KPSS Tarih · 12. konu · konu anlatımı

Kurtuluş Savaşı Muharebeler Dönemi

Sınavda sorulan 27 kavram · havuzdan 129 çözümlü soru · son güncelleme 20 Eylül 2026

Muharebeler Dönemi, KPSS Tarih'te en fazla soru üreten konudur ve soruların çoğu neden-sonuç zinciri üzerine kuruludur: bir muharebe verilir, ondan sonra imzalanan antlaşma, çıkarılan kanun ya da değişen dış tutum sorulur. I. İnönü → Teşkilat-ı Esasiye, Londra Konferansı, Moskova Antlaşması; Kütahya-Eskişehir → Başkomutanlık Kanunu, Tekâlif-i Milliye; Sakarya → Kars ve Ankara antlaşmaları; Büyük Taarruz → Mudanya → Lozan zincirini bilmeden bu konudan puan almak zordur.

İkinci soru tipi "ilk"ler ve "tek"lerdir: TBMM'nin imzaladığı ilk antlaşma (Gümrü), TBMM'yi tanıyan ilk devlet (Ermenistan), ilk İtilaf devleti (Fransa), düzenli ordunun ilk zaferi (I. İnönü), Başkomutan'ın yönettiği ilk muharebe (Sakarya). Üçüncü tip sıralamadır: cephelerin kapanışı (Doğu–Güney–Batı) ve antlaşmaların tarih sırası. Dördüncü tip Lozan'ın maddeleridir; burada sınav "çözülen" ile "sonraya bırakılan" (Musul, Boğazlar, Hatay, mübadele) ayrımını ister.

En çok puan, Gümrü–Moskova–Kars üçlüsünün taraf ve hükümlerinin karıştırılmasında, Mudanya ile Lozan hükümlerinin birbirine katılmasında ve Başkomutanlık Kanunu'nun "süreli, meclis adına" niteliğinin atlanmasında kaybedilir. Kartlar kitap sırasındadır; her kartın altında havuzdaki gerçek sorular bağlıdır.

Sınavda sorulan kavramlar

Her kavramın altında havuzumuzdan o kavramı ölçen gerçek sorular var. Önce kavramı oku, sonra soruyu aç ve çöz.

1.Doğu Cephesi ve Ermenistan Harekâtı (Eylül–Kasım 1920)
Sevr'de kendilerine doğuda toprak vaat edilen Ermeniler saldırıya geçince TBMM, 15. Kolordu Komutanı Kâzım Karabekir'i harekete geçirdi; Eylül 1920'de başlayan harekâtla Sarıkamış, Kars ve Gümrü alındı, Ermenistan barış istedi. Doğu Cephesi, TBMM'nin açtığı ilk cephe ve düzenli ordunun savaştığı ilk cephedir; burada Kuva-yı Milliye değil, Mondros'a rağmen terhis edilmeyen 15. Kolordu savaşmıştır. Cephe kapanınca birliklerin bir bölümü Batı Cephesi'ne kaydırıldı.
Sınav ipucu: "Kuva-yı Milliye'nin savaştığı cephe" Güney'dir; Doğu'da baştan itibaren düzenli birlik vardır. Birliklerin batıya kaydırılması "cephelerin birbirini beslediğinin" göstergesi olarak sorulur.
Soru 90Millî Mücadele'de Doğu Cephesi'nde Kâzım Karabekir komutasındaki Türk birlikleri harekete geçmiş ve 3 Aralık 1920'de bir antlaşma imzalanmıştır. Söz konusu antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Moskova Antlaşması
2. B)Kars Antlaşması
3. C)Gümrü Antlaşması
4. D)Ankara Antlaşması
5. E)Mudanya Ateşkes Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Doğu Cephesi'ndeki harekât 3 Aralık 1920'de imzalanan Gümrü Antlaşması ile sonuçlanmıştır. Moskova 1921 Mart'ında Sovyet Rusya ile, Ankara Antlaşması ise 1921 Ekim'inde Fransa ile imzalandığından bu seçenekler doğru değildir.
Kolay · Test 6
Soru 25Millî Mücadele Dönemi'nde açılan cepheler farklı devletlere karşı yürütülmüştür. Buna göre I. ve II. İnönü muharebelerinin yapıldığı cephede Türk ordusunun karşısında yer alan devlet aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Fransa
2. B)İngiltere
3. C)İtalya
4. D)Yunanistan
5. E)Ermenistan
Çözümü göster
Doğru cevap: D. İnönü muharebeleri Batı Cephesi'nde Yunan ordusuna karşı yapılmıştır. Fransa Güney Cephesi'nde, Ermenistan ise Doğu Cephesi'nde mücadele edilen taraflar olduğundan bu seçenekler doğru değildir.
Kolay · Test 2
Soru 71Lozan Barış Antlaşması 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır. Görüşmelerde Türk heyetine başkanlık eden devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)İsmet Paşa
2. B)Kâzım Karabekir Paşa
3. C)Rauf Bey
4. D)Bekir Sami Bey
5. E)Fevzi Paşa
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Lozan'da Türk heyetinin başkanlığını dönemin Dışişleri Bakanı İsmet Paşa yapmıştır. Bekir Sami Bey Londra Konferansı'nda, Kâzım Karabekir Paşa ise Doğu Cephesi ve Gümrü görüşmelerinde görev almıştır.
Kolay · Test 5
2.Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920)
Ermenistan ile imzalanan Gümrü, TBMM'nin imzaladığı ilk antlaşma ve ilk askerî-siyasi başarısıdır; Ermenistan TBMM'yi tanıyan ilk devlet oldu. Ermenistan Sevr'i tanımadığını kabul etti; Kars, Sarıkamış, Kağızman ve Iğdır Türkiye'de kaldı; doğu sınırı Misak-ı Millî'ye uygun biçimde kısmen çizildi. Ermenistan kısa süre sonra Sovyet yönetimine girdiği için antlaşma onaylanıp yürürlüğe giremedi; hükümleri Moskova ve Kars antlaşmalarıyla kesinleşti.
Sınav ipucu: "Doğu sınırı Gümrü ile kesinleşti" yanlıştır; Gümrü başlangıç, Moskova ara adım, Kars kesin sınırdır. Ardahan ve Artvin Gümrü'yle değil, 1921 başında Gürcistan'a verilen notayla alınmıştır.
Soru 122Büyük Millet Meclisi'nin Millî Mücadele Dönemi'nde imzaladığı antlaşmalarla ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir: I. Gümrü Antlaşması, meclisin imzaladığı ilk antlaşmadır. II. Ankara Antlaşması'nı imzalayan Fransa, meclisi tanıyan ilk İtilaf devleti olmuştur. III. Kars Antlaşması, Sovyet Rusya'nın katılımı olmaksızın yalnızca Kafkas cumhuriyetleriyle imzalanmıştır. Bu bilgilerden hangileri doğrudur?
1. A)Yalnız I
2. B)Yalnız III
3. C)I ve II
4. D)I ve III
5. E)II ve III
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Gümrü Antlaşması 3 Aralık 1920'de Ermenistan ile imzalanmış olup Büyük Millet Meclisi'nin ilk antlaşmasıdır; 20 Ekim 1921 tarihli Ankara Antlaşması ile de Fransa, meclisi resmen tanıyan ilk İtilaf devleti olmuştur. Buna karşılık 13 Ekim 1921'de imzalanan Kars Antlaşması, Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan ile Sovyet Rusya'nın da katılımıyla yapılmıştır; bu yüzden III yanlıştır ve III'ü içeren B, D ve E elenir. Kars Antlaşması, Moskova Antlaşması'nda belirlenen esasların Kafkas cumhuriyetlerince onaylanması niteliğindedir. Cevap C.
Zor · Test 9
Soru 91Gümrü Antlaşması, TBMM'nin imzaladığı ilk antlaşma olma özelliği taşımaktadır. Bu özellik aşağıdakilerden hangisi bakımından önem taşır?
1. A)Batı Cephesi'ndeki çatışmaların sona ermesi
2. B)Kapitülasyonların tümüyle kaldırılması
3. C)Saltanat makamının kaldırılması
4. D)TBMM'nin uluslararası alanda tanınmaya başlaması
5. E)Boğazlar'ın Türk yönetimine bırakılması
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Bir devletle antlaşma imzalanması, TBMM'nin muhatap alındığını ve tanınma sürecinin başladığını gösterir. Batı Cephesi Mudanya ile kapanmış, kapitülasyonlar ise Lozan'da kaldırıldığından bu seçenekler Gümrü ile ilgili değildir.
Orta · Test 7
Soru 90Millî Mücadele'de Doğu Cephesi'nde Kâzım Karabekir komutasındaki Türk birlikleri harekete geçmiş ve 3 Aralık 1920'de bir antlaşma imzalanmıştır. Söz konusu antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Moskova Antlaşması
2. B)Kars Antlaşması
3. C)Gümrü Antlaşması
4. D)Ankara Antlaşması
5. E)Mudanya Ateşkes Antlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Doğu Cephesi'ndeki harekât 3 Aralık 1920'de imzalanan Gümrü Antlaşması ile sonuçlanmıştır. Moskova 1921 Mart'ında Sovyet Rusya ile, Ankara Antlaşması ise 1921 Ekim'inde Fransa ile imzalandığından bu seçenekler doğru değildir.
Kolay · Test 6
3.Güney Cephesi: Maraş, Antep ve Urfa direnişi (1919–1921)
Maraş, Antep ve Urfa'yı Mondros sonrası önce İngilizler işgal etti, 1919 sonbaharında Fransa'ya devretti; Adana ve çevresi ise baştan Fransız işgalindeydi. Fransızlar Ermenileri de kullanınca halk ayaklandı; Sivas Kongresi kararıyla gönderilen subaylar (Kılıç Ali Bey, Ali Saip Bey) direnişi örgütledi, Sütçü İmam ve Şahin Bey simge isimler oldu. Bu cephede düzenli ordu kurulmadı; mücadele tümüyle Kuva-yı Milliye ile yürütüldü. Maraş Şubat 1920'de, Urfa Nisan 1920'de kurtuldu; Antep aylarca direndikten sonra Şubat 1921'de teslim olmak zorunda kaldı. Cephe 20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması ile kapandı.
Sınav ipucu: Unvan eşleştirmesi: Antep'e "Gazi" 1921'de TBMM'ce verildi; Maraş "Kahraman" (1973) ve Urfa "Şanlı" (1984) unvanlarını çok sonra aldı. Bu cephede İngilizlerle çatışma olmadı; savaş Fransa ve Ermenilerle yapıldı.
Soru 92Millî Mücadele'de Güney Cephesi'nde Maraş, Antep ve Urfa yörelerindeki işgallere karşı direniş, düzenli ordu birlikleriyle değil halkın oluşturduğu silahlı güçlerle yürütülmüştür. Buna göre bu cephede mücadeleyi yürüten güç aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Kuva-yı Milliye
2. B)Düzenli ordu birlikleri
3. C)Hilafet Ordusu
4. D)Kuva-yı İnzibatiye
5. E)Osmanlı donanması
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Güney Cephesi'ndeki direniş baştan sona Kuva-yı Milliye birlikleriyle yürütülmüştür. Hilafet Ordusu ve Kuva-yı İnzibatiye, İstanbul Hükûmeti'nce Millî Mücadele'ye karşı oluşturulan güçler olduğundan bu seçenekler yanlıştır.
Kolay · Test 7
Soru 93Güney Cephesi'nde gösterilen direniş nedeniyle bazı kentlere daha sonra unvanlar verilmiştir. Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
1. A)Maraş - Şanlı
2. B)Antep - Gazi
3. C)Urfa - Kahraman
4. D)Adana - Gazi
5. E)Antep - Şanlı
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Antep'e Gazi, Maraş'a Kahraman, Urfa'ya ise Şanlı unvanı verilmiştir. Bu nedenle Maraş'ı Şanlı, Urfa'yı Kahraman olarak gösteren eşleştirmeler yanlıştır; Adana'ya böyle bir unvan verilmemiştir.
Orta · Test 7
Soru 97Doğu Cephesi'nin kapanmasından sonra buradaki birliklerin bir bölümü Batı Cephesi'ne gönderilmiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?
1. A)Doğu sınırının yeniden tehdit altına girdiğini
2. B)Kuva-yı Milliye teşkilatının yeniden kurulduğunu
3. C)Askerî gücün ağırlığının Batı Cephesi'ne kaydırıldığını
4. D)Ordunun aşamalı olarak terhis edildiğini
5. E)Güney Cephesi'nin yeniden açıldığını
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Doğu'da güvenliğin sağlanması, kuvvetlerin asıl mücadelenin yürütüldüğü Batı Cephesi'nde toplanmasını mümkün kılmıştır. Doğu sınırı antlaşmalarla güvence altına alındığından yeniden tehdit altına girdiği söylenemez.
Orta · Test 7
4.Düzenli orduya geçiş ve Kuva-yı Milliye'nin tasfiyesi (8 Kasım 1920)
Batı Cephesi'nde Kuva-yı Milliye'nin düzensizliği, Gediz Taarruzu'nun (Ekim 1920) başarısızlığıyla ortaya çıkınca TBMM 8 Kasım 1920'de düzenli orduya geçme kararı aldı. Ali Fuat Paşa Moskova'ya büyükelçi olarak gönderildi; Batı Cephesi Komutanlığı'na İsmet Bey, cephenin güney kesimine Refet Bey atandı. Düzenli orduya katılmayı reddeden Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe ayaklandı; Ethem I. İnönü günlerinde bastırılıp Yunanlara sığındı. Kuva-yı Milliye'nin kaldırılma nedenleri: Yunan ilerleyişini durduramaması, halktan zorla asker ve para toplaması, kendi başına yargılama yapması.
Sınav ipucu: Gediz Taarruzu düzenli orduya geçişin "nedeni", Çerkez Ethem İsyanı ise "sonucu"dur; sıralama sorusunda Gediz → 8 Kasım kararı → Ethem isyanı → I. İnönü.
Soru 1Millî Mücadele'de Batı Cephesi'nde Kuva-yı Milliye birliklerinin düzensiz yapısı önemli sorunlara yol açmış; Gediz Taarruzu'nun başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından cephe yeniden düzenlenerek Batı ve Güney olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Bu düzenlemenin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Kuva-yı Milliye komutanlarına bölgelerinde tam yetki tanımak
2. B)Cepheyi düzenli ordu esasına göre yeniden örgütlemek
3. C)Doğu Cephesi'ndeki harekâtı geçici olarak durdurmak
4. D)İtilaf Devletleri ile ateşkes görüşmelerini başlatmak
5. E)İstanbul Hükûmeti ile ortak bir savunma planı hazırlamak
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Gediz Taarruzu'nun başarısızlığı, düzensiz birliklerle savaşın kazanılamayacağını göstermiş; bunun üzerine cephe komutanlıkları yeniden düzenlenerek düzenli ordu kuruluşuna hız verilmiştir. Kuva-yı Milliye'ye yetki genişletilmesi seçeneği yanlıştır, çünkü bu dönemde tam tersine Kuva-yı Milliye tasfiye edilmiştir. İstanbul Hükûmeti ile ortak savunma planı hazırlanması da söz konusu olmamıştır.
Kolay · Test 1
Soru 26I. İnönü Muharebesi'nin yapıldığı günlerde Türk ordusu, düzenli orduya katılmayı reddeden Çerkez Ethem kuvvetleriyle de uğraşmak zorunda kalmıştır. Bu durumun Millî Mücadele açısından ortaya çıkardığı temel güçlük aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Askerî gücün cephe dışına da ayrılmak zorunda kalması
2. B)Doğu Cephesi'nin yeniden açılması
3. C)TBMM'nin Ankara'dan taşınması
4. D)Kuva-yı Milliye teşkilatının yeniden kurulması
5. E)Sovyet Rusya'nın gönderdiği yardımları tümüyle kesmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: A. İç ayaklanmalar, cephede kullanılması gereken kuvvetlerin bölünmesine yol açmıştır. Doğu Cephesi 1920'de Gümrü Antlaşması ile kapandığından yeniden açılması söz konusu değildir; TBMM de Ankara'dan taşınmamıştır.
Orta · Test 2
Soru 26-10 Ocak 1921 tarihleri arasında yapılan I. İnönü Muharebesi, Millî Mücadele'nin gidişatını etkileyen önemli bir gelişmedir. Bu muharebenin askerî açıdan taşıdığı en belirgin önem aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Türk ordusunun ilk kez genel taarruz harekâtına geçmesi
2. B)Yunan kuvvetlerinin Anadolu'dan tamamen çıkarılması
3. C)Doğu Cephesi'nin kapanmasını sağlaması
4. D)Yeni kurulan düzenli ordunun Batı Cephesi'ndeki ilk başarısı olması
5. E)Kuva-yı Milliye birliklerinin ilk kez cepheye sürülmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D. I. İnönü, düzenli ordunun Batı Cephesi'nde kazandığı ilk zaferdir ve bu yönüyle halkın orduya güvenini artırmıştır. Yunan kuvvetlerinin Anadolu'dan çıkarılması 1922'de Büyük Taarruz'la gerçekleşmiştir; Doğu Cephesi ise 1920'de Gümrü Antlaşması ile kapanmıştır.
Kolay · Test 1
5.I. İnönü Muharebesi (6–10 Ocak 1921)
Yunan ordusu, düzenli ordunun kuruluşunu tamamlamadan Eskişehir'i alıp Ankara'ya yürümek için Bursa'dan taarruza geçti; İsmet Bey komutasındaki birlikler Yunanları İnönü mevzilerinde durdurdu. Düzenli ordunun ilk zaferidir. Askerî sonucu, düzenli orduya ve TBMM'ye güvenin artması, orduya katılımın hızlanması ve İsmet Bey'in generalliğe yükselmesidir. Siyasi sonuçları zincir hâlinde sorulur: Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (20 Ocak), Londra Konferansı (Şubat–Mart), Afganistan Dostluk Antlaşması (1 Mart), İstiklal Marşı'nın kabulü (12 Mart) ve Moskova Antlaşması (16 Mart 1921).
Sınav ipucu: I. İnönü'nün en önemli sonucu sorulduğunda cevap "İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi Londra'ya çağırması" ya da "düzenli orduya güven"dir; İtilaf'ın Sevr'de değişikliği gündeme getirmesi, TBMM'yi muhatap almaya başladığını gösterir.
Soru 26-10 Ocak 1921 tarihleri arasında yapılan I. İnönü Muharebesi, Millî Mücadele'nin gidişatını etkileyen önemli bir gelişmedir. Bu muharebenin askerî açıdan taşıdığı en belirgin önem aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Türk ordusunun ilk kez genel taarruz harekâtına geçmesi
2. B)Yunan kuvvetlerinin Anadolu'dan tamamen çıkarılması
3. C)Doğu Cephesi'nin kapanmasını sağlaması
4. D)Yeni kurulan düzenli ordunun Batı Cephesi'ndeki ilk başarısı olması
5. E)Kuva-yı Milliye birliklerinin ilk kez cepheye sürülmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D. I. İnönü, düzenli ordunun Batı Cephesi'nde kazandığı ilk zaferdir ve bu yönüyle halkın orduya güvenini artırmıştır. Yunan kuvvetlerinin Anadolu'dan çıkarılması 1922'de Büyük Taarruz'la gerçekleşmiştir; Doğu Cephesi ise 1920'de Gümrü Antlaşması ile kapanmıştır.
Kolay · Test 1
Soru 121Aşağıdaki gelişmelerden hangisi diğerlerinden daha önce gerçekleşmiştir?
1. A)Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılması
2. B)I. İnönü Muharebesi'nin kazanılması
3. C)Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması
4. D)Saltanatın kaldırılmasına karar verilmesi
5. E)Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanması
Çözümü göster
Doğru cevap: B. I. İnönü Muharebesi 6-10 Ocak 1921'de kazanılmış, Sakarya Meydan Muharebesi ise 23 Ağustos-13 Eylül 1921'de yapılmıştır; dolayısıyla verilenler içinde en erken tarihli gelişme I. İnönü'dür. Mudanya Ateşkes Antlaşması 11 Ekim 1922'de, saltanatın kaldırılması 1 Kasım 1922'de gerçekleştiği için bunlar Sakarya'dan da sonradır. Lozan Barış Antlaşması 24 Temmuz 1923'te imzalanmış olup listedeki en geç tarihli gelişmedir. Cevap B.
Kolay · Test 9
Soru 3I. İnönü Muharebesi'nin kazanılmasından kısa süre sonra TBMM, 20 Ocak 1921'de Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nu kabul etmiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesi sayılabilir?
1. A)Askerî başarının hukuki düzenlemeleri kolaylaştırdığının
2. B)Saltanat yönetiminin yeniden güçlendirildiğinin
3. C)TBMM'nin yasama yetkisini İstanbul Hükûmeti'ne devrettiğinin
4. D)Cumhuriyet rejiminin resmen ilan edildiğinin
5. E)Çok partili siyasi hayata geçildiğinin
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Cephedeki başarı TBMM'nin otoritesini güçlendirmiş, meclis bu ortamda ilk anayasasını çıkarabilmiştir. Cumhuriyet 1923'te ilan edildiğinden ve 1921 Anayasası'nda rejimin adı belirtilmediğinden ilgili seçenek yanlıştır; saltanatın güçlenmesi de söz konusu değildir.
Orta · Test 1
6.Teşkilat-ı Esasiye Kanunu – 1921 Anayasası (20 Ocak 1921)
I. İnönü'den sonra kabul edilen, yeni Türk Devleti'nin ilk anayasasıdır; 23 madde ve bir ek maddeden oluşan kısa bir çerçeve anayasadır. "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" ilkesiyle monarşik anlayışla bağdaşmayan bir düzen kurar; yasama ve yürütme yetkileri TBMM'de toplanır (güçler birliği, meclis hükûmeti sistemi), Meclis Başkanı hükûmetin de başkanıdır. Saltanat ve halifeliğe ilişkin hüküm yoktur; olağanüstü koşullarda meclisin bütünlüğünü korumak için bu konuya girilmemiştir. Anayasayı ve Misak-ı Millî'yi savunan milletvekilleri Mayıs 1921'de Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubu'nu (Birinci Grup) kurdu; muhalifler İkinci Grup olarak örgütlendi.
Sınav ipucu: "Yasama, yürütme (ve yargı) TBMM'de" ifadesinin adı güçler birliğidir; kuvvetler ayrılığı 1961'dedir. 1921 Anayasası'nda laiklik, cumhuriyet ya da temel haklar bölümü yoktur; 1876 Kanun-i Esasi'nin çelişmeyen hükümleri yürürlükte kalmıştır.
Soru 3I. İnönü Muharebesi'nin kazanılmasından kısa süre sonra TBMM, 20 Ocak 1921'de Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nu kabul etmiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesi sayılabilir?
1. A)Askerî başarının hukuki düzenlemeleri kolaylaştırdığının
2. B)Saltanat yönetiminin yeniden güçlendirildiğinin
3. C)TBMM'nin yasama yetkisini İstanbul Hükûmeti'ne devrettiğinin
4. D)Cumhuriyet rejiminin resmen ilan edildiğinin
5. E)Çok partili siyasi hayata geçildiğinin
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Cephedeki başarı TBMM'nin otoritesini güçlendirmiş, meclis bu ortamda ilk anayasasını çıkarabilmiştir. Cumhuriyet 1923'te ilan edildiğinden ve 1921 Anayasası'nda rejimin adı belirtilmediğinden ilgili seçenek yanlıştır; saltanatın güçlenmesi de söz konusu değildir.
Orta · Test 1
Soru 121921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun ilk maddesinde egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğu belirtilmiştir. Bu madde aşağıdaki anlayışlardan hangisiyle bağdaşmaz?
1. A)Millî egemenlik anlayışıyla
2. B)Egemenliğin hanedana ait olduğu monarşik yönetim anlayışıyla
3. C)Temsilî demokrasi anlayışıyla
4. D)Meclisin üstünlüğüne dayanan yönetim biçimiyle
5. E)Yönetenlerin yetkisini halktan aldığı düşüncesiyle
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Egemenliğin millete ait olduğu ilkesi, yetkinin kaynağını hanedana bağlayan monarşik anlayışla doğrudan çelişir. Diğer seçeneklerde yer alan anlayışlar millî egemenlik ilkesiyle uyumlu olduğundan bağdaşmayan seçenek monarşiyi ifade edendir.
Kolay · Test 1
Soru 221921 Anayasası'nda yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin TBMM'de toplandığı belirtilmiştir. Bu düzenleme aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
1. A)Kuvvetler ayrılığına dayanan parlamenter sistem
2. B)İki meclisli yasama düzeni
3. C)Federal devlet yapısı
4. D)Güçler birliği ilkesine dayanan meclis hükûmeti sistemi
5. E)Yarı başkanlık sistemi
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Tüm yetkilerin mecliste toplanması güçler birliği ilkesini ve meclis hükûmeti sistemini ifade eder. Kuvvetler ayrılığı bu anayasada benimsenmemiştir; ayrıca TBMM tek meclisli bir yapıya sahiptir.
Orta · Test 2
7.Londra Konferansı (Şubat–Mart 1921)
I. İnönü'den sonra İtilaf Devletleri, Sevr'i küçük değişikliklerle kabul ettirmek için Londra'da konferans topladı; hem İstanbul Hükûmeti'ni hem TBMM'yi çağırdı. TBMM, İstanbul aracılığıyla değil doğrudan davet edilmeyi isteyerek İtalya aracılığıyla katıldı; heyete Dışişleri Bakanı Bekir Sami Bey başkanlık etti. Osmanlı temsilcisi Tevfik Paşa sözü TBMM heyetine bıraktı. Sonuç alınamadı; ancak TBMM İtilaf Devletleri'nce hukuken tanınmış, Misak-ı Millî dünya kamuoyuna duyurulmuş ve "Türkler barışa yanaşmıyor" propagandası çürütülmüştür. Bekir Sami Bey'in İngiltere, Fransa ve İtalya ile imzaladığı ikili anlaşmalar tam bağımsızlığa aykırı bulunarak TBMM'ce reddedildi; Bekir Sami Bey görevden ayrıldı.
Sınav ipucu: Londra'ya davet TBMM'nin "hukuken" tanınmasıdır; "resmen tanıyan ilk İtilaf devleti" ise Ankara Antlaşması'yla Fransa'dır. Tevfik Paşa'nın tutumu, İstanbul'un TBMM'yi milletin gerçek temsilcisi saydığı biçiminde yorumlanır.
Soru 5Londra Konferansı'nda Osmanlı Hükûmeti'ni temsil eden Tevfik Paşa, söz sırası kendisine geldiğinde konuşma hakkını TBMM heyetine bırakmıştır. Tevfik Paşa'nın bu tutumu aşağıdakilerden hangisini ortaya koymaktadır?
1. A)Osmanlı Devleti'nin Sevr Antlaşması'nı tümüyle reddettiğini
2. B)TBMM ile İstanbul Hükûmeti'nin tek çatı altında birleştirildiğini
3. C)Millî iradenin temsilcisi olarak TBMM'nin görüldüğünü
4. D)Saltanat makamının hukuken kaldırıldığını
5. E)İtilaf Devletleri'nin Misak-ı Millî'yi kabul ettiğini
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Bu davranış, İstanbul Hükûmeti'nin bile millî iradenin temsilcisinin TBMM olduğunu kabul ettiğini gösterir. Saltanat 1 Kasım 1922'de kaldırıldığı için ilgili seçenek yanlıştır; İtilaf Devletleri de konferansta Misak-ı Millî'yi kabul etmemiştir.
Orta · Test 1
Soru 16Londra Konferansı sırasında TBMM heyeti başkanı Bekir Sami Bey'in bazı İtilaf devletleriyle imzaladığı ikili antlaşmalar TBMM tarafından onaylanmamış ve Bekir Sami Bey görevinden ayrılmıştır. TBMM'nin bu tutumu aşağıdakilerden hangisine verdiği önemi göstermektedir?
1. A)Askerî harcamaların azaltılmasına
2. B)Saltanat makamının korunmasına
3. C)Tam bağımsızlık ve devletler arası eşitlik ilkesine
4. D)Bölgesel yönetimlerin güçlendirilmesine
5. E)Yabancı sermayenin ülkeye çekilmesine
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Söz konusu antlaşmalar bazı devletlere ayrıcalık tanıdığı ve tam bağımsızlık ilkesiyle çeliştiği için reddedilmiştir. Yabancı sermayeyi çekmek öncelikli amaç olsaydı bu antlaşmalar onaylanırdı; saltanatın korunması ise konuyla ilgisizdir.
Zor · Test 2
Soru 8Londra Konferansı'ndan sonuç alınamaması üzerine Yunan ordusu yeniden taarruza geçmiş ve 23 Mart-1 Nisan 1921 tarihleri arasında II. İnönü Muharebesi yaşanmıştır. Buna göre II. İnönü Muharebesi'nin ortaya çıkış nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Yunanistan'ın isteklerini askerî güçle kabul ettirmek istemesi
2. B)Türk ordusunun Ege Bölgesi'ne genel taarruza geçmesi
3. C)Sovyet Rusya'nın Yunanistan'a savaş ilan etmesi
4. D)İtalya'nın Yunanistan'a asker göndermesi
5. E)TBMM'nin İtilaf Devletleri'ne sunduğu ateşkes önerisini geri çekmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Londra Konferansı'nın sonuçsuz kalması üzerine Yunanistan, Sevr'i zorla uygulatmak amacıyla taarruza geçmiştir. Türk ordusu bu tarihte savunma konumundadır; İtalya ise bu dönemde Yunanistan'ı desteklemek yerine TBMM'ye yakınlaşan bir tutum izlemiştir.
Kolay · Test 1
8.Afganistan Dostluk Antlaşması ve İstiklal Marşı (Mart 1921)
1 Mart 1921'de Moskova'da imzalanan antlaşmayla Afganistan, TBMM'yi tanıyan ilk Müslüman devlet oldu; Türkiye Afganistan'a öğretmen ve subay göndermeyi kabul etti. Bu antlaşma TBMM'nin uluslararası alanda bağımsız bir devlet gibi hareket ettiğinin göstergesidir. 12 Mart 1921'de ise Mehmet Âkif Ersoy'un şiiri TBMM'de İstiklal Marşı olarak kabul edildi; o günlerde marşın işlevi ordunun ve halkın moralini yükseltmek, millî birlik ve bağımsızlık inancını pekiştirmekti.
Sınav ipucu: "TBMM'yi tanıyan ilk devlet" Ermenistan (Gümrü), "ilk Müslüman devlet" Afganistan, "Misak-ı Millî'yi tanıyan ilk büyük devlet" Sovyet Rusya, "ilk İtilaf devleti" Fransa'dır; dört "ilk" ayrı ayrı sorulur.
Soru 13TBMM, 12 Mart 1921'de Mehmet Âkif Ersoy'un yazdığı şiiri İstiklal Marşı olarak kabul etmiştir. Dönemin koşulları göz önüne alındığında marşın kabulünün en önemli işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Yeni bir anayasa hazırlığını başlatmak
2. B)Saltanatın kaldırılmasına zemin hazırlamak
3. C)Eğitim alanında birliği sağlamak
4. D)Millî birlik duygusunu ve direnme azmini güçlendirmek
5. E)Yabancı devletlerle ekonomik ilişkileri düzenlemek
Çözümü göster
Doğru cevap: D. İstiklal Marşı, ağır savaş koşullarında toplumsal dayanışmayı ve direnme azmini güçlendirmiştir. Eğitim birliği 1924'te Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile sağlandığından ve saltanat 1922'de kaldırıldığından bu seçenekler dönemle örtüşmez.
Kolay · Test 1
Soru 17TBMM, 1 Mart 1921'de Afganistan ile bir dostluk antlaşması imzalamıştır. Bu antlaşma TBMM açısından aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?
1. A)Askerî bir savunma ittifakına katıldığının
2. B)Kapitülasyonları yeniden kabul ettiğinin
3. C)Doğu sınırının kesinleştiğinin
4. D)Halifelik makamının kaldırıldığının
5. E)Uluslararası alanda tanınma sürecinin ilerlediğinin
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Afganistan ile imzalanan dostluk antlaşması, TBMM'nin dış dünyada tanınmasının somut bir örneğidir. Doğu sınırı 1921 Kars Antlaşması ile kesinleşmiş, halifelik ise 1924'te kaldırılmıştır.
Kolay · Test 2
Soru 18I. ve II. İnönü muharebelerinin ardından TBMM Sovyet Rusya ve Afganistan ile antlaşmalar imzalamış, İtilaf Devletleri Londra'da konferans toplamış, İtalya ise Anadolu'dan çekilmeye başlamıştır. Bu bilgilere dayanarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?
1. A)Dış politikanın askerî gelişmelerden bağımsız yürütüldüğüne
2. B)Cephedeki başarıların dış politikadaki kazanımları artırdığına
3. C)TBMM'nin dış ilişkilerde İstanbul Hükûmeti'ne bağlı hareket ettiğine
4. D)İtilaf Devletleri'nin Sevr Antlaşması'ndan tümüyle vazgeçtiğine
5. E)Savaşın yalnızca ekonomik nedenlerle sona erdiğine
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Askerî başarılar TBMM'nin siyasi itibarını yükseltmiş, tanınma ve antlaşma imkânlarını genişletmiştir. İtilaf Devletleri Sevr'den tümüyle vazgeçmemiş, yalnızca sınırlı değişiklikler önermiştir.
Orta · Test 2
9.Moskova Antlaşması (16 Mart 1921)
Sovyet Rusya ile imzalandı. Hükümleri: Çarlık Rusya ile Osmanlı arasındaki antlaşmalar geçersiz sayıldı; taraflardan birinin tanımadığı uluslararası bir antlaşmayı diğeri de tanımayacak (Sovyetler böylece Sevr'i tanımadı); Sovyetler kapitülasyonların kaldırılmasını kabul etti; Kars, Ardahan ve Artvin Türkiye'de kaldı, Batum Gürcistan'a bırakıldı; Boğazlar için Karadeniz'e kıyısı olan devletlerin katılacağı bir konferans öngörüldü; Sovyet Rusya, TBMM ile Kafkas cumhuriyetleri arasında antlaşma yapılmasını sağlayacaktı. Sovyetler Misak-ı Millî'yi tanıyan ilk büyük devlet oldu; silah ve para yardımı da bu dönemde geldi.
Sınav ipucu: Batum, Misak-ı Millî'den verilen ilk tavizdir; sınav bunu "Misak-ı Millî'nin bir bölümünden ödün verildiği" biçiminde sorar. Sovyetlerin amacı Anadolu'da İngiliz etkisini kırmak ve güney sınırını güvenceye almaktır.
Soru 616 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'nda, Çarlık Rusya ile Osmanlı Devleti arasında yapılmış antlaşmaların geçersiz sayıldığı ve kapitülasyonların kaldırılmasının kabul edildiği belirtilmiştir. Bu antlaşmayla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
1. A)Sovyet Rusya'nın Misak-ı Millî'yi tanıdığı
2. B)Türkiye'nin batı sınırının kesin biçimde belirlendiği
3. C)Batum'un Gürcistan'a bırakıldığı
4. D)TBMM'ye siyasi ve maddi destek sağlandığı
5. E)TBMM'yi tanıyan ilk büyük Avrupa devletinin Sovyet Rusya olduğu
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Moskova Antlaşması Türkiye'nin doğu sınırıyla ilgili düzenlemeler içerir; batı sınırı ise Lozan'da Meriç Nehri esas alınarak belirlenmiştir. Antlaşmayla Sovyet Rusya Misak-ı Millî'yi tanımış, Batum Gürcistan'a bırakılmış ve TBMM'ye destek sağlanmıştır.
Orta · Test 1
Soru 23Sovyet Rusya, Millî Mücadele Dönemi'nde TBMM'ye silah ve para yardımı yapmış, 16 Mart 1921'de de Moskova Antlaşması'nı imzalamıştır. Sovyet Rusya'nın bu tutumunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Misak-ı Millî sınırlarını kendi ülkesine katmak istemesi
2. B)İtilaf Devletleri'nin bölgede güçlenmesini istememesi
3. C)Yunanistan ile askerî ittifak kurmuş olması
4. D)Boğazlar'ın Yunanistan'a bırakılmasını desteklemesi
5. E)Osmanlı borçlarını üstlenmeyi kabul etmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Sovyet Rusya, ortak düşman saydığı İtilaf Devletleri'nin bölgede güçlenmesini istemediği için TBMM'yi desteklemiştir. Yunanistan bu dönemde İtilaf Devletleri'nin yanında yer aldığından Sovyet Rusya ile ittifak kurması söz konusu değildir.
Orta · Test 2
Soru 52Kars Antlaşması, Moskova Antlaşması'nda belirlenen esaslar doğrultusunda ve Sovyet Rusya'nın da katılımıyla imzalanmıştır. Bu bilgiye göre iki antlaşma arasındaki ilişki için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
1. A)Kars Antlaşması'nın Moskova Antlaşması'nı yürürlükten kaldırdığı
2. B)Kars Antlaşması'nın Moskova'da alınan kararları pekiştirdiği
3. C)Her iki antlaşmanın da batı sınırını belirlediği
4. D)Her iki antlaşmanın da İtilaf Devletleri ile yapıldığı
5. E)Kars Antlaşması'nın Moskova'dan önce imzalandığı
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Kars Antlaşması, Moskova Antlaşması'nın esaslarını Kafkas cumhuriyetleri ile de teyit etmiştir. Moskova 16 Mart 1921'de, Kars ise 13 Ekim 1921'de imzalandığından sıralamayı tersine çeviren seçenek yanlıştır.
Zor · Test 4
10.II. İnönü Muharebesi (23 Mart – 1 Nisan 1921)
Londra'dan sonuç çıkmayınca Yunanistan yeniden saldırdı ve İnönü'de ikinci kez yenildi; Mustafa Kemal'in İsmet Paşa'ya çektiği telgraftaki "milletin makûs talihini de yendiniz" sözü bu zafere aittir. Sonuçları: Yunan ordusunun yenilebileceği kesinleşti; İtalya Anadolu'dan çekilmeye başladı; Fransa temsilcisini Ankara'ya göndererek TBMM ile görüşme arayışına girdi; Yunanistan İngiltere'den daha çok yardım istedi. Zaferin ardından Refet Paşa'nın Aslıhanlar–Dumlupınar taarruzu başarısız olunca Batı Cephesi tek komutada, İsmet Paşa'da birleştirildi.
Sınav ipucu: İtalya'nın çekilişi iki aşamalıdır: II. İnönü'den sonra "başladı", Sakarya'dan sonra "tamamlandı". Soru "çekmeye başlamıştır" diyorsa II. İnönü, "son kuvvetlerini de çekmiştir" diyorsa Sakarya'dır.
Soru 20Mustafa Kemal, II. İnönü Muharebesi'nin ardından Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'ya gönderdiği kutlama telgrafında, düşmanla birlikte milletin makûs talihinin de yenildiğini belirtmiştir. Bu ifadeyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Yenilgi ve geri çekilme sürecinin tersine dönmeye başladığı
2. B)Silahlı mücadelenin tümüyle sona erdiği
3. C)Yunan ordusunun barış görüşmesi istediği
4. D)Düzenli ordunun terhis edileceği
5. E)Askerî harekâtın ağırlığının Doğu Cephesi'ne kaydırılacağı
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Telgraf, art arda gelen yenilgilerin yerini kazanılan başarıların almaya başladığını vurgular. Silahlı mücadele 1922'de Mudanya Ateşkes Antlaşması ile sona ermiş olup bu tarihte Yunan ordusunun barış istemesi söz konusu değildir.
Zor · Test 2
Soru 8Londra Konferansı'ndan sonuç alınamaması üzerine Yunan ordusu yeniden taarruza geçmiş ve 23 Mart-1 Nisan 1921 tarihleri arasında II. İnönü Muharebesi yaşanmıştır. Buna göre II. İnönü Muharebesi'nin ortaya çıkış nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Yunanistan'ın isteklerini askerî güçle kabul ettirmek istemesi
2. B)Türk ordusunun Ege Bölgesi'ne genel taarruza geçmesi
3. C)Sovyet Rusya'nın Yunanistan'a savaş ilan etmesi
4. D)İtalya'nın Yunanistan'a asker göndermesi
5. E)TBMM'nin İtilaf Devletleri'ne sunduğu ateşkes önerisini geri çekmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Londra Konferansı'nın sonuçsuz kalması üzerine Yunanistan, Sevr'i zorla uygulatmak amacıyla taarruza geçmiştir. Türk ordusu bu tarihte savunma konumundadır; İtalya ise bu dönemde Yunanistan'ı desteklemek yerine TBMM'ye yakınlaşan bir tutum izlemiştir.
Kolay · Test 1
Soru 35Kurtuluş Savaşı'nın en uzun süren meydan muharebelerinden biri 23 Ağustos-13 Eylül 1921 tarihleri arasında yapılmıştır. Yaklaşık yirmi iki gün süren bu muharebe aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)II. İnönü Muharebesi
2. B)Kütahya-Eskişehir Muharebeleri
3. C)Başkomutanlık Meydan Muharebesi
4. D)Sakarya Meydan Muharebesi
5. E)Aslıhanlar Muharebesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Verilen tarihler Sakarya Meydan Muharebesi'ne aittir. II. İnönü 23 Mart-1 Nisan 1921'de, Başkomutanlık Meydan Muharebesi ise 30 Ağustos 1922'de yapıldığından bu seçenekler tarih bakımından uygun değildir.
Kolay · Test 3
11.Kütahya-Eskişehir Muharebeleri (10–24 Temmuz 1921)
İngiltere'nin desteğiyle güçlenen Yunan ordusu Afyon, Kütahya ve Eskişehir yönünde geniş çaplı taarruza geçti; hedefi Ankara'yı ele geçirip TBMM'yi dağıtmak ve Sevr'i kabul ettirmekti. Türk ordusu ağır kayıplar verince Mustafa Kemal, orduyu yok olmaktan kurtarıp zaman kazanmak için Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilme emri verdi; Afyon, Kütahya ve Eskişehir kaybedildi. Bu, düzenli ordunun Kurtuluş Savaşı'ndaki tek yenilgisidir. Meclisin Kayseri'ye taşınması tartışıldı, Mustafa Kemal'e yönelik eleştiriler arttı. Aynı günlerde Ankara'da toplanan Maarif Kongresi'ni Mustafa Kemal cepheden gelerek açtı; bu, savaş içinde bile eğitime verilen önemin göstergesi sayılır.
Sınav ipucu: Sakarya'nın doğusuna çekilmenin gerekçesi "orduyu korumak ve düşmanı ikmal hattından uzaklaştırmak"tır. Bu yenilginin doğurduğu iki karar: Başkomutanlık Kanunu ve Tekâlif-i Milliye.
Soru 10Temmuz 1921'de yapılan Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nin ardından Mustafa Kemal, orduya Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilme emri vermiştir. Bu kararın temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Yunan ordusuna Ankara yolunu açık bırakmayı planlamak
2. B)İtilaf Devletleri ile ateşkes imzalamak
3. C)Ordunun yıpranmasını önleyerek toparlanmasına zaman kazandırmak
4. D)Doğu Cephesi'ne asker kaydırmayı kolaylaştırmak
5. E)Kuva-yı Milliye birliklerini yeniden kurmak
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Geri çekilme, ordunun tümüyle yok olmasını önleyip yeniden toparlanmasını sağlamaya yönelik bir tedbirdir. Karar ateşkes amacı taşımaz; Doğu Cephesi ise 1920'de kapandığından oraya kuvvet kaydırma gereği bulunmamaktadır.
Orta · Test 1
Soru 129Yunan ordusunun Kütahya ve Eskişehir yönünde ilerlediği Temmuz 1921'de Ankara'da Maarif Kongresi toplanmış, Mustafa Kemal cepheden gelerek kongrenin açılışında konuşma yapmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
1. A)Savaş sonucunun kesinleştiğinin resmen duyurulduğunun
2. B)Eğitim işlerinin İstanbul Hükûmeti'ne bırakıldığının
3. C)Ordunun eğitim kurumlarının denetimine verildiğinin
4. D)Zor koşullarda bile eğitimin geleceğinin planlandığının
5. E)Öğretim birliğinin bu kongreyle sağlanmış olduğunun
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Cephede en kritik günlerin yaşandığı bir sırada eğitim kongresinin toplanması, Millî Mücadele kadrosunun savaşı kazanmanın yanında savaş sonrasının eğitim düzenini de şimdiden planladığını gösterir. Temmuz 1921'de savaş sürdüğü ve ordu geri çekilme hâlinde olduğu için A gerçeğe aykırıdır. Öğretim birliği ise 3 Mart 1924'te çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile sağlandığından E anakroniktir. Ankara'daki yönetim eğitim işlerini İstanbul Hükûmeti'ne bırakmak bir yana, kendi eğitim politikasını oluşturma yoluna gitmiştir. Cevap D.
Orta · Test 9
Soru 19Yunan ordusu Temmuz 1921'de Afyon, Kütahya ve Eskişehir yönünde geniş çaplı bir taarruza girişmiştir. Yunan ordusunun bu harekâtla ulaşmak istediği temel hedef aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Sevr Antlaşması'nı TBMM'ye zorla kabul ettirmek
2. B)Doğu Anadolu'da yeni bir cephe açmak
3. C)Boğazlar'ın yönetimini doğrudan ele geçirmek
4. D)İstanbul Hükûmeti'ni devirmek
5. E)Karadeniz kıyılarında kalıcı bir üs kurmak
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Yunan taarruzunun amacı Türk ordusunu kesin yenilgiye uğratıp TBMM'ye Sevr şartlarını dayatmaktır. Harekât Batı Anadolu'da yürütüldüğünden Doğu Anadolu'da cephe açma veya Karadeniz'de üs kurma hedefleri gerçeği yansıtmaz.
Orta · Test 2
12.Başkomutanlık Kanunu (5 Ağustos 1921)
Kütahya-Eskişehir yenilgisinin ardından TBMM, Mustafa Kemal'e üç ay süreyle meclisin yetkilerini meclis adına fiilen kullanma yetkisi tanıyarak onu Başkomutan yaptı. Amaç, kararların hızla alınıp uygulanması ve ordunun tek elden yönetilmesiydi; Mustafa Kemal Erzurum'da bıraktığı askerlik mesleğine de böylece döndü. Yetkinin süreli olması ve uzatmanın meclis kararına bağlanması, olağanüstü koşullarda bile ulusal egemenliğin korunmasına özen gösterildiğini gösterir. Yetki üç kez üçer ay uzatıldı; 20 Temmuz 1922'de süre sınırı kaldırıldı.
Sınav ipucu: "Meclis yetkilerini devretti" yanlıştır; yetki meclis adına, süreli ve geri alınabilir biçimde kullanılmıştır. Yasama yetkisinin bu kullanımı olağanüstü döneme özgüdür.
Soru 30Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nden sonra TBMM, 5 Ağustos 1921'de çıkardığı Başkomutanlık Kanunu ile Mustafa Kemal'e meclisin yetkilerini üç ay süreyle kullanma imkânı tanımıştır. Bu kanunla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
1. A)Meclisin çalışmalarına tümüyle son verildiği
2. B)Saltanat makamına yeni yetkiler tanındığı
3. C)Yetkinin süreli olarak ve meclis adına verildiği
4. D)Yargı yetkisinin ordu komutanlarına devredildiği
5. E)TBMM'nin yasama görevinin kaldırıldığı
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Kanun, yetkileri meclis adına ve üç aylık bir süreyle Başkomutan'a devretmiş, meclisin varlığına son vermemiştir. Bu nedenle meclisin kapatıldığını veya yasama görevinin kaldırıldığını ileri süren seçenekler yanlıştır; saltanat makamına da herhangi bir yetki tanınmamıştır.
Kolay · Test 2
Soru 128Aşağıdaki gelişmelerden hangisinde, olağanüstü savaş koşullarına karşın ulusal egemenlik anlayışının korunmasına özen gösterildiği söylenebilir?
1. A)Başkomutanlık yetkisinin süreyle sınırlı ve meclis adına verilmesi
2. B)Tekâlif-i Milliye Emirleri ile halktan mal ve malzeme toplanması
3. C)Ordunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi kararının alınması
4. D)Doğu Cephesi'ndeki birliklerin Batı Cephesi'ne kaydırılması
5. E)Büyük Taarruz hazırlıklarının gizlilik içinde yürütülmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: A. 5 Ağustos 1921 tarihli Başkomutanlık Kanunu, Mustafa Kemal'e meclisin yetkilerini kullanma hakkını yalnızca üç ay için ve meclis adına vermiştir; süre sınırı ve "meclis adına" kaydı, yetkinin kaynağının meclis yani millet olduğunu göstermek amacını taşır. Tekâlif-i Milliye Emirleri savaş ekonomisiyle, birliklerin batıya kaydırılması ve gizli taarruz hazırlığı ise askerî planlamayla ilgilidir; bunlar egemenlik anlayışına ilişkin bir düzenleme değildir. Sakarya'nın doğusuna çekilme de bir savaş kararıdır. Cevap A.
Orta · Test 9
Soru 27Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nin ardından TBMM, 5 Ağustos 1921'de Mustafa Kemal'e Başkomutanlık görevi vermiştir. Bu kararın alınmasında etkili olan temel etken aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Saltanatın kaldırılmak istenmesi
2. B)Ordunun tek elden hızla yönetilmesi ihtiyacı
3. C)Meclisin dağıtılmasına karar verilmesi
4. D)Yeni bir anayasa hazırlanmasının gündeme gelmesi
5. E)İtilaf Devletleri'nin barış önerisi sunması
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Ağır yenilgi sonrasında ordunun süratle toparlanabilmesi için yetkilerin tek elde toplanması gerekmiştir. Meclis dağıtılmamış, yetkilerini belirli bir süreyle devretmiştir; saltanatın kaldırılması ise 1922'ye ait bir gelişmedir.
Orta · Test 2
13.Tekâlif-i Milliye Emirleri (7–8 Ağustos 1921)
Başkomutan Mustafa Kemal'in ordunun ihtiyaçlarını halktan karşılamak için yayımladığı on emirdir. Her ilçede Tekâlif-i Milliye komisyonları kuruldu; her evden bir kat çamaşır, bir çift çorap ve çarık istendi; tüccarın ve halkın elindeki yiyecek, giyecek, taşıt ve hayvanların yüzde kırkına bedeli sonradan ödenmek üzere makbuz karşılığı el konuldu; halkın elindeki silah ve cephanenin üç gün içinde teslimi istendi; demirci, marangoz gibi ustalar ordunun emrine verildi. Emirlerin uygulanmasını İstiklal Mahkemeleri denetledi. Amaç, Sakarya öncesinde ordunun donatılması ve topyekûn savaş anlayışının hayata geçirilmesidir.
Sınav ipucu: "Bedeli sonra ödenmek üzere el koyma" ifadesi halkın mülkiyet hakkına saygıyı; İstiklal Mahkemeleri'nin görevlendirilmesi otoriteyi ve zorlayıcılığı gösterir. Sınav, savaşın dış borç değil iç kaynakla yürütülmesini "ekonomik bağımsızlık" ile ilişkilendirir.
Soru 32Başkomutanlık görevini üstlenen Mustafa Kemal, 7-8 Ağustos 1921'de Tekâlif-i Milliye Emirleri'ni yayımlamıştır. Bu emirlerin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Ülkede kalıcı bir vergi düzeni kurmak
2. B)Yabancı devletlerden uzun vadeli borç almak
3. C)Sanayi kuruluşlarını devlet eliyle işletmek
4. D)Tarım ürünlerinin ihracatını artırmak
5. E)Ordunun ihtiyaçlarını ülke kaynaklarıyla karşılamak
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Tekâlif-i Milliye Emirleri, Sakarya öncesinde ordunun donatım ve iaşe ihtiyacını halkın katkısıyla karşılamak için çıkarılmıştır. Kalıcı bir vergi düzeni kurma amacı taşımaz; emirler savaş koşullarına özgü, geçici nitelikte yükümlülüklerdir.
Kolay · Test 3
Soru 55Tekâlif-i Milliye Emirleri'nin uygulanabilmesi için ülke genelinde ilçelerde komisyonlar kurulmuştur. Bu komisyonların görevi aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Askerî harekât planlarını hazırlamak
2. B)Yabancı devletlerle antlaşma görüşmeleri yürütmek
3. C)Emirler kapsamındaki malzemeleri belirleyip toplamak
4. D)Milletvekili seçimlerini düzenlemek
5. E)Ülke genelinde yeni okullar açmak
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Tekâlif-i Milliye Komisyonları, emirler uyarınca halktan toplanacak malzemeleri tespit edip orduya ulaştırmakla görevlendirilmiştir. Askerî harekât planları Genelkurmay ve cephe komutanlıklarının, dış görüşmeler ise hükûmetin yetkisindedir.
Kolay · Test 4
Soru 124Tekâlif-i Milliye Emirleri uyarınca halktan alınan yiyecek, giyecek ve taşıt araçları için makbuz verilmiş, bedellerinin savaştan sonra ödenmesi kararlaştırılmıştır. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisini gösterir?
1. A)Ordunun gereksinimlerinin dış yardımla karşılandığını
2. B)Emirlerin yalnızca belirli bir bölgede uygulandığını
3. C)Alınanların karşılığı ödenecek bir yükümlülük sayıldığını
4. D)Halkın savaş hazırlıklarının dışında tutulduğunu
5. E)Vergi toplama yetkisinin İstanbul Hükûmeti'nde olduğunu
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Makbuz düzenlenmesi ve bedelin sonradan ödenecek olması, alınan malların karşılıksız bir el koyma değil, karşılığı devlet tarafından üstlenilen bir yükümlülük olarak görüldüğünü ortaya koyar. Emirler ülke genelinde uygulanmış, ilçelerde Tekâlif-i Milliye komisyonları kurulmuştur; bu nedenle B yanlıştır. Uygulamanın kendisi halkın elindeki kaynakların orduya aktarılması anlamına geldiği için D de doğru olamaz; ayrıca bu düzenlemeleri yapan merci Ankara'daki Büyük Millet Meclisi'dir. Cevap C.
Orta · Test 9
14.Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos – 13 Eylül 1921)
Yunan ordusu Ankara'ya yürüdü; Mustafa Kemal, Başkomutan sıfatıyla yönettiği ilk muharebede "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır; o satıh bütün vatandır" emriyle savunmayı belirli bir hatta değil vatanın tamamına yaydı. Yirmi iki gün gece gündüz süren ve çok sayıda subayın şehit düştüğü için "Subay Muharebesi" de denen savaş Türk zaferiyle bitti. Sonuçları: Yunan ordusu taarruz gücünü yitirip savunmaya geçti; Türk ordusunun 1683 II. Viyana Kuşatması'ndan beri süren geri çekilişi sona erdi (son savunma savaşı); TBMM Mustafa Kemal'e 19 Eylül 1921'de Gazi unvanı ve Mareşal rütbesi verdi; Kars ve Ankara antlaşmaları imzalandı; İtalya Anadolu'yu tamamen boşalttı.
Sınav ipucu: "Sakarya'nın sonucu olamaz" sorularında Moskova Antlaşması, Londra Konferansı ya da Başkomutanlık Kanunu şıkkı verilir; bunlar Sakarya'dan öncedir. Sakarya son savunma, Büyük Taarruz ilk ve tek genel taarruzdur.
Soru 38Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasının ardından TBMM, Başkomutan Mustafa Kemal'e bir unvan ve bir rütbe vermiştir. Söz konusu unvan ve rütbe aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Halife unvanı ve Serdar rütbesi
2. B)Gazi unvanı ve Ferik rütbesi
3. C)Paşa unvanı ve Mareşal rütbesi
4. D)Başbuğ unvanı ve Korgeneral rütbesi
5. E)Gazi unvanı ve Mareşal rütbesi
Çözümü göster
Doğru cevap: E. TBMM, Sakarya Zaferi'nin ardından Mustafa Kemal'e Gazi unvanı ile birlikte Mareşal rütbesini vermiştir. Halifelik dinî bir makam olup TBMM tarafından böyle bir unvan verilmemiştir; Ferik ve Korgeneral rütbeleri de söz konusu kararla ilgili değildir.
Kolay · Test 3
Soru 39Sakarya Meydan Muharebesi'nin sonuçları arasında, Türk ordusunun 1683'teki II. Viyana Kuşatması'ndan bu yana süregelen geri çekilme sürecinin sona ermesi gösterilir. Bu değerlendirme aşağıdakilerden hangisini vurgulamaktadır?
1. A)Muharebenin uzun tarihsel süreç açısından taşıdığı önemi
2. B)Muharebenin yalnızca yerel ölçekli bir başarı olduğunu
3. C)Osmanlı ordusunun yeniden düzenlendiğini
4. D)Avrupa'da yeni toprakların kazanıldığını
5. E)Savaşın diplomasi yoluyla kazanıldığını
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Bu değerlendirme, Sakarya'nın yüzyıllardır süren geri çekilme eğilimini tersine çevirdiğini vurgular. Muharebe sonucunda Avrupa'da toprak kazanılmamış, yalnızca Anadolu'da savunma başarısı elde edilmiştir.
Orta · Test 3
Soru 35Kurtuluş Savaşı'nın en uzun süren meydan muharebelerinden biri 23 Ağustos-13 Eylül 1921 tarihleri arasında yapılmıştır. Yaklaşık yirmi iki gün süren bu muharebe aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)II. İnönü Muharebesi
2. B)Kütahya-Eskişehir Muharebeleri
3. C)Başkomutanlık Meydan Muharebesi
4. D)Sakarya Meydan Muharebesi
5. E)Aslıhanlar Muharebesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Verilen tarihler Sakarya Meydan Muharebesi'ne aittir. II. İnönü 23 Mart-1 Nisan 1921'de, Başkomutanlık Meydan Muharebesi ise 30 Ağustos 1922'de yapıldığından bu seçenekler tarih bakımından uygun değildir.
Kolay · Test 3
15.Kars Antlaşması (13 Ekim 1921)
Sakarya Zaferi'nden sonra Sovyet Rusya'nın katılımı ve gözetiminde Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan Sovyet cumhuriyetleriyle imzalandı; Moskova Antlaşması'nda öngörülen "Kafkas cumhuriyetleriyle antlaşma" hükmünün uygulanmasıdır. Moskova'daki esaslar tekrarlandı: Kars, Ardahan, Artvin Türkiye'de, Batum Gürcistan'da kaldı; Nahçıvan Azerbaycan'a bağlı özerk bölge olarak tanındı. Böylece doğu sınırı bugünkü hâliyle kesin olarak belirlendi ve Doğu Cephesi'ndeki birlikler batıya kaydırılabildi.
Sınav ipucu: Taraf sorusu: Kars'ta Sovyet Rusya doğrudan taraf değil, katılımcı-gözetleyicidir; taraflar üç Kafkas cumhuriyetidir. Moskova ile Kars "aynı esasları içeren, birbirini tamamlayan" antlaşmalardır.
Soru 40Sakarya Zaferi'nin ardından 13 Ekim 1921'de Kars Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşmanın tarafları arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?
1. A)Fransa ve İtalya
2. B)İngiltere ve Yunanistan
3. C)İran ve Afganistan
4. D)Bulgaristan ve Romanya
5. E)Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Kars Antlaşması, Sovyet Rusya'nın da katılımıyla TBMM ile Kafkas cumhuriyetleri arasında imzalanmıştır. Fransa ile aynı günlerde imzalanan antlaşma Ankara Antlaşması olduğundan ve İngiltere ile Yunanistan bu antlaşmanın tarafı olmadığından diğer seçenekler yanlıştır.
Orta · Test 3
Soru 122Büyük Millet Meclisi'nin Millî Mücadele Dönemi'nde imzaladığı antlaşmalarla ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir: I. Gümrü Antlaşması, meclisin imzaladığı ilk antlaşmadır. II. Ankara Antlaşması'nı imzalayan Fransa, meclisi tanıyan ilk İtilaf devleti olmuştur. III. Kars Antlaşması, Sovyet Rusya'nın katılımı olmaksızın yalnızca Kafkas cumhuriyetleriyle imzalanmıştır. Bu bilgilerden hangileri doğrudur?
1. A)Yalnız I
2. B)Yalnız III
3. C)I ve II
4. D)I ve III
5. E)II ve III
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Gümrü Antlaşması 3 Aralık 1920'de Ermenistan ile imzalanmış olup Büyük Millet Meclisi'nin ilk antlaşmasıdır; 20 Ekim 1921 tarihli Ankara Antlaşması ile de Fransa, meclisi resmen tanıyan ilk İtilaf devleti olmuştur. Buna karşılık 13 Ekim 1921'de imzalanan Kars Antlaşması, Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan ile Sovyet Rusya'nın da katılımıyla yapılmıştır; bu yüzden III yanlıştır ve III'ü içeren B, D ve E elenir. Kars Antlaşması, Moskova Antlaşması'nda belirlenen esasların Kafkas cumhuriyetlerince onaylanması niteliğindedir. Cevap C.
Zor · Test 9
Soru 6511 Ekim 1922'de imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın görüşmelerine Yunanistan katılmamış, ancak antlaşma hükümlerini kabul etmiştir. Buna göre antlaşmayı TBMM ile birlikte imzalayan devletler aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)İngiltere, Fransa ve İtalya
2. B)Sovyet Rusya, Ukrayna ve Afganistan
3. C)Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan
4. D)Almanya, Avusturya ve Bulgaristan
5. E)İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri ve Japonya
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Mudanya Ateşkes Antlaşması TBMM ile İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalanmıştır. Kafkas cumhuriyetleri Kars Antlaşması'nın, Sovyet Rusya ise Moskova Antlaşması'nın taraflarıdır.
Orta · Test 5
16.Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921)
Sakarya'dan sonra Fransa, temsilcisi Franklin Bouillon aracılığıyla TBMM ile Ankara Antlaşması'nı imzaladı; TBMM'yi resmen tanıyan ilk İtilaf devleti oldu ve İtilaf bloğu parçalandı. Güney Cephesi kapandı, Fransızlar Adana, Antep ve çevresini boşalttı; buradaki Türk birlikleri Batı Cephesi'ne kaydırıldı. Hatay ve İskenderun Fransız mandasındaki Suriye'de bırakıldı, ancak bölgede özel yönetim kurulması, Türkçenin resmî dil olması ve Türk kültürünün korunması kabul edildi. Caber Kalesi (Süleyman Şah Türbesi) Türk toprağı sayıldı, Türk bayrağı çekilip Türk muhafız bulundurulması kararlaştırıldı; Hatay dışında Suriye sınırı Misak-ı Millî'ye uygun çizildi.
Sınav ipucu: Hatay, Misak-ı Millî'den verilen ikinci tavizdir (ilki Batum). Fransa'nın tutum değişikliğinin nedeni Sakarya ile TBMM'nin askerî gücünün kanıtlanması ve İngiltere ile çıkar çatışmasıdır.
Soru 4120 Ekim 1921'de imzalanan Ankara Antlaşması ile Güney Cephesi'ndeki çatışmalar sona ermiştir. Bu antlaşma TBMM ile aşağıdaki devletlerden hangisi arasında imzalanmıştır?
1. A)İngiltere
2. B)İtalya
3. C)Yunanistan
4. D)Fransa
5. E)Sovyet Rusya
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Ankara Antlaşması TBMM ile Fransa arasında imzalanmış ve Güney Cephesi kapanmıştır. Sovyet Rusya ile imzalanan antlaşma Moskova Antlaşması olduğundan bu seçenek yanlıştır; İngiltere ve Yunanistan ile bu tarihte barış antlaşması yapılmamıştır.
Kolay · Test 3
Soru 43Ankara Antlaşması ile Hatay ve İskenderun yöresi Fransız mandası altındaki Suriye sınırları içinde bırakılmış, buna karşılık bölgede yaşayan Türklerin kültürel haklarının korunması kabul edilmiştir. Bu düzenleme aşağıdakilerden hangisiyle değerlendirilebilir?
1. A)Misak-ı Millî'nin tam olarak gerçekleştirildiği
2. B)Suriye'nin bağımsızlığının tanındığı
3. C)Misak-ı Millî'den verilen bir ödün olduğu
4. D)Kapitülasyonların yeniden yürürlüğe girdiği
5. E)Doğu sınırının kesin biçimde belirlendiği
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Hatay, Misak-ı Millî sınırları içinde görüldüğünden bu düzenleme bir ödün olarak değerlendirilir. Suriye bu tarihte Fransız mandası altında olduğundan bağımsızlığının tanınması söz konusu değildir; doğu sınırı ise Kars Antlaşması ile belirlenmiştir.
Orta · Test 3
Soru 72Lozan Konferansı 4 Şubat 1923'te kesintiye uğramış, görüşmeler 23 Nisan 1923'te yeniden başlamıştır. Görüşmelerin kesilmesine yol açan başlıca anlaşmazlık konuları aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Halifelik, saltanat ve başkent sorunu
2. B)Ege adaları, Kıbrıs ve Girit'in durumu
3. C)Batı Trakya, Bulgaristan sınırı ve Dobruca
4. D)Hatay, Suriye sınırı ve Caber Kalesi
5. E)Kapitülasyonlar, Musul ve Osmanlı borçları
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Görüşmeler özellikle kapitülasyonlar, Musul ve Osmanlı borçları konusundaki anlaşmazlıklar yüzünden kesilmiştir. Suriye sınırı ve Caber Kalesi 1921 Ankara Antlaşması'nda düzenlendiğinden konferansı kilitleyen konular arasında yer almaz.
Orta · Test 5
17.Sakarya sonrası diğer diplomatik gelişmeler (Ekim 1921 – Mart 1922)
Zaferin uluslararası yankısı zincir hâlinde sorulur: Ekim 1921'de İngiltere ile esir değişimi anlaşması yapıldı ve Malta'ya sürülen Türk aydın ve yöneticilerin bir bölümü serbest bırakıldı; bu, İngiltere'nin TBMM'yi muhatap almaya başladığını gösterir. 2 Ocak 1922'de Ukrayna ile dostluk antlaşması imzalandı. İtalya Anadolu'daki son birliklerini de çekti. Mart 1922'de İtilaf Devletleri ateşkes ve barış önerdi; öneri, Yunan ordusunun Anadolu'yu hemen boşaltmasını içermediği için TBMM tarafından reddedildi ve kesin sonuç için Büyük Taarruz hazırlığına hız verildi.
Sınav ipucu: Ateşkes önerisinin reddi, TBMM'nin Misak-ı Millî'den ödün vermeyen tutumunun kanıtı olarak sorulur; Sakarya'dan Büyük Taarruz'a kadar geçen yaklaşık bir yıl, ordunun donatılıp eğitildiği hazırlık dönemidir.
Soru 53TBMM, Sakarya Zaferi'nin ardından 2 Ocak 1922'de Ukrayna ile bir dostluk antlaşması imzalamıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisini desteklemektedir?
1. A)TBMM'nin Sevr Antlaşması'nı kabul ettiğini
2. B)Doğu Cephesi'nin yeniden açıldığını
3. C)İtilaf Devletleri ile ittifak kurulduğunu
4. D)Kapitülasyonların sürdürülmesine karar verildiğini
5. E)Askerî başarıların diplomatik ilişkileri genişlettiğini
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Cephedeki zaferler TBMM'nin uluslararası itibarını artırmış, yeni antlaşmaların yolunu açmıştır. TBMM Sevr'i hiçbir zaman kabul etmemiş, Doğu Cephesi ise 1920'de kapanmıştır.
Orta · Test 4
Soru 54Sakarya Zaferi'nden sonra TBMM ile İngiltere arasında bir esir değişimi antlaşması yapılmış ve Malta'ya sürülen Türk aydın ile yöneticilerin bir bölümü serbest bırakılmıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?
1. A)İngiltere'nin Sevr Antlaşması'nı tümüyle kaldırdığını
2. B)TBMM'nin İngiltere ile askerî ittifak kurduğunu
3. C)İngiltere'nin TBMM ile fiilen görüşmek zorunda kaldığını
4. D)İstanbul'un işgalden çıkarılmış olduğunu
5. E)Boğazlar sorununun çözüme kavuştuğunu
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Esir değişimi antlaşması, İngiltere'nin TBMM'yi muhatap almak zorunda kaldığını gösterir. İstanbul'un işgali 1923'te sona ermiş, Boğazlar sorunu ise Lozan'da ele alınıp 1936'da Montrö ile çözülmüştür.
Orta · Test 4
Soru 127Aşağıdakilerden hangisi Sakarya Meydan Muharebesi'nin sonuçları arasında gösterilemez?
1. A)Fransa ile Ankara Antlaşması'nın imzalanması
2. B)Kafkas cumhuriyetleriyle Kars Antlaşması'nın yapılması
3. C)İtalya'nın Anadolu'daki son kuvvetlerini geri çekmesi
4. D)Yunan ordusunun Anadolu'dan tümüyle çıkarılması
5. E)İngiltere ile esir değişimi antlaşması imzalanması
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Sakarya Zaferi 13 Eylül 1921'de kazanılmış; bunun ardından 13 Ekim'de Kars, 20 Ekim'de Ankara antlaşmaları imzalanmış, İtalya kuvvetlerini çekmiş ve İngiltere ile esir değişimi antlaşması yapılmıştır. Yunan ordusunun Anadolu'dan tümüyle çıkarılması ise 26 Ağustos 1922'de başlayan Büyük Taarruz ve 9 Eylül 1922'de İzmir'e girilmesiyle gerçekleştiğinden Sakarya'nın sonucu sayılamaz. Sakarya'dan sonra yaklaşık bir yıl büyük çaplı meydan muharebesi yapılmamış, bu süre taarruz hazırlığıyla geçmiştir. Cevap D.
Zor · Test 9
18.Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi (26–30 Ağustos 1922)
Sakarya'dan sonra bir yıl süren hazırlığın ardından genel taarruz 26 Ağustos 1922 sabahı Afyon'un güneyindeki Kocatepe'den başlatıldı. Hazırlıklar gizli yürütüldü, birlik hareketleri geceleri yapıldı; amaç düşmanı yanıltıp baskın etkisi yaratmaktı. Yunan ordusu yalnızca geri püskürtülmedi, kuşatılarak imha edildi: 30 Ağustos'ta Dumlupınar'da Mustafa Kemal'in bizzat yönettiği Başkomutanlık Meydan Muharebesi kazanıldı, Yunan Başkomutanı Trikupis esir alındı. 1 Eylül'de "Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!" emriyle takip başladı; 9 Eylül'de İzmir'e girildi, 18 Eylül'de Batı Anadolu düşmandan tamamen temizlendi.
Sınav ipucu: Büyük Taarruz Kurtuluş Savaşı'nın ilk ve tek taarruz muharebesidir; "kuşatarak imha" tercihi, düşmana toparlanma fırsatı vermeyip savaşı kesin sonuca bağlama amacıyla açıklanır. 26 Ağustos başlangıç, 30 Ağustos zafer, 9 Eylül İzmir ayrı ayrı sorulur.
Soru 60Kurtuluş Savaşı'nda kesin sonuç almak amacıyla düzenlenen genel taarruz, 26 Ağustos 1922 sabahı Afyon'un güneyindeki Kocatepe'den başlatılmıştır. Bu harekâtın adı aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Gediz Taarruzu
2. B)Aslıhanlar Taarruzu
3. C)Sakarya Meydan Muharebesi
4. D)Kütahya-Eskişehir Muharebeleri
5. E)Büyük Taarruz
Çözümü göster
Doğru cevap: E. 26 Ağustos 1922'de Kocatepe'den başlatılan harekât Büyük Taarruz olarak adlandırılır. Gediz Taarruzu 1920'de, Aslıhanlar 1921'de gerçekleştiğinden ve Sakarya bir savunma muharebesi olduğundan diğer seçenekler doğru değildir.
Kolay · Test 4
Soru 61Büyük Taarruz'un başlamasından birkaç gün sonra Yunan ordusunun büyük bölümü kuşatılarak etkisiz hâle getirilmiştir. 30 Ağustos 1922'de Dumlupınar dolaylarında yapılan ve Başkomutan'ın bizzat yönettiği bu muharebe aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)I. İnönü Muharebesi
2. B)Başkomutanlık Meydan Muharebesi
3. C)II. İnönü Muharebesi
4. D)Sakarya Meydan Muharebesi
5. E)Aslıhanlar Muharebesi
Çözümü göster
Doğru cevap: B. 30 Ağustos 1922'de Dumlupınar'da yapılan muharebe, Mustafa Kemal'in doğrudan yönetmesi nedeniyle Başkomutanlık Meydan Muharebesi adını almıştır. İnönü muharebeleri 1921'in ilk yarısında, Sakarya ise 1921 yazında yapıldığından bu seçenekler tarih bakımından uygun değildir.
Kolay · Test 5
Soru 62Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin kazanılmasının ardından Mustafa Kemal, orduya ilk hedefin Akdeniz olduğunu bildiren emrini vermiştir. Bu emrin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Doğu Trakya'ya asker geçirmek
2. B)Boğazlar bölgesini denetim altına almak
3. C)İstanbul'a girerek işgale son vermek
4. D)Düşmanı takip ederek Batı Anadolu'yu kurtarmak
5. E)Ege adaları üzerinde denetim kurmak
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Emir, dağılan Yunan kuvvetlerinin peşine düşülerek Batı Anadolu'nun hızla kurtarılmasını hedefler. Doğu Trakya ve İstanbul, Mudanya Ateşkes Antlaşması ile savaşılmadan geri alındığından bu seçenekler taarruzun amacını yansıtmaz.
Orta · Test 5
19.Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922)
Türk ordusu İzmir'den sonra İstanbul ve Boğazlar'a yönelince İngiltere'nin öncülüğüyle Mudanya'da görüşmeler yapıldı; TBMM'yi İsmet Paşa temsil etti, İngiltere, Fransa ve İtalya imzaladı, Yunanistan görüşmelere katılmadı ama hükümleri kabul etti. Hükümler: Doğu Trakya Meriç'e kadar Yunanlarca boşaltılıp TBMM'ye teslim edilecek; barışa kadar Doğu Trakya'da sınırlı sayıda Türk jandarması bulunacak; İstanbul ve Boğazlar TBMM yönetimine bırakılacak, İtilaf kuvvetleri barış imzalanana dek İstanbul'da kalacak. Sonuçları: silahlı mücadele bitti, diplomasi dönemi başladı; Doğu Trakya savaşsız alındı; Mondros hükümsüz kaldı; İstanbul Hükûmeti yok sayıldığından Osmanlı Devleti fiilen sona erdi; İngiltere'de Lloyd George hükûmeti düştü.
Sınav ipucu: Mudanya'da Yunanistan imzacı değildir; imzacılar TBMM, İngiltere, Fransa, İtalya'dır. Osmanlı "fiilen" Mudanya ile, "hukuken" 1 Kasım 1922'de sona erdi; Doğu Trakya'yı teslim almak üzere TBMM adına Refet Paşa İstanbul'a gönderildi.
Soru 125Mondros ve Mudanya ateşkes antlaşmaları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
1. A)Mondros bir yenilginin, Mudanya ise askerî zaferin sonucudur.
2. B)Her ikisi de İtilaf Devletleri ile Osmanlı arasında yapılmıştır.
3. C)Mondros'ta ordunun terhisi öngörülmüş, Mudanya'da konumu korunmuştur.
4. D)Mondros'tan sonra işgaller başlamış, Mudanya ile çatışmalar durmuştur.
5. E)Mudanya ile Doğu Trakya savaş yapılmadan Türk yönetimine bırakılmıştır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Mondros Ateşkes Antlaşması 30 Ekim 1918'de Osmanlı Devleti adına Rauf Bey başkanlığındaki heyetçe imzalanmış; Mudanya Ateşkes Antlaşması ise 11 Ekim 1922'de Büyük Millet Meclisi adına İsmet Paşa tarafından imzalanmıştır, dolayısıyla Mudanya'nın tarafı Osmanlı Devleti değildir ve B söylenemez. A ve C doğrudur: Mondros bir yenilginin, Mudanya ise Büyük Taarruz'la kazanılan zaferin sonucudur; Mondros'la ordunun terhisi öngörülürken Mudanya'da Türk ordusunun konumu korunmuştur. D de doğrudur; işgaller Mondros'un 7. maddesine dayanılarak antlaşmadan sonra başlamış, Mudanya ile Türk ordusuyla İtilaf kuvvetleri arasındaki çatışmalar durmuştur. E de doğrudur; Doğu Trakya, Mudanya'nın ardından savaş yapılmadan Türk yönetimine bırakılmıştır. Cevap B.
Zor · Test 9
Soru 68Mudanya Ateşkes Antlaşması'nda, barış antlaşması imzalanıncaya kadar Türk ordusunun Boğazlar bölgesine ve Doğu Trakya'ya girmemesi, buralarda sınırlı sayıda Türk jandarma gücünün bulunması kararlaştırılmıştır. Bu düzenleme aşağıdakilerden hangisini amaçlamaktadır?
1. A)Yunanistan'a yeni topraklar kazandırmak
2. B)Barış görüşmelerine kadar bölgede çatışma çıkmasını önlemek
3. C)İstanbul'daki işgalin süresiz olarak sürmesini sağlamak
4. D)TBMM'nin uluslararası alanda tanınmasını engellemek
5. E)Boğazlar'ın yönetimini Yunanistan'a bırakmak
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Düzenleme, barış antlaşmasına kadar geçecek sürede taraflar arasında yeni bir çatışma çıkmasını önlemeye yöneliktir. Yönetim TBMM'ye bırakıldığından Boğazlar'ın Yunanistan'a verilmesi veya işgalin sürdürülmesi gibi yorumlar antlaşmanın içeriğiyle bağdaşmaz.
Orta · Test 5
Soru 66Mudanya Ateşkes Antlaşması ile Doğu Trakya'nın Meriç Nehri'ne kadar olan bölümü Yunan kuvvetlerince boşaltılarak TBMM yönetimine bırakılmıştır. Bu hüküm aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?
1. A)Batı Trakya'nın Türkiye'ye bırakıldığını
2. B)Boğazlar'ın yönetiminin Yunanistan'a verildiğini
3. C)Doğu Trakya'nın savaş yapılmadan geri alındığını
4. D)İstanbul'un yeniden işgal altına alındığını
5. E)Ege adalarının tümünün Türkiye'ye bırakıldığını
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Doğu Trakya, askerî bir harekât yapılmadan diplomatik yolla geri alınmıştır. Batı Trakya bu antlaşmayla Türkiye'ye bırakılmamış, İstanbul ise yeniden işgal edilmek yerine TBMM yönetimine devredilmiştir.
Kolay · Test 5
20.Saltanatın kaldırılması ve Lozan'a giden yol (1 Kasım 1922)
İtilaf Devletleri Lozan'daki barış konferansına TBMM ile birlikte İstanbul Hükûmeti'ni de çağırınca, iki başlılığın barış masasında kullanılmasını önlemek için TBMM 1 Kasım 1922'de saltanat ile halifeliği ayırarak saltanatı kaldırdı; Osmanlı Devleti hukuken sona erdi. Halifelik makamı, toplumsal tepkiyi önlemek ve İslam dünyasıyla bağı sürdürmek için korundu; Vahdettin ülkeden ayrılınca TBMM Abdülmecit Efendi'yi halife seçti. Halifenin meclisçe seçilmesi, halifeliğin artık ulusal egemenliğe bağlı bir makam hâline geldiğini gösterir.
Sınav ipucu: Saltanatın kaldırılmasının "hızlandırıcı nedeni" Lozan'a ikili davet, "güçlendirdiği ilke" cumhuriyetçilik ve millî egemenliktir. Halifelik aynı gün değil, 3 Mart 1924'te kaldırıldı.
Soru 83Saltanatın kaldırılmasından sonra Vahdettin ülkeden ayrılmış ve TBMM, Abdülmecit Efendi'yi halife seçmiştir. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?
1. A)Halifelik makamının TBMM'nin denetimine girdiğini
2. B)Saltanat yönetiminin yeniden kurulduğunu
3. C)Halifelik makamının kaldırıldığını
4. D)Cumhuriyet yönetiminin ilan edildiğini
5. E)Osmanlı hanedanının yönetime döndüğünü
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Halifenin TBMM tarafından seçilmesi, makamın meclisin yetkisi altına girdiğini gösterir. Halifelik bu tarihte kaldırılmamış, 1924'te kaldırılmıştır; cumhuriyet de 1923'te ilan edildiğinden ilgili seçenek yanlıştır.
Orta · Test 6
Soru 701 Kasım 1922'de alınan kararla saltanat ile halifelik birbirinden ayrılmış; saltanat kaldırılmış, halifelik makamı ise korunmuştur. Bu tercihin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Halife makamına geniş siyasi yetkiler tanımak
2. B)Osmanlı hanedanını yeniden yönetime getirmek
3. C)Meclisin yasama yetkisini sınırlandırmak
4. D)Toplumsal tepkileri azaltarak aşamalı bir dönüşüm sağlamak
5. E)İtilaf Devletleri'nin isteğini yerine getirmek
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Halifeliğin bir süre daha korunması, köklü değişimlerin toplumda yaratacağı tepkiyi azaltmaya yönelik aşamalı bir yaklaşımın sonucudur. Halifeye siyasi yetki tanınmamış, makam sembolik hâle getirilmiştir; hanedanın yönetime dönüşü de amaçlanmamıştır.
Zor · Test 5
Soru 67Mudanya Ateşkes Antlaşması ile İstanbul ve Boğazlar'ın yönetimi TBMM'ye bırakılmıştır. Bu hükmün doğrudan sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Saltanatın hukuken kaldırılması
2. B)Halifelik makamının kaldırılması
3. C)Cumhuriyet yönetiminin ilan edilmesi
4. D)Ankara'nın başkent olarak belirlenmesi
5. E)Osmanlı Devleti'nin fiilen sona ermesi
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Başkenti ve Boğazları yönetme yetkisini yitiren Osmanlı Devleti fiilen sona ermiştir. Saltanatın hukuken kaldırılması 1 Kasım 1922'de, cumhuriyetin ilanı 29 Ekim 1923'te, halifeliğin kaldırılması ise 1924'te gerçekleştiğinden bu seçenekler Mudanya'nın doğrudan sonucu değildir.
Zor · Test 5
21.Lozan Konferansı süreci (20 Kasım 1922 – 24 Temmuz 1923)
Türk heyetine Dışişleri Bakanı İsmet Paşa başkanlık etti; karşı tarafta İngiltere, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya, Boğazlar görüşmelerinde ayrıca Sovyet Rusya ve Bulgaristan vardı. Heyete kapitülasyonlar ve Ermeni yurdu konularında kesinlikle taviz verilmemesi talimatı verildi. Kapitülasyonlar, Osmanlı borçları ve Musul başta olmak üzere anlaşmazlıklar yüzünden görüşmeler 4 Şubat 1923'te kesildi; 23 Nisan 1923'te yeniden başladı ve antlaşma 24 Temmuz 1923'te imzalandı, TBMM 23 Ağustos 1923'te onayladı. Lozan, yeni Türk Devleti'nin bağımsızlığını ve sınırlarını uluslararası düzeyde tanıtan, günümüze kadar geçerliliğini koruyan antlaşmadır.
Sınav ipucu: Sevr ile Lozan karşılaştırması "biri paylaşım, diğeri bağımsızlık belgesi" diye sorulur; Sevr'in hiç uygulanamamasının nedeni TBMM'nin onu tanımaması ve Kurtuluş Savaşı'nın kazanılmasıdır. Kurtuluş Savaşı'nın sömürge uluslarına örnek olması Lozan'la tamamlanır.
Soru 71Lozan Barış Antlaşması 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır. Görüşmelerde Türk heyetine başkanlık eden devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)İsmet Paşa
2. B)Kâzım Karabekir Paşa
3. C)Rauf Bey
4. D)Bekir Sami Bey
5. E)Fevzi Paşa
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Lozan'da Türk heyetinin başkanlığını dönemin Dışişleri Bakanı İsmet Paşa yapmıştır. Bekir Sami Bey Londra Konferansı'nda, Kâzım Karabekir Paşa ise Doğu Cephesi ve Gümrü görüşmelerinde görev almıştır.
Kolay · Test 5
Soru 86Lozan Barış Antlaşması TBMM tarafından 23 Ağustos 1923'te onaylanmıştır. Bu antlaşmanın Türkiye açısından en önemli kazanımı aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Boğazlar üzerinde tam egemenliğin sağlanması
2. B)Musul'un Türkiye'ye bırakılması
3. C)Hatay sorununun çözüme kavuşturulması
4. D)Bağımsızlığın uluslararası alanda tanınması
5. E)Ege adalarının tümünün Türkiye'ye verilmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Lozan, yeni Türk Devleti'nin bağımsızlığını ve sınırlarını uluslararası düzeyde tanıtan belgedir. Boğazlar, Musul ve Hatay konuları Lozan'da kesin çözüme kavuşturulamamış, sonraki yıllara bırakılmıştır.
Orta · Test 6
Soru 72Lozan Konferansı 4 Şubat 1923'te kesintiye uğramış, görüşmeler 23 Nisan 1923'te yeniden başlamıştır. Görüşmelerin kesilmesine yol açan başlıca anlaşmazlık konuları aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Halifelik, saltanat ve başkent sorunu
2. B)Ege adaları, Kıbrıs ve Girit'in durumu
3. C)Batı Trakya, Bulgaristan sınırı ve Dobruca
4. D)Hatay, Suriye sınırı ve Caber Kalesi
5. E)Kapitülasyonlar, Musul ve Osmanlı borçları
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Görüşmeler özellikle kapitülasyonlar, Musul ve Osmanlı borçları konusundaki anlaşmazlıklar yüzünden kesilmiştir. Suriye sınırı ve Caber Kalesi 1921 Ankara Antlaşması'nda düzenlendiğinden konferansı kilitleyen konular arasında yer almaz.
Orta · Test 5
22.Lozan'ın maddeleri: sınırlar, adalar ve Kıbrıs
Suriye sınırı 1921 Ankara Antlaşması'na göre kabul edildi; Irak sınırının (Musul) dokuz ay içinde İngiltere ile ikili görüşmelerle çözülmesi kararlaştırıldı; Batı sınırı Meriç Nehri oldu, Karaağaç savaş tazminatı karşılığında Türkiye'ye verildi. Adalar: Bozcaada, Gökçeada (İmroz) ve Tavşan Adaları Türkiye'ye; On İki Ada İtalya'ya; diğer Ege adaları Yunanistan'a bırakıldı, ancak Türk kıyısına yakın adaların silahsız kalması kabul edildi. Kıbrıs'ın İngiltere'ye ait olduğu tanındı; Mısır ve Sudan üzerindeki haklardan vazgeçildi.
Sınav ipucu: "Türkiye'ye bırakılan adalar" sorusunda cevap Bozcaada, Gökçeada ve Tavşan Adaları'dır; On İki Ada Lozan'da İtalya'ya bırakılmış, 1947'de Yunanistan'a geçmiştir. Karaağaç "tazminat" kelimesiyle birlikte sorulur.
Soru 80Lozan Antlaşması ile Ege adalarının hukuki durumu belirlenmiştir. Buna göre Türkiye'ye bırakılan adalar aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Rodos ve Meis
2. B)Sakız ve Midilli
3. C)Gökçeada ve Bozcaada
4. D)Girit ve Sisam
5. E)Kıbrıs ve Limni
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Lozan'da Gökçeada ve Bozcaada Türkiye'ye bırakılmıştır. Rodos ve Meis İtalya'nın elindeki On İki Ada içinde yer almış, Kıbrıs ise İngiltere'ye bırakılmıştır.
Kolay · Test 6
Soru 78Lozan görüşmelerinde Yunanistan'ın savaş tazminatı ödeme gücünün bulunmadığı anlaşılınca sorun farklı bir yolla çözülmüştür. Bu çözüm aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Selanik'in Türkiye'ye bırakılması
2. B)On İki Ada'nın Türkiye'ye verilmesi
3. C)Karaağaç ve çevresinin Türkiye'ye bırakılması
4. D)Kıbrıs'ın Türkiye'ye devredilmesi
5. E)Batı Trakya'nın Türkiye'ye bırakılması
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Yunanistan, savaş tazminatı yerine Karaağaç ve çevresini Türkiye'ye bırakmıştır. On İki Ada Lozan'da İtalya'da, Kıbrıs ise İngiltere'de kaldığından bu seçenekler antlaşma hükümleriyle bağdaşmaz.
Orta · Test 6
Soru 72Lozan Konferansı 4 Şubat 1923'te kesintiye uğramış, görüşmeler 23 Nisan 1923'te yeniden başlamıştır. Görüşmelerin kesilmesine yol açan başlıca anlaşmazlık konuları aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Halifelik, saltanat ve başkent sorunu
2. B)Ege adaları, Kıbrıs ve Girit'in durumu
3. C)Batı Trakya, Bulgaristan sınırı ve Dobruca
4. D)Hatay, Suriye sınırı ve Caber Kalesi
5. E)Kapitülasyonlar, Musul ve Osmanlı borçları
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Görüşmeler özellikle kapitülasyonlar, Musul ve Osmanlı borçları konusundaki anlaşmazlıklar yüzünden kesilmiştir. Suriye sınırı ve Caber Kalesi 1921 Ankara Antlaşması'nda düzenlendiğinden konferansı kilitleyen konular arasında yer almaz.
Orta · Test 5
23.Lozan'ın maddeleri: kapitülasyonlar, borçlar, azınlıklar ve mübadele
Kapitülasyonlar tümüyle kaldırıldı; bu, ekonomik ve hukuki bağımsızlığın sağlanmasıdır. Osmanlı borçları Osmanlı'dan ayrılan devletlerle paylaştırıldı, Türkiye'ye düşen bölümün taksitlerle ödenmesi kabul edildi (son taksit 1954'te ödendi). Ödeme gücü olmayan Yunanistan savaş tazminatı yerine Karaağaç'ı verdi. Gayrimüslim azınlıklar Türk vatandaşı sayıldı ve diğer vatandaşlarla eşit haklara sahip oldu; azınlık ayrıcalıkları kaldırıldı. İstanbul Rumları ile Batı Trakya Türkleri dışında Türkiye ile Yunanistan arasında nüfus mübadelesi yapılması kararlaştırıldı. Fener Rum Patrikhanesi İstanbul'da kaldı ama siyasi yetkileri kaldırıldı ve ekümenik sıfatı tanınmadı; yabancı okullar Türk kanunlarına bağlandı.
Sınav ipucu: Mübadele dışı tutulanlar İstanbul Rumları ve Batı Trakya Türkleridir; "yerleşik" (etabli) kavramının yorumu anlaşmazlığa dönüşmüş, 1930'da çözülmüştür. Borç sorununda ödemenin altın mı kâğıt para mı olacağı tartışması 1928'de bitmiştir.
Soru 82Lozan Antlaşması'nda gayrimüslim azınlıkların Türk vatandaşı sayılacağı ve diğer vatandaşlarla eşit haklara sahip olacağı kabul edilmiştir. Bu hükmün aşağıdakilerden hangisini sona erdirmeyi amaçladığı söylenebilir?
1. A)Karşılıklı nüfus değişiminin yapılmasını
2. B)Patrikhanenin İstanbul'da bulunmasını
3. C)Yabancı okulların faaliyet göstermesini
4. D)Osmanlı borçlarının ödenmesini
5. E)Azınlıklar bahane edilerek iç işlere karışılmasını
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Azınlıkların Türk vatandaşı sayılması, yabancı devletlerin azınlık hakları gerekçesiyle iç işlere karışmasını önlemeye yöneliktir. Nüfus mübadelesi aynı antlaşmayla kararlaştırıldığından, onun sona erdirilmesi amaçlanmış olamaz.
Orta · Test 6
Soru 49Kars Antlaşması, Millî Mücadele Dönemi'nde doğu sınırıyla ilgili düzenlemelerin son halkasını oluşturmuştur. Buna göre bu antlaşmanın en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Bugünkü doğu sınırının büyük ölçüde kesinleşmesi
2. B)Batı Cephesi'ndeki çatışmaların sona ermesi
3. C)Kapitülasyonların tümüyle kaldırılması
4. D)Boğazlar'ın Türk yönetimine bırakılması
5. E)Osmanlı borçlarının tamamen silinmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Kars Antlaşması, Gümrü ve Moskova ile başlayan süreci tamamlayarak doğu sınırını kesinleştirmiştir. Batı Cephesi'ndeki çatışmalar Mudanya ile, kapitülasyonlar ise Lozan ile sona ermiştir.
Orta · Test 4
Soru 79Lozan Antlaşması'nda Osmanlı Devleti'nden ayrılan devletlerin de borçlardan pay alması ve Türkiye'ye düşen bölümün taksitlerle ödenmesi kararlaştırılmıştır. Bu düzenleme aşağıdakilerden hangisini sağlamıştır?
1. A)Borçların tümüyle silinmesini
2. B)Borçların yalnızca yabancı paralarla ödenmesini
3. C)Duyun-ı Umumiye'nin yetkilerinin genişletilmesini
4. D)Kapitülasyon uygulamalarının sürdürülmesini
5. E)Türkiye'nin borç yükünün hafifletilmesini
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Borçların paylaştırılması ve taksitlendirilmesi Türkiye'nin mali yükünü azaltmıştır. Borçlar tümüyle silinmemiş, ayrıca kapitülasyonlar kaldırıldığı için ayrıcalıkların sürdüğünü söyleyen seçenek de yanlıştır.
Orta · Test 6
24.Lozan'da Boğazlar ve sonraya kalan sorunlar
Boğazlar, başkanı Türk olan uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakıldı; iki yakası silahsızlandırıldı; ticaret gemilerine geçiş serbest, savaş gemilerine sınırlı geçiş hakkı tanındı. Bu düzenleme Türkiye'nin egemenlik haklarını sınırlıyordu; 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile komisyon kaldırılarak tam denetim Türkiye'ye geçti. Lozan'da çözülemeyip sonraya kalan konular: Musul (1926 Ankara Antlaşması ile Irak'a bırakıldı), Boğazlar (1936 Montrö), Hatay (1939'da anavatana katıldı), mübadelede yerleşik sorunu (1930), borçların ödeme biçimi (1928). Çözülenler ise kapitülasyonlar, azınlıklar, Suriye ve batı sınırı, adalar, Kıbrıs ve savaş tazminatıdır.
Sınav ipucu: "Lozan'da çözüme kavuşturulan" sorusunda Musul, Boğazlar ve Hatay şıkları elenir; Hatay Lozan'da değil Ankara Antlaşması'nda Suriye'ye bırakılmıştı. Boğazlar komisyonunun başkanının Türk olması "egemenliğin kısmen tanındığı" biçiminde yorumlanır.
Soru 76Lozan Antlaşması'yla bazı sorunlar çözüme kavuşturulmuş, bazıları ise sonraki yıllara bırakılmıştır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi Lozan'da çözüme kavuşturulan konulardan biridir?
1. A)Musul sorunu
2. B)Boğazlar üzerinde tam egemenlik
3. C)Hatay sorunu
4. D)Kapitülasyonların kaldırılması
5. E)Yabancı okullar sorunu
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Kapitülasyonlar Lozan'da tümüyle kaldırılmış ve konu kesin biçimde çözülmüştür. Musul 1926'da, Boğazlar 1936'da, Hatay ise 1939'da çözüme kavuştuğundan bu konular Lozan'da sonuçlandırılamamıştır.
Zor · Test 6
Soru 86Lozan Barış Antlaşması TBMM tarafından 23 Ağustos 1923'te onaylanmıştır. Bu antlaşmanın Türkiye açısından en önemli kazanımı aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Boğazlar üzerinde tam egemenliğin sağlanması
2. B)Musul'un Türkiye'ye bırakılması
3. C)Hatay sorununun çözüme kavuşturulması
4. D)Bağımsızlığın uluslararası alanda tanınması
5. E)Ege adalarının tümünün Türkiye'ye verilmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Lozan, yeni Türk Devleti'nin bağımsızlığını ve sınırlarını uluslararası düzeyde tanıtan belgedir. Boğazlar, Musul ve Hatay konuları Lozan'da kesin çözüme kavuşturulamamış, sonraki yıllara bırakılmıştır.
Orta · Test 6
Soru 75Lozan Antlaşması'na göre Boğazlar'ın yönetimi, başkanı Türk olan uluslararası bir komisyona bırakılmıştır. Bu düzenlemeye dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
1. A)Boğazlar'ın tümüyle Türk yönetimine geçtiği
2. B)Boğazlar üzerinde tam egemenliğin sağlanamadığı
3. C)Boğazlar'ın yönetiminin Yunanistan'a bırakıldığı
4. D)Boğazlar'ın deniz ticaretine kapatıldığı
5. E)Boğazlar konusunun konferansta hiç görüşülmediği
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Komisyon başkanının Türk olması olumlu bir kazanım olsa da yönetimin uluslararası bir kurula bırakılması egemenliği sınırlamıştır. Bu eksiklik 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile giderilmiştir; dolayısıyla tam egemenliğin sağlandığını söyleyen seçenek yanlıştır.
Orta · Test 5
25.Lozan sonrası: İstanbul'un boşaltılması ve Ankara'nın başkent oluşu (Ekim 1923)
Lozan'ın TBMM'ce onaylanmasının ardından İtilaf kuvvetleri İstanbul'u boşalttı ve 6 Ekim 1923'te Türk ordusu kente girdi; Mondros'tan beri süren işgal fiilen sona ermiş, ülke bütünüyle özgürleşmiştir. 13 Ekim 1923'te ise Ankara başkent ilan edildi. Nedenleri: Millî Mücadele'nin yönetim merkezi olması, Anadolu'nun ortasında güvenli konumu, İstanbul'un işgalden yeni çıkmış ve saltanat çevrelerinin etkisinde olması. Ankara'nın başkent oluşu, cumhuriyetin ilanından on altı gün önce gerçekleşerek yeni rejimin merkezini önceden belirlemiştir.
Sınav ipucu: Sıralama: Lozan imza (24 Temmuz) → TBMM onayı (23 Ağustos) → İstanbul'un boşaltılması (6 Ekim) → Ankara başkent (13 Ekim) → Cumhuriyet (29 Ekim 1923).
Soru 114Lozan Antlaşması'nın imzalanmasının ardından İtilaf kuvvetleri İstanbul'dan çekilmiş ve 6 Ekim 1923'te Türk ordusu kente girmiştir. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
1. A)Başkentin İstanbul olarak belirlendiğini
2. B)Saltanat yönetiminin yeniden kurulduğunu
3. C)Boğazlar sorununun tümüyle çözüldüğünü
4. D)Cumhuriyet yönetiminin ilan edildiğini
5. E)İstanbul'daki işgalin resmen sona erdiğini
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Türk ordusunun kente girişi, İstanbul'daki işgalin sona erdiğini gösterir. Başkent 13 Ekim 1923'te Ankara olarak belirlenmiş, cumhuriyet ise 29 Ekim 1923'te ilan edildiğinden bu seçenekler yanlıştır.
Kolay · Test 8
Soru 105Yeni Türk Devleti'nin başkenti 13 Ekim 1923'te resmen belirlenmiştir. Bu tarihte başkent olarak kabul edilen kent aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Ankara
2. B)İstanbul
3. C)İzmir
4. D)Sivas
5. E)Erzurum
Çözümü göster
Doğru cevap: A. 13 Ekim 1923'te Ankara başkent olarak kabul edilmiştir. Sivas ve Erzurum kongre kentleri olmakla birlikte başkent yapılmamış, İstanbul ise yeni devletin başkenti olarak seçilmemiştir.
Kolay · Test 7
Soru 106Millî Mücadele boyunca yönetim merkezi olan Ankara, 13 Ekim 1923'te başkent olarak kabul edilmiştir. Bu tercihte aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu söylenebilir?
1. A)Kentin ülkenin en kalabalık yerleşim yeri olması
2. B)Kentin işlek bir liman kenti olması
3. C)Kentin dönemin en büyük sanayi merkezi olması
4. D)Kentin coğrafi konumu ve güvenlik bakımından elverişliliği
5. E)Kentin işgale uğramamış tek kent olması
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Ankara'nın Anadolu'nun ortasında yer alması ve savunma bakımından elverişli olması başkent seçilmesinde belirleyici olmuştur. Ankara bu dönemde ne en kalabalık ne de en büyük sanayi merkezidir; ayrıca iç kesimde bulunduğundan liman kenti de değildir.
Orta · Test 8
26.Millî Mücadele'de basın ve haber kuruluşları
Millî Mücadele'nin haklılığını içeride ve dışarıda duyurmak için Sivas Kongresi'nden sonra Sivas'ta İrade-i Milliye gazetesi (Eylül 1919), Ankara'da Heyet-i Temsiliye'nin yayın organı olarak Hâkimiyet-i Milliye gazetesi (Ocak 1920) çıkarıldı; TBMM açılmadan önce, 6 Nisan 1920'de Anadolu Ajansı kuruldu; 7 Ekim 1920'de meclis kararlarını yayımlayan Ceride-i Resmiye (Resmî Gazete) çıkmaya başladı. Gazete adlarının "millî irade" ve "millî egemenlik" anlamına gelmesi, hareketin dayandığı ilkeyi yansıtır. İstanbul'da işgali destekleyen yayınların karşısında Anadolu basını, kamuoyunu Millî Mücadele'nin gerekçeleri konusunda bilgilendirdi ve moral sağladı.
Sınav ipucu: Anadolu Ajansı'nın TBMM'nin açılışından (23 Nisan 1920) ÖNCE kurulduğuna dikkat; "haber kuruluşu" ifadesi ajansı, "gazete" ifadesi Hâkimiyet-i Milliye ya da İrade-i Milliye'yi işaret eder.
Soru 98Millî Mücadele Dönemi'nde ülke içindeki ve dışındaki gelişmeleri duyurmak amacıyla 6 Nisan 1920'de bir haber kuruluşu kurulmuştur. Bu kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)İrade-i Millîye
2. B)Hâkimiyet-i Millîye
3. C)Ceride-i Resmiye
4. D)Peyam-ı Sabah
5. E)Anadolu Ajansı
Çözümü göster
Doğru cevap: E. 6 Nisan 1920'de kurulan haber kuruluşu Anadolu Ajansı'dır. İrade-i Millîye ve Hâkimiyet-i Millîye gazete, Ceride-i Resmiye ise resmî yayın organı olduğundan bu seçenekler doğru değildir.
Kolay · Test 7
Soru 99Ankara'da yayımlanan Hâkimiyet-i Millîye gazetesi, TBMM'nin kararlarını ve Millî Mücadele'nin gerekçelerini kamuoyuna duyurmuştur. Bu yayının temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Askerî harekât planlarını ayrıntılı olarak duyurmak
2. B)Yabancı devletlerle antlaşma görüşmeleri yürütmek
3. C)Ordunun ihtiyacı olan vergileri toplamak
4. D)Kamuoyunu bilgilendirerek mücadeleye desteği artırmak
5. E)Milletvekili seçimlerini düzenlemek
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Gazete, halkın doğru bilgiye ulaşmasını sağlayarak Millî Mücadele'ye desteği güçlendirmiştir. Askerî planların gizliliği esas olduğundan bunların yayımlanması söz konusu değildir; vergi toplamak ve seçim düzenlemek ise basının görevi değildir.
Orta · Test 7
Soru 100Sivas Kongresi'nden sonra Sivas'ta İrade-i Millîye adlı bir gazete yayımlanmaya başlamıştır. Gazeteye bu adın verilmesi aşağıdakilerden hangisini yansıtmaktadır?
1. A)Saltanatın güçlendirilmesi düşüncesini
2. B)Manda yönetimine duyulan güveni
3. C)Bölgesel kurtuluş arayışını
4. D)İtilaf Devletleri ile iş birliği isteğini
5. E)Millî iradeye dayalı bir mücadele anlayışını
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Gazetenin adı, mücadelenin milletin iradesine dayandırıldığını vurgulamaktadır. Sivas Kongresi'nde manda ve himaye kesin olarak reddedildiğinden ve ulusal bütünlük esas alındığından ilgili seçenekler kongre kararlarıyla çelişir.
Orta · Test 7
27.Cephe gerisi: halk, kadınlar ve İstiklal Mahkemeleri
Kurtuluş Savaşı topyekûn bir mücadeledir: kadınlar cephane taşıdı, üretimde ve sağlık hizmetlerinde çalıştı, müfrezeler kurdu. İnebolu'dan Ankara'ya cephane taşırken kış koşullarında ölen Şerife Bacı, yazı ve konuşmalarıyla Halide Edip Adıvar, kurduğu müfrezeyle Fatma Seher Erden (Kara Fatma) örnek isimlerdir; bunlar millî birliğin ve halkın topyekûn katılımının kanıtı olarak sorulur. Diğer yandan TBMM, ayaklanmalara karşı 29 Nisan 1920'de Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nu çıkarmış, uygulanması için İstiklal Mahkemeleri'ni kurmuştur; bu mahkemeler asker kaçaklarını yargılamış ve Tekâlif-i Milliye'yi denetlemiştir. İç ayaklanmalar düzenli ordunun kurulmasını geciktirmiş, kuvvetlerin bir bölümünü iç bölgelere bağlamıştır.
Sınav ipucu: İstiklal Mahkemeleri'nin üyeleri milletvekilleridir ve kararları kesindir; bu, meclisin yargı yetkisini de kullandığının (güçler birliği) örneğidir. Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun amacı TBMM'nin otoritesini korumaktır.
Soru 103Millî Mücadele'de Halide Edip Adıvar yazıları ve konuşmalarıyla, Fatma Seher Erden ise oluşturduğu müfrezeyle mücadeleye katılmıştır. Bu örnekler aşağıdakilerden hangisini kanıtlamaktadır?
1. A)Kadınların yalnızca cephe gerisinde görev aldığını
2. B)Mücadelenin yalnızca Ankara'da yürütüldüğünü
3. C)Basının mücadeleye katkı sağlamadığını
4. D)Kadınların mücadeleye farklı biçimlerde katıldığını
5. E)Düzenli ordunun hiç kurulmadığını
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Verilen örnekler, kadınların hem düşünce ve yayın alanında hem de doğrudan silahlı mücadelede yer aldığını gösterir. Bu nedenle kadınların yalnızca cephe gerisinde bulunduğunu ileri süren seçenek verilen bilgilerle çelişir.
Orta · Test 7
Soru 108TBMM, ayaklanmalarla mücadele etmek amacıyla 29 Nisan 1920'de Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nu çıkarmış, bu kanunu uygulamak üzere İstiklal Mahkemelerini kurmuştur. Bu düzenlemelerin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Yargı yetkisini İstanbul Hükûmeti'ne devretmek
2. B)Meclisin otoritesini ve iç güvenliği sağlamak
3. C)Ordunun terhis edilmesini hızlandırmak
4. D)Yeni bir anayasa taslağı hazırlamak
5. E)Yabancı devletlerle antlaşmalar imzalamak
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Bu düzenlemeler, ayaklanmaları bastırarak TBMM'nin ülke genelindeki otoritesini pekiştirmeyi amaçlamıştır. İstiklal Mahkemeleri TBMM'ye bağlı olduğundan yargı yetkisinin İstanbul'a devri söz konusu değildir.
Orta · Test 8
Soru 34Tekâlif-i Milliye Emirleri'nin uygulanmasını denetlemek ve emirlere uymayanları yargılamak üzere İstiklal Mahkemeleri görevlendirilmiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?
1. A)Yargı yetkisinin İstanbul Hükûmeti'ne bırakıldığını
2. B)Emirlerin gönüllülük esasına dayandığını
3. C)Ordunun ihtiyaçlarının önceden karşılanmış olduğunu
4. D)Emirlerin eksiksiz uygulanmasına büyük önem verildiğini
5. E)Mahkemelerin yalnızca askerleri yargılayabildiğini
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Denetimin mahkemelere bırakılması, emirlerin bağlayıcı ve zorunlu olduğunu gösterir; dolayısıyla gönüllülük seçeneği yanlıştır. TBMM'ye bağlı olan İstiklal Mahkemeleri, İstanbul Hükûmeti ile ilişkili değildir.
Orta · Test 3

Karıştırılan noktalar yan yana

Gelişme	Tarih · ayırt edici nokta
Gümrü Antlaşması	3 Aralık 1920 · Ermenistan · TBMM'nin ilk antlaşması; onaylanıp yürürlüğe giremedi
I. İnönü	6–10 Ocak 1921 · düzenli ordunun ilk zaferi → Teşkilat-ı Esasiye, Londra, Moskova
Londra Konferansı	Şubat–Mart 1921 · TBMM'nin hukuken tanınması; sonuçsuz
Moskova Antlaşması	16 Mart 1921 · Sovyet Rusya · Batum verildi, Sevr tanınmadı
II. İnönü	23 Mart – 1 Nisan 1921 · İtalya çekilmeye başladı, Fransa görüşmeye yanaştı
Kütahya-Eskişehir	Temmuz 1921 · tek yenilgi · Sakarya'nın doğusuna çekilme → Başkomutanlık Kanunu, Tekâlif-i Milliye
Sakarya	23 Ağustos – 13 Eylül 1921 · son savunma savaşı · Gazi unvanı ve Mareşal rütbesi (19 Eylül)
Kars Antlaşması	13 Ekim 1921 · Ermenistan, Gürcistan, Azerbaycan · doğu sınırı kesinleşti
Ankara Antlaşması	20 Ekim 1921 · Fransa · ilk İtilaf devleti · Güney Cephesi kapandı · Hatay Suriye'de kaldı
Büyük Taarruz	26 Ağustos 1922 Kocatepe · 30 Ağustos Dumlupınar · 9 Eylül İzmir
Mudanya Ateşkesi	11 Ekim 1922 · Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar TBMM'ye · Yunanistan imzalamadı
Lozan Antlaşması	24 Temmuz 1923 · kapitülasyonlar kalktı · Musul, Boğazlar, Hatay sonraya kaldı

Sık düşülen tuzaklar

Gümrü, Moskova ve Kars karıştırılır: Gümrü Ermenistan ile (TBMM'nin ilk antlaşması, yürürlüğe girmedi), Moskova Sovyet Rusya ile (Batum verildi), Kars üç Kafkas cumhuriyetiyle (doğu sınırı kesinleşti) imzalanmıştır.
"Doğu Cephesi'nde Kuva-yı Milliye savaştı" yanlıştır; Doğu'da Kâzım Karabekir'in düzenli 15. Kolordusu, Güney'de Kuva-yı Milliye, Batı'da önce Kuva-yı Milliye sonra düzenli ordu savaşmıştır.
Cephelerin kapanış sırası Doğu (Gümrü, Aralık 1920) → Güney (Ankara Antlaşması, Ekim 1921) → Batı (Mudanya, Ekim 1922) şeklindedir; Güney Cephesi'nin Batı'dan önce kapandığı sık unutulur.
Başkomutanlık Kanunu (5 Ağustos 1921) ile Gazi unvanı ve Mareşal rütbesi (19 Eylül 1921) aynı olay değildir: ilki Kütahya-Eskişehir yenilgisinin, ikincisi Sakarya Zaferi'nin sonucudur.
Mudanya'nın hükümleri Lozan'a taşınır: İstanbul ve Boğazlar'ın TBMM'ye bırakılması ile Doğu Trakya'nın teslimi Mudanya'da, Boğazlar komisyonu ve kapitülasyonların kaldırılması Lozan'dadır.
"TBMM'yi tanıyan ilk İtilaf devleti İngiltere" sanılır; doğrusu Ankara Antlaşması'nı imzalayan Fransa'dır. İngiltere ile Sakarya sonrası yapılan yalnızca esir değişimi anlaşmasıdır.
Sakarya'nın sonuçları arasına Moskova Antlaşması ya da Londra Konferansı koyan şık yanlıştır; bunlar I. İnönü'nün sonuçlarıdır. Sakarya'yı Kars, Ankara, esir değişimi ve Ukrayna antlaşmaları izler.
Lozan'da Musul çözülmüş sanılır; Musul 1926 Ankara Antlaşması'yla, Boğazlar 1936 Montrö ile, Hatay 1939'da, mübadelenin yerleşik sorunu 1930'da çözülmüştür. Lozan'da çözülenler kapitülasyonlar, azınlıklar ve Irak dışındaki sınırlardır.

Şimdi bu konunun testlerini çöz

129 çözümlü soru, 9 test; üyelik gerekmez.

Testlere geç →

Sınavda sorulan kavramlar

1.Doğu Cephesi ve Ermenistan Harekâtı (Eylül–Kasım 1920)

2.Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920)

3.Güney Cephesi: Maraş, Antep ve Urfa direnişi (1919–1921)

4.Düzenli orduya geçiş ve Kuva-yı Milliye'nin tasfiyesi (8 Kasım 1920)

5.I. İnönü Muharebesi (6–10 Ocak 1921)

6.Teşkilat-ı Esasiye Kanunu – 1921 Anayasası (20 Ocak 1921)

7.Londra Konferansı (Şubat–Mart 1921)

8.Afganistan Dostluk Antlaşması ve İstiklal Marşı (Mart 1921)

9.Moskova Antlaşması (16 Mart 1921)

10.II. İnönü Muharebesi (23 Mart – 1 Nisan 1921)

11.Kütahya-Eskişehir Muharebeleri (10–24 Temmuz 1921)

12.Başkomutanlık Kanunu (5 Ağustos 1921)

13.Tekâlif-i Milliye Emirleri (7–8 Ağustos 1921)

14.Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos – 13 Eylül 1921)

15.Kars Antlaşması (13 Ekim 1921)

16.Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921)

17.Sakarya sonrası diğer diplomatik gelişmeler (Ekim 1921 – Mart 1922)

18.Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi (26–30 Ağustos 1922)

19.Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922)

20.Saltanatın kaldırılması ve Lozan'a giden yol (1 Kasım 1922)

21.Lozan Konferansı süreci (20 Kasım 1922 – 24 Temmuz 1923)

22.Lozan'ın maddeleri: sınırlar, adalar ve Kıbrıs

23.Lozan'ın maddeleri: kapitülasyonlar, borçlar, azınlıklar ve mübadele

24.Lozan'da Boğazlar ve sonraya kalan sorunlar

25.Lozan sonrası: İstanbul'un boşaltılması ve Ankara'nın başkent oluşu (Ekim 1923)

26.Millî Mücadele'de basın ve haber kuruluşları

27.Cephe gerisi: halk, kadınlar ve İstiklal Mahkemeleri

Karıştırılan noktalar yan yana

Sık düşülen tuzaklar