Osmanlı Kültür ve Medeniyeti — Test 10

Doğru cevap: B — Ahilik

Osmanlı esnaf örgütlenmesinin temelinde, Anadolu Selçuklu ve Beylikler döneminden gelen ahilik teşkilatı bulunur. Lonca bu geleneğin Osmanlı'daki kurumsal biçimi olduğundan A seçeneği kaynağı değil sonucu gösterir. Vakıf ise gelir bağışına dayalı bir hayır kurumu olduğu için meslek örgütü sayılmaz.

Doğru cevap: A — Gedik

Ustalık aşamasına ulaşan kişiye dükkân açma hakkı veren izne gedik denir. İcazetname medrese öğrenimini tamamlayanlara verildiğinden B seçeneği esnaf düzeniyle ilgili değildir. Narh ise mallara konulan resmî fiyat sınırı olduğu için dükkân açma iznini karşılamaz.

Doğru cevap: E — Mir'atü'l Memalik

Seydi Ali Reis'in Hint Denizi'ndeki görevi sırasındaki yolculuğunu anlattığı eser Mir'atü'l Memalik'tir. Seyahatname Evliya Çelebi'ye, Kitab-ı Bahriye ise Piri Reis'e ait olduğundan A ve C seçenekleri yazar bakımından yanlıştır. Tevarih-i Âl-i Osman ise Osmanlı tarihini anlatan bir kroniktir.

Doğru cevap: A — Sabuncuoğlu Şerefeddin

Cerrahi işlemleri resimlerle anlatan eseriyle tanınan hekim Sabuncuoğlu Şerefeddin'dir. Akşemseddin hastalıkların gözle görülmeyen canlılardan bulaştığı görüşüyle anılsa da resimli bir cerrahi kitabı bulunmadığından B seçeneği yanlıştır. Ali Kuşçu ise matematik ve astronomi alanının bilginidir.

Doğru cevap: D — Levni

Lale Devri minyatür sanatının en tanınmış ustası Levni'dir. Nakkaş Osman daha erken bir dönemde saray nakkaşhanesinde çalıştığından A seçeneği dönem bakımından farklıdır. Sedefkâr Mehmet Ağa mimar, Hafız Osman ise hattat olduğu için minyatür sanatçısı değildir.

Doğru cevap: B — Hat

Yazının güzel ve ölçülü biçimde yazılması sanatına hat denir. Tezhip yazma eserlerin altın ve boyalarla süslenmesi olduğundan A seçeneği farklı bir dalı anlatır. Minyatür ise olayları ve kişileri küçük boyutlu resimlerle anlatan sanat dalıdır.

Doğru cevap: C — Tezhip

Yazma eserlerin altın yaldızla süslenmesi sanatı tezhiptir. Ebru, su yüzeyine dökülen boyalarla desen oluşturup kâğıda geçirme sanatı olduğundan A seçeneği yöntem bakımından farklıdır. Hat ise süsleme değil yazı yazma sanatıdır.

Doğru cevap: D — Olayın belgelenmesinin amaçlandığı

Perspektif yerine önem sırasının esas alınması, minyatürün amacının gerçeğe benzer bir görüntü vermek değil olayı ve kişileri belgelemek olduğunu gösterir. Minyatürlerin büyük bölümü saray nakkaşhanesinde üretildiğinden A seçeneği yanlıştır. Sefer, tören ve av sahneleri de işlendiği için C seçeneği konu bakımından eksiktir.

Doğru cevap: E — İznik - Kütahya

Osmanlı çiniciliğinin başlıca merkezleri İznik ve Kütahya'dır. Bursa ve Edirne önemli mimari eserlerin bulunduğu şehirler olmakla birlikte çini üretim merkezi olarak öne çıkmadığından A seçeneği yanlıştır. Konya ve Sivas ise Anadolu Selçuklu mimarisinin öne çıktığı şehirlerdir.

Doğru cevap: A — Şeyh Hamdullah

Osmanlı hat ekolünün kurucusu sayılan sanatçı, II. Bayezid Dönemi'nde yaşayan Şeyh Hamdullah'tır. Hafız Osman daha sonraki yüzyılda yetişip bu ekolü geliştirdiğinden B seçeneği dönem bakımından uymaz. Levni minyatür, Itri ise musiki alanında ün kazanmıştır.

Doğru cevap: B — Sultanahmet Camii

Sultanahmet Camii, Mimar Sinan'ın öğrencilerinden Sedefkâr Mehmet Ağa tarafından I. Ahmet Dönemi'nde yapılmıştır. Şehzade, Süleymaniye ve Selimiye camileri Mimar Sinan'ın sırasıyla çıraklık, kalfalık ve ustalık eserleri olduğundan A, C ve D seçenekleri doğru cevap olamaz. Büyükçekmece Köprüsü de yine Mimar Sinan'ın eserleri arasındadır.

Doğru cevap: D — Sedefkâr Mehmet Ağa

Sultanahmet Camii'nin mimarı, Mimar Sinan'ın yetiştirdiği ustalardan Sedefkâr Mehmet Ağa'dır. Mimar Sinan bu caminin yapımından çok önce vefat ettiğinden A seçeneği zaman bakımından yanlıştır. Garabet Balyan ise XIX. yüzyılda Dolmabahçe Sarayı'nın yapımında görev alan mimardır.

Doğru cevap: A — Topkapı Sarayı

Fatih Sultan Mehmet Dönemi'nde yapımına başlanan ve uzun süre yönetim merkezi olarak kullanılan yapı Topkapı Sarayı'dır. Dolmabahçe Sarayı XIX. yüzyılda Batı mimarisi etkisiyle inşa edildiğinden B seçeneği tarih bakımından uymaz. Yıldız Sarayı ise II. Abdülhamit Dönemi'nde yönetim merkezi durumuna gelmiştir.

Doğru cevap: C — Dolmabahçe Sarayı

Abdülmecit Dönemi'nde yaptırılan ve padişahın yönetim merkezi hâline gelen yapı Dolmabahçe Sarayı'dır. Topkapı Sarayı klasik dönem mimarisinin ürünü olduğundan A seçeneği üslup ve tarih bakımından yanlıştır. Yıldız Sarayı ise II. Abdülhamit Dönemi'nde öne çıktığı için padişah bakımından uymaz.

Doğru cevap: E — Barok ve rokoko üslubu

XVIII. yüzyıldan itibaren Osmanlı yapılarında görülen Avrupa kaynaklı süsleme anlayışı barok ve rokoko üslubudur. Selçuklu üslubu Osmanlı öncesi Anadolu mimarisini nitelediğinden A seçeneği Avrupa kaynaklı sayılmaz. Gotik üslup ise Orta Çağ Avrupa kilise mimarisine ait olup Osmanlı yapılarında benimsenmemiştir.