KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'nin Yer Şekilleri — Test 9

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'nin Yer Şekilleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 242 soru kitap sırasına göre 17 teste bölünmüştür; bu sayfa 9. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

5 kolay8 orta2 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Kolay

    Türkiye'nin en uzun akarsuyu ile bu akarsuyun döküldüğü deniz aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

    • A)Fırat — Akdeniz
    • B)Kızılırmak — Karadeniz
    • C)Sakarya — Marmara Denizi
    • D)Büyük Menderes — Karadeniz
    • E)Seyhan — Ege Denizi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Kızılırmak — Karadeniz

    Kızılırmak, kaynağını ve ağzını Türkiye sınırları içinde bulunduran en uzun akarsudur; Sivas çevresinden doğar ve Bafra Ovası'nı oluşturarak Karadeniz'e ulaşır. Sakarya da sularını Karadeniz'e boşalttığı için Marmara seçeneği yanlıştır; Seyhan ise Ege'ye değil Akdeniz'e dökülür.

  2. Soru 2

    Kolay

    Aşağıdaki akarsulardan hangisi sularını Ege Denizi'ne boşaltır?

    • A)Gediz Nehri
    • B)Çoruh Nehri
    • C)Aksu Çayı
    • D)Susurluk Çayı
    • E)Göksu Nehri
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Gediz Nehri

    Gediz, Bakırçay, Küçük Menderes ve Büyük Menderes Batı Anadolu'daki graben ovalarından geçerek Ege Denizi'ne dökülür. Çoruh Karadeniz'e, Aksu ve Göksu ise Akdeniz'e ulaştığı için bu seçenekler yanlıştır.

  3. Soru 3

    Orta

    Çoruh Nehri, Bayburt çevresinden doğduktan sonra kısa bir mesafede çok fazla yükselti kaybederek akmaktadır. Çoruh'un bu özelliği öncelikle aşağıdakilerden hangisine yol açar?

    • A)Ağzında geniş bir delta ovası oluşturmasına
    • B)Yıl boyunca düzenli bir rejime sahip olmasına
    • C)Akış hızının ve düşü gücünün fazla olmasına
    • D)Yatağında uzun menderesler çizerek akmasına
    • E)Büyük gemilerle ulaşıma elverişli olmasına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Akış hızının ve düşü gücünün fazla olmasına

    Kısa mesafede fazla yükselti kaybı, yatak eğiminin çok fazla olması demektir; bu da akış hızını ve düşü gücünü, dolayısıyla hidroelektrik potansiyelini artırır. Menderes ve delta, eğimin azaldığı yerlerde görüldüğü için bu seçenekler eğimi fazla bir akarsuya uymaz.

  4. Soru 4

    Orta

    Antalya çevresinde yaz kuraklığı belirgin olmasına karşın Manavgat Çayı'nın yaz aylarında da bol su taşıması hangisiyle açıklanabilir?

    • A)Havzasında her mevsim yağış görülmesiyle
    • B)Yaz aylarında kar sularıyla beslenmesiyle
    • C)Yatağının çok dar ve derin olmasıyla
    • D)Ağzında geniş bir delta bulunmasıyla
    • E)Karstik kaynaklarla beslenmesiyle
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Karstik kaynaklarla beslenmesiyle

    Manavgat Çayı, Toroslar'daki geçirimli kalker kütlesinin depoladığı suları boşaltan güçlü karstik kaynaklarla beslendiği için yaz kuraklığından fazla etkilenmez. Bölgede yaz yağışı yok denecek kadar azdır; bu nedenle her mevsim yağış seçeneği Akdeniz iklimine uymaz.

  5. Soru 5

    Kolay

    Konya Kapalı Havzası'nda yer alan akarsular için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Tamamı sularını Akdeniz'e boşaltır.
    • B)Yıl boyunca düzenli bir rejime sahiptir.
    • C)Ülke dışına çıkarak Basra Körfezi'ne ulaşır.
    • D)Sularını denize ulaştıramazlar.
    • E)Ağızlarında geniş delta ovaları oluşturur.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Sularını denize ulaştıramazlar.

    Kapalı havza, sularını denize ulaştıramayan; akarsuların göl, bataklık ya da düzlüklerde son bulduğu havzadır. Konya Kapalı Havzası Türkiye'nin en büyük kapalı havzasıdır; denize ulaşamadıkları için bu akarsuların delta oluşturması da mümkün değildir.

  6. Soru 6

    Orta

    Aşağıdaki akarsulardan hangisi ülke sınırlarını aşarak Hazar Denizi'ne ulaşır?

    • A)Dicle Nehri
    • B)Fırat Nehri
    • C)Aras Nehri
    • D)Çoruh Nehri
    • E)Asi Nehri
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Aras Nehri

    Aras ve Kura, Doğu Anadolu'dan doğup Türkiye dışında birleşerek sularını Hazar Denizi'ne boşaltır. Fırat ve Dicle de ülke dışına çıkar ancak Basra Körfezi'ne ulaşır; Çoruh ise ülke dışına çıkmakla birlikte Karadeniz'e dökülür.

  7. Soru 7

    Zor

    Doğu Karadeniz kıyılarındaki akarsular bol alüvyon taşımalarına karşın bu kıyılarda belirgin delta ovaları oluşmamıştır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Kıyıdan itibaren denizin hızla derinleşmesi
    • B)Akarsuların yaz aylarında tümüyle kuruması
    • C)Bölgede yağış miktarının çok az olması
    • D)Kıyıda gelgit genliğinin çok yüksek olması
    • E)Akarsu yataklarının eğiminin çok az olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Kıyıdan itibaren denizin hızla derinleşmesi

    Delta oluşumu için kıta sahanlığının geniş, denizin sığ olması gerekir; Doğu Karadeniz'de kıyıdan hemen sonra deniz hızla derinleştiği için taşınan alüvyon derinlerde dağılır. Bölge her mevsim yağışlı olduğundan akarsuların kuruması ya da yağışın azlığı söz konusu değildir.

  8. Soru 8

    Orta

    Bir akarsuyun ağzında delta ovası oluşabilmesi için aşağıdakilerden hangisi gerekli değildir?

    • A)Kıyıda güçlü akıntıların bulunmaması
    • B)Kıta sahanlığının geniş, denizin sığ olması
    • C)Akarsuyun bol miktarda alüvyon taşıması
    • D)Gelgit genliğinin düşük olması
    • E)Akarsu havzasında kalıcı karların bulunması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Akarsu havzasında kalıcı karların bulunması

    Delta oluşumu; bol alüvyon, sığ deniz, zayıf kıyı akıntısı ve düşük gelgit genliği gibi koşullara bağlıdır. Havzada kalıcı kar bulunması akarsuyun rejimini etkiler ancak biriken alüvyonun ağızda kalıp kalmamasıyla doğrudan ilgili değildir.

  9. Soru 9

    Kolay

    Bir akarsuyun yatağında menderes çizerek akması aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Akarsuyun debisinin sürekli olarak arttığının
    • B)Yatak eğiminin azalıp taban seviyesine yaklaşıldığının
    • C)Yatak eğiminin giderek artmakta olduğunun
    • D)Akarsuyun kaynağa yakın kesimde bulunduğunun
    • E)Derine aşındırmanın çok güçlü olduğunun
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yatak eğiminin azalıp taban seviyesine yaklaşıldığının

    Menderesler, eğimin azaldığı ve akarsuyun taban seviyesine yaklaştığı kesimlerde yana aşındırmanın öne çıkmasıyla oluşur. Kaynağa yakın kesimlerde eğim fazla olduğu için derine aşındırma egemendir; bu nedenle eğimin arttığını belirten seçenekler yanlıştır.

  10. Soru 10

    Orta

    Türkiye'de akarsuların büyük bölümünün ulaşıma elverişsiz olmasında aşağıdakilerden hangisinin payı yoktur?

    • A)Yatak eğimlerinin genellikle fazla olması
    • B)Akım değerlerinin yıl içinde çok değişmesi
    • C)Akarsu boylarının genellikle kısa olması
    • D)Ülkenin üç tarafının denizlerle çevrili olması
    • E)Yataklarında çağlayanların yer alması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Ülkenin üç tarafının denizlerle çevrili olması

    Ulaşıma elverişsizlik; fazla eğim, kısa boy, düzensiz akım ve çağlayanlar gibi akarsuya ait özelliklerden kaynaklanır. Üç tarafın denizlerle çevrili olması ülkenin özel konumuyla ilgilidir ve akarsu yatağının ulaşıma uygunluğunu belirlemez.

  11. Soru 11

    Orta

    Akdeniz'e dökülen akarsuların çoğunda akımın kış aylarında yükselip yaz aylarında düşmesi hangisiyle ilgilidir?

    • A)Yağışların kış mevsiminde toplanmasıyla
    • B)Havzalarında geniş orman alanları bulunmasıyla
    • C)Yaz sıcaklıklarının kıştan düşük olmasıyla
    • D)Kar erimelerinin yaz ortasında olmasıyla
    • E)Yataklarının kalkerli araziden geçmesiyle
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Yağışların kış mevsiminde toplanmasıyla

    Akdeniz ikliminde yağışın büyük bölümü kışın düştüğü, yaz ise sıcak ve kurak geçtiği için akarsu akımı kışın yükselir, yazın düşer. Yaz sıcaklıklarının kıştan düşük olması Türkiye için geçersiz bir ifadedir; kalkerli arazi ise akımı düzenleyici etki yapar, azaltıcı değil.

  12. Soru 12

    Zor

    Türkiye'de rejimi en düzenli akarsular Doğu Karadeniz'de bulunmaktadır. Bu durumun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Akarsu havzalarının çok geniş olması
    • B)Bölgede her mevsimin yağışlı geçmesi
    • C)Akarsu boylarının çok uzun olması
    • D)Yatak eğimlerinin çok az olması
    • E)Havzalarda buharlaşmanın fazla olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Bölgede her mevsimin yağışlı geçmesi

    Rejim düzenliliği, beslenmenin yıl içinde eşit dağılmasına bağlıdır; Doğu Karadeniz'de her mevsim yağış görüldüğü için akım fazla dalgalanmaz. Bu akarsular kısa ve eğimlidir, dolayısıyla uzun boy ya da az eğim seçenekleri bölgenin gerçeğiyle bağdaşmaz.

  13. Soru 13

    Orta

    Asi Nehri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Türkiye'de doğar ve Basra Körfezi'ne kadar ulaşır.
    • B)Konya Kapalı Havzası'nın en büyük akarsuyudur.
    • C)Toroslar'dan doğup sularını Ege Denizi'ne boşaltır.
    • D)Karadeniz'e dökülen akarsuların en uzunudur.
    • E)Ülke dışında doğar, Türkiye'den geçerek Akdeniz'e dökülür.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Ülke dışında doğar, Türkiye'den geçerek Akdeniz'e dökülür.

    Asi, kaynağını Türkiye dışından alan ve Hatay üzerinden Akdeniz'e ulaşan bir akarsudur; bu yönüyle ülkeye dışarıdan giren nadir akarsulardandır. Basra Körfezi'ne ulaşan akarsular Fırat ve Dicle'dir; Karadeniz'e dökülenlerin en uzunu ise Kızılırmak'tır.

  14. Soru 14

    Kolay

    Bafra ve Çarşamba delta ovalarını oluşturan akarsular aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

    • A)Sakarya ve Susurluk
    • B)Seyhan ve Ceyhan
    • C)Kızılırmak ve Yeşilırmak
    • D)Gediz ve Bakırçay
    • E)Çoruh ve Aras
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Kızılırmak ve Yeşilırmak

    Bafra Ovası Kızılırmak'ın, Çarşamba Ovası ise Yeşilırmak'ın taşıdığı alüvyonlarla Karadeniz kıyısında oluşmuştur. Seyhan ve Ceyhan Çukurova'yı, Gediz ile Bakırçay ise Ege kıyısındaki ovaları oluşturduğu için bu seçenekler yanlıştır.

  15. Soru 15

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi kapalı havzaların özelliklerinden biri değildir?

    • A)Buharlaşmanın su kaybında önemli yer tutması
    • B)Suların göl ya da bataklıklarda toplanması
    • C)Göllerin genellikle tuzlu veya acı olması
    • D)Havzadaki suların denize ulaşabilmesi
    • E)Çoğunlukla kurak ve yarı kurak alanlarda bulunması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Havzadaki suların denize ulaşabilmesi

    Kapalı havzanın tanımı, suların denize ulaşamamasıdır; sular havza içinde göl ve bataklıklarda toplanır. Çıkışı olmayan bu göllerde buharlaşma sürekli tuz biriktirdiği için sular genellikle tuzlu ya da acıdır.

Sponsorlu