Osmanlı Kuruluş Dönemi — Test 2

Doğru cevap: C — I ve III

Hutbe okutmak ve kadı atamak egemenlik hakkının kullanıldığını gösteren uygulamalardır; bu nedenle I ve III bağımsızlık göstergesidir. Tekfurlarla mücadele etmek ise uç bölgesindeki her beyliğin yaptığı olağan bir askerî faaliyet olduğundan tek başına bağımsızlık kanıtı değildir; bu yüzden II'yi içeren seçenekler elenir.

Doğru cevap: B — İstimalet

Gayrimüslim halkı hoşnut ederek kazanmayı amaçlayan bu yönetim anlayışına istimalet denir ve Osmanlı'nın Bizans sınırında hızla yayılmasını kolaylaştırmıştır. Devşirme sistemi gayrimüslim çocuklarından asker yetiştirmeye dayandığı için burada anlatılan durumu karşılamaz. Müsadere ise devlet görevlilerinin mallarına el konulması uygulamasıdır.

Doğru cevap: D — Kösedağ Savaşı

1243 Kösedağ Savaşı'nda Anadolu Selçuklu ordusu Moğollara yenilmiş, Anadolu İlhanlı egemenliğine girmiş ve merkezî otoritenin çözülmesiyle Türkmen beylikleri güçlenmiştir. Malazgirt 1071'de Bizans'a karşı kazanılan zafer olduğu için Moğol egemenliğiyle ilgisi yoktur. Yassıçemen ise 1230'da Harzemşahlara karşı kazanılmış bir Selçuklu zaferidir.

Doğru cevap: A — Maltepe Savaşı

Palekanon (Maltepe) Savaşı 1329'da Orhan Bey ile Bizans imparatoru III. Andronikos arasında yapılmış ve Osmanlı zaferiyle sonuçlanarak İznik ile İzmit'in yolunu açmıştır. Koyunhisar Savaşı 1302'de Osman Bey Dönemi'nde yapıldığı için hükümdar bakımından uymaz. Çirmen Savaşı ise 1371'de Balkanlarda Sırplara karşı kazanılmıştır.

Doğru cevap: E — Yaya ve müsellemler

Osmanlı'nın ilk düzenli ordu birlikleri olan yaya ve müsellemler Orhan Bey Dönemi'nde oluşturulmuştur. Yeniçeriler ve kapıkulu süvarileri I. Murad Dönemi'nde kurulan Kapıkulu Ocaklarına bağlı olduğu için Orhan Bey'e ait değildir. Akıncılar ise uçlarda görev yapan, düzenli maaş almayan hafif süvari kuvvetleridir.

Doğru cevap: D — II - III - I

Bursa 1326'da fethedilmiş, Karesi Beyliği 1340'lı yıllarda Osmanlı'ya katılmış, Çimpe Kalesi ise 1353'te elde edilmiştir; doğru sıralama II - III - I biçimindedir. Çimpe'nin en başa konulduğu seçenek yanlıştır, çünkü Rumeli'ye geçiş ancak Karesi'nin alınmasından sonra mümkün olmuştur. Karesi'yi Bursa'dan önceye alan seçenekler de tarih bakımından tutarsızdır.

Doğru cevap: B — Ahilik

Ahilik, Anadolu'da esnaf ve zanaatkârları örgütleyen, mesleki ahlakı ve dayanışmayı esas alan bir teşkilattır ve Osmanlı'nın kuruluş yıllarında ekonomik hayata olduğu kadar siyasi desteğe de kaynaklık etmiştir. Tımar ve ikta toprak gelirlerinin askerî hizmet karşılığı dağıtılmasına dayandığı için esnaf örgütlenmesiyle ilgili değildir. Müsadere ise mal varlığına el koyma uygulamasıdır.

Doğru cevap: A — Şeyh Edebali

Şeyh Edebali, ahi çevrelerinin saygın adlarından biridir ve kızıyla evlenen Osman Bey'e manevi destek sağlayarak beyliğin kuruluşunda etkili olmuştur. Davud-ı Kayseri, İznik'te açılan ilk Osmanlı medresesinin başına getirilen bilgindir. Süleyman Paşa ise Orhan Bey'in Rumeli'ye geçişi yürüten oğludur.

Doğru cevap: D — Akdeniz'de güçlü bir donanmaya sahip olması

Osmanlı Beyliği kuruluş yıllarında denize kıyısı olmayan bir iç bölgede doğduğu için güçlü bir donanmadan söz edilemez; denizcilik ancak Karesi'nin alınmasından sonra başlamıştır. Uç bölgede kurulması, Türkmen göçlerini çekmesi ve rakip beyliklerin mücadele hattının dışında kalması ise beyliğin bilinen avantajlarıdır.

Doğru cevap: B — Anadolu'daki tekfurların merkeze sıkı biçimde bağlı olması

Bizans'ın Anadolu'daki tekfurları merkezle bağları gevşemiş, kendi başlarına hareket eden yöneticilerdi; bu nedenle merkeze sıkı bağlılık iddiası dönemin gerçeğiyle bağdaşmaz. Taht kavgaları, ağır vergiler, ücretli askerlere dayanan ordu ve mezhep çatışmaları ise Bizans'ın zayıflığını gösteren bilinen etkenlerdir.

Doğru cevap: C — Karesioğulları

Karesi Beyliği'nin Orhan Bey Dönemi'nde Osmanlı'ya katılmasıyla beyliğin denizcilik bilgisi ve deneyimli komutanları Osmanlı hizmetine geçmiş, bu kadro Rumeli fetihlerinde öne çıkmıştır. Germiyanoğullarından topraklar çeyiz yoluyla I. Murad Dönemi'nde alındığı için komutan geçişiyle ilgili değildir. Candaroğulları ise ancak Fatih Dönemi'nde Osmanlı'ya bağlanmıştır.

Doğru cevap: E — Bölgedeki gayrimüslim halkın tamamının Anadolu'ya göç ettirilmesi

Osmanlı, Rumeli'de yerli halkı yerinde bırakmış ve üretim düzenini korumuştur; halkın tamamını göç ettirmek gibi bir uygulama söz konusu olmamıştır. İskân edilen Türkmen aileler, inanç özgürlüğü, hafifletilen vergiler ve tımar düzeni ise bölgedeki kalıcılığı sağlayan gerçek uygulamalardır.

Doğru cevap: B — Davud-ı Kayseri

Orhan Bey Dönemi'nde İznik'te açılan ilk Osmanlı medresesinin başına Davud-ı Kayseri getirilmiştir. Ali Kuşçu, Fatih Sultan Mehmed Dönemi'nde İstanbul'a davet edilen bir bilgin olduğu için kuruluş yıllarıyla ilgili değildir. Akşemseddin ise İstanbul'un fethi sırasında Fatih'in yanında bulunan âlimdir.

Doğru cevap: A — Beylikten devlete geçiş sürecinin başladığının

Vezirlik, divan ve yönetim birimleri gibi kurumların ortaya çıkması, Osmanlı'nın aşiret düzeninden çıkıp devlet teşkilatına geçtiğini gösterir. Anadolu Türk siyasi birliği ancak Yavuz Sultan Selim Dönemi'nde tamamlandığı için o seçenek dönemle bağdaşmaz. Halifeliğin Osmanlı'ya geçişi de 1517'de gerçekleşmiştir.

Doğru cevap: E — Balkan devletlerinin güçlü bir siyasi birlik kurmuş olması

Balkanlarda güçlü bir siyasi birlik bulunmaması Osmanlı'nın işini kolaylaştırmıştır; birlik kurulmuş olsaydı ilerleme yavaşlardı, bu nedenle o ifade bir kolaylaştırıcı etken sayılamaz. Feodal düzenin halkı ezmesi, mezhep çekişmeleri, devletlerin kendi aralarındaki çatışmalar ve Osmanlı'nın hoşgörülü yönetimi ise ilerlemeyi hızlandıran gerçek etkenlerdir.