Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Tarih dersinin Osmanlı Gerileme Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 120 soru kitap sırasına göre 8 teste bölünmüştür; bu sayfa 5. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
7 kolay5 orta3 zor
XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin en sık ve en uzun süreli savaştığı devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D — Rusya
XVIII. yüzyıl boyunca Prut, Küçük Kaynarca ve Yaş antlaşmalarıyla sonuçlanan savaşlar Rusya ile yapılmıştır. A seçeneğindeki Fransa bu dönemde Osmanlı'nın dostu konumundadır; E seçeneğindeki İsveç ile ise savaş değil, ittifak arayışı söz konusudur.
Gerileme Dönemi'nde başlatılan yenilik hareketlerinin çoğu, onları yürüten devlet adamlarının görevden ayrılmasıyla birlikte yarım kalmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: C — Yeniliklerin kurumsal bir yapıya kavuşturulamadığının
Girişimlerin kişilerle birlikte sona ermesi, ıslahatların kurumsallaşamadığını gösterir. A yanlıştır; bu dönemde Avrupa açıkça örnek alınmıştır. D de yanlıştır; padişahların bir bölümü yenilikleri bizzat desteklemiştir.
Osmanlı tarihinde Gerileme Dönemi'nin başlangıcı kabul edilen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Karlofça Antlaşması
Gerileme Dönemi 1699 Karlofça Antlaşması ile başlar. A seçeneğindeki Pasarofça 1718'de imzalanmış olup Lale Devri'ni başlatmıştır; E seçeneğindeki Küçük Kaynarca ise 1774 tarihli olup dönemin içinde yer alan bir gelişmedir.
III. Mustafa döneminde topçu sınıfında yapılan düzenlemeler sonucunda oluşturulan birlik aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E — Sürat Topçuları
III. Mustafa döneminde Baron de Tott'un katkılarıyla Sürat Topçuları adlı birlik kurulmuştur. A seçeneğindeki Humbaracı Ocağı I. Mahmud döneminde yeniden düzenlenmiştir; D seçeneğindeki Tulumbacı Ocağı ise Lale Devri'nde yangınlarla mücadele için kurulmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin Avrupa'yı örnek almaya başladığının göstergesi değildir?
Doğru cevap: D — Divan-ı Hümayun teşkilatının kurulmuş olması
Divan-ı Hümayun, Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarına uzanan klasik bir yönetim organıdır ve Batı etkisiyle ilgisi yoktur. A ve B seçeneklerindeki elçi gönderme ve uzman getirme uygulamaları ise doğrudan Batı'nın örnek alındığını gösterir.
Pasarofça Antlaşması aşağıdaki padişahlardan hangisinin döneminde imzalanmıştır?
Doğru cevap: C — III. Ahmed
1718 Pasarofça Antlaşması III. Ahmed döneminde imzalanmış ve bu antlaşmayla Lale Devri başlamıştır. A seçeneğindeki II. Mustafa 1703'te tahttan indirilmiştir; B seçeneğindeki I. Mahmud ise 1730'da tahta çıkmıştır.
Gerileme Dönemi'nde imzalanan bazı antlaşmalarda Avrupa devletleri arabuluculuk yapmış, barış şartlarının belirlenmesinde etkili olmuştur. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: B — Osmanlı Devleti'nin Avrupa siyasi dengelerine bağımlı hâle geldiğinin
Barış şartlarının belirlenmesinde başka devletlerin etkili olması, Osmanlı Devleti'nin Avrupa dengelerine bağımlı duruma geldiğini gösterir. C yanlıştır; arabuluculuk bir koruma değil, çıkar ilişkisidir; nitekim Osmanlı Devleti, Fransa'nın Belgrad Antlaşması'ndaki (1739) arabuluculuğuna karşılık 1740'ta Fransa'ya verilen kapitülasyonları sürekli hâle getirmiştir. D de yanlıştır; şartları belirleyen taraf Osmanlı Devleti değildir. Cevap B.
XVII. yüzyıl ıslahatları ile XVIII. yüzyıl ıslahatları arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E — XVIII. yüzyılda Avrupa'nın örnek alınarak yenilik yapılması
XVII. yüzyılda amaç Kanuni dönemindeki eski düzene dönmekken XVIII. yüzyılda Avrupa örnek alınmıştır; temel fark budur. B yanlıştır; XVIII. yüzyıl ıslahatları da halkın geniş desteğinden yoksundur. D de yanlıştır; bu yüzyılda yenilikler ağırlıklı olarak askerî alanda yapılmıştır.
Kırım'ın Rusya tarafından topraklarına katıldığı yıl aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — 1783
Rusya, Kırım'ı 1783 yılında topraklarına katmıştır. B seçeneğindeki 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nın tarihidir ve bu antlaşmayla Kırım yalnızca bağımsız kabul edilmiştir; C seçeneğindeki 1792 ise Rusya'ya ait olduğunun kesin biçimde kabul edildiği Yaş Antlaşması'nın tarihidir.
Osmanlı Devleti ile Venedik arasında imzalanan son antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — Pasarofça Antlaşması
Venedik'in taraf olduğu son antlaşma 1718 Pasarofça Antlaşması'dır; bu tarihten sonra iki devlet arasında yeni bir savaş ve antlaşma yaşanmamıştır. C seçeneğindeki Belgrad antlaşmaları Avusturya ve Rusya ile, E seçeneğindeki Küçük Kaynarca ise Rusya ile imzalanmıştır.
Küçük Kaynarca Antlaşması aşağıdaki savaşlardan hangisini sona erdirmiştir?
Doğru cevap: B — 1768-1774 savaşı
Küçük Kaynarca Antlaşması, 1768'de başlayıp 1774'te biten Osmanlı-Rus Savaşı'nı sona erdirmiştir. A seçeneğindeki 1683-1699 savaşları Karlofça ile, D seçeneğindeki 1736-1739 savaşları ise Belgrad antlaşmalarıyla sonuçlanmıştır.
Gerileme Dönemi'nde Osmanlı Devleti'nin kaybettiği topraklar ağırlıklı olarak hangi bölgelerde yer almaktadır?
Doğru cevap: C — Balkanlar ve Karadeniz'in kuzeyi
Bu dönemde kayıplar Avusturya'ya karşı Balkanlar'da, Rusya'ya karşı ise Karadeniz'in kuzeyinde yaşanmıştır. A yanlıştır; Kuzey Afrika'daki kayıplar XIX. yüzyılda gündeme gelmiştir. E de yanlıştır; doğu sınırı Kasr-ı Şirin esasına göre büyük ölçüde korunmuştur.
Osmanlı Devleti'nin Gerileme Dönemi ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur? I. Dönem Karlofça Antlaşması ile başlayıp Yaş Antlaşması ile sona ermiştir. II. Bu dönemde Avrupa örnek alınarak yenilikler yapılmıştır. III. Bu dönemde Avrupa başkentlerinde daimî elçilikler açılmıştır.
Doğru cevap: E — I ve II
Gerileme Dönemi 1699 Karlofça ile başlayıp 1792 Yaş Antlaşması ile sona ermiş, bu süreçte Batı örnek alınarak yenilikler yapılmıştır. III numaralı yargı yanlıştır; Avrupa başkentlerinde daimî elçilikler 1793'ten itibaren III. Selim döneminde açılmıştır. Bu nedenle III'ü içeren C ve D seçenekleri elenir.
1711'de Prut Nehri kıyısında kuşatılan Rus ordusuyla yapılan antlaşma sonucunda Azak Kalesi Osmanlı Devleti'ne geri verilmiş, Rusya İstanbul'da daimî elçi bulundurmaktan vazgeçmiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: E — Osmanlı Devleti'nin Karadeniz'deki konumunu güçlendirdiğinin
Azak'ın geri alınması Karadeniz'deki Osmanlı konumunu güçlendirmiştir; ancak bu durum kalıcı olmamıştır. A seçeneği yanlıştır; Rusya sıcak denizlere inme siyasetini yüzyıl boyunca sürdürmüştür.
Lale Devri'nde İbrahim Müteferrika ve Said Efendi'nin öncülüğünde 1727'de kurulan yenilik aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — İlk Türk matbaasının açılması
1727'de kurulan matbaada ilk kitap 1729'da basılmıştır. A seçeneğindeki Mühendishane-i Berrî-i Hümâyun 1795'te III. Selim Dönemi'nde, D seçeneğindeki Takvim-i Vekayi ise 1831'de II. Mahmud Dönemi'nde ortaya çıkmıştır.
