası
    • B)Menderes
    • C)Peneplen
    • D)Kırgıbayır
    • E)Falez
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Kırgıbayır

    Kırgıbayır, bitki örtüsünün koruyucu etkisinin bulunmadığı killi-marnlı yamaçlarda sağanak yağışların yüzeyi yarıklarla parçalamasıyla oluşur ve Türkiye'de yarı kurak iç bölgelerde yaygındır. Falez ise akarsuyun değil dalgaların oluşturduğu bir kıyı şeklidir.

  8. Soru 8

    Orta

    Türkiye'de akarsuların bol miktarda alüvyon taşımasının nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

    • A)Akarsu havzalarının çok geniş olması
    • B)Yer şekillerinin engebeli ve eğimin fazla olması
    • C)Yağışların büyük bölümünün sağanak biçiminde düşmesi
    • D)Bitki örtüsünün geniş alanlarda cılız olması
    • E)Ortalama yükseltinin fazla olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Akarsu havzalarının çok geniş olması

    Fazla eğim, yüksek ortalama yükselti, sağanak yağış ve zayıf bitki örtüsü aşındırmayı artırarak taşınan malzeme miktarını yükseltir. Türkiye'de havzalar dünya ölçeğinde geniş değildir; ayrıca havza genişliği taşınan alüvyon miktarını belirleyen temel etken sayılmaz.

  9. Soru 9

    Kolay

    Silifke yakınlarında delta oluşturarak Akdeniz'e dökülen akarsu hangisidir?

    • A)Aras Nehri
    • B)Göksu Nehri
    • C)Bakırçay
    • D)Sakarya Nehri
    • E)Çoruh Nehri
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Göksu Nehri

    Göksu, Orta Toroslar'dan doğar ve Silifke yakınlarında Akdeniz'e dökülürken önemli bir delta oluşturur. Aras Hazar Denizi'ne, Sakarya ve Çoruh Karadeniz'e, Bakırçay ise Ege Denizi'ne ulaştığı için bu seçenekler yanlıştır.

  10. Soru 10

    Orta

    Türkiye'de akarsu boylarının genellikle kısa olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Yıllık yağış miktarının çok az olması
    • B)Kapalı havzaların geniş yer kaplaması
    • C)Akarsu debilerinin düşük olması
    • D)Ülkenin orta kuşakta yer alması
    • E)Su bölümü çizgilerinin kıyılara yakın uzanması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Su bölümü çizgilerinin kıyılara yakın uzanması

    Kıyıya paralel uzanan sıradağlar su bölümü çizgilerini denize yaklaştırdığı için akarsular denize kısa mesafede ulaşır. Kapalı havzalar ülke yüz ölçümünün küçük bir bölümünü kapladığından boyların kısalığını açıklamaz.

  11. Soru 11

    Zor

    Denge profiline yaklaşmış bir akarsuda aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenmez?

    • A)Derine aşındırma gücünün artması
    • B)Yatağında menderesler çizerek akması
    • C)Biriktirme faaliyetinin belirginleşmesi
    • D)Akış hızının giderek azalması
    • E)Yatak eğiminin azalmış olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Derine aşındırma gücünün artması

    Denge profiline yaklaşan akarsuda eğim ve akış hızı azaldığı için derine aşındırma zayıflar; yana aşındırma ve biriktirme öne çıkar. Bu nedenle menderesler, taşkın ovaları ve alüvyon birikimi bu evrenin tipik özellikleridir.

  12. Soru 12

    Orta

    Aras Nehri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

    • A)Kaynağını Doğu Anadolu'dan alır.
    • B)Ülke sınırlarını aşarak akışını sürdürür.
    • C)Akışının bir bölümünde sınır oluşturur.
    • D)Beslenmesinde kar erimeleri belirgindir.
    • E)Sularını doğrudan Karadeniz'e boşaltır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Sularını doğrudan Karadeniz'e boşaltır.

    Aras, Doğu Anadolu'dan doğar, bir bölümünde sınır oluşturur ve ülke dışında Kura ile birleşerek Hazar Denizi'ne ulaşır; Karadeniz'e dökülmez. Yükseltinin fazla olduğu bir havzadan geçtiği için beslenmesinde kar erimelerinin payı büyüktür.

  13. Soru 13

    Kolay

    Aşağıdaki akarsulardan hangisi sularını Karadeniz'e boşaltmaz?

    • A)Sakarya Nehri
    • B)Yeşilırmak
    • C)Gediz Nehri
    • D)Kızılırmak
    • E)Çoruh Nehri
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Gediz Nehri

    Sakarya, Yeşilırmak, Kızılırmak ve Çoruh sularını Karadeniz'e boşaltır; Çoruh bunu ülke sınırının ötesinde yapar. Gediz ise Batı Anadolu'daki grabeni izleyerek Ege Denizi'ne döküldüğü için diğerlerinden ayrılır.

  14. Soru 14

    Orta

    Kızılırmak havzasının büyük bölümünün karasal iklim alanında yer alması, bu akarsuyun hangi özelliğini açıklar?

    • A)Yıl boyunca düzenli akım taşımasını
    • B)En yüksek akıma yaz ortasında ulaşmasını
    • C)Ağzında delta ovası oluşturamamasını
    • D)Akımının yıl içinde büyük değişiklik göstermesini
    • E)Büyük gemilerle ulaşıma elverişli olmasını
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Akımının yıl içinde büyük değişiklik göstermesini

    Karasal iklimde yağış hem az hem de mevsimlere düzensiz dağıldığı, yaz buharlaşması da yüksek olduğu için Kızılırmak'ın akımı yıl içinde belirgin biçimde değişir. Kızılırmak Bafra Ovası'nı oluşturduğundan delta yapamadığı yönündeki seçenek de yanlıştır.

  15. Soru 15

    Zor

    Kızılırmak ve Yeşilırmak'ın Kuzey Anadolu Dağları'nı enine keserek denize ulaştığı dar ve derin vadilere ne ad verilir?

    • A)Tabanlı vadi
    • B)Boğaz vadi
    • C)Asimetrik vadi
    • D)Kanyon vadi
    • E)Çentik vadi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Boğaz vadi

    Bir akarsuyun dağ sırasını enine yararak geçtiği dar ve derin vadilere boğaz (yarma) vadi denir; Kızılırmak ve Yeşilırmak Kuzey Anadolu Dağları'nı bu biçimde aşar. Tabanlı vadi eğimin azaldığı olgun evrede, kanyon ise yatay tabakalı kalker alanlarda oluştuğu için buraya uymaz.

Sponsorlu