KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'de Sanayi, Ulaşım, Ticaret ve Turizm — Test 5

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'de Sanayi, Ulaşım, Ticaret ve Turizm konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 189 soru kitap sırasına göre 13 teste bölünmüştür; bu sayfa 5. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

5 kolay8 orta2 zor

  1. Soru 1

    Kolay

    Bir ülkenin ürettiği malları başka ülkelere satmasına ihracat denir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi Türkiye açısından bir ihracat işlemidir?

    • A)Rusya'dan doğal gaz satın alınması
    • B)Bursa'da üretilen otomobillerin Avrupa ülkelerine satılması
    • C)Uzak Doğu'dan elektronik parça getirilmesi
    • D)Konya'da üretilen buğdayın Ankara'daki pazarlarda satılması
    • E)Yurt dışından ham petrol alınması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Bursa'da üretilen otomobillerin Avrupa ülkelerine satılması

    İhracat, yurt içinde üretilen malın yurt dışına satılmasıdır; otomobillerin Avrupa'ya satılması bu tanıma uyar. Doğal gaz, elektronik parça ve ham petrolün yurda getirilmesi ithalattır; Konya - Ankara arasındaki satış ise iç ticaret kapsamındadır.

  2. Soru 2

    Orta

    Bir ülkenin belirli bir yıldaki ihracat ve ithalat değerleri arasındaki farka ne ad verilir?

    • A)Millî gelir
    • B)Kişi başına düşen gelir
    • C)Bütçe geliri
    • D)Enflasyon oranı
    • E)Dış ticaret dengesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Dış ticaret dengesi

    İhracat ile ithalat arasındaki fark dış ticaret dengesini verir; ithalat fazla ise dış ticaret açığından söz edilir. Millî gelir ve enflasyon farklı ekonomik göstergelerdir ve dış alım ile dış satımın farkını ifade etmez.

  3. Soru 3

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin ithal ettiği ürün grupları arasında yer alır?

    • A)Fındık ve kuru üzüm
    • B)Kuru incir ve kayısı
    • C)Ham petrol ve doğal gaz
    • D)Mermer ve doğal taş
    • E)Yaş meyve ve sebze
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Ham petrol ve doğal gaz

    Türkiye enerji gereksiniminin önemli bölümünü dışarıdan karşıladığı için ham petrol ve doğal gaz ithalatın başlıca kalemleri arasındadır. Fındık, kuru meyveler, mermer ve yaş sebze meyve ise Türkiye'nin dış satımında öne çıkan ürün gruplarıdır.

  4. Soru 4

    Orta

    Türkiye'nin ihracatında öne çıkan sanayi ürünü grupları aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

    • A)Tekstil ve hazır giyim ile taşıt araçları
    • B)Ham petrol ile doğal gaz
    • C)Yarı iletken çip ile uçak motoru parçaları
    • D)Uranyum cevheri ile elmas
    • E)Kauçuk ağacı ile pirinç
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Tekstil ve hazır giyim ile taşıt araçları

    Türkiye'nin dış satımında hazır giyim, tekstil ve otomotiv ürünleri uzun süredir önemli bir yer tutar. Ham petrol, doğal gaz ve ileri teknoloji ürünü çipler ise ithal edilen ürün gruplarıdır; bu nedenle diğer seçenekler yanlıştır.

  5. Soru 5

    Kolay

    Ülke sınırları içinde, bir bölgeden başka bir bölgeye yapılan mal alışverişine iç ticaret denir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi iç ticarete örnektir?

    • A)İtalya'dan makine satın alınması
    • B)Almanya'ya beyaz eşya satılması
    • C)Çin'den tekstil ham maddesi getirilmesi
    • D)Rize'de üretilen çayın İzmir'de satılması
    • E)Irak'a un ve makarna satılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Rize'de üretilen çayın İzmir'de satılması

    İç ticaret ülke sınırları içindeki alışverişi kapsar; Rize'den İzmir'e yapılan çay satışı bu kapsamdadır. Diğer seçeneklerin tümü farklı ülkelerle yapılan alım satım olduğundan dış ticaret örneğidir.

  6. Soru 6

    Orta

    Bir ülkenin bir yıldaki ihracatı 180 milyar dolar, ithalatı 240 milyar dolardır. Buna göre bu ülkenin ihracatının ithalatı karşılama oranı yüzde kaçtır?

    • A)25
    • B)60
    • C)80
    • D)133
    • E)75
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — 75

    Karşılama oranı, ihracatın ithalata bölünüp yüzle çarpılmasıyla bulunur: 180/240 x 100 = 75'tir. 133 değeri işlemin ters yapılmasıyla, 25 ise açığın orana karıştırılmasıyla elde edildiğinden yanlıştır.

  7. Soru 7

    Zor

    Bir ülkenin üç yıllık dış ticaret verileri aşağıda milyar dolar olarak verilmiştir. 2021: İhracat 150 - İthalat 200 2022: İhracat 180 - İthalat 260 2023: İhracat 210 - İthalat 250 Buna göre bu ülkeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Üç yılda da dış ticaret fazlası vermiştir.
    • B)Üç yılda da dış ticaret açığı vermiş, açık en çok 2022'de olmuştur.
    • C)Açık her yıl düzenli olarak artmıştır.
    • D)2023'te ithalat miktarı ihracatın iki katından fazla olmuştur.
    • E)Karşılama oranı en yüksek 2021 yılında gerçekleşmiştir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Üç yılda da dış ticaret açığı vermiş, açık en çok 2022'de olmuştur.

    Açıklar sırasıyla 50, 80 ve 40 milyar dolardır; her yıl ithalat fazla olduğu için açık verilmiş ve en büyük açık 2022'de oluşmuştur. Açık 2023'te azaldığından düzenli artış ifadesi yanlıştır, karşılama oranı da en yüksek 2023'te (%84) gerçekleşmiştir.

  8. Soru 8

    Kolay

    Ülkenin gümrük hattı dışında sayılan, vergi ve ticari kolaylıklar tanınarak dışa dönük üretim ve ticaretin özendirildiği alanlara ne ad verilir?

    • A)Millî park
    • B)Organize hayvancılık bölgesi
    • C)Serbest bölge
    • D)Sit alanı
    • E)Tarımsal sulama havzası
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Serbest bölge

    Serbest bölgeler, gümrük bölgesi dışında sayılan ve vergi kolaylıklarıyla ihracata yönelik üretimi destekleyen alanlardır. Millî park ve sit alanı koruma amaçlı statülerdir; bu nedenle ticari ayrıcalıkla ilgileri yoktur.

  9. Soru 9

    Orta

    Serbest bölgelerin çoğunlukla liman ve havalimanı yakınında kurulmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Malların hızlı ve ucuz biçimde dış pazarlara ulaştırılması
    • B)Bu alanlarda tarımsal verimin yüksek olması
    • C)Bu alanlarda yer altı kaynaklarının bol ve çeşitli olması
    • D)Bu alanlarda nüfusun en az düzeyde kalması
    • E)Bu alanlarda yağış miktarının fazla olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Malların hızlı ve ucuz biçimde dış pazarlara ulaştırılması

    Serbest bölgeler dışa dönük çalıştığı için ürünün limana ya da havalimanına yakınlığı taşıma süresini ve maliyetini düşürür. Tarımsal verim, yer altı kaynağı ya da yağış bu bölgelerin yer seçiminde belirleyici değildir.

  10. Soru 10

    Orta

    Türkiye ile Avrupa Birliği arasında sanayi ürünlerinde gümrük vergilerinin karşılıklı olarak kaldırılmasını öngören Gümrük Birliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Türkiye'nin tüm ihracatını yasaklamıştır.
    • B)Türkiye'nin yalnızca tarım ürünü satmasını zorunlu kılmıştır.
    • C)Türkiye'nin denizyolu taşımacılığını sona erdirmiştir.
    • D)Türkiye'nin AB ile sanayi ürünleri ticaretini kolaylaştırmıştır.
    • E)Türkiye'nin komşu ülkelerle ticaretini tamamen sona erdirmiştir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Türkiye'nin AB ile sanayi ürünleri ticaretini kolaylaştırmıştır.

    Gümrük Birliği ile sanayi ürünlerinde karşılıklı gümrük vergileri kaldırıldığından Türkiye ile AB arasındaki ticaret hacmi genişlemiştir. Anlaşma ihracatı yasaklamaz, yalnızca tarıma yönlendirmez ve üçüncü ülkelerle ticareti sona erdirmez; bu yüzden diğer seçenekler geçersizdir.

  11. Soru 11

    Zor

    Türkiye'nin ithalatında ara malı ve enerji kalemlerinin büyük pay tutması, aşağıdakilerden hangisine yol açar?

    • A)İhracat arttıkça ithalatın kendiliğinden azalmasına
    • B)Sanayi üretiminin dış pazarlardan tümüyle bağımsızlaşmasına
    • C)Üretim ve ihracat arttıkça ithalatın da birlikte artmasına
    • D)Dış ticaret açığının her yıl kapanmasına
    • E)Yurt içi enerji üretiminin gereksizleşmesine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Üretim ve ihracat arttıkça ithalatın da birlikte artmasına

    Sanayi, üretimde kullandığı girdilerin önemli bölümünü ve enerjiyi dışarıdan aldığı için üretim ve ihracat büyüdükçe ithalat da yükselir; bu yapı açığı kalıcı kılar. Bu nedenle ihracat arttıkça ithalatın azalacağı ya da açığın kendiliğinden kapanacağı yorumları yanlıştır.

  12. Soru 12

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi ticaretin gelişmesini etkileyen faktörler arasında yer almaz?

    • A)Yer kabuğunun jeolojik yaşının eski olması
    • B)Ulaşım olanaklarının gelişmiş olması
    • C)Üretim fazlasının bulunması
    • D)Nüfus ve satın alma gücünün yüksek olması
    • E)Pazarlara olan uzaklığın az olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Yer kabuğunun jeolojik yaşının eski olması

    Ticareti etkileyen başlıca etkenler üretim fazlası, ulaşım, pazara uzaklık ile nüfus ve gelir düzeyidir. Arazinin jeolojik yaşı yer şekilleri ve maden oluşumuyla ilgilidir; ticaret hacmini doğrudan belirlemez.

  13. Soru 13

    Orta

    Bir ülkede ulaşım ağının gelişmesi ve taşıma sürelerinin kısalması, ticaret hacmini nasıl etkiler?

    • A)Üretim düştüğü için ticaret hacmi azalır.
    • B)Yalnızca iç ticaret azalır, dış ticaret ise değişmeden kalır.
    • C)Ticaret hacmi ulaşımdan hiç etkilenmez.
    • D)Yalnızca ithalat yasaklandığı için hacim daralır.
    • E)Malların pazara ulaşma maliyeti düştüğü için ticaret hacmi artar.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Malların pazara ulaşma maliyeti düştüğü için ticaret hacmi artar.

    Ulaşımın gelişmesi taşıma süresini ve maliyetini düşürerek malların daha uzak pazarlara ekonomik biçimde ulaşmasını sağlar, bu da alışverişi artırır. Ulaşım hem iç hem dış ticareti etkilediğinden, hacmin ulaşımdan etkilenmediğini söyleyen seçenek yanlıştır.

  14. Soru 14

    Orta

    Tarihte Çin'den başlayıp Anadolu üzerinden Avrupa'ya uzanan İpek Yolu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Yalnızca deniz üzerinden işleyen bir güzergâhtır.
    • B)Anadolu'nun bu yol üzerinde olması kültürel etkileşimi artırmıştır.
    • C)Yalnızca petrol taşımak için kullanılmıştır.
    • D)Anadolu'yu ticaret dışında bırakmıştır.
    • E)Yalnızca yirminci yüzyılda kullanılmaya başlanmış bir yoldur.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Anadolu'nun bu yol üzerinde olması kültürel etkileşimi artırmıştır.

    İpek Yolu üzerinde bulunmak Anadolu'yu bir geçiş ve konaklama alanı yapmış, kervansaraylar ve pazar kentleri gelişerek kültürel etkileşim artmıştır. Yol büyük ölçüde kara güzergâhlarından oluşur ve çok eski dönemlerden beri kullanıldığından diğer seçenekler yanlıştır.

  15. Soru 15

    Orta

    Bir ülkenin transit ticaretten gelir sağlayabilmesi için aşağıdakilerden hangisi gereklidir?

    • A)Ülke nüfusunun tamamının kırsal alanlarda yaşıyor durumda olması
    • B)Hiç sanayi tesisinin bulunmaması
    • C)Yer altı kaynaklarının tükenmiş olması
    • D)Önemli ticaret yolları üzerinde ve ulaşım altyapısının gelişkin olması
    • E)Denizlere kıyısının bulunmaması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Önemli ticaret yolları üzerinde ve ulaşım altyapısının gelişkin olması

    Transit ticaret, başka ülkelere ait malların bir ülke toprakları üzerinden geçirilmesidir; bunun için ülkenin ana güzergâhlar üzerinde yer alması ve liman, yol, depo altyapısına sahip olması gerekir. Kıyısı olmayan ya da altyapısı zayıf ülkeler bu gelirden yeterince yararlanamaz.

Sponsorlu