KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'nin Yer Şekilleri — Test 12

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'nin Yer Şekilleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 242 soru kitap sırasına göre 17 teste bölünmüştür; bu sayfa 12. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

4 kolay8 orta3 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Kolay

    Türkiye'de akarsulardan en çok hangi alanlarda yararlanılmaktadır?

    • A)Yük taşımacılığı ve balıkçılık
    • B)Yolcu ulaşımı ve enerji üretimi
    • C)Enerji üretimi ve sulama
    • D)İçme suyu ve deniz ulaşımı
    • E)Yük taşımacılığı ve sulama
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Enerji üretimi ve sulama

    Türkiye akarsuları eğimli, kısa ve düzensiz akımlı olduğundan ulaşıma elverişli değildir; buna karşılık aynı özellikler enerji üretimini kolaylaştırır. Bu nedenle akarsulardan başlıca hidroelektrik enerji üretimi ile tarım alanlarının sulanmasında yararlanılır.

  2. Soru 2

    Zor

    Sulamaya açılan kurak bölgelerde drenaj yetersizse toprakta tuzlanmanın görülmesi, aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)Sulama suyunun toprağı sürekli yıkaması
    • B)Fazla suyun buharlaşarak tuzları yüzeyde bırakması
    • C)Bitki örtüsünün toprağı gölgelemesi
    • D)Toprakta humus miktarının artması
    • E)Yağış miktarının sulamayla birlikte artması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Fazla suyun buharlaşarak tuzları yüzeyde bırakması

    Kurak alanlarda drenajı bozuk topraklarda taban suyu yükselir, kılcal yolla yüzeye çıkan su buharlaşınca içindeki tuzlar toprak yüzeyinde birikir. Yeterli drenajda sular tuzları derine yıkayacağı için tuzlanma değil yıkanma görülür; bu yüzden yıkama seçeneği sonucu tersine çevirir.

  3. Soru 3

    Orta

    Şanlıurfa Tünelleri aracılığıyla Harran Ovası'nın sulanmasını sağlayan baraj hangisidir?

    • A)Hirfanlı Barajı
    • B)Demirköprü Barajı
    • C)Aslantaş Barajı
    • D)Deriner Barajı
    • E)Atatürk Barajı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Atatürk Barajı

    Fırat üzerindeki Atatürk Barajı'nda toplanan sular, Şanlıurfa Tünelleri ile Harran Ovası'na taşınarak geniş alanların sulanmasını sağlamıştır. Aslantaş Ceyhan, Deriner ise Çoruh üzerinde bulunduğundan Güneydoğu Anadolu'daki sulamayla ilgileri yoktur.

  4. Soru 4

    Kolay

    Sarıyar ve Gökçekaya barajlarının kurulu olduğu akarsu hangisidir?

    • A)Sakarya Nehri
    • B)Kızılırmak
    • C)Yeşilırmak
    • D)Gediz Nehri
    • E)Seyhan Nehri
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Sakarya Nehri

    Sarıyar ve Gökçekaya barajları Sakarya Nehri üzerinde yer alır ve özellikle Marmara ile İç Anadolu'ya enerji sağlar. Kızılırmak üzerindeki başlıca tesisler Hirfanlı ve Altınkaya, Yeşilırmak üzerindekiler ise Almus ve Hasan Uğurlu'dur.

  5. Soru 5

    Orta

    Almus ve Hasan Uğurlu barajlarının kurulu olduğu akarsu hangisidir?

    • A)Sakarya Nehri
    • B)Büyük Menderes
    • C)Dicle Nehri
    • D)Yeşilırmak
    • E)Manavgat Çayı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yeşilırmak

    Almus ve Hasan Uğurlu barajları Yeşilırmak üzerinde bulunur; bu akarsu Çarşamba Ovası'nı oluşturarak Karadeniz'e dökülür. Manavgat üzerindeki başlıca tesis Oymapınar, Dicle havzasındaki büyük tesis ise Ilısu'dur.

  6. Soru 6

    Orta

    Fırat'ın Türkiye akarsuları arasında en yüksek akıma sahip olmasında aşağıdakilerden hangisi etkili değildir?

    • A)Sularını ülke dışında bir körfeze boşaltması
    • B)Havzasının çok geniş olması
    • C)Kar erimeleriyle güçlü biçimde beslenmesi
    • D)Çok sayıda kolla birleşerek büyümesi
    • E)Yağışlı yüksek alanlardan doğması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Sularını ülke dışında bir körfeze boşaltması

    Akım miktarını belirleyen; havzanın genişliği, beslenme kaynakları ve kolların katkısıdır. Fırat'ın sularını Basra Körfezi'ne boşaltması akarsuyun nereye ulaştığıyla ilgilidir ve Türkiye içindeki akımını artıran bir etken değildir.

  7. Soru 7

    Zor

    Denge profiline yaklaşmış bir akarsu üzerinde hidroelektrik santral kurmanın verimsiz olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Akarsuyun akım miktarının çok yükselmesi
    • B)Akarsuyun bol miktarda alüvyon taşıması
    • C)Akarsu havzasının çok genişlemiş olması
    • D)Yatak eğiminin ve düşü olanağının azalmış olması
    • E)Akarsuyun menderesler çizerek akması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yatak eğiminin ve düşü olanağının azalmış olması

    Hidroelektrik üretimi düşü yüksekliğine dayanır; denge profiline yaklaşan akarsuda eğim en aza indiğinden yeterli düşü sağlanamaz. Menderesli akış bu evrenin sonucudur, verimsizliğin kendisini açıklayan temel neden ise eğimin azlığıdır.

  8. Soru 8

    Kolay

    Aslantaş Barajı'nın kurulu olduğu akarsu hangisidir?

    • A)Seyhan Nehri
    • B)Ceyhan Nehri
    • C)Göksu Nehri
    • D)Aksu Çayı
    • E)Asi Nehri
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Ceyhan Nehri

    Aslantaş Barajı, Çukurova'nın doğusunda Ceyhan Nehri üzerinde kurulmuştur ve sulama ile enerji amaçlıdır. Seyhan üzerinde Seyhan ve Çatalan barajları bulunduğundan bu iki akarsuyu birbirine karıştırmamak gerekir.

  9. Soru 9

    Orta

    Oymapınar Barajı'nın kurulu olduğu akarsu hangisidir?

    • A)Dalaman Çayı
    • B)Susurluk Çayı
    • C)Bakırçay
    • D)Kızılırmak
    • E)Manavgat Çayı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Manavgat Çayı

    Oymapınar Barajı, Antalya'da karstik kaynaklarla beslenen Manavgat Çayı üzerindedir; akımın yaz aylarında da sürmesi enerji üretimini kolaylaştırır. Susurluk Marmara'ya, Bakırçay ise Ege'ye döküldüğünden bu tesisle ilgileri yoktur.

  10. Soru 10

    Orta

    Bir baraj gölünün ekonomik ömrünün beklenenden kısa olmasında aşağıdakilerden hangisinin payı en fazladır?

    • A)Göl çevresinde nemin artması
    • B)Akarsuyun boyunun kısa olması
    • C)Havzada erozyonun şiddetli olması
    • D)Göl suyunun tuzluluğunun düşük olması
    • E)Bölgede depremselliğin az olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Havzada erozyonun şiddetli olması

    Erozyonla taşınan malzeme baraj gölünün tabanında birikerek depolama hacmini küçültür ve tesisin ömrünü kısaltır. Bu nedenle baraj havzalarında ağaçlandırma ve teraslama gibi erozyonu azaltan önlemler öncelikli sayılır.

  11. Soru 11

    Kolay

    Aşağıdaki illerden hangisi Güneydoğu Anadolu Projesi kapsamındaki iller arasında yer almaz?

    • A)Şanlıurfa
    • B)Mardin
    • C)Diyarbakır
    • D)Batman
    • E)Malatya
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Malatya

    GAP; Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin, Batman, Adıyaman, Gaziantep, Kilis, Siirt ve Şırnak illerini kapsar. Malatya Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır ve proje kapsamına girmez.

  12. Soru 12

    Orta

    Deriner Barajı'nın kurulu olduğu akarsu hangisidir?

    • A)Çoruh Nehri
    • B)Aras Nehri
    • C)Kura Nehri
    • D)Yeşilırmak
    • E)Sakarya Nehri
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Çoruh Nehri

    Deriner Barajı, eğimi çok fazla olan Çoruh Nehri üzerinde Artvin çevresinde kurulmuştur ve yüksek düşü sayesinde büyük bir enerji potansiyeline sahiptir. Aras ve Kura ise sularını Hazar Denizi'ne ulaştıran ayrı havzaların akarsularıdır.

  13. Soru 13

    Zor

    Karstik kaynaklarla beslenen akarsular üzerinde kurulan santrallerin yaz aylarında da üretimi sürdürebilmesi hangisiyle açıklanır?

    • A)Bu akarsuların havzalarının çok geniş olmasıyla
    • B)Yaz aylarında yağışların artmasıyla
    • C)Yataklarının çok geniş olmasıyla
    • D)Bu akarsuların akımının yıl içinde az değişmesiyle
    • E)Ağızlarında delta bulunmasıyla
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Bu akarsuların akımının yıl içinde az değişmesiyle

    Kalkerli arazide depolanan yeraltı suları kaynaklardan yıl boyunca düzenli biçimde boşaldığı için bu akarsuların akımı yazın da fazla düşmez ve üretim sürer. Akdeniz ikliminde yaz yağışı yok denecek kadar az olduğundan yaz yağışına dayalı açıklama geçersizdir.

  14. Soru 14

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi erozyonu azaltmaya yönelik bir uygulama değildir?

    • A)Eğimli yamaçlarda teraslar oluşturmak
    • B)Eğimli arazileri eğim doğrultusunda sürmek
    • C)Çıplak yamaçları ağaçlandırmak
    • D)Meraları aşırı otlatmadan korumak
    • E)Nöbetleşe ekim yöntemini uygulamak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Eğimli arazileri eğim doğrultusunda sürmek

    Eğim doğrultusunda sürüm, açılan karıkların suyu hızlandırarak toprağı taşımasına yol açtığı için erozyonu artırır; doğru uygulama eğime dik sürümdür. Teraslama, ağaçlandırma, mera koruma ve nöbetleşe ekim ise toprağı yerinde tutan önlemlerdir.

  15. Soru 15

    Orta

    Akarsulardan sulama amacıyla yararlanmanın en çok önem kazandığı alanlar aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Her mevsim yağışlı geçen dağlık kıyı kuşakları
    • B)Yükseltinin çok fazla olduğu buzul alanları
    • C)Yağışın az ve yaz kuraklığının belirgin olduğu ovalar
    • D)Bataklıkların geniş yer kapladığı delta kenarları
    • E)Ormanla kaplı yüksek yayla yüzeyleri
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yağışın az ve yaz kuraklığının belirgin olduğu ovalar

    Sulamanın verimi en çok artırdığı yerler, doğal yağışın bitkinin su ihtiyacını karşılamadığı kurak ve yarı kurak ovalardır; Konya, Harran ve Çukurova bunun örnekleridir. Her mevsim yağışlı kıyı kuşaklarında ise sulamaya duyulan gereksinim sınırlıdır.

Sponsorlu