KPSS Vatandaşlık · 5. konu · konu anlatımı
Anayasa Hukuku – Yürütme
Sınavda sorulan 24 kavram · havuzdan 126 çözümlü soru · son güncelleme 19 Eylül 2026
Yürütme, 2017 Anayasa değişikliğinin en çok dokunduğu bölümdür; bu yüzden sınav neredeyse her yıl "yürürlükteki Anayasa'ya göre hangisi doğrudur?" kalıbıyla gelir. Bakanlar Kurulu, Başbakan, kanun tasarısı, tüzük, kanun hükmünde kararname, karşı imza ve sıkıyönetim kalkmış; yürütme yetkisi ve görevi tek başına Cumhurbaşkanı'na geçmiştir. Eski hükümleri bilmek yalnız "hangisi kaldırıldı?" ya da "2017 öncesi için doğrudur" sorularında işe yarar; seçeneklerde gördüğün Başbakan, gensoru, güvenoyu, vatana ihanet ifadeleri güncel düzen için yanlıştır.
Sorular üç damarda toplanır. Birincisi sayılar: 40 yaş, yüzde 5 ve 100 bin seçmenle aday gösterme, 5 yıl ve en fazla iki dönem, boşalmada 45 gün, kanun yayımında 15 gün, geri gönderilen kanunun aynen kabulünde 301, Meclis soruşturmasında 301-360-400, OHAL'de 6 ay + 4 ay, MGK'da iki ayda bir, bütçede 75 ve 55 gün. İkincisi Cumhurbaşkanlığı kararnamesi: hangi konularda çıkarılamaz, kanunla çatışırsa ne olur, kim denetler, olağanüstü hâl kararnamesinden farkı nedir. Üçüncüsü sorumluluk: Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu, yardımcıları ve bakanların yalnız Cumhurbaşkanı'na karşı sorumlu olması, Meclis'e karşı siyasi sorumluluğun kalkması.
Aşağıdaki kartlar bu damarları madde madde toplar; her kartın altında havuzdan o kavramı ölçen gerçek sorular otomatik listelenir.
Sınavda sorulan kavramlar
Her kavramın altında havuzumuzdan o kavramı ölçen gerçek sorular var. Önce kavramı oku, sonra soruyu aç ve çöz.
1.Yürütme yetkisi ve görevi (madde 8) – Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemi
Anayasa'nın 8. maddesine göre yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanı tarafından Anayasa'ya ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir. 2017 öncesinde bu yetki Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu'na aitti; değişiklikle yürütme tek başlı hâle geldi, Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu kaldırıldı. Yasama ve yargı Anayasa'da yalnız "yetki" olarak tanımlanırken yürütme hem yetki hem görevdir.
Sınav ipucu: "Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu'na aittir" ifadesi eski hükümdür; yürürlükteki düzeni soran soruda yanlış seçenektir.
Soru 11982 Anayasası'nın 8. maddesine göre yürütme yetkisi ve görevi kime aittir?
- A)Türkiye Büyük Millet Meclisine
- B)Cumhurbaşkanı yardımcılarına
- C)Bakanlar Kuruluna
- D)Millî Güvenlik Kuruluna
- E)Cumhurbaşkanına
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Anayasa'nın 8. maddesi 2017 değişikliğinden sonra yürütme yetkisi ve görevinin Cumhurbaşkanı tarafından Anayasa'ya ve kanunlara uygun olarak kullanılacağını düzenler. Bakanlar Kurulu 2017'de kaldırıldığı için bugün bir yürütme organı değildir; TBMM'nin görevi yasamadır, Millî Güvenlik Kurulu ise yalnızca danışma organıdır.
Kolay · Test 1
Soru 33Yürürlükteki Anayasa'ya göre bakanları atama ve görevden alma yetkisi kime aittir?
- A)Cumhurbaşkanına
- B)Başbakana
- C)Türkiye Büyük Millet Meclisine
- D)Bakanlar Kuruluna
- E)Cumhurbaşkanı yardımcılarına
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Anayasa'nın 104 ve 106. maddeleri uyarınca bakanları ve Cumhurbaşkanı yardımcılarını Cumhurbaşkanı atar ve görevden alır. Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu 2017 değişikliğiyle kaldırılmıştır. Yürürlükteki hükûmet sisteminde TBMM'nin bakan atama veya görevden alma yetkisi yoktur; bakanların Meclis önündeki siyasi sorumluluğunu sağlayan gensoru da 2017 değişikliğiyle kaldırılmıştır. (1921 Anayasası'nın meclis hükûmeti sisteminde bakanlar doğrudan TBMM tarafından seçilirdi; 1961 ve 2017 öncesi 1982 Anayasası dönemlerinde ise TBMM gensoru yoluyla bir bakanı düşürebilirdi.)
Kolay · Test 3
Soru 87Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A)Yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılabilir
- B)Resmî Gazete'de yayımlanarak duyurulur
- C)Olağan dönemde Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur
- D)Anayasa Mahkemesince iptal edilebilir
- E)Kanunda açıkça düzenlenen konularda çıkarılması mümkün değildir
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri Meclis onayına sunulmaz; onay usulü yalnızca 119. maddedeki olağanüstü hâl kararnameleri için öngörülmüştür. Diğer şıklar 104. ve 148. maddelerin lafzına uygundur: kararname yürütme alanında çıkarılır, yayımlanır ve iptal davasına konu olabilir.
Zor · Test 6
2.Cumhurbaşkanı adaylığı: nitelikler ve aday gösterme (madde 101)
Cumhurbaşkanı; 40 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından doğrudan halk tarafından seçilir. Aday gösterebilecekler üç gruptur: siyasi parti grupları; son genel seçimde tek başına ya da birlikte geçerli oyların en az yüzde 5'ini almış partiler; en az 100 bin seçmen. Milletvekili seçilme yaşı 18'e inmişken Cumhurbaşkanı için 40 yaş şartı korunmuştur.
Sınav ipucu: Aday gösterme yetkisi yalnız parti gruplarına ait değildir; 100 bin seçmenle aday gösterme 2017'de eklendi. "Seçmenler aday gösteremez" öncülü yanlıştır.
Soru 6Cumhurbaşkanlığına aday gösterebilmek için Anayasa'da öngörülen asgari seçmen sayısı kaçtır?
- A)Elli bin seçmen
- B)Yüz bin seçmen
- C)İki yüz bin seçmen
- D)Beş yüz bin seçmen
- E)Bir milyon seçmen
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Anayasa'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanlığına en az yüz bin seçmen aday gösterebilir. Elli bin, iki yüz bin ve beş yüz bin gibi rakamlar Anayasa'da yer almaz; bir milyon seçmen şartı ise hiçbir dönemde aranmamıştır. Bu yol, parti desteği olmayan bağımsız adaylıklara imkân tanır.
Kolay · Test 1
Soru 27Yürürlükteki Anayasa'ya göre Cumhurbaşkanının göreve gelmesi sürecinde aşağıdakilerden hangisi aranmaz?
- A)Türkiye Büyük Millet Meclisinden güvenoyu alınması
- B)Seçimde geçerli oyların salt çoğunluğunun sağlanmış olması
- C)Kırk yaşın doldurulmuş olması
- D)Yükseköğrenimin tamamlanmış olması
- E)Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içilmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Güvenoyu kurumu, Bakanlar Kuruluyla birlikte 2017 değişikliğinde sistemden çıkarılmıştır; Cumhurbaşkanı doğrudan halk tarafından seçildiğinden Meclisten güvenoyu almaz. Buna karşılık kırk yaş ve yükseköğrenim şartları 101. maddede, ant içme yükümlülüğü ise 103. maddede açıkça öngörülmüştür.
Zor · Test 2
Soru 251982 Anayasası'nın ilk hâlindeki Cumhurbaşkanlığı düzenlemesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Cumhurbaşkanı doğrudan halk tarafından beş yıl için seçilir ve iki defa seçilebilirdi
- B)Cumhurbaşkanının görev süresi dört yıl olarak belirlenmişti
- C)Cumhurbaşkanı Anayasa Mahkemesince atanırdı
- D)Cumhurbaşkanı Meclisçe yedi yıl için seçilir ve bir kimse iki defa seçilemezdi
- E)Cumhurbaşkanı adaylığı için yüz bin seçmen imzası aranırdı
Çözümü göster
Doğru cevap: D. 1982 Anayasası'nın ilk hâlinde Cumhurbaşkanı TBMM tarafından yedi yıl için seçiliyor ve bir kimse iki defa seçilemiyordu. Halk tarafından seçim usulü 2007 değişikliğiyle, yüz bin seçmenin aday gösterebilmesi ise 2017 değişikliğiyle gelmiştir. Cumhurbaşkanının yargı organınca atanması hiçbir dönemde söz konusu olmamıştır.
Zor · Test 2
3.Seçim usulü: salt çoğunluk, ikinci pazar, tek aday
Geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday ilk oylamada seçilir. Sağlanamazsa ilk oylamayı izleyen ikinci pazar günü, en çok oy almış iki aday arasında ikinci oylama yapılır ve geçerli oyların çoğunluğunu alan seçilir. İkinci tura hak kazanan adaylardan biri katılamazsa boşluk ilk oylamadaki sıraya göre doldurulur. İkinci tura tek aday kalırsa oylama referandum şeklinde yapılır; aday salt çoğunluğu alamazsa yalnızca Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir. Seçim süresinde tamamlanamazsa yenisi göreve başlayana kadar mevcut Cumhurbaşkanı görevde kalır.
Sınav ipucu: İkinci oylama "izleyen pazar" değil, ikinci pazardır. Tek adaylı referandumda aday kaybederse TBMM seçimi yenilenmez, yalnız Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.
Soru 13İkinci oylamaya tek adayın kalması hâlinde Anayasa'nın öngördüğü usul aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Oylama referandum şeklinde yapılır ve salt çoğunluk aranır
- B)Aday oylama yapılmaksızın Cumhurbaşkanı seçilmiş sayılır
- C)Seçim doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisine bırakılarak orada sonuçlandırılır
- D)Yüksek Seçim Kurulu yeni bir aday listesi oluşturur
- E)Seçim bir sonraki genel seçime ertelenir
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Anayasa'nın 101. maddesi ikinci oylamaya tek aday kalması hâlinde oylamanın referandum şeklinde yapılacağını ve adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alması hâlinde seçileceğini düzenler. Oylamasız seçilmiş sayılma veya seçimin Meclise bırakılması söz konusu değildir; YSK'ya aday belirleme yetkisi de tanınmamıştır.
Orta · Test 1
Soru 9Cumhurbaşkanı seçiminin ilk oylamasında gerekli çoğunluk sağlanamazsa ikinci oylama ne zaman yapılır?
- A)Aynı gün tekrarlanan bir oylamayla
- B)İlk oylamayı izleyen ilk cumartesi günü
- C)İlk oylamayı izleyen ikinci pazar günü
- D)İlk oylamadan otuz gün sonra
- E)Yüksek Seçim Kurulunun belirleyeceği bir günde
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Anayasa'nın 101. maddesi, ilk oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa bu oylamayı izleyen ikinci pazar günü ikinci oylama yapılacağını açıkça belirtir. Tarihin YSK'ca serbestçe belirlenmesi veya otuz günlük bir bekleme süresi söz konusu değildir; oylama günü doğrudan Anayasa'da gösterilmiştir.
Kolay · Test 1
Soru 12İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi hâlinde Anayasa'ya göre nasıl hareket edilir?
- A)Seçim tümüyle iptal edilerek yeniden başlatılır
- B)Adayın mensup olduğu siyasi parti yerine yeni bir aday belirler
- C)Kalan tek aday doğrudan Cumhurbaşkanı ilan edilir
- D)İkinci oylama bir sonraki yılın aynı ayına ertelenir
- E)Boşalan adaylık birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilir
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Anayasa'nın 101. maddesi bu durumda ikinci oylamanın, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılacağını öngörür. Kalan adayın doğrudan seçilmiş sayılması ya da partisinin yeni aday belirlemesi mümkün değildir; seçimin tümden iptali de düzenlenmemiştir.
Orta · Test 1
4.Görev süresi, dönem sayısı ve seçim takvimi
Cumhurbaşkanı'nın görev süresi beş yıldır ve bir kimse en fazla iki defa seçilebilir. 2017 sonrası Cumhurbaşkanı seçimi TBMM genel seçimiyle aynı gün, beş yılda bir yapılır. 6271 sayılı Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu'na göre seçim, görev süresinin dolmasından önceki 60 gün içinde tamamlanır; seçimi Yüksek Seçim Kurulu yönetir ve denetler.
Sınav ipucu: "Yedi yıl, tek dönem" 1982'nin ilk hâlidir; "beş yıl, en fazla iki dönem" 2007'den beri geçerlidir. İki dönem sınırının tek istisnası Meclis'in ikinci dönemde seçimleri yenilemesidir.
Soru 123Yürürlükteki Anayasa'ya göre Cumhurbaşkanının seçimi ve statüsü bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A)Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisinde ant içerek göreve başlar.
- B)Cumhurbaşkanı seçilen kişinin, varsa siyasi partisiyle ilişiği kesilir.
- C)Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.
- D)Cumhurbaşkanı seçilebilmek için yükseköğrenim yapmış olmak gerekir.
- E)Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır ve seçim halk tarafından yapılır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Cumhurbaşkanı seçilenin partisiyle ilişiğinin kesilmesini öngören hüküm 2017 Anayasa değişikliğiyle yürürlükten kaldırılmıştır; bugün m.101 yalnızca Cumhurbaşkanı seçilenin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinin sona ereceğini söyler. Bu nedenle B yanlıştır ve aranan cevaptır. A doğrudur; m.103 uyarınca Cumhurbaşkanı görevine başlarken TBMM'de ant içer. C ve D m.101'in açık hükmüdür; bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir ve adaylık için kırk yaşını doldurmuş ve yükseköğrenim yapmış olmak aranır. E de doğrudur; görev süresi beş yıldır ve Cumhurbaşkanı doğrudan halk tarafından seçilir. Cevap B.
Orta · Test 9
Soru 251982 Anayasası'nın ilk hâlindeki Cumhurbaşkanlığı düzenlemesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Cumhurbaşkanı doğrudan halk tarafından beş yıl için seçilir ve iki defa seçilebilirdi
- B)Cumhurbaşkanının görev süresi dört yıl olarak belirlenmişti
- C)Cumhurbaşkanı Anayasa Mahkemesince atanırdı
- D)Cumhurbaşkanı Meclisçe yedi yıl için seçilir ve bir kimse iki defa seçilemezdi
- E)Cumhurbaşkanı adaylığı için yüz bin seçmen imzası aranırdı
Çözümü göster
Doğru cevap: D. 1982 Anayasası'nın ilk hâlinde Cumhurbaşkanı TBMM tarafından yedi yıl için seçiliyor ve bir kimse iki defa seçilemiyordu. Halk tarafından seçim usulü 2007 değişikliğiyle, yüz bin seçmenin aday gösterebilmesi ise 2017 değişikliğiyle gelmiştir. Cumhurbaşkanının yargı organınca atanması hiçbir dönemde söz konusu olmamıştır.
Zor · Test 2
Soru 4Anayasa'ya göre Cumhurbaşkanının görev süresi kaç yıldır?
- A)Dört yıl
- B)Beş yıl
- C)Altı yıl
- D)Yedi yıl
- E)Sekiz yıl
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Anayasa'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır. Yedi yıl, 1982 Anayasası'nın 2007 değişikliğinden önceki hâlinde geçerliydi ve o dönemde bir kimse yalnızca bir kez seçilebiliyordu. Altı ve sekiz yıllık süreler Türk anayasa düzeninde hiç uygulanmamıştır; dört yıllık süre ise 1982 Anayasası'nda hiç yer almamış, yalnızca 1924 Anayasası döneminde Cumhurbaşkanının Meclisin dört yıllık seçim dönemi için seçilmesi biçiminde uygulanmıştır.
Kolay · Test 1
5.Seçilenin statüsü: üyelik sona erer, parti bağı kesilmez, ant TBMM önünde
Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin TBMM üyeliği sona erer. 2017 öncesinde seçilenin partisiyle ilişiği de kesilirdi; bu kural kaldırıldığından Cumhurbaşkanı artık partisinin üyesi, hatta genel başkanı olabilir. Cumhurbaşkanı göreve başlarken TBMM önünde ant içer. Göreve gelmesi için Meclis'in güvenoyu ya da onayı aranmaz; meşruiyeti doğrudan halk oyundan gelir.
Sınav ipucu: Ant metninde tarafsızlık sözü hâlâ vardır ama "partisiyle ilişiği kesilir" hükmü yoktur; ikisini ayrı düşün.
Soru 21Anayasa'nın 103. maddesine göre Cumhurbaşkanı göreve başlarken nerede ant içer?
- A)Anayasa Mahkemesi önünde
- B)Yüksek Seçim Kurulu önünde
- C)Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde
- D)Millî Güvenlik Kurulu Genel Kurulu önünde
- E)Yargıtay Büyük Genel Kurulu önünde
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Anayasa'nın 103. maddesi Cumhurbaşkanının görevine başlarken TBMM önünde ant içeceğini düzenler; ant metni de aynı maddede yer alır. Anayasa Mahkemesi, YSK ve Yargıtay önünde ant içme gibi bir usul Anayasa'da hiçbir makam için öngörülmemiştir.
Orta · Test 2
Soru 27Yürürlükteki Anayasa'ya göre Cumhurbaşkanının göreve gelmesi sürecinde aşağıdakilerden hangisi aranmaz?
- A)Türkiye Büyük Millet Meclisinden güvenoyu alınması
- B)Seçimde geçerli oyların salt çoğunluğunun sağlanmış olması
- C)Kırk yaşın doldurulmuş olması
- D)Yükseköğrenimin tamamlanmış olması
- E)Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içilmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Güvenoyu kurumu, Bakanlar Kuruluyla birlikte 2017 değişikliğinde sistemden çıkarılmıştır; Cumhurbaşkanı doğrudan halk tarafından seçildiğinden Meclisten güvenoyu almaz. Buna karşılık kırk yaş ve yükseköğrenim şartları 101. maddede, ant içme yükümlülüğü ise 103. maddede açıkça öngörülmüştür.
Zor · Test 2
Soru 56Yürürlükteki Anayasa'ya göre bakanların hukuki konumu bakımından aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A)Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından atanırlar
- B)Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerler
- C)Görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divanda yargılanabilirler
- D)Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı siyasi bakımdan sorumludurlar
- E)Cumhurbaşkanı tarafından görevden alınabilirler
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Anayasa'nın 106. maddesi bakanların Cumhurbaşkanına karşı sorumlu olduğunu belirtir; Meclise karşı siyasi sorumluluk ve gensoru 2017'de kaldırılmıştır. Buna karşılık milletvekili seçilme yeterliliği şartı, Meclis önünde ant içme ve görev suçlarında 105. madde usulüyle Yüce Divana sevk edilebilme aynı maddede düzenlenmiştir.
Zor · Test 4
6.Makamın boşalması ve vekâlet (madde 106): 45 gün
Cumhurbaşkanlığı makamı herhangi bir nedenle boşalırsa 45 gün içinde Cumhurbaşkanı seçimi yapılır; yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder ve Cumhurbaşkanı'na ait yetkileri kullanır. TBMM genel seçimine bir yıl veya daha az kalmışsa TBMM seçimi de birlikte yenilenir; bir yıldan fazla kalmışsa seçilen Cumhurbaşkanı TBMM seçim tarihine kadar görev yapar ve kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanı için bu süre dönemden sayılmaz. Hastalık ve yurt dışına çıkma gibi geçici ayrılmalarda da Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder.
Sınav ipucu: Eski düzende vekâlet TBMM Başkanı'na aitti; 2017 sonrası hem boşalmada hem geçici ayrılmada vekil Cumhurbaşkanı yardımcısıdır.
Soru 19Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması hâlinde Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimine bir yıl veya daha az kalmışsa Anayasa'ya göre nasıl hareket edilir?
- A)Yalnızca Cumhurbaşkanı seçimi yapılır, Meclis görevine devam eder
- B)Meclis kendiliğinden feshedilmiş sayılır
- C)Cumhurbaşkanı seçimi genel seçime kadar ertelenir
- D)Meclis seçimi de Cumhurbaşkanı seçimiyle birlikte yenilenir
- E)Cumhurbaşkanı yardımcısı kalan süreyi asaleten tamamlar
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Anayasa'nın 106. maddesi, genel seçime bir yıl veya daha az kalmışsa TBMM seçiminin de Cumhurbaşkanı seçimiyle birlikte yenileneceğini öngörür. Cumhurbaşkanı seçiminin ertelenmesi ya da Meclisin kendiliğinden feshi Anayasa'da yer almaz; vekâlet eden yardımcı da makamı asaleten üstlenemez.
Orta · Test 2
Soru 20Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması üzerine seçilerek kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanı bakımından bu süre, iki dönem sınırı hesabında nasıl değerlendirilir?
- A)Tam bir dönem olarak sayılır
- B)Yarım dönem olarak sayılır
- C)Dönemden sayılmaz
- D)Üç yıldan uzunsa dönemden sayılır
- E)Meclisin kararına göre belirlenir
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Anayasa'nın 106. maddesi, kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanı açısından bu sürenin dönemden sayılmayacağını açıkça belirtir. Yarım dönem sayma ya da üç yıllık eşik gibi ölçütler metinde yoktur; konu doğrudan Anayasa'da çözüldüğünden Meclisin takdirine de bırakılmamıştır.
Orta · Test 2
Soru 120Anayasa'nın 106. maddesine göre Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması hâlinde Cumhurbaşkanı seçimi kaç gün içinde yapılır?
- A)Otuz gün
- B)Kırk beş gün
- C)Doksan gün
- D)Yüz yirmi gün
- E)Altmış gün
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması hâlinde kırk beş gün içinde Cumhurbaşkanı seçimi yapılır; yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır. Görev süresinin dolmasından önceki altmış gün kuralı 2017 öncesindeki 102. maddede yer alıyordu; bu madde 6771 sayılı Kanun'la yürürlükten kaldırılmıştır. Otuz, altmış, doksan ve yüz yirmi günlük süreler bu madde bakımından Anayasa'da yer almaz. Cevap B.
Orta · Test 8
7.Seçimlerin yenilenmesi (madde 116): beşte üç ve karşılıklı yenileme
TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla (360) seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; Cumhurbaşkanı da herhangi bir şart aranmaksızın seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Her iki hâlde de TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanı seçimi birlikte yapılır ve yeni Meclis ile Cumhurbaşkanı göreve başlayana kadar eskilerinin yetkileri sürer. Cumhurbaşkanı'nın ikinci döneminde yenilemeye Meclis karar verirse Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir; kendi kararıyla yenilerse bu hak doğmaz. Bu seçimle gelen Meclis ve Cumhurbaşkanı'nın görev süresi de beş yıldır.
Sınav ipucu: Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz; sınav bu istisnayı 116 ile 105'i birleştirerek sorar.
Soru 23Bir Cumhurbaşkanı ikinci görev döneminde iken Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar vermiştir. Bu durumda Anayasa'ya göre aşağıdakilerden hangisi geçerlidir?
- A)Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir
- B)Cumhurbaşkanı hiçbir şekilde aday olamaz
- C)Yalnızca Meclis seçimi yenilenir
- D)Cumhurbaşkanının görev süresi kendiliğinden uzar
- E)Yenilenen seçimde görev süresi üç yıl olarak belirlenir
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Anayasa'nın 116. maddesi, Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi hâlinde Cumhurbaşkanının bir defa daha aday olabileceğini düzenler. Bu kararla her iki seçim birlikte yapılır; görev süresinin kendiliğinden uzaması veya üç yıla inmesi söz konusu değildir.
Orta · Test 2
Soru 49Anayasa'nın 116. maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisinin seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi için gereken çoğunluk ve doğacak sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Salt çoğunluk; yalnızca Meclis seçimi yenilenir
- B)Salt çoğunluk; Cumhurbaşkanının onayı aranır
- C)Üçte iki çoğunluk; yalnızca Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenerek tekrarlanır
- D)Beşte üç çoğunluk; yalnızca Meclis seçimi yenilenir
- E)Beşte üç çoğunluk; Meclis ve Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Anayasa'nın 116. maddesi, TBMM'nin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebileceğini ve bu hâlde Meclis genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçiminin birlikte yapılacağını öngörür. Seçimlerden yalnızca birinin yenilenmesi ya da Cumhurbaşkanının onayının aranması söz konusu değildir.
Orta · Test 4
Soru 24İkinci görev dönemindeki bir Cumhurbaşkanının kendi kararıyla seçimleri yenilemesi hâlinde adaylığı bakımından Anayasa'ya göre hangi sonuç doğar?
- A)Yeniden aday olabilir, çünkü seçimlerin yenilenmesiyle görev süresi yeniden başlar
- B)Yeniden aday olabilmesi için Anayasa Mahkemesi kararı gerekir
- C)Yeniden aday olabilmesi Yüksek Seçim Kurulunun iznine bağlıdır
- D)Yeniden aday olamaz, çünkü istisna yalnızca Meclis kararına bağlanmıştır
- E)Yeniden aday olabilir, ancak görev süresi iki yılla sınırlıdır
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Anayasa'nın 116. maddesindeki üçüncü kez adaylık istisnası, yalnızca Cumhurbaşkanının ikinci döneminde seçimlerin Meclis tarafından yenilenmesine bağlanmıştır. Cumhurbaşkanının kendi kararıyla yenileme bu istisnayı doğurmaz. YSK'ya izin verme veya Anayasa Mahkemesine karar verme yetkisi tanıyan bir hüküm de yoktur.
Zor · Test 2
8.Yasamayla ilgili görev ve yetkiler (madde 104)
Cumhurbaşkanı gerekli görürse yasama yılının ilk günü TBMM'de açılış konuşması yapar; ülkenin iç ve dış siyaseti hakkında Meclis'e mesaj verir; kanunları yayımlar ya da tekrar görüşülmek üzere geri gönderir; kanunların ve TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya şekil veya esas bakımından aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açar; Anayasa değişikliğine ilişkin kanunları gerekli gördüğünde halkoyuna sunar; tatildeki Meclis'i toplantıya çağırır.
Sınav ipucu: Cumhurbaşkanı kanun teklif edemez, af ilan edemez, savaş ilanına karar veremez; bunlar TBMM'nin yetkisidir ve "yer almaz" sorularında seçenek olur.
Soru 38Yürürlükteki Anayasa'ya göre aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında yer almaz?
- A)Yabancı devletlere Türkiye Cumhuriyeti temsilcilerini göndermek
- B)Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak
- C)Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar vermek
- D)Millî güvenlik politikalarını belirlemek
- E)Kanun teklif etmek
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Anayasa'nın 88. maddesine göre kanun teklif etmeye yalnızca milletvekilleri yetkilidir; kanun tasarısı kurumu 2017 değişikliğiyle kaldırılmıştır. Buna karşılık andlaşmaları onaylamak, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar vermek ve millî güvenlik politikalarını belirlemek 104. maddede sayılan Cumhurbaşkanı yetkileridir.
Orta · Test 3
Soru 37Anayasa değişikliğine ilişkin kanunları gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunma yetkisi Anayasa'nın 104. maddesinde kime tanınmıştır?
- A)Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanına
- B)Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kuruluna
- C)Anayasa Mahkemesi Başkanına
- D)Yüksek Seçim Kurulu Başkanına
- E)Cumhurbaşkanına
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Anayasa'nın 104. maddesi, Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli görürse halkoyuna sunma yetkisini Cumhurbaşkanına tanımıştır. Meclis Başkanının böyle bir yetkisi yoktur; YSK yalnızca halkoylamasının yürütülmesi ve denetimiyle görevlidir, Anayasa Mahkemesi ise şekil denetimi yapar.
Kolay · Test 3
Soru 53Cumhurbaşkanının Anayasa'nın 104. maddesinde sayılan yetkileriyle ilgili aşağıdaki öncüllerden hangisi ya da hangileri doğrudur? I. Kanunları tekrar görüşülmek üzere Meclise geri gönderme II. Kanunların Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma III. Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle kişilerin cezalarını hafifletme veya kaldırma
- A)Yalnız I
- B)Yalnız II
- C)I ve II
- D)II ve III
- E)I, II ve III
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Anayasa'nın 104. maddesi üç yetkiyi de Cumhurbaşkanına tanımıştır: kanunları geri gönderme, kanunların ve İçtüzüğün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla iptal davası açma ve belirli hâllerde cezaları hafifletme veya kaldırma. Bu nedenle öncüllerden yalnızca birini ya da ikisini gösteren şıklar eksiktir.
Zor · Test 4
9.Kanunları geri gönderme (madde 89): 15 gün ve 301
Cumhurbaşkanı TBMM'nin kabul ettiği kanunları 15 gün içinde yayımlar; kısmen veya tamamen uygun bulmadığı kanunu gerekçesiyle aynı sürede Meclis'e geri gönderir. Kısmen uygun bulmama hâlinde Meclis yalnız uygun bulunmayan maddeleri görüşebilir. Meclis kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301) aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı yayımlamak zorundadır; Meclis kanunda yeni bir değişiklik yaparsa Cumhurbaşkanı değiştirilen kanunu tekrar geri gönderebilir. Bütçe kanunları geri gönderilemez.
Sınav ipucu: Bu "güçleştirici veto"dur, mutlak veto değildir. 301 şartı 2017'de geldi; önceden aynen kabul için özel çoğunluk aranmazdı.
Soru 29Anayasa'nın 89. maddesine göre Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilen kanunları kaç gün içinde yayımlar?
- A)Yedi gün içinde
- B)On gün içinde
- C)On beş gün içinde
- D)Yirmi beş gün içinde
- E)Otuz gün içinde
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Anayasa'nın 89. maddesi Cumhurbaşkanının kabul edilen kanunları on beş gün içinde yayımlayacağını düzenler; geri gönderme de aynı süre içinde yapılır. Yedi ve on günlük süreler Anayasa'da yer almaz; otuz gün ise kanunların yayımıyla değil başka usullerle ilgili bir süredir.
Kolay · Test 2
Soru 31Anayasa'nın 89. maddesindeki geri gönderme yetkisi bakımından hangi kanunlar istisna tutulmuştur?
- A)Bütçe kanunları
- B)Vergi kanunları
- C)Af kanunları
- D)Milletlerarası andlaşmaların uygun bulunmasına ilişkin kanunlar
- E)Seçim kanunları
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Anayasa'nın 89. maddesi, bütçe kanunlarının geri gönderme hükmüne tabi olmadığını açıkça belirtir. Vergi, af ve seçim kanunları bakımından böyle bir istisna öngörülmemiştir; milletlerarası andlaşmaların uygun bulunmasına ilişkin kanunlar da genel usule tabidir.
Kolay · Test 3
Soru 122Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilen bir kanun, Cumhurbaşkanınca uygun bulunmayarak bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilmiş; Meclis kanunu hiçbir değişiklik yapmadan üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul etmiştir. Bu durumda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Cumhurbaşkanı kanunu yayımlar; ancak Anayasa Mahkemesinde iptal davası açabilir.
- B)Cumhurbaşkanı aynı kanunu bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir.
- C)Cumhurbaşkanı, uygun bulmadığı bu kanunu halkoyuna sunmak zorundadır.
- D)Kanun, Cumhurbaşkanınca yayımlanmasına gerek olmadan kendiliğinden yürürlüğe girer.
- E)Kanun hükümsüz hâle gelir ve aynı yasama yılında yeniden görüşülemez.
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Anayasa m.89/4'e göre Meclis, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse kanun Cumhurbaşkanınca yayımlanır; Cumhurbaşkanının ikinci kez geri gönderme imkânı yalnızca Meclisin kanunda yeni bir değişiklik yapması hâlinde doğar, bu nedenle B yanlıştır. Yayımlama zorunluluğu Cumhurbaşkanının hukuki denetim yolunu kapatmaz; m.150 iptal davası açabilecekler arasında Cumhurbaşkanını saydığından, yayımdan sonra altmış gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir. C yanlıştır; halkoyuna sunma yetkisi yalnızca anayasa değişikliğine ilişkin kanunlar bakımından öngörülmüştür. D yanlıştır; kanunun yürürlüğü yayımlanmasına bağlıdır. E de yanlıştır; Anayasa'da böyle bir hükümsüzlük sonucu yoktur. Cevap A.
Zor · Test 9
10.Yürütme ve yargıyla ilgili atama yetkileri
Cumhurbaşkanı; yardımcılarını, bakanları ve üst kademe kamu yöneticilerini atar ve görevden alır; yabancı devletlere temsilci gönderir, yabancı temsilcileri kabul eder; milletlerarası andlaşmaları onaylar ve yayımlar; millî güvenlik politikalarını belirler; Silahlı Kuvvetlerin kullanılmasına karar verir; sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle kişilerin cezalarını hafifletir veya kaldırır. Yargı alanında Anayasa Mahkemesi'nin 15 üyesinden 12'sini, HSK'nın 13 üyesinden 4'ünü, Danıştay üyelerinin dörtte birini, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilini seçer.
Sınav ipucu: Cezaları hafifletme bireysel bir yetkidir; genel ve özel af TBMM'ye aittir (üye tamsayısının 3/5'i). Sınav bu ikisini yer değiştirir.
Soru 32Anayasa'nın 104. maddesine göre üst kademe kamu yöneticilerini atama ve görevlerine son verme yetkisi kime aittir?
- A)Türkiye Büyük Millet Meclisine
- B)Devlet Personel Başkanlığına
- C)Millî Güvenlik Kuruluna
- D)Cumhurbaşkanına
- E)Danıştay Başkanlar Kuruluna
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Anayasa'nın 104. maddesi üst kademe kamu yöneticilerini atama ve görevlerine son verme yetkisini Cumhurbaşkanına vermiş, bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenleneceğini öngörmüştür. TBMM'nin atama yetkisi yoktur; Millî Güvenlik Kurulu ise yalnızca istişari bir organdır.
Kolay · Test 3
Soru 125Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle belirli kişilerin cezalarını hafifletme veya kaldırma yetkisi, 1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisine aittir?
- A)Türkiye Büyük Millet Meclisine
- B)Adalet Bakanına
- C)Cumhurbaşkanına
- D)Yargıtay Ceza Genel Kuruluna
- E)Hâkimler ve Savcılar Kuruluna
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Anayasa m.104, Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında 'sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle belirli kişilerin cezalarını hafifletmek veya kaldırmak' yetkisini açıkça saymaktadır. A yanlıştır; TBMM'nin bu alandaki yetkisi m.87 uyarınca genel ve özel af ilanına karar vermektir ve bu karar üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunu gerektirir, belirli bir kişinin cezasının kaldırılması değildir. B yanlıştır; Adalet Bakanının böyle bir yetkisi yoktur. D ve E de yanlıştır; Yargıtay bir yüksek mahkeme olarak kanun yolu incelemesi yapar, Hâkimler ve Savcılar Kurulu ise hâkim ve savcıların özlük işleriyle görevlidir, hükümlülerin cezalarına ilişkin karar veremezler. Cevap C.
Kolay · Test 9
Soru 53Cumhurbaşkanının Anayasa'nın 104. maddesinde sayılan yetkileriyle ilgili aşağıdaki öncüllerden hangisi ya da hangileri doğrudur? I. Kanunları tekrar görüşülmek üzere Meclise geri gönderme II. Kanunların Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma III. Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle kişilerin cezalarını hafifletme veya kaldırma
- A)Yalnız I
- B)Yalnız II
- C)I ve II
- D)II ve III
- E)I, II ve III
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Anayasa'nın 104. maddesi üç yetkiyi de Cumhurbaşkanına tanımıştır: kanunları geri gönderme, kanunların ve İçtüzüğün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla iptal davası açma ve belirli hâllerde cezaları hafifletme veya kaldırma. Bu nedenle öncüllerden yalnızca birini ya da ikisini gösteren şıklar eksiktir.
Zor · Test 4
11.Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı (madde 117)
Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından TBMM'ye karşı Cumhurbaşkanı sorumludur. Genelkurmay Başkanı Cumhurbaşkanınca atanır, Silahlı Kuvvetlerin komutanıdır ve savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanlığı namına yerine getirir. 2017 öncesinde Genelkurmay Başkanı Bakanlar Kurulu'nun teklifiyle atanır ve Başbakan'a karşı sorumlu olurdu; bu hükümler kaldırıldı.
Sınav ipucu: Cumhurbaşkanı Başkomutan değildir, Başkomutanlığı "temsil eder"; Genelkurmay Başkanı ise Silahlı Kuvvetlerin "komutanı"dır.
Soru 28Anayasa'nın 117. maddesine göre Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığına ilişkin aşağıdaki öncüllerden hangisi ya da hangileri doğrudur? I. Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. II. Genelkurmay Başkanı Cumhurbaşkanınca atanır. III. Millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Cumhurbaşkanı sorumludur.
- A)Yalnız I
- B)Yalnız II
- C)I ve II
- D)II ve III
- E)I, II ve III
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Anayasa'nın 117. maddesi, Başkomutanlığın Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamayacağını ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunacağını, millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından Meclise karşı Cumhurbaşkanının sorumlu olduğunu belirtir. 2017 değişikliğiyle Genelkurmay Başkanının atanmasında Bakanlar Kurulunun teklifi şartı kaldırılmış, atama doğrudan Cumhurbaşkanına bırakılmış ve Başkanın görev ve yetkilerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenleneceği kabul edilmiştir. Bu nedenle üç öncül de doğrudur; öncülleri eksik gösteren şıklar maddenin bütününü yansıtmaz.
Zor · Test 2
Soru 1241982 Anayasası'nın 117. maddesine göre Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Genelkurmay Başkanı Cumhurbaşkanınca atanır ve görevlerinden ötürü ona karşı sorumludur.
- B)Başkomutanlık, Meclisin manevi varlığından ayrılarak Genelkurmay Başkanlığına devredilebilir.
- C)Savaş hâlinde Başkomutanlık görevlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı yerine getirir.
- D)Genelkurmay Başkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca gizli oyla seçilir.
- E)Millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin hazırlanmasından Meclis sorumludur.
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Anayasa m.117, Genelkurmay Başkanının Cumhurbaşkanınca atanacağını ve görev ve yetkilerinden dolayı Cumhurbaşkanına karşı sorumlu olacağını düzenler; bu nedenle Genelkurmay Başkanını TBMM'nin seçtiğini söyleyen D yanlıştır. B yanlıştır; aynı madde Başkomutanlığın Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamayacağını ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunacağını belirtir, devredilebilir bir makam değildir. C de yanlıştır; savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanlığı namına Genelkurmay Başkanı yerine getirir. E yanlıştır; millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından Cumhurbaşkanı sorumludur. Cevap A.
Orta · Test 9
Soru 94Anayasa'nın 118. maddesine göre Millî Güvenlik Kuruluna kim başkanlık eder?
- A)Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı
- B)Genelkurmay Başkanı
- C)Millî Savunma Bakanı
- D)Cumhurbaşkanı
- E)Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Anayasa'nın 118. maddesi Millî Güvenlik Kurulunun Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanacağını düzenler; Cumhurbaşkanının katılamadığı hâllerde Kurul, Cumhurbaşkanı yardımcısının başkanlığında toplanır. Genelkurmay Başkanı ve Millî Savunma Bakanı Kurulun üyesidir ancak başkanı değildir.
Kolay · Test 7
12.Cumhurbaşkanlığı kararnamesi: konu ve dört yasak
Cumhurbaşkanı yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Dört sınır vardır: Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerindeki temel haklar ile kişi hakları ve ödevleri ve dördüncü bölümündeki siyasi haklar ve ödevler kararnameyle düzenlenemez; Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda (vergi, suç ve ceza, mahkemelerin kuruluşu gibi) kararname çıkarılamaz; kanunda açıkça düzenlenen konularda çıkarılamaz. Bu sınırlar aşılırsa kararname Anayasa'ya aykırı olur ve Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilebilir.
Sınav ipucu: Üçüncü bölüm (sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler) yasak listesinde yoktur; "bütün temel haklar düzenlenemez" öncülü yanlıştır.
Soru 71Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenmesi yasak olan alanlarla ilgili aşağıdaki öncüllerden hangisi ya da hangileri doğrudur? I. Temel haklar ile kişi hakları ve ödevleri II. Siyasi haklar ve ödevler III. Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konular
- A)Yalnız I
- B)Yalnız III
- C)I ve II
- D)II ve III
- E)I, II ve III
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Anayasa'nın 104/17 hükmü üç alanı da kararname yasağı kapsamına almıştır: ikinci kısmın birinci ve ikinci bölümündeki temel haklar ve kişi hakları, dördüncü bölümdeki siyasi haklar ve ödevler ile münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konular. Bu nedenle öncülleri tek tek gösteren şıklar eksiktir.
Orta · Test 5
Soru 72Anayasa'nın ikinci kısmının dördüncü bölümünde yer alan ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemeyecek olan haklar grubu hangisidir?
- A)Sosyal ve ekonomik haklar
- B)Kültürel haklar
- C)Kişinin hakları ve ödevleri
- D)Siyasi haklar ve ödevler
- E)Çevre hakları
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Anayasa'nın ikinci kısmının dördüncü bölümü "Siyasi Haklar ve Ödevler" başlığını taşır ve 104/17 uyarınca kararnameyle düzenlenemez. Sosyal ve ekonomik haklar üçüncü bölümde yer aldığından bu yasağın kapsamı dışındadır; kültürel ve çevre hakları ise ayrı bir bölüm oluşturmaz.
Orta · Test 5
Soru 85Aşağıdaki konulardan hangisi, Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörüldüğü için Cumhurbaşkanlığı kararnamesine konu yapılamaz?
- A)Cumhurbaşkanlığı teşkilatının kuruluşu ve görev alanının belirlenmesi
- B)Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi ve çalışma esaslarının belirlenmesi
- C)Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilat yapısının kurulması
- D)Cumhurbaşkanlığı politika kurullarının çalışma usullerinin belirlenmesi
- E)Memurların ve diğer kamu görevlilerinin aylık ve ödeneklerinin saptanması
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrası, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri ile aylık ve ödeneklerinin kanunla düzenleneceğini emreder; 104. maddenin onyedinci fıkrası ise Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacağını belirtir. Buna karşılık Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi 108. maddede, Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilatı ve görevleri ise 118. maddede açıkça Cumhurbaşkanlığı kararnamesine bırakılmıştır; Cumhurbaşkanlığı teşkilatı ile politika kurullarının kuruluş ve çalışma usulleri de yürütme yetkisine ilişkin konular olduğundan kararnameyle düzenlenebilir.
Zor · Test 6
13.Kararname ile kanun ilişkisi, yürürlük ve karşı imza
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunursa kanun hükümleri uygulanır; TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa kararname hükümsüz hâle gelir. Anayasa'nın açıkça kararnameyle düzenlenmesini öngördüğü konular da vardır: bakanlıkların kurulması ve kaldırılması, üst kademe yöneticilerinin atanma usulü, Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi, MGK Genel Sekreterliği; kamu tüzelkişiliği ise kanunla veya kararnameyle kurulur. Kararname ve yönetmelikler, sonraki bir tarih belirlenmemişse Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer. Cumhurbaşkanı kararnameyi tek başına çıkarır; karşı imza aranmaz.
Sınav ipucu: Kanun-kararname çatışmasında her zaman kanun üstündür; "sonraki tarihli olan uygulanır" kuralı burada geçerli değildir.
Soru 64Türkiye Büyük Millet Meclisinin, bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle aynı konuda kanun çıkarması hâlinde kararnamenin akıbeti ne olur?
- A)Kararname yalnızca bir yıl daha uygulanır
- B)Kararname kanunla birlikte yürürlükte kalır
- C)Kararname hükümsüz hâle gelir
- D)Kararname Anayasa Mahkemesince iptal edilinceye kadar uygulanır
- E)Kararname yalnızca Resmî Gazete'de yeniden yayımlanırsa geçerli olur
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Anayasa'nın 104. maddesinin onyedinci fıkrası, TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümsüz hâle geleceğini belirtir. Bu sonuç kendiliğinden doğduğu için Anayasa Mahkemesi kararı ya da yeniden yayım gibi bir işleme gerek yoktur.
Kolay · Test 5
Soru 63Bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile bir kanunda farklı hükümler bulunması hâlinde Anayasa'ya göre hangisi uygulanır?
- A)Kanun hükümleri
- B)Kararname hükümleri
- C)Sonraki tarihli metin
- D)Anayasa Mahkemesinin belirleyeceği metin
- E)Danıştayın belirleyeceği metin
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Anayasa'nın 104/17 hükmüne göre Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması hâlinde kanun hükümleri uygulanır. Tarih önceliği veya kararnamenin üstünlüğü gibi ölçütler geçerli değildir; ayrıca bu belirlemeyi mahkemelerin takdirine bırakan bir düzenleme de yoktur.
Kolay · Test 5
Soru 68Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve yönetmelikler bakımından Anayasa'da öngörülen yürürlük anı kuralı aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Aksi belirtilmemişse Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer
- B)Her hâlde Resmî Gazete'de yayımlandıkları tarihten on beş gün sonra yürürlüğe girer
- C)Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayıyla yürürlüğe girer
- D)Danıştayın uygun görüşünden sonra yürürlüğe girer
- E)İlgili bakanlığın tebliğ etmesiyle yürürlüğe girer
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Anayasa'nın 104. maddesi, kararnameler ve yönetmeliklerin yayımdan sonraki bir tarih belirlenmemişse Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe gireceğini belirtir. On beş günlük genel bir bekleme süresi yoktur; olağan kararnameler için Meclis onayı veya Danıştay görüşü de aranmaz.
Orta · Test 5
14.Kararnamenin yargısal denetimi ve KHK'dan farkı
Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluğunu Anayasa Mahkemesi denetler; doğrudan iptal davasını Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve üye tamsayısının en az beşte biri (120) açabilir, süre Resmî Gazete'de yayımdan itibaren 60 gündür. Kaldırılan kanun hükmünde kararname bir yetki kanununa dayanırdı, Bakanlar Kurulu çıkarırdı ve TBMM onayına sunulurdu; Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ise yetkisini doğrudan Anayasa'dan alır, yetki kanunu gerektirmez ve olağan dönemde Meclis onayına sunulmaz.
Sınav ipucu: "Kararnameyi Danıştay denetler" yanlıştır; Danıştay yönetmelik ve Cumhurbaşkanı kararlarına bakar. KHK'nın Bakanlar Kurulu'nca çıkarılması eski hükümdür.
Soru 75Anayasa'nın 150. maddesinde, bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya dava açabilecek olanlar tek tek sayılmıştır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu sayımda yer almaz?
- A)Yürütme yetkisini kullanan Cumhurbaşkanı
- B)Meclis Genel Kurulunda en çok sandalyesi olan siyasi parti grubu
- C)Meclis Genel Kurulunda ikinci sırada yer alan siyasi parti grubu
- D)İdari yargının yüksek mahkemesi olan Danıştay
- E)Meclis üye tamsayısının beşte biri kadar milletvekili
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Anayasa'nın 150. maddesi, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin iptali istemiyle doğrudan dava açma hakkını yalnızca Cumhurbaşkanına, Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyelere tanır; bu nedenle A, B, C ve E'deki süjeler sayıma dâhildir. Danıştayın ise doğrudan iptal davası açma yetkisi yoktur; yüksek mahkemeler bir normun Anayasa'ya aykırılığını ancak baktıkları davada 152. maddedeki itiraz yoluna başvurarak ileri sürebilir.
Orta · Test 5
Soru 76Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açma süresi ne kadardır?
- A)Resmî Gazete'de yayımından başlayarak on gün
- B)Resmî Gazete'de yayımından başlayarak otuz gün
- C)Resmî Gazete'de yayımından başlayarak altmış gün
- D)Resmî Gazete'de yayımından başlayarak doksan gün
- E)Resmî Gazete'de yayımından başlayarak bir yıl
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Anayasa'nın 151. maddesi, iptal davasının Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak altmış gün içinde açılabileceğini düzenler; bu süre kanunlar gibi Cumhurbaşkanlığı kararnameleri için de geçerlidir. On, otuz ve doksan günlük süreler ile bir yıllık süre Anayasa metninde yer almaz.
Orta · Test 6
Soru 122Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilen bir kanun, Cumhurbaşkanınca uygun bulunmayarak bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilmiş; Meclis kanunu hiçbir değişiklik yapmadan üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul etmiştir. Bu durumda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Cumhurbaşkanı kanunu yayımlar; ancak Anayasa Mahkemesinde iptal davası açabilir.
- B)Cumhurbaşkanı aynı kanunu bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir.
- C)Cumhurbaşkanı, uygun bulmadığı bu kanunu halkoyuna sunmak zorundadır.
- D)Kanun, Cumhurbaşkanınca yayımlanmasına gerek olmadan kendiliğinden yürürlüğe girer.
- E)Kanun hükümsüz hâle gelir ve aynı yasama yılında yeniden görüşülemez.
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Anayasa m.89/4'e göre Meclis, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse kanun Cumhurbaşkanınca yayımlanır; Cumhurbaşkanının ikinci kez geri gönderme imkânı yalnızca Meclisin kanunda yeni bir değişiklik yapması hâlinde doğar, bu nedenle B yanlıştır. Yayımlama zorunluluğu Cumhurbaşkanının hukuki denetim yolunu kapatmaz; m.150 iptal davası açabilecekler arasında Cumhurbaşkanını saydığından, yayımdan sonra altmış gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir. C yanlıştır; halkoyuna sunma yetkisi yalnızca anayasa değişikliğine ilişkin kanunlar bakımından öngörülmüştür. D yanlıştır; kanunun yürürlüğü yayımlanmasına bağlıdır. E de yanlıştır; Anayasa'da böyle bir hükümsüzlük sonucu yoktur. Cevap A.
Zor · Test 9
15.Yönetmelik, Cumhurbaşkanı kararı ve genelge; kaldırılan tüzük ve KHK
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri; görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve kararnamelerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilir; hangilerinin Resmî Gazete'de yayımlanacağı kanunla belirlenir. Cumhurbaşkanı kararı atama, olağanüstü hâl ilanı gibi işlemleri kapsar; genelge Anayasa'da sayılmayan, adsız düzenleyici bir işlemdir ve kanunla kararnameye aykırı olamaz. Bunlara karşı iptal davasına ilk derece mahkemesi olarak Danıştay bakar. 2017 ile tüzük ve kanun hükmünde kararname hukuk düzeninden çıkarıldı.
Sınav ipucu: Eşleştirme sorusunda: kararname → Anayasa Mahkemesi; yönetmelik ve Cumhurbaşkanı kararı → Danıştay; OHAL kararnamesi → yargı denetimi yok.
Soru 672017 Anayasa değişikliğiyle Türk hukuk düzeninden kaldırılan düzenleyici işlem türleri aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
- A)Yönetmelik ve genelge
- B)Tebliğ ve yönerge
- C)Kanun hükmünde kararname ve tüzük
- D)Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmelik
- E)Kanun ve tüzük
Çözümü göster
Doğru cevap: C. 2017 değişikliğiyle Anayasa'nın kanun hükmünde kararnameyi düzenleyen 91. maddesi ile tüzüğü düzenleyen 115. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. Yönetmelik 124. maddede varlığını sürdürmekte, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ise aynı değişiklikle sisteme yeni girmiş bir işlem türüdür.
Kolay · Test 5
Soru 882017 öncesi ve sonrası düzenleyici işlemler karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Tüzükler Danıştay incelemesinden geçirilirdi, bugün tüzük çıkarılamamaktadır
- B)Kanun hükmünde kararnameler bugün de Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılabilmektedir
- C)Yönetmelik çıkarma yetkisi 2017'de kaldırılmıştır
- D)Bakanlar Kurulu bugün de tüzük çıkarabilmektedir
- E)Cumhurbaşkanlığı kararnamesi 2007 değişikliğiyle getirilmiştir
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Mülga 115. madde uyarınca tüzükler Bakanlar Kurulunca çıkarılır ve Danıştay incelemesinden geçirilirdi; 2017 değişikliğiyle hem tüzük hem de kanun hükmünde kararname kaldırılmıştır. Yönetmelik 124. maddede korunmuş, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ise 2007'de değil 2017'de sisteme girmiştir.
Zor · Test 6
Soru 66Anayasa'nın 124. maddesine göre aşağıdakilerden hangisi yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptir?
- A)Yalnızca Cumhurbaşkanının kendisi
- B)Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri
- C)Yalnızca Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu
- D)Yalnızca bakanlıklar ve valilikler
- E)Yalnızca Danıştay ve Sayıştay
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Anayasa'nın 124. maddesi, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabileceğini düzenler. Yasama organının yönetmelik çıkarma yetkisi yoktur; yüksek mahkemelere de böyle bir yetki tanınmamıştır.
Kolay · Test 5
16.Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu (madde 105): 301 - 360 - 400
Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) önergesiyle soruşturma istenebilir; Meclis önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün (360) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verir. Soruşturmayı partilerin güçleri oranında ad çekmeyle kurulan 15 kişilik komisyon yapar; raporunu iki ay içinde sunar, bitmezse bir aylık kesin süre verilir. Yüce Divan'a sevk için üye tamsayısının üçte ikisinin (400) gizli oyu gerekir; Yüce Divan yargılaması üç ay içinde tamamlanır, bir defaya mahsus üç ay uzatılabilir.
Sınav ipucu: Cumhurbaşkanı için görevle ilgili-ilgisiz suç ayrımı yoktur; görev bittikten sonra da aynı usul uygulanır. Seçilmeye engel suçtan mahkûm olursa görevi sona erer.
Soru 40Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisinde aranan çoğunluk ve oylama biçimi nedir?
- A)Üye tamsayısının salt çoğunluğunun açık oyu
- B)Üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyu
- C)Üye tamsayısının üçte ikisinin gizli oyu
- D)Toplantıya katılanların salt çoğunluğunun açık oyu
- E)Üye tamsayısının dörtte üçünün gizli oyu
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Anayasa'nın 105. maddesi, Meclisin önergeyi en geç bir ay içinde görüşüp üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebileceğini öngörür. Üçte iki çoğunluk yalnızca Yüce Divana sevk için gerekir; dörtte üç çoğunluk ise 2017 öncesi vatana ihanet usulüne aitti.
Orta · Test 3
Soru 39Anayasa'nın 105. maddesine göre Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılmasının istenebilmesi için verilecek önergede aranan çoğunluk nedir?
- A)Üye tamsayısının beşte biri
- B)Üye tamsayısının üçte biri
- C)Üye tamsayısının salt çoğunluğu
- D)Üye tamsayısının beşte üçü
- E)Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Anayasa'nın 105. maddesi, Cumhurbaşkanı hakkında suç işlediği iddiasıyla soruşturma açılmasının TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle istenebileceğini düzenler. Beşte üç çoğunluk soruşturma açılması kararı, üçte iki çoğunluk ise Yüce Divana sevk aşamasında aranır.
Orta · Test 3
Soru 41Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için Anayasa'nın aradığı çoğunluk nedir?
- A)Üye tamsayısının salt çoğunluğu
- B)Üye tamsayısının beşte üçü
- C)Üye tamsayısının üçte ikisi
- D)Üye tamsayısının dörtte üçü
- E)Toplantıya katılanların üçte ikisi
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Anayasa'nın 105. maddesine göre TBMM, üye tamsayısının üçte ikisinin gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alabilir. Beşte üç çoğunluk bir önceki aşama olan soruşturma açılması kararına ilişkindir; toplantıya katılanlar üzerinden hesaplanan çoğunluklar ise bu usulde kullanılmaz.
Orta · Test 3
17.2017 öncesi Cumhurbaşkanı (eski hükümler)
1982 Anayasası'nın ilk hâlinde Cumhurbaşkanı'nı TBMM yedi yıl için seçer, bir kimse iki defa seçilemez, seçilenin partisiyle ilişiği kesilir ve TBMM üyeliği sona ererdi. 2007 değişikliğiyle halk tarafından beş yıl için ve en fazla iki defa seçilme geldi. Cezai sorumluluk yalnız vatana ihanetle sınırlıydı: üye tamsayısının en az üçte birinin teklifi ve en az dörtte üçünün kararı gerekirdi. Kararların Başbakan ve ilgili bakanca imzalanması (karşı imza) kuralı vardı ve tek başına yaptığı işlemler yargı denetimi dışındaydı; bunların tümü 2017'de kaldırıldı.
Sınav ipucu: "Vatana ihanet, 1/3 - 3/4" ve "yedi yıl, tek dönem" içeren seçenek eski düzeni anlatır; soru "yürürlükteki Anayasa" diyorsa bu seçenekleri ele.
Soru 251982 Anayasası'nın ilk hâlindeki Cumhurbaşkanlığı düzenlemesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Cumhurbaşkanı doğrudan halk tarafından beş yıl için seçilir ve iki defa seçilebilirdi
- B)Cumhurbaşkanının görev süresi dört yıl olarak belirlenmişti
- C)Cumhurbaşkanı Anayasa Mahkemesince atanırdı
- D)Cumhurbaşkanı Meclisçe yedi yıl için seçilir ve bir kimse iki defa seçilemezdi
- E)Cumhurbaşkanı adaylığı için yüz bin seçmen imzası aranırdı
Çözümü göster
Doğru cevap: D. 1982 Anayasası'nın ilk hâlinde Cumhurbaşkanı TBMM tarafından yedi yıl için seçiliyor ve bir kimse iki defa seçilemiyordu. Halk tarafından seçim usulü 2007 değişikliğiyle, yüz bin seçmenin aday gösterebilmesi ise 2017 değişikliğiyle gelmiştir. Cumhurbaşkanının yargı organınca atanması hiçbir dönemde söz konusu olmamıştır.
Zor · Test 2
Soru 582017 değişikliğinden önce Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin düzenlemeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Cumhurbaşkanı her türlü suçtan dolayı üye tamsayısının salt çoğunluğuyla Yüce Divana sevk edilebilirdi
- B)Cumhurbaşkanı yalnızca vatana ihanetten dolayı ve nitelikli çoğunlukla suçlandırılabilirdi
- C)Cumhurbaşkanı hakkında hiçbir şekilde soruşturma yapılamazdı
- D)Cumhurbaşkanı görev suçlarından dolayı Yargıtayda yargılanırdı
- E)Cumhurbaşkanının sorumluluğu yalnızca Danıştay kararıyla belirlenirdi
Çözümü göster
Doğru cevap: B. 2017 öncesi 105. maddeye göre Cumhurbaşkanı yalnızca vatana ihanetten dolayı, üye tamsayısının en az üçte birinin teklifi ve en az dörtte üçünün kararıyla suçlandırılabiliyordu. Bugün ise her türlü suç bakımından soruşturma mümkündür. Cumhurbaşkanının Yargıtayda yargılanması veya hiç soruşturulamaması hiçbir dönemde geçerli olmamıştır.
Zor · Test 4
Soru 40Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisinde aranan çoğunluk ve oylama biçimi nedir?
- A)Üye tamsayısının salt çoğunluğunun açık oyu
- B)Üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyu
- C)Üye tamsayısının üçte ikisinin gizli oyu
- D)Toplantıya katılanların salt çoğunluğunun açık oyu
- E)Üye tamsayısının dörtte üçünün gizli oyu
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Anayasa'nın 105. maddesi, Meclisin önergeyi en geç bir ay içinde görüşüp üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebileceğini öngörür. Üçte iki çoğunluk yalnızca Yüce Divana sevk için gerekir; dörtte üç çoğunluk ise 2017 öncesi vatana ihanet usulüne aitti.
Orta · Test 3
18.Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar (madde 106)
Cumhurbaşkanı seçildikten sonra bir veya daha fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı atayabilir; yardımcılar ve bakanlar milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanınca atanır ve görevden alınır, TBMM önünde ant içer ve yalnızca Cumhurbaşkanı'na karşı sorumludur. Milletvekili atanırsa üyeliği sona erer. Görevleriyle ilgili suçlarda Cumhurbaşkanı'yla aynı 301-360-400 usulüyle Yüce Divan'a sevk edilirler; görevle ilgisi olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlanırlar. Bakanlıkların kurulması, kaldırılması ve teşkilatı Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.
Sınav ipucu: Bakanlar TBMM'ye karşı sorumlu değildir; güvenoyu ve gensoru yoktur, Meclis'in elinde yazılı soru ve Meclis soruşturması vardır. Milletvekili olmayan bakan da dokunulmazlıktan yararlanır.
Soru 56Yürürlükteki Anayasa'ya göre bakanların hukuki konumu bakımından aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A)Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından atanırlar
- B)Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerler
- C)Görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divanda yargılanabilirler
- D)Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı siyasi bakımdan sorumludurlar
- E)Cumhurbaşkanı tarafından görevden alınabilirler
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Anayasa'nın 106. maddesi bakanların Cumhurbaşkanına karşı sorumlu olduğunu belirtir; Meclise karşı siyasi sorumluluk ve gensoru 2017'de kaldırılmıştır. Buna karşılık milletvekili seçilme yeterliliği şartı, Meclis önünde ant içme ve görev suçlarında 105. madde usulüyle Yüce Divana sevk edilebilme aynı maddede düzenlenmiştir.
Zor · Test 4
Soru 34Anayasa'nın 106. maddesine göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar kime karşı sorumludur?
- A)Türkiye Büyük Millet Meclisine
- B)Sayıştaya
- C)Anayasa Mahkemesine
- D)Millî Güvenlik Kuruluna
- E)Cumhurbaşkanına
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Anayasa'nın 106. maddesi Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanların Cumhurbaşkanına karşı sorumlu olduğunu düzenler. Bakanların TBMM'ye karşı siyasi sorumluluğu ve bunun aracı olan gensoru 2017 değişikliğiyle kaldırılmıştır; Anayasa Mahkemesi ve Sayıştay ise siyasi sorumluluk mercii değildir.
Kolay · Test 3
Soru 47Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suçlardan dolayı sorumluluğunda Anayasa hangi usulü öngörmüştür?
- A)Gensoru verilmesi usulü
- B)Danıştayın izin vermesi usulü
- C)Doğrudan Yargıtayda dava açılması
- D)Anayasa'nın 105. maddesindeki soruşturma usulü
- E)Cumhurbaşkanının onayına bağlı adli soruşturma
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Anayasa'nın 106. maddesi, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suçlardan dolayı 105. madde hükümlerinin uygulanacağını düzenler. Gensoru 2017 değişikliğiyle kaldırılmıştır; Yargıtayda doğrudan dava açılması veya Danıştayın izni gibi bir usul de öngörülmemiştir.
Orta · Test 4
19.Olağanüstü hâl ilanı (madde 119): 6 ay + 4 ay
Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek durum, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyet'e karşı kuvvetli ve eylemli kalkışma, ülke bütünlüğünü tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hakları ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet, kamu düzeninin ciddi biçimde bozulması, tabii afet, tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalım hâllerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde altı ayı geçmemek üzere OHAL ilan edebilir. Karar verildiği gün Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM onayına sunulur; Meclis süreyi kısaltabilir, uzatabilir veya OHAL'i kaldırabilir. Cumhurbaşkanı'nın talebiyle Meclis süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatır; savaş hâllerinde dört ay sınırı aranmaz.
Sınav ipucu: 2017 ile sıkıyönetim kaldırıldı, ilan yetkisi Bakanlar Kurulu'ndan Cumhurbaşkanı'na geçti ve MGK görüşü alma şartı kalktı. OHAL'i ilan eden Cumhurbaşkanı, uzatan TBMM'dir.
Soru 1182017 öncesi ve sonrası olağanüstü yönetim usulleri karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Olağanüstü hâl ilan yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisine verilmiştir
- B)Sıkıyönetim korunmuş, olağanüstü hâl kaldırılmıştır
- C)Olağanüstü hâl ilanı Bakanlar Kurulundan Cumhurbaşkanına geçmiş, sıkıyönetim kaldırılmıştır
- D)Olağanüstü hâl kararnameleri Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayından tümüyle muaf tutulmuştur
- E)Olağanüstü hâl süresi altı aydan üç aya indirilmiştir
Çözümü göster
Doğru cevap: C. 2017 değişikliğiyle olağanüstü hâl ilan yetkisi Cumhurbaşkanı başkanlığındaki Bakanlar Kurulundan doğrudan Cumhurbaşkanına geçmiş, sıkıyönetimi düzenleyen 122. madde yürürlükten kaldırılmıştır. Olağanüstü hâl ilanı aynı gün TBMM'nin onayına sunulur; olağanüstü hâl kararnameleri de (savaş hâli hariç) üç ay içinde TBMM'de görüşülüp karara bağlanır. Azami ilk ilan süresi ise değişmemiştir: 2017 öncesinde de sonrasında da en fazla altı aydır ve TBMM her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir; bu nedenle E seçeneği yanlıştır.
Zor · Test 8
Soru 92Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının talebiyle olağanüstü hâl süresini her defasında en fazla ne kadar uzatabilir?
- A)Bir ay
- B)İki ay
- C)Dört ay
- D)Altı ay
- E)Bir yıl
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Anayasa'nın 119. maddesi, Meclisin Cumhurbaşkanının talebiyle her defasında dört ayı geçmemek üzere olağanüstü hâl süresini uzatabileceğini düzenler. Altı aylık süre ilk ilan için öngörülen azami süredir; bir ay, iki ay ve bir yıl gibi süreler ise madde metninde bulunmamaktadır.
Kolay · Test 7
Soru 90Cumhurbaşkanınca ilan edilecek olağanüstü hâlin azami süresi ne kadardır?
- A)Bir ay
- B)Üç ay
- C)Altı ay
- D)Dokuz ay
- E)On iki ay
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Anayasa'nın 119. maddesi, yurdun tamamında veya bir bölgesinde süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hâl ilan edilebileceğini öngörür. 2017 öncesindeki düzenlemede de azami ilan süresi yine altı aydı; üç ay, anayasal bir azami süre olmayıp yalnızca 2016-2018 döneminde olağanüstü hâlin fiilen üçer aylık dönemler hâlinde ilan ve uzatılmış olmasından akılda kalan bir süredir. Dokuz ve on iki aylık süreler ise Anayasa'da hiçbir dönemde yer almamıştır.
Kolay · Test 6
20.OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve dokunulamayan çekirdek (madde 15)
OHAL döneminde Cumhurbaşkanı, olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda olağan dönem sınırlamalarına tabi olmaksızın kanun hükmünde Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir; kararname Resmî Gazete'de yayımlanır, aynı gün Meclis onayına sunulur ve savaş ile mücbir sebep hâli dışında üç ay içinde görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar. Bu kararnamelere karşı Anayasa Mahkemesi'nde şekil ve esas bakımından dava açılamaz (madde 148). Madde 15'e göre OHAL'de bile savaş hukukuna uygun fiiller dışında yaşama hakkına ve kişinin maddi-manevi bütünlüğüne dokunulamaz; kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; suç ve cezalar geçmişe yürütülemez; mahkeme kararı olmadan kimse suçlu sayılamaz.
Sınav ipucu: Olağan kararname AYM'de denetlenir ve Meclis'e sunulmaz; OHAL kararnamesi denetlenmez ama aynı gün Meclis'e sunulur ve üç ay kuralına tabidir. Farkı tersten sorarlar.
Soru 103Anayasa'nın 148. maddesine göre olağanüstü hâllerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yargısal denetimi bakımından hangi kural geçerlidir?
- A)Şekil ve esas bakımından dava açılamaz
- B)Yalnızca şekil bakımından Anayasa Mahkemesince denetlenebilir
- C)Yalnızca esas bakımından denetlenebilir
- D)Danıştayda iptal davasına konu edilir
- E)Yargıtay Büyük Genel Kurulunca denetlenir
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Anayasa'nın 148. maddesi, olağanüstü hâllerde ve savaş hâllerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde dava açılamayacağını belirtir. Bu kararnameler idari yargıda da iptal davasına konu edilmez; yüksek mahkemelerin norm denetimi yetkisi yoktur.
Orta · Test 7
Soru 104Anayasa'nın 15. maddesine göre olağanüstü hâllerde dahi dokunulamayacak çekirdek alan kapsamında aşağıdakilerden hangisi yer alır?
- A)Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı
- B)Kişinin maddi ve manevi varlığının bütünlüğü
- C)Yerleşme ve seyahat hürriyeti
- D)Haberleşme hürriyetinin gizliliği
- E)Sendika kurma ve toplu sözleşme hakkı
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Anayasa'nın 15. maddesi, olağanüstü hâllerde bile kişinin yaşama hakkına ve maddi-manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamayacağını hükme bağlar. Toplantı, seyahat, haberleşme ve sendikal haklar ise ölçülülük ilkesi çerçevesinde sınırlanabilen veya geçici olarak durdurulabilen haklar arasındadır.
Orta · Test 7
Soru 102Olağanüstü hâl sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülüp karara bağlanması için öngörülen süre ve bu sürenin geçirilmesinin sonucu nedir?
- A)Bir ay; süre geçerse kararname kanunlaşır
- B)Üç ay; süre geçerse kararname kendiliğinden yürürlükten kalkar
- C)Altı ay; süre geçerse kararname Meclisçe onaylanmış kabul edilir
- D)Bir yıl; süre geçerse kararname yeniden yayımlanır
- E)Süre öngörülmemiştir; kararname süresiz yürürlükte kalır
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Anayasa'nın 119. maddesi, olağanüstü hâl sırasında çıkarılan kararnamelerin üç ay içinde Meclisde görüşülüp karara bağlanacağını, aksi hâlde kendiliğinden yürürlükten kalkacağını düzenler. Sürenin geçmesi kararnameyi kanunlaştırmaz ya da onaylanmış saymaz; süresiz yürürlük de mümkün değildir.
Orta · Test 7
21.Millî Güvenlik Kurulu (madde 118)
MGK; Cumhurbaşkanı'nın başkanlığında Cumhurbaşkanı yardımcıları, Adalet, Millî Savunma, İçişleri ve Dışişleri bakanları, Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri komutanlarından oluşur; 2017'de Jandarma Genel Komutanı kuruldan çıkarıldı. Gündemi Cumhurbaşkanı düzenler; Cumhurbaşkanı katılamazsa Kurul, Cumhurbaşkanı yardımcısının başkanlığında toplanır. 2945 sayılı Kanun'a göre olağan olarak iki ayda bir toplanır. Kararları tavsiye niteliğindedir ve Cumhurbaşkanınca değerlendirilir; MGK Genel Sekreterliği'nin teşkilatı Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.
Sınav ipucu: "MGK kararları bağlayıcıdır" yanlıştır; 2001'den beri "öncelikle dikkate alınır" yerine "değerlendirilir" ifadesi vardır. Jandarma Genel Komutanı ve Maliye Bakanı üye değildir.
Soru 107Millî Güvenlik Kurulunun aldığı kararların hukuki niteliği bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Kararlar Cumhurbaşkanı için bağlayıcıdır
- B)Kararlar Türkiye Büyük Millet Meclisini bağlar
- C)Kararlar Resmî Gazete'de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe girer
- D)Tavsiye niteliğindedir ve Cumhurbaşkanınca değerlendirilir
- E)Kararlar kanun hükmünde sayılır
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Anayasa'nın 118. maddesi Millî Güvenlik Kurulunun görüşlerini Cumhurbaşkanına bildireceğini ve zorunlu gördüğü tedbirlere ait kararların Cumhurbaşkanınca değerlendirileceğini öngörür. Kararlar bağlayıcı değildir, kanun hükmünde sayılmaz ve doğrudan yürürlüğe giren düzenleyici işlem niteliği taşımaz.
Orta · Test 8
Soru 952945 sayılı Millî Güvenlik Kurulu ve Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği Kanunu'na göre Millî Güvenlik Kurulu olağan olarak kaç ayda bir toplanır?
- A)Her ay
- B)İki ayda bir
- C)Üç ayda bir
- D)Altı ayda bir
- E)Yılda bir
Çözümü göster
Doğru cevap: B. 2945 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre Millî Güvenlik Kurulu olağan olarak iki ayda bir toplanır; gerektiğinde Cumhurbaşkanının çağrısıyla da toplanabilir. Bu süre, kanunun ilk hâlinde ayda bir iken 2003 yılındaki Avrupa Birliği uyum değişikliğiyle iki ayda bire çıkarılmıştır. Anayasa'nın 118. maddesi ise Kurulun toplanma sıklığını düzenlemez.
Kolay · Test 7
Soru 106Yürürlükteki Anayasa'ya göre aşağıdakilerden hangisi Millî Güvenlik Kurulunun üyeleri arasında yer almaz?
- A)Cumhurbaşkanı yardımcıları
- B)Adalet Bakanı
- C)Jandarma Genel Komutanı
- D)Dışişleri Bakanı
- E)Genelkurmay Başkanı
Çözümü göster
Doğru cevap: C. Anayasa'nın 118. maddesinde 2017 değişikliğiyle yapılan düzenlemede Jandarma Genel Komutanı Millî Güvenlik Kurulu üyeleri arasından çıkarılmıştır. Cumhurbaşkanı yardımcıları, Adalet, Millî Savunma, İçişleri ve Dışişleri bakanları ile Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanları ise Kurulun üyesidir.
Orta · Test 8
22.Devlet Denetleme Kurulu (madde 108)
DDK, idarenin hukuka uygunluğunun, düzenli ve verimli yürütülmesinin sağlanması amacıyla Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulmuştur ve Cumhurbaşkanı'nın isteği üzerine harekete geçer. Tüm kamu kurum ve kuruluşlarında, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait kuruluşlarda, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında, işçi ve işveren meslek kuruluşlarında, kamuya yararlı dernek ve vakıflarda her türlü idari soruşturma, inceleme, araştırma ve denetleme yapar. Yargı organları görev alanı dışındadır. Başkan ve üyeleri Cumhurbaşkanınca atanır; işleyişi Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.
Sınav ipucu: 2017 öncesinde Silahlı Kuvvetler de görev alanı dışındaydı; değişiklikle TSK denetim kapsamına girdi ve "idari soruşturma" yetkisi eklendi. Bugün tek istisna yargı organlarıdır.
Soru 108Anayasa'ya göre Devlet Denetleme Kurulunun görev alanı dışında tutulan kurum ya da organ hangisidir?
- A)Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları
- B)Yargı organları
- C)Kamuya yararlı dernekler
- D)İşçi ve işveren meslek kuruluşları
- E)Vakıflar
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Anayasa'nın 108. maddesi yargı organlarının Devlet Denetleme Kurulunun görev alanı dışında olduğunu açıkça belirtir. Meslek kuruluşları, işçi ve işveren kuruluşları, kamuya yararlı dernekler ve vakıflar ise maddede sayılan denetime tabi kuruluşlar arasında yer almaktadır.
Orta · Test 8
Soru 1092017 Anayasa değişikliğiyle Devlet Denetleme Kurulunun yetkileri bakımından yapılan ekleme aşağıdakilerden hangisidir?
- A)İdarî soruşturma yapma yetkisi tanınmıştır
- B)Yargı organlarını denetleme yetkisi tanınmıştır
- C)Kanun teklif etme yetkisi tanınmıştır
- D)Bütçe hazırlama yetkisi tanınmıştır
- E)Ceza soruşturması yürütme yetkisi tanınmıştır
Çözümü göster
Doğru cevap: A. 2017 değişikliğiyle 108. maddeye Devlet Denetleme Kurulunun her türlü idarî soruşturma da yapabileceği eklenmiştir; önceden yetki inceleme, araştırma ve denetlemeyle sınırlıydı. Yargı organları hâlâ görev alanı dışındadır; Kurulun kanun teklif etme veya ceza soruşturması yürütme yetkisi de bulunmaz.
Orta · Test 8
Soru 96Anayasa'nın 108. maddesinde düzenlenen Devlet Denetleme Kurulu nereye bağlı olarak kurulmuştur?
- A)Türkiye Büyük Millet Meclisine
- B)Cumhurbaşkanlığına
- C)Adalet Bakanlığına
- D)Danıştaya
- E)Sayıştaya
Çözümü göster
Doğru cevap: B. Anayasa'nın 108. maddesi Devlet Denetleme Kurulunun Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulduğunu ve Cumhurbaşkanının isteği üzerine denetim yapacağını düzenler. Sayıştay TBMM adına denetim yapan ayrı bir kurumdur; Danıştay ve Adalet Bakanlığı ile Kurul arasında bağlılık ilişkisi yoktur.
Kolay · Test 7
23.Cumhurbaşkanlığı teşkilatı: politika kurulları ve ofisler
Cumhurbaşkanlığı teşkilatı 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'yle kurulmuştur. Cumhurbaşkanı'nın başkanlık ettiği dokuz politika kurulu vardır: Bilim, Teknoloji ve Yenilik; Eğitim ve Öğretim; Ekonomi; Güvenlik ve Dış Politikalar; Hukuk; Kültür ve Sanat; Sağlık ve Gıda; Sosyal; Yerel Yönetim Politikaları Kurulu. Üyeleri Cumhurbaşkanınca atanır ve kurullar politika ile strateji önerisi geliştirir. Ayrıca Cumhurbaşkanlığına bağlı dört ofis bulunur: Dijital Dönüşüm, Finans, İnsan Kaynakları ve Yatırım Ofisi.
Sınav ipucu: "Yer almaz" sorusunda Sanayi, Tarım, Ulaştırma, Maliye gibi adlar tuzaktır; bunlar bakanlık alanıdır. Kurullar Anayasa'da değil kararnamede düzenlenmiştir.
Soru 85Aşağıdaki konulardan hangisi, Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörüldüğü için Cumhurbaşkanlığı kararnamesine konu yapılamaz?
- A)Cumhurbaşkanlığı teşkilatının kuruluşu ve görev alanının belirlenmesi
- B)Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi ve çalışma esaslarının belirlenmesi
- C)Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilat yapısının kurulması
- D)Cumhurbaşkanlığı politika kurullarının çalışma usullerinin belirlenmesi
- E)Memurların ve diğer kamu görevlilerinin aylık ve ödeneklerinin saptanması
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrası, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri ile aylık ve ödeneklerinin kanunla düzenleneceğini emreder; 104. maddenin onyedinci fıkrası ise Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacağını belirtir. Buna karşılık Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi 108. maddede, Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilatı ve görevleri ise 118. maddede açıkça Cumhurbaşkanlığı kararnamesine bırakılmıştır; Cumhurbaşkanlığı teşkilatı ile politika kurullarının kuruluş ve çalışma usulleri de yürütme yetkisine ilişkin konular olduğundan kararnameyle düzenlenebilir.
Zor · Test 6
Soru 110Cumhurbaşkanlığı politika kurullarına ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
- A)Kurullar Millî Güvenlik Kuruluna bağlı çalışır
- B)Kurul üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisince seçilir
- C)Kurullar bağlayıcı düzenleyici işlem yapar
- D)Kurulların başkanı Cumhurbaşkanı yardımcısıdır
- E)Kurulların başkanı Cumhurbaşkanıdır
Çözümü göster
Doğru cevap: E. 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca politika kurullarının başkanı Cumhurbaşkanıdır ve üyeleri Cumhurbaşkanınca atanır. Kurullar politika önerisi geliştiren istişari yapılar olduğundan bağlayıcı düzenleyici işlem yapamaz; TBMM'nin üye seçme yetkisi de yoktur.
Orta · Test 8
Soru 111Aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanlığı politika kurulları arasında yer almaz?
- A)Hukuk Politikaları Kurulu
- B)Ekonomi Politikaları Kurulu
- C)Adalet Politikaları Kurulu
- D)Sağlık ve Gıda Politikaları Kurulu
- E)Eğitim ve Öğretim Politikaları Kurulu
Çözümü göster
Doğru cevap: C. 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nde Adalet Politikaları Kurulu adında bir kurul bulunmamaktadır; adalet alanına ilişkin politikalar Hukuk Politikaları Kurulunun görev alanındadır. Hukuk, Ekonomi, Sağlık ve Gıda ile Eğitim ve Öğretim Politikaları Kurulları ise kararnamede sayılan politika kurulları arasında açıkça yer almaktadır.
Orta · Test 8
24.Bütçe ve kesinhesap (madde 161): 75 gün, 55 gün, 6 ay
Bütçe kanun teklifini Cumhurbaşkanı, malî yılbaşından en az 75 gün önce TBMM'ye sunar; teklif Bütçe Komisyonu'nda görüşülür, komisyonun 55 gün içinde kabul ettiği metin Genel Kurul'da görüşülüp malî yılbaşına kadar karara bağlanır. Genel Kurul'da milletvekilleri gider artırıcı veya gelir azaltıcı öneride bulunamaz. Bütçe kanununa bütçeyle ilgili hükümler dışında hüküm konulamaz. Bütçe süresinde çıkmazsa geçici bütçe kanunu çıkarılır; o da çıkarılamazsa önceki yılın bütçesi yeniden değerleme oranınca artırılarak uygulanır. Kesinhesap kanun teklifi malî yılın sonundan itibaren en geç altı ay içinde Cumhurbaşkanınca sunulur; Sayıştay genel uygunluk bildirimini bundan itibaren en geç 75 gün içinde verir.
Sınav ipucu: Bütçe kanununu Cumhurbaşkanı geri gönderemez. "Önceki yıl bütçesi aynen uygulanır" güncel düzende yanlıştır: önce geçici bütçe, sonra yeniden değerleme oranı.
Soru 112Anayasa'nın 161. maddesine göre bütçe kanun teklifi malî yılbaşından en az kaç gün önce Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur?
- A)Otuz gün önce
- B)Kırk beş gün önce
- C)Elli beş gün önce
- D)Yetmiş beş gün önce
- E)Yüz yirmi gün önce
Çözümü göster
Doğru cevap: D. Anayasa'nın 161. maddesi bütçe kanun teklifinin malî yılbaşından en az yetmiş beş gün önce Meclise sunulacağını belirtir. Elli beş gün, teklifin Bütçe Komisyonunda görüşülmesi için tanınan süredir; otuz, kırk beş ve yüz yirmi günlük süreler ise madde metninde geçmemektedir.
Orta · Test 8
Soru 115Merkezî yönetim kesinhesap kanunu teklifi ve Sayıştayın genel uygunluk bildirimine ilişkin süreler Anayasa'da nasıl düzenlenmiştir?
- A)Kesinhesap altı ay içinde sunulur; genel uygunluk bildirimi yetmiş beş gün içinde verilir
- B)Kesinhesap üç ay içinde sunulur; genel uygunluk bildirimi otuz gün içinde Meclise verilir
- C)Kesinhesap bir yıl içinde sunulur; genel uygunluk bildirimi altı ay içinde verilir
- D)Kesinhesap için herhangi bir süre öngörülmemiştir; bildirim yılsonunda verilir
- E)Kesinhesap iki ay içinde sunulur; bildirim için süre öngörülmemiştir
Çözümü göster
Doğru cevap: A. Anayasa'nın 161. maddesi kesinhesap kanunu teklifinin ilgili malî yılın sonundan başlayarak en geç altı ay sonra Cumhurbaşkanınca sunulacağını, Sayıştayın genel uygunluk bildirimini ise teklifin verilmesinden başlayarak en geç yetmiş beş gün içinde Meclise sunacağını öngörür. Diğer süreler madde metninde yer almaz.
Zor · Test 8
Soru 113Bütçe kanun teklifinin Türkiye Büyük Millet Meclisindeki görüşülme usulüne ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Teklif hakkında Sayıştayın uygun görüşü alınmadan görüşme yapılamaz
- B)Komisyon otuz gün içinde metni Genel Kurula sunar
- C)Teklif komisyona sevk edilmeden doğrudan Genel Kurulda görüşülür
- D)Teklif Genel Kurulda görüşülmeden yürürlüğe girer
- E)Komisyon elli beş gün içinde kabul ettiği metni Genel Kurula sunar
Çözümü göster
Doğru cevap: E. Anayasa'nın 161. maddesi, bütçe teklifinin Bütçe Komisyonunda görüşüleceğini, komisyonun elli beş gün içinde kabul edeceği metnin Genel Kurulda görüşülüp malî yılbaşına kadar karara bağlanacağını öngörür. Teklifin komisyona uğramaması ya da Genel Kurulda görüşülmemesi mümkün değildir.
Zor · Test 8
Karıştırılan noktalar yan yana
| 2017 öncesi (eski) | 2017 sonrası (güncel) |
|---|---|
| Yürütme: Cumhurbaşkanı + Bakanlar Kurulu (iki başlı) | Yalnız Cumhurbaşkanı (tek başlı) |
| Başbakan ve bakanlar TBMM'ye karşı sorumlu; güvenoyu, gensoru var | Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Cumhurbaşkanı'na karşı sorumlu; güvenoyu ve gensoru yok |
| Cumhurbaşkanı seçilenin partisiyle ilişiği kesilir | Parti bağı sürer; yalnız TBMM üyeliği sona erer |
| Cezai sorumluluk yalnız vatana ihanet: 1/3 teklif, 3/4 karar | Her suç için: 301 önerge, 360 soruşturma, 400 Yüce Divan (gizli oy) |
| Karşı imza kuralı; tek başına işlemler yargı denetimi dışında | Karşı imza yok; tek başına işlem istisnası kaldırıldı |
| Düzenleyici işlemler: KHK, tüzük, yönetmelik | Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmelik (KHK ve tüzük kalktı) |
| KHK için yetki kanunu ve TBMM onayı gerekir | Kararname yetkisini doğrudan Anayasa'dan alır; olağan dönemde Meclis onayı yok |
| OHAL'i Bakanlar Kurulu ilan eder; sıkıyönetim var | OHAL'i Cumhurbaşkanı ilan eder; sıkıyönetim yok; OHAL kararnamesi 3 ayda görüşülmezse düşer |
| Makam boşalınca TBMM Başkanı vekâlet eder | Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder; 45 gün içinde seçim |
| Genelkurmay Başkanı Bakanlar Kurulu teklifiyle atanır, Başbakan'a karşı sorumlu | Genelkurmay Başkanı Cumhurbaşkanınca atanır |
| MGK'da Başbakan, Başbakan yardımcıları ve Jandarma Genel Komutanı üye | Cumhurbaşkanı yardımcıları üye; Jandarma Genel Komutanı çıkarıldı |
| DDK: Silahlı Kuvvetler ve yargı görev alanı dışında | Yalnız yargı dışında; idari soruşturma yetkisi eklendi |
Sık düşülen tuzaklar
- Cumhurbaşkanı seçilme yaşı 40'tır; milletvekili seçilme yaşının 18'e inmesi Cumhurbaşkanı için geçerli değildir, "18 yaş" ya da "35 yaş" içeren seçenekler yanlıştır.
- Cumhurbaşkanı seçilenin TBMM üyeliği sona erer ama partisiyle ilişiği kesilmez; "partisiyle ilişiği kesilir" 2017 öncesi hükümdür.
- Makam boşaldığında vekâlet TBMM Başkanı'na değil Cumhurbaşkanı yardımcısına aittir; seçim 45 gün içinde yapılır, 60 gün ise 6271 sayılı Kanun'daki olağan seçim takvimidir.
- Cumhurbaşkanı'nın geri gönderdiği kanunun aynen kabulü için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301) gerekir; katılanların salt çoğunluğu yetmez ve bütçe kanunu hiç geri gönderilemez.
- Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanun çatışırsa kanun uygulanır; "sonraki tarihli kararname önceki kanunu kaldırır" ifadesi yanlıştır.
- Olağan kararnameyi Anayasa Mahkemesi, yönetmelik ve Cumhurbaşkanı kararlarını Danıştay denetler; OHAL kararnamesine karşı Anayasa Mahkemesi'nde dava açılamaz.
- Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu artık vatana ihanetle sınırlı değildir; 1/3 teklif ve 3/4 karar sayıları eski düzendir, güncel zincir 301-360-400 ve gizli oydur.
- OHAL'i Cumhurbaşkanı en fazla altı ay için ilan eder, TBMM her defasında en fazla dört ay uzatır; savaşta dört ay sınırı yoktur, sıkıyönetim ise 2017'de kaldırılmıştır.
- MGK kararları tavsiye niteliğindedir ve Cumhurbaşkanınca değerlendirilir; Jandarma Genel Komutanı 2017'den beri üye değildir, Kurul iki ayda bir toplanır.